{"id":33436,"date":"2021-03-28T01:27:04","date_gmt":"2021-03-27T21:27:04","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=33436"},"modified":"2021-03-28T01:30:35","modified_gmt":"2021-03-27T21:30:35","slug":"avropa-dill%c9%99rinin-koku-turkc%c9%99dir-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=33436","title":{"rendered":"AVROPA D\u0130LL\u018fR\u0130N\u0130N K\u00d6K\u00dc T\u00dcRKC\u018fD\u0130R"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>HASAN YAZICI<br>Okutman, Sakarya \u00dcniversitesi Devlet Konservatuar\u0131, hyazici@sakarya.edu.tr<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>(\u018fvv\u0259li: <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=33359\">https:\/\/fedai.az\/?p=33359<\/a>)<strong><br><br>\u0130lk yaz\u0131 \u015fumerl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edildiyi bilinir. Lakin, Mir\u015fana g\u00f6r\u0259, yaz\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff edilib. Tezis elmi c\u0259h\u0259td\u0259n \u00f6z s\u00fcbutunu tapd\u0131. \u0130lk yaz\u0131l\u0131 T\u00fcrk\u00e7\u0259 s\u0259n\u0259d 8-ci \u0259srd\u0259n etibar\u0259n deyil, on min il \u0259vv\u0259l, Heroqlif, Etrusk v\u0259 Sanskrit \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131l\u0131 yaz\u0131lar indiy\u0259 q\u0259d\u0259r yanl\u0131\u015f oxundu. Yaz\u0131lar, Orta Asiyan\u0131n q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rind\u0259ki &#171;tamgalardan&#187; istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k arxaik T\u00fcrk m\u0259ntiqin\u0259 \u0259sas\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bunlar\u0131 arxaik T\u00fcrk m\u0259ntiqin\u0259 g\u00f6r\u0259 oxumaq laz\u0131md\u0131r. Yaln\u0131z ingilis, frans\u0131z v\u0259 alman\u0131 bilm\u0259k ist\u0259y\u0259n m\u00f6vcud tarix\u00e7il\u0259r Orta Asiyan\u0131n m\u0259nb\u0259l\u0259rini oxumam\u0131\u015flar v\u0259 tarixi Orta Asiya t\u00fcrkl\u0259rini bilmirl\u0259r, \u00e7\u00fcnki tarixi yaz\u0131lara tarix yazmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar. Buna g\u00f6r\u0259, tariximizi xarici tarix\u00e7il\u0259rd\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 s\u0259hv olub olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259liyik.<br><br>T\u00fcrk dili 2 qrupdan, 8 qoldan v\u0259 41 dialektd\u0259n ibar\u0259tdir. B\u00fct\u00fcn t\u00fcrk dill\u0259rini bilm\u0259y\u0259n bir alim t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n tarixi ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 t\u0259dqiqatlar d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259r verm\u0259z. Osmanl\u0131da istifad\u0259 etdiyimiz v\u0259 s\u00f6hb\u0259t etdiyimiz Anadolu dialekti k\u00f6kd\u0259n \u018fr\u0259b v\u0259 Acemin t\u0259siri alt\u0131ndad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131rma il\u0259 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Assur d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Subarca (M.\u00d6. 2000) dan\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Assuriyan\u0131n paytaxt\u0131 olan Protot\u00fcrkc\u0259 ad\u0131, Ant-Ub U\u00e7u\u011f, y\u0259ni &#171;\u0259n y\u00fcks\u0259k anla\u015fma r\u0259hb\u0259rliyi&#187;- dem\u0259kdir.<br><br>T\u00fcrkl\u0259r tarix boyunca k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 alt\u0131 yerd\u0259 tap\u0131ld\u0131: Iss\u0131kk g\u00f6l\u00fc v\u0259 \u0259traf\u0131, Ural da\u011flar\u0131n\u0131n c\u0259nubunda, S\u00f6lengeta\u015f ma\u011faras\u0131n\u0131n dolaylar\u0131, Tavas v\u0259 onun \u0259traf\u0131 (t\u00fcrkl\u0259rin \u0259sas evi, Qazax\u0131stan), Sibir Ulukent h\u00f6vz\u0259si, \u015e\u0259rqi Anadoluda \u018frzurum b\u00f6lg\u0259si, C\u0259nub- q\u0259rbi Fransa.<br><br>T\u00fcrkl\u0259rin tarix boyu toplum hal\u0131nda ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yerl\u0259ri d\u0259lill\u0259riyl\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Kaz\u0131m Mir\u015fan, oxunan m\u0259tnl\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 etdiyi s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 ortaya qoydu. Anadoludan \u0130taliyaya k\u00f6\u00e7\u0259n Etruskanlar\u0131n yunanlardan \u0259lifban\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc tezisini yalana \u00e7\u0131xard\u0131. \u018fksin\u0259, o, yunanlar\u0131n Etrusklardan \u0259lifban\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut etdi. Avropada a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ox yaz\u0131 yunan v\u0259 ya lat\u0131n dill\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 oxunur, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259nas\u0131z v\u0259 absurd m\u0259tnl\u0259ri ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bununla birlikd\u0259, eyni epiqraflar \u00d6n T\u00fcrkc\u0259d\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k tam\u011falar vasit\u0259siyl\u0259 oxunur. Norve\u00e7, \u0130sve\u00e7, Portuqaliya v\u0259 Fransan\u0131n ma\u011faralar\u0131ndak\u0131 m\u0259tnl\u0259r, T\u00fcrk tam\u011falar\u0131 il\u0259 oxundu\u011fu zaman \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Lakin bu h\u0259qiq\u0259t Q\u0259rb\u0259 s\u0259rf el\u0259mir. Haluk Tarcan deyir: &#171;Bu g\u00fcn Skandinaviya \u00f6lk\u0259l\u0259ri Skandinaviya Runik yaz\u0131lar\u0131 \u00f6z m\u0259n\u015f\u0259yini Dnepr b\u00f6lg\u0259sind\u0259 (k\u00f6hn\u0259 \u00d6n T\u00fcrkc\u0259d\u0259 ad\u0131 Ozu \u00e7ay\u0131 &#8212; \u00d6z\u00fc Og\u0131z) axtarmaqdad\u0131r. Dnepr b\u00f6lg\u0259sind\u0259 Bir Oy Bil d\u00f6vl\u0259ti vard\u0131r. Skandinaviyal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r bir axtar\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si Val Kamonikada \u0130talyan Alpl\u0259ridir. \u0130talyan Alpl\u0259rind\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u00d6n T\u00fcrkc\u0259 yaz\u0131lar tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r&#187;.<br><br>Skandinaviyada runi yaz\u0131 icad etm\u0259yibl\u0259r, onu k\u0259nardan g\u0259tirdil\u0259r. Tap\u0131nt\u0131lar, Runi yaz\u0131lar\u0131 haradan g\u0259lmi\u015f ola bil\u0259r? Tap\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00d6n Turkc\u0259 il\u0259 yax\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r. Haluk Tarcan Q\u0259rbd\u0259ki T\u00fcrk \u0259lyazmalar\u0131n\u0131n faktlar v\u0259 paralell\u0259ri ara\u015fd\u0131rd\u0131. \u00d6n T\u00fcrk\u00e7\u0259 yaz\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259lifbalar\u0131 bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259l Fransadak\u0131 ma\u011faralardak\u0131 yaz\u0131lar\u0131, sonra Portuqaliya v\u0259 \u0130spaniyadak\u0131 yaz\u0131lar\u0131 k\u0259\u015ff etdi. Kaz\u0131m Mir\u015fana tapd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131 g\u00f6nd\u0259rdi, bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Mir\u015fan t\u0259r\u0259find\u0259n oxundu v\u0259 yaz\u0131lar\u0131n dili T\u00fcrkc\u0259 idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Anadoluda Sinop, \u00c7atal-H\u00f6y\u00fck v\u0259 Side hamam yaz\u0131lar\u0131n\u0131 tapd\u0131. T\u0259dqiqatlar h\u0259r g\u00fcn geni\u015fl\u0259nirdi. Bu, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n t\u00fcrkl\u0259r\u0259 immiqrant kimi \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir \u0259raziy\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u00d6n T\u00fcrkl\u0259rin k\u00f6\u00e7\u0259ri olaraq yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00fcbutu olan dam\u011fa v\u0259 kitab\u0259l\u0259ri yan\u0131nda at\u0259\u015f kultuna i\u015far\u0259 ed\u0259n k\u00fcl qablar\u0131, at\u0259\u015f evl\u0259ri v\u0259 aksak dart\u0131l\u0131 musiqil\u0259r ulu atalar\u0131m\u0131z\u0131n getdikl\u0259ri yerl\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r\u0259 hakim olduqlar\u0131n\u0131, getdikl\u0259ri yerl\u0259rin dib m\u0259d\u0259niyy\u0259tini meydana g\u0259tirdikl\u0259rini ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r.<br><br>\u015e\u0259rqi Anadoluda e.\u0259. 15000-ci ill\u0259r\u0259 aid olan qaya resiml\u0259ri, yaz\u0131lar is\u0259 e.\u0259.7000-ci ill\u0259r\u0259 aiddir. Antalya-Beldibi yaz\u0131lar\u0131 e.\u0259. 7000-ci ill\u0259r\u0259 aiddir. Fikirtepe-\u0130stanbulda e.\u0259. 6000-ci il\u0259 m\u0259xsus qablardan ikisi OK v\u0259 OZ tam\u011falar\u0131 vard\u0131r.<br><br>Avropa dill\u0259rinin m\u0259n\u015f\u0259yi \u00d6n T\u00fcrkc\u0259dir tezisin\u0259 sahibl\u0259nm\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 daha \u00f6nc\u0259 d\u0259 olub. &#171;\u00d6z-T\u00fcrkc\u0259&#187; h\u0259r\u0259kat\u0131, daha sonra &#171;G\u00fcn\u0259\u015f-Dil n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi&#187;. 1935-ci ild\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f-Dil n\u0259z\u0259riyy\u0259si H.F. Kvergik kitab\u0131na \u0259saslanaraq, T\u00fcrk dilinin da\u015f v\u0259 m\u0259d\u0259n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t s\u00f6zl\u0259rini k\u00f6\u00e7 yolu il\u0259 d\u00fcnya \u00fcz\u0259rind\u0259ki b\u00fct\u00fcn dill\u0259r\u0259 yayan k\u00f6hn\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t dili oldu\u011funu m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n n\u0259z\u0259riyy\u0259, d\u00f6vr\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015f, ancaq m\u00fcasir n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259\u011flub edilmi\u015fdir. Avropan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011flar\u0131 Alpdir. Alp hans\u0131 avropal\u0131 dild\u0259 m\u0259nas\u0131 var? He\u00e7 birind\u0259&#8230;<br><br>Ancaq T\u00fcrk dilind\u0259 m\u0259nas\u0131 var. Alp- b\u00f6y\u00fck, y\u00fcks\u0259k. Balkanlarda \u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011f dem\u0259kdir. Balkan. T\u00fcrkm\u0259nistandak\u0131 Balkan da\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 Balkanlara bolqarlar\u0131n X\u0259z\u0259r sahill\u0259rind\u0259n k\u00f6\u00e7 ed\u0259rk\u0259n g\u0259tirdikl\u0259ri ayd\u0131n olur. X\u0259z\u0259r regionunda istifad\u0259 etdikl\u0259ri addan burada istifad\u0259 edibl\u0259r.<br><br>Bu g\u00fcn T\u00fcrkc\u0259nin a\u011fr\u0131l\u0131 hal\u0131, lakin laz\u0131mi diqq\u0259tini g\u00f6rm\u0259mi\u015f i\u015fl\u0259rin bird\u0259n-bir\u0259 dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya ba\u011flanmas\u0131 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn artmaqdad\u0131r. T\u00fcrkc\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Amerikal\u0131 \u0130ngilisc\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u0259 u\u011framaqdad\u0131r. T\u00fcrk Dil Qurumunun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259tdir. \u018fcn\u0259bi bir s\u00f6z\u00fcn T\u00fcrkc\u0259y\u0259 girm\u0259si, xarici bir dilin qrammatikas\u0131n\u0131n T\u00fcrk dilin\u0259 t\u0259tbiqi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Dilimizin \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rind\u0259n biri, ingilis dilinin qramatikas\u0131ndan dil\u00e7ilikd\u0259 istifad\u0259 etm\u0259kdir. D\u0259rin k\u00f6kl\u00fc m\u0259d\u0259niyy\u0259ti pozmaqda \u0259n vacib amil dildir.<br><br>Haluk Tarcan\u0131n fikrinc\u0259, Avropan\u0131n, Q\u0259rbin dili \u00f6z\u00fcn\u0259 aid deyil, onun dili xaricd\u0259n g\u0259ldi. Hind-Avropa dili olaraq xaricd\u0259n g\u0259ldi. Ancaq Hind-Avropa dilinin m\u0259n\u015f\u0259yi d\u0259 ayd\u0131n deyil. Avropan\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n Finikiyadan g\u0259ldiyi q\u0259bul edilir. Bununla bel\u0259, Avropan\u0131n yaz\u0131s\u0131 Orta Asiyadan birba\u015fa t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 birg\u0259 g\u0259ldi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/etrc3bcsk-bronz-harita.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-33438\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>14.000 il bundan \u0259vv\u0259l \u015eimali \u0130spaniyadak\u0131 Lasparsiya ma\u011faras\u0131nda T\u00fcrkc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131 var. \u00d6n T\u00fcrkc\u0259 &#171;\u00d6k\u00fck&#187; s\u00f6z\u00fc \u00e7ox vacibdir v\u0259 &#171;\u0130lahi&#187; anlam\u0131ndad\u0131r, bu s\u00f6z 14 min \u00f6nc\u0259 istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<br><br>Kaz\u0131m Mir\u015fan\u0131n \u015fok \u015f\u0259rhl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Norve\u00e7li Shell Artun adl\u0131 bir professor var. Norve\u00e7 Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda ona d\u0259li kimi bax\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki 1994-c\u00fc ild\u0259 universitet jurnal\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilirdi: &#171;\u015e\u0259rqd\u0259n g\u0259l\u0259n runik yaz\u0131lar Orta Asiyadan g\u0259lmi\u015fdir v\u0259 2000 ild\u0259n b\u0259ri bilin\u0259n \u015feyl\u0259rd\u0259n daha q\u0259dimdir &#171;.<br><br>Shell Artun Runik yaz\u0131n\u0131 Alman m\u0259n\u015f\u0259li deyil, t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li v\u0259 ya Asiya m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yirdi.<br><br>Avropan\u0131n yaz\u0131s\u0131, dini v\u0259 dili \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid deyil v\u0259 bel\u0259 bir m\u0259n\u015f\u0259y\u0259 malik deyill\u0259r. Herodot deyir ki, \u0130lk (Kitab. 57) Pelasq\u0131n n\u0259slind\u0259n olan Attica xalq\u0131 Ellinl\u0259\u015f\u0259n zaman dill\u0259rini d\u0259yi\u015fdil\u0259r. Pelasqlar Etruskd\u00fcr, T\u00fcrkd\u00fcr! Bunu Yunanl\u0131lar, Q\u0259rblil\u0259r asanl\u0131qla q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. 6000 il \u0259vv\u0259l bir Yunan yaz\u0131s\u0131 g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r g\u00f6r\u0259k!<br><br>Q\u0259rblil\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t Avropa m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin quran, lat\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 Etrusklar\u0131n durmas\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131lar. \u00d6z soylar\u0131n\u0131 axtaran Avropal\u0131lar 1780-ci ild\u0259 Etrusk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 tap\u0131nca bayram edib sevindil\u0259r ki, &#171;bizim k\u00f6k\u0259nimiz tap\u0131ld\u0131&#187;, ancaq onlar Etruskcan\u0131 onlar he\u00e7 zaman oxuya bilm\u0259dil\u0259r. Etrusk yaz\u0131lar\u0131ndak\u0131 Yunan sivilizasiyas\u0131n\u0131 tapma\u011fa \u00fcmid ed\u0259n Q\u0259rb, \u00d6n T\u00fcrkl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131nca m\u00f6vzunu &#171;qatlay\u0131b palazalt\u0131&#187; etm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Avropal\u0131 aliml\u0259r, Etrusk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 gizl\u0259y\u0259rk\u0259n, yaz\u0131lar\u0131n bilinm\u0259y\u0259n bir irqin oxunmaz yaz\u0131s\u0131 oldu\u011funu yaz\u0131rd\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Avropan\u0131n tarixi \u00e7ox g\u0259ncdir. Yunanca yaln\u0131z 2700 il bundan \u0259vv\u0259l, Fransa 1500 ild\u0259n b\u0259ri tarixin s\u0259hn\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur. Tarixl\u0259r 501-ci ild\u0259n ba\u015flay\u0131r. Atilla 452-ci ild\u0259 \u00f6ld\u00fc. \u0130ngilt\u0259r\u0259nin tarixi 1500 ildir. Avropadak\u0131 \u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t Almanlara m\u0259xsusdur v\u0259 bu, 2100 ildir. Avropal\u0131lar deyirl\u0259r ki, Avropan\u0131n \u0259n q\u0259dim sivilizasiyas\u0131 Yunan sivilizasiyad\u0131r. Q\u0259dim Etrusklar\u0131n yunanlardan \u0259lifban\u0131 ald\u0131qlar\u0131na inan\u0131rlar. 754-c\u00fc il\u0259 aid Marsiliana taxtas\u0131n\u0131 s\u00fcbut olaraq g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. He\u00e7 bir \u0259sas yoxdur, baxmayaraq ki, Marsiliana taxtas\u0131n\u0131n \u0259lifbalar\u0131 Etrusklar\u0131n Yunan\u0131standan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edir. Lakin, ziddiyy\u0259tl\u0259r yet\u0259rinc\u0259dir. N\u0259 Fenikyal\u0131lar, n\u0259 d\u0259 Yunanl\u0131lar tarixd\u0259 he\u00e7 bir \u0259lifba yaratmay\u0131blar. Etrusklar\u0131n 7 ayr\u0131 \u0259lifbas\u0131 var. \u018flifba yaradan yegan\u0259 xalq Etrusklard\u0131r.<br><br>M\u00f6vcud olan m\u0259lumatlara baxmayaraq Q\u0259rbl\u0259r inadla davam edirl\u0259r ki, Etrusklar \u0259lifban\u0131 yunanlardan al\u0131blar. Mir\u015fan A, B, C, D, E h\u0259rfl\u0259rinin h\u0259l\u0259 d\u0259 Etrusk \u0259lifbas\u0131nda, Marsiliana taxtas\u0131nda istifad\u0259 edildiyini g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k s\u00fcbut g\u0259tirir. Marsiliana taxtas\u0131 Etrusk yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130taliyada tap\u0131lm\u0131\u015f bir n\u00fcmun\u0259sidir.<br><br>Avropal\u0131lar ilk sivilizasiyan\u0131 \u0130taliyaya yunanl\u0131lar\u0131n g\u0259tirdikl\u0259rini q\u0259bul edirl\u0259r. Avropal\u0131lara g\u00f6r\u0259, Etrusklar yunanlardan \u0259lifban\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Ancaq ortada g\u00f6z yumulan bir h\u0259qiq\u0259t daha var. D\u00fcnyan\u0131n \u0259lifbas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n yegan\u0259 insanlar Orta Asiya T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131n\u0131 yaradan T\u00fcrk v\u0259 Etrusk xalq\u0131d\u0131r.<br><br>\u018flifba \u00fcz\u0259rind\u0259 he\u00e7 bir i\u015fi olmayan yunanlardan Etrusklar \u0259lifban\u0131 nec\u0259 kopyalaya bil\u0259rdil\u0259r? Qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr!<br><br>Yaz\u0131lardan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Etrusk \u0259lifbas\u0131nda olan h\u0259rfl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda Yunanlar ona b\u0259nz\u0259r \u00f6z h\u0259rfl\u0259rini qoydular, amma \u0259lifban\u0131n prinsipl\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259dil\u0259r. Avropan\u0131n \u00e7ox ill\u0259rdir bel\u0259 bir irrasional fikri q\u0259bul etm\u0259si \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr<br><br>\u00dcst\u0259lik, he\u00e7 bir yaz\u0131 oxumadan, yaz\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zm\u0259d\u0259n! Oxuduqlar\u0131 yegan\u0259 \u015fey adlard\u0131r. Onlar m\u0259na ver\u0259n birc\u0259 s\u00f6z d\u0259 oxumam\u0131\u015flar.<br><br>Haz\u0131rlayan: Selim Sar\u0131soy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/etrc3bcsk-abece.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-33439\" width=\"1100\" height=\"654\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HASAN YAZICIOkutman, Sakarya \u00dcniversitesi Devlet Konservatuar\u0131, hyazici@sakarya.edu.tr (\u018fvv\u0259li: https:\/\/fedai.az\/?p=33359) \u0130lk yaz\u0131 \u015fumerl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edildiyi bilinir. Lakin, Mir\u015fana g\u00f6r\u0259, yaz\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-33436","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33436"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33441,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33436\/revisions\/33441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}