{"id":34745,"date":"2021-04-12T01:24:41","date_gmt":"2021-04-11T21:24:41","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=34745"},"modified":"2021-04-12T01:24:44","modified_gmt":"2021-04-11T21:24:44","slug":"az%c9%99rbaycanda-bir-milyardliq-kriminal-bu-isd%c9%99-kiml%c9%99rin-%c9%99li-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=34745","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda bir milyardl\u0131q kriminal: Bu i\u015fd\u0259 kiml\u0259rin \u0259li var?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Az\u0259rbaycandan 1.1 milyard manat d\u0259y\u0259rind\u0259 xarici valyuta \u00e7\u0131x\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Hesablama Palatas\u0131n\u0131n son hesabat\u0131nda bildirilir. Hesabata g\u00f6r\u0259, h\u0259min v\u0259saiti 7 rezident bank xaric\u0259 &#171;m\u00fcxbir hesaba g\u00f6nd\u0259ri\u015f&#187; ad\u0131 alt\u0131nda ixrac edib: &#171;Bu pul v\u0259saitl\u0259rinin d\u0259 son t\u0259yinat \u00fcnvan\u0131 &#8212; xaricd\u0259ki banklar\u0131n m\u00fcvafiq m\u00fcxbir hesablar\u0131na m\u0259daxilini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan t\u0259sdiqedici s\u0259n\u0259dl\u0259r g\u00f6mr\u00fck r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesind\u0259 m\u00f6vcud olmay\u0131b&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Aprelin \u0259vv\u0259lind\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6t\u0259nilki t\u0259diy\u0259 balans\u0131na dair g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131. Bank\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259nin t\u0259diy\u0259 balans\u0131nda 1 milyard 987 milyon 700 min dollar k\u0259sir yaran\u0131b. Qurumun a\u00e7\u0131qlamas\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259diy\u0259 balans\u0131nda k\u0259sirin \u0259n \u00f6n\u0259mli s\u0259b\u0259bi 2.4 milyard dollar h\u0259cmind\u0259ki xalis kapital \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bildirilir ki, kapital \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1 milyard dollar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n xaric\u0259 birba\u015fa v\u0259 portfel investisiya formas\u0131nda, 1.4 milyard dollar\u0131q hiss\u0259si is\u0259 &#171;dig\u0259r investisiyalar&#187; (depozitl\u0259r, na\u011fd valyuta, kreditl\u0259r v\u0259 s.) formas\u0131nda kapital transferidir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>10 ild\u0259 95 milyard dollar\u2026<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Va\u015finqtonda m\u0259nzill\u0259n\u0259n &#171;Global Financial Integrity&#187; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n son hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2004-2013-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycandan orta hesabla h\u0259r il 9.5 milyard dollar kapital qanunsuz \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bununla ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan 144 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 17-ci yerd\u0259dir. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 h\u0259min 10 ild\u0259 Az\u0259rbaycandan qanunsuz 95 milyard dollar pul \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b.\u00a0Az\u0259rbaycandan 1.1 milyard manat d\u0259y\u0259rind\u0259 xarici valyuta v\u0259saitl\u0259rinin ixrac olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 M\u0259rk\u0259zi Bankdan bildirilib ki, Hesablama Palatas\u0131n\u0131n hesabat\u0131 2020-ci ilin deyil, 2019-cu ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir: &#171;Qeyd edil\u0259n faktlar Hava N\u0259qliyyat\u0131nda Ba\u015f G\u00f6mr\u00fck \u0130dar\u0259sind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f yoxlamalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6mr\u00fck inzibat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259ki natamaml\u0131qlar\u0131 \u0259ks etdirir&#187;.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#171;H\u0259min v\u0259saitl\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fc\u015ft\u0259rinin deyil&#187;<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Qurumdan qeyd olunub ki, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 r\u0259smi qaydada v\u0259 qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun h\u0259yata ke\u00e7irilib: &#171;Bu \u0259m\u0259liyyatlar normal bank f\u0259aliyy\u0259ti praktikas\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 banklar\u0131n xarici banklardak\u0131 m\u00fcxbir hesablar\u0131na m\u0259daxil edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min v\u0259saitl\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fc\u015ft\u0259rinin deyil, m\u0259hz banklar\u0131n \u00f6zl\u0259rinin v\u0259saitl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur&#187;.\u00a0M\u0259rk\u0259zi Bankdan vur\u011fulan\u0131b ki, ixrac olunan na\u011fd xarici valyutan\u0131n 90 faizd\u0259n \u00e7oxunu avroda olan v\u0259saitl\u0259r t\u0259\u015fkil edib:\u00a0&#171;Avropa M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n 500 avroluq \u0259skinaslar\u0131n d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na dair aidiyy\u0259ti q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259min nominaldan olan \u0259skinaslar k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq kommersiya banklar\u0131na t\u0259hvil verilmi\u015fdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n banklar h\u0259min banknotlar\u0131 xarici banklardak\u0131 m\u00fcxbir hesablar\u0131na m\u0259daxil etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 ixrac edibl\u0259r. \u00c7\u0131xar\u0131lan v\u0259saitl\u0259rin dig\u0259r hiss\u0259si is\u0259 xarici banklarda hesabla\u015fmalarda istifad\u0259 etm\u0259k, habel\u0259 g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qeyri-rezident banklarda depozit\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131b&#187;.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbycan D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck ( DGK) is\u0259 f\u0259rqli a\u00e7\u0131qlama yay\u0131b<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Qurum bildirib ki, b\u0259zi k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 Hesablama Palatas\u0131n\u0131n 2020-ci il \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 dair hesabat\u0131na istinad\u0259n 7 bank vasit\u0259sil\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n na\u011fd xarici valyutan\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259 Hava N\u0259qliyyat\u0131nda Ba\u015f G\u00f6mr\u00fck \u0130dar\u0259sind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f yoxlamalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6mr\u00fck inzibat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259 natamaml\u0131qlar\u0131n oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131mlan\u0131b:\u00a0&#171;D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259si bildirir ki, bu iddialar tamamil\u0259 \u0259sass\u0131zd\u0131r v\u0259 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun olaraq \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri tam yerin\u0259 yetiribl\u0259r\u201d\u00a0A\u00e7\u0131qlamaya g\u00f6r\u0259, h\u00fcquqi \u015f\u0259xs olan rezidentl\u0259rin valyuta s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si, na\u011fd \u015f\u0259kild\u0259 g\u0259tirilm\u0259si, habel\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 na\u011fd \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 &#171;Valyuta t\u0259nzimi haqq\u0131nda&#187; Qanununun 8.3 madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259yata ke\u00e7irilir:\u00a0&#171;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n kommersiya banklar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qrib\u0259n 1.1 milyard manat ekvivalentind\u0259 na\u011fd xarici valyuta v\u0259saitl\u0259rinin \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 r\u0259smi qaydada v\u0259 qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq h\u0259yata ke\u00e7irilib, b\u00fct\u00fcn ixrac faktlar\u0131 \u00fczr\u0259 g\u00f6mr\u00fck b\u0259yannam\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur.\u201d\u00a0A\u00e7\u0131qlamaya g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n da t\u0259sdiq etdiyi kimi bu n\u00f6v \u0259m\u0259liyyatlar banklar\u0131n xarici banklardak\u0131 m\u00fcxbir hesablar\u0131na m\u0259daxil edilm\u0259si (m\u00fcxbir hesab\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si) m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131b:\u00a0&#171;Yerli kommersiya banklar\u0131 xarici m\u00fcxbir banklardak\u0131 hesablar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b olunan qal\u0131q h\u0259cmini (cash collateral) t\u0259min etm\u0259s\u0259 \u00f6z m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rinin idxal \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015f tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u0259n\u0259dli \u0259m\u0259liyyatlar \u00fczr\u0259 tranzaksiyalar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. Y\u0259ni, kommersiya banklar\u0131n\u0131n xarici m\u00fcxbir banklardak\u0131 \u00f6z hesablar\u0131na na\u011fd v\u0259sait aparmas\u0131 normal bank f\u0259aliyy\u0259ti praktikas\u0131na v\u0259 milli qanunvericiliy\u0259 tamamil\u0259 uy\u011fundur\u201d\u00a0A\u00e7\u0131qlamada habel\u0259 bildirilir ki, D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sinin ixrac edil\u0259n h\u0259r hans\u0131 mal\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n na\u011fd valyuta v\u0259saitin t\u0259yinat \u00fcnvan\u0131na \u00e7at\u0131b-\u00e7atmamas\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k kimi funksiyas\u0131 v\u0259 \u00f6hd\u0259liyi yoxdur:\u00a0&#171;Na\u011fd v\u0259saitin xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si hal\u0131nda is\u0259 kommersiya banklar\u0131n\u0131n bu ixrac \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 onlar\u0131n balans\u0131nda m\u00fctl\u0259q \u0259ks olunur v\u0259 na\u011fd v\u0259saitl\u0259rin balans h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t aidiyy\u0259ti qurumun funksiyalar\u0131na aiddir\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong>&#171;Kriminal t\u0259r\u0259f axtarmaq laz\u0131m deyil&#187;<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Milli M\u0259clisin \u0130qtisadi siyas\u0259t, s\u0259naye v\u0259 sahibkarl\u0131q komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc R\u00fcf\u0259t Quliyev &#171;Turan&#187; agentliyin\u0259 deyib ki, b\u00fct\u00fcn uy\u011funsuzluqlarda kriminal t\u0259r\u0259f axtarmaq laz\u0131m deyil: &#171;M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 M\u0259rk\u0259zi Bank a\u00e7\u0131qlama verib v\u0259 bu \u0259sasland\u0131rman\u0131 t\u0259kzib ed\u0259n h\u0259r hans\u0131 s\u0259n\u0259d yoxdur. Az\u0259rbaycan d\u00fcnya ticar\u0259t sah\u0259sin\u0259 inteqrasiya edir. Maliyy\u0259 sistemi sah\u0259sind\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar h\u0259tta \u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmu\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 var. Bu, h\u0259m AB\u015e-a, h\u0259m \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259, h\u0259m apar\u0131c\u0131 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 aiddir&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong>&#171;\u018fg\u0259r n\u00f6qsanlar olsayd\u0131\u2026&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Komit\u0259 \u00fczv\u00fcn\u00fcn fikrinc\u0259, Az\u0259rbaycandan 1.1 milyard manat\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda ciddi n\u00f6qsanlar olsayd\u0131, d\u00fcnya maliyy\u0259 sisteml\u0259ri bunu qeyd ed\u0259rdi: &#171;&#187;Money World&#187; adl\u0131 proqram var. O, qanunsuz, \u015f\u0259ffaf olmayan maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. \u018fg\u0259r n\u00f6qsanlar olsayd\u0131, AB\u015e-da v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olan x\u00fcsusi maliyy\u0259 orqanlar\u0131 bunu qeyd\u0259 alard\u0131&#187;.\u00a0Deputat qeyd edib ki, beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 sisteminin Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259ti \u00e7ox loyald\u0131r:\u00a0&#171;Y\u0259ni, D\u00fcnya Bank\u0131, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu v\u0259 apar\u0131c\u0131 d\u00fcnya banklar\u0131 biz\u0259 kreditl\u0259ri ay\u0131r\u0131r, m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, layih\u0259l\u0259rimizi maliyy\u0259l\u0259\u015fdirirl\u0259r. Bir ciddi problem olsayd\u0131, h\u0259min t\u0259\u015fkilatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n pul k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259r buna reaksiya ver\u0259rdi, h\u0259r hans\u0131 materiallar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131, yoxlamalar ba\u015flayard\u0131&#187;.\u00a0\u0130qtisad\u00e7\u0131 Qubad \u0130bado\u011flu is\u0259 Azadl\u0131q Radiosuna bildirib ki, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259n k\u0259nara v\u0259sait k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n n\u0259zar\u0259ti var:\u00a0O qeyd edib ki, M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 2019-2020-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycandan xaric\u0259 r\u0259smi yollarla 3.2 milyard dollar v\u0259sait \u00e7\u0131x\u0131b: &#171;B\u0259z\u0259n pul r\u0259smi yolla \u00e7\u0131x\u0131r, y\u0259ni, \u00f6lk\u0259y\u0259 mallar\u0131 idxal etm\u0259si ad\u0131 il\u0259 xaric\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sonra is\u0259 h\u0259min pul xaricd\u0259 idxal mal\u0131 al\u0131nmadan t\u0259yinatdan k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131laraq ba\u015fqa m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong>&#171;O s\u0259n\u0259dl\u0259r olmayanda h\u0259min pul \u00f6lk\u0259y\u0259 qay\u0131tm\u0131r&#187;<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, idxal mal\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn pul k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcrs\u0259 v\u0259 xaricd\u0259ki h\u0259r hans\u0131 bir hesabda oturursa, sonra bundan \u00f6tr\u00fc m\u00fc\u015fayi\u0259tedici s\u0259n\u0259dl\u0259r olmal\u0131d\u0131r: &#171;O s\u0259n\u0259dl\u0259r olmayanda h\u0259min pul \u00f6lk\u0259y\u0259 qay\u0131tm\u0131r&#187;.\u00a0Q.\u0130bado\u011flu vur\u011fulay\u0131b ki, 7 rezident banklar\u0131n ad\u0131 a\u00e7\u0131qlanmal\u0131d\u0131r. H\u0259min banklar\u0131n ad\u0131 a\u00e7\u0131qlanmad\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 onlardan is\u0259 m\u00fcnasib\u0259t almaq m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b.(Valyuta.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycandan 1.1 milyard manat d\u0259y\u0259rind\u0259 xarici valyuta \u00e7\u0131x\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Hesablama Palatas\u0131n\u0131n son hesabat\u0131nda bildirilir. Hesabata g\u00f6r\u0259, h\u0259min v\u0259saiti 7 rezident bank xaric\u0259 &#171;m\u00fcxbir<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":34746,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-34745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosial"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34745"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34747,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34745\/revisions\/34747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}