{"id":34757,"date":"2021-04-12T01:45:44","date_gmt":"2021-04-11T21:45:44","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=34757"},"modified":"2021-04-12T01:45:48","modified_gmt":"2021-04-11T21:45:48","slug":"bir-hain-nasil-yetistirilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=34757","title":{"rendered":"B\u0130R HA\u0130N NASIL YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130L\u0130R ?"},"content":{"rendered":"\n

Attila \u0130LHAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130stihbarat d\u00fcnyas\u0131nda «ku\u015f yumurtas\u0131 \u00fcretmek» diye bir deyim vard\u0131r. Diyelim ki X \u00fclkesinde bundan 20 sene sonra yapmak istedi\u011finiz uzun vadeli bir operasyon var. Bu operasyon i\u00e7in size \u00e7e\u015fitli provakat\u00f6rler laz\u0131m ve en g\u00fcvenilir provakat\u00f6r kendi yeti\u015ftirdi\u011finizdir. Bu i\u015f i\u00e7in yetenekli ama gelece\u011fi parlak olmayan zay\u0131f karakterli bir «yumurta» bulunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mesela bu gen\u00e7 \u00fcniversitede dev\u015firilir ve a\u015fama a\u015fama \u00f6nce \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi daha sonrada medya parlatmalar\u0131 ve \u015firket sponsorluklar\u0131yla \u00fclkede s\u00f6z\u00fc dinlenen bir Profes\u00f6r haline getirilir. Gerekirse t\u00fcm ara\u015ft\u0131rma ve kitaplar\u0131 da eline haz\u0131r olarak verilir.\u00dclkedeki insanlar bu ki\u015finin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131klar\u0131 muhte\u015fem eserleri okur ve ona olan sayg\u0131lar\u0131 artar. B\u00f6ylece yumurta kulu\u00e7ka a\u015famas\u0131n\u0131 bitirmi\u015f ve \u00e7atlay\u0131p g\u00fczel bir ku\u015f olma zaman\u0131 gelmi\u015ftir.Belirlenen zamanda bu profes\u00f6r medya yoluyla m\u00fcthi\u015f radikal a\u00e7\u0131klamalar yapmaya ba\u015flar ve t\u00fcm \u00fclkeyi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.Ayn\u0131 anda kendisi gibi yeti\u015ftirilen di\u011fer yumurtalarda farkl\u0131 faaliyetlere giri\u015firler. Neyse konu uzun benim yerim dar ama ilgilenenler i\u00e7in Do\u011fu Blo\u011funun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemine bakmalar\u0131n\u0131 sal\u0131k veririm.<\/p>\n\n\n\n

Bu alakas\u0131z konudan sonra gelelim Orhan beye.Ferit Orhan Pamuk Beyin (kimsenin bilmesini istemedi\u011fi g\u00f6bek ad\u0131 Ferit’tir) asl\u0131nda \u00fclkesine bu kadar muhalif olmas\u0131na bir sebep yoktur. Hani fakir ve hayat\u0131n\u0131 zorluklar i\u00e7inde ge\u00e7irmi\u015f, i\u00e7erde yatm\u0131\u015f birisi olsa belki anlayaca\u011f\u0131m ama Orhan Pamuk s\u00fclalece aristokrat tabakas\u0131na mensuptur ve bug\u00fcn ele\u015ftirdi\u011fi devletin \u00e7ok ekme\u011fini yemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Mesela dedesi Cumhuriyetin ilk m\u00fchendislerindendir ve \u00f6zellikle Atat\u00fcrk,\u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6nemlerinde yap\u0131lan demiryolu hamlesinde b\u00fcy\u00fck ihaleler al\u0131p k\u0131sa zamanda zengin olmu\u015ftur. O\u011fullar\u0131 bu koca servetin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 sefahatle t\u00fcketseler de Orhan Pamu\u011fun zengin bir hayat s\u00fcrmesine yetecek kadar servet kalm\u0131\u015ft\u0131r…Peki Orhan Pamuk’ta olu\u015fan bu sistem d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 nereden kaynaklan\u0131yor ve acaba «yapay» bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k m\u0131 sorular\u0131na cevap arayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Orhan Pamu\u011fun hayat\u0131n\u0131n ilk evrelerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman koca bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. 30 ya\u015f\u0131na kadar iki okul de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve s\u0131rf askerli\u011fini k\u0131sa d\u00f6nem yapmak i\u00e7in Gazetecilik okumu\u015f bir insan. \u0130lk ba\u015flarda ressam olmak isterken sonra yazarl\u0131\u011fa sar\u0131yor. Y\u0131llarca evinin odas\u0131na kapanarak \u00f6d\u00fcller alan ama kimsenin para vermek istemedi\u011fi romanlar yaz\u0131yor. Tam art\u0131k buraya kadarm\u0131\u015f a\u015famas\u0131na geldi\u011fi anda sihirli bir de\u011fnek de\u011fmi\u015f gibi Orhan Pamu\u011fun kitaplar\u0131 satmaya ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda tan\u0131nmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Peki bu sihirli de\u011fnek acaba nerede de\u011fmi\u015f olabilir. Benim kanaatimce bu de\u011fne\u011fin izini Amerika’da s\u00fcrmek laz\u0131md\u0131r.Amerika’ya gitmeden \u00f6nce Orhan Pamuk \u00fczerinde derin etkileri oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan birisinden bahsetmek laz\u0131m. Bu ki\u015fi Orhan Pamu\u011fun erkek karde\u015fi \u015eevket Pamuk.<\/p>\n\n\n\n

\u015eevket Pamuk Orhan Pamu\u011fun ilk d\u00f6nemlerinin aksine olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 bir insan. Amerika’da Yale, Berkeley gibi sa\u011flam \u00fcniversitelerde ekonomi okuduktan sonra T\u00fcrkiye’de bir \u00e7ok \u00fcniversitede ders veren \u015eevket Pamuk, Osmanl\u0131 ekonomisi \u00fczerinde tan\u0131nm\u0131\u015f bir uzman. Kendisi pek \u00e7ok yabanc\u0131 \u00fcniversitede Osmanl\u0131 ve T\u00fcrkiye ekonomisi \u00fczerine dersler vermi\u015f.Bu \u00fcniversitelerden en ilginci \u0130srail’de bulunan Negev Ben Gurion \u00fcniversitesi. \u0130smini \u0130srail’in ilk ba\u015fbakan\u0131, \u0130srail’in kurucular\u0131ndan ve hatta anar\u015fik faaliyetleri y\u00fcz\u00fcnden Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan Filistin’den kovulacak kadar fanatik siyonist olan David Ben Gurion’dan alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcniversitenin derslerini MOSSAD’\u0131n da ilgiyle takip edip raporlar haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 bir «Ortado\u011fu \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131» b\u00f6l\u00fcm\u00fc bulunmakta. \u0130\u015fte say\u0131n \u015eevket Pamuk b\u00f6ylesine kaliteli bir b\u00f6l\u00fcmde (!!!) ders verebilecek kadar yetenekli bir ekonomi uzman\u0131m\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Ben Gurion \u00fcniversitesinin ba\u015f\u0131nda 14 sene D\u00fcnya Bankas\u0131’nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve daha sonra bu ba\u015far\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc Rotary ve Lions kl\u00fcplerinin 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n adam\u0131 olarak se\u00e7tikleri Prof.Avishay Braverman bulunmakta. B\u00f6ylesine ba\u015far\u0131l\u0131 bir ekonomistin y\u00f6netti\u011fi \u00fcniversitede ekonomi dersi vermenin \u00f6nemini anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. \u0130\u015fte Orhan Pamu\u011fun karde\u015fi \u015eevket Pamuk bu kadar de\u011ferli bir hocam\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Evet biz Orhan Pamu\u011fun Amerika yolculu\u011funa d\u00f6nelim gene.1985-1988 aras\u0131nda tam \u00fc\u00e7 sene Amerika’da kald\u0131 Orhan Pamuk. Bu d\u00f6nemde Amerika’da har\u0131l har\u0131l kitap yazman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir kursu da ba\u015far\u0131yla bitirdi.Bu kurs Iowa \u00fcniversitesi b\u00fcnyesinde verilen International Writing Program (IWP) isimli \u00e7ok ilgin\u00e7 bir kurs.<\/p>\n\n\n\n

Kursun amac\u0131 d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinden gelen ve kendilerinde potansiyel g\u00f6r\u00fclen yazarlar\u0131n Amerikan hayat\u0131n\u0131 tan\u0131malar\u0131 ve kitaplar\u0131n\u0131 yazabilecek g\u00fczel bir ortama kavu\u015fmalar\u0131.Bu «iyiliksever»program\u0131n b\u00fcnyesinde her sene 20 kadar yazar a\u011f\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte Orhan Pamu\u011fun bu kurstan sonra hayat\u0131 de\u011fi\u015fti. Yani onun deyimiyle «Bir kursa gitti hayat\u0131 de\u011fi\u015fti». Bu arada kurstan 2004 senesinde mezun olan bir ba\u015fka T\u00fcrk\u00fcn ismi de MAH\u0130R AKTA\u015e, akl\u0131n\u0131zda bulunsun \u00e7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fi parlak.\u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyor bu \u00fcniversite bu kadar insan\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p onlar\u0131 aylarca yedirip i\u00e7irecek ve a\u011f\u0131rlayacak paray\u0131 nereden buluyor diye.<\/p>\n\n\n\n

Cevab\u0131 basit.<\/p>\n\n\n\n

Bu yazar e\u011fitim kursu program\u0131n\u0131n ba\u015f sponsoru Amerikan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131.Orhan Pamu\u011fun \u015fans\u0131 Amerika’da bundan sonra olduk\u00e7a a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Orhan Pamu\u011fun Amerika’da bas\u0131lan kitaplar\u0131n\u0131n tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ayn\u0131 yay\u0131nevinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Bu yay\u0131nevi Random House.<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131nevinin sahipleriyse d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc Alman Bertelsmann yay\u0131nc\u0131l\u0131k. Bertelsman’\u0131n kurucusu ve \u015fu anda emekli hayat\u0131 s\u00fcren d\u00fcnyan\u0131n en zenginlerinden Reinhard Mohnda sihirli de\u011fnek \u00f6rneklerinden. Bay Mohn \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda general Rommelin Afrikakorps birli\u011finde aste\u011fmen olarak sava\u015f\u0131yor. Burada Amerikal\u0131lara esir d\u00fc\u015ferek Kansas’da bir esir kamp\u0131na t\u0131k\u0131l\u0131yor. O zamana kadar kitaplara ilgi duymayan Mohn biranda kitap sever oluveriyor. Sava\u015ftan sonra kom\u00fcnizm tehdidi alt\u0131ndaki \u00fclkesine d\u00f6nen Mohn aniden bir yay\u0131nevi a\u00e7arak ilahi kitaplar\u0131 ve dini kitaplar basmaya ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u015fte Bertelsman\u0131n kurulu\u015fu b\u00f6ylesine m\u00fctevazi.<\/p>\n\n\n\n

1991 senesinde emekli oldu\u011fu zaman Bertelsmann d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck yay\u0131nc\u0131lar\u0131ndan ve kendisi de karun kadar zengin. Bu Amerikal\u0131lar aste\u011fmen Mohn’a esir kamp\u0131nda ne yedirdilerse adam ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131 buluveriyor bir anda. Bertelsman’\u0131n bir di\u011fer ilgin\u00e7 \u00f6zelli\u011fi Do\u011fan Holding’le 2001 senesinde M\u00fczik piyasas\u0131na y\u00f6nelik bir ortakl\u0131\u011fa gitmeleri. Bu ortakl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri bizzat Ayd\u0131n Do\u011fan\u0131n k\u0131z\u0131 Hanzade taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Buna g\u00f6re \u015fu an T\u00fcrkiye’de yay\u0131nlanan pek \u00e7ok yabanc\u0131 m\u00fczik alb\u00fcm\u00fc hep bu ortakl\u0131\u011f\u0131n sayesinde T\u00fcrkiye’ye ula\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu b\u00fcy\u00fck grup Orhan Pamu\u011fu \u00e7ok sevmi\u015f olacak ki t\u00fcm kitaplar\u0131n\u0131 satsa da satmasa da \u0131srarla onlar bas\u0131yorlar.Orhan Pamu\u011fun en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc IMPAC Dublin \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015f olmas\u0131. Bu \u00f6d\u00fcl \u00f6ylesine basit bir plaket de\u011fil tabii ki. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6d\u00fcl j\u00fcrisi «Benim ad\u0131m K\u0131rm\u0131z\u0131» kitab\u0131n\u0131 \u00f6ylesine be\u011fenmi\u015f ki birde hediyesi olarak 115 bin dolar vermi\u015fler.Peki bir T\u00fcrk yazar\u0131na kendisiyle ayn\u0131 mesle\u011fi yapan \u00e7o\u011fu meslekta\u015f\u0131n\u0131n hayatlar\u0131 boyunca bir arada g\u00f6remeyece\u011fi mebla\u011f\u0131 veren kurumun arkas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 kim.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u015firket \u00f6d\u00fcle ismini veren IMPAC \u015firketi.<\/p>\n\n\n\n

IMPAC t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131n y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 hizmetleri veren bir Amerikan \u015firketi. Y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda g\u00fczel istihbarat hizmetleri verdi\u011fi de bilinir. \u015eirketin ba\u015f\u0131ndaki Dr James Irwin \u0130rlanda’y\u0131 ve kitaplar\u0131 \u00e7ok sevdi\u011fi i\u00e7in b\u00f6ylesine g\u00fczel bir \u00f6d\u00fcl ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve her sene ba\u015far\u0131l\u0131 bir yazara bu \u00f6d\u00fcl veriliyor.<\/p>\n\n\n\n

Edebiyat sever dostumuz bay Irwin \u00e7ok da aktif birisi. Kendisi Amerika’n\u0131n \u00f6nde gelen Cumhuriyet\u00e7ilerinden ve Amerikan ordusuyla aras\u0131 harika. O kadar harika ki Amerikan Askeri akademisi West Point’den \u00fcst\u00fcn hizmet \u00f6d\u00fcl\u00fc alm\u0131\u015f.Orhan Pamu\u011fa verilen \u00f6d\u00fcl\u00fcn sponsoru bay James Irwin «International Democratic Union» derne\u011finin de ba\u015f \u00fcyesi ve muhasebecisi. Bu dernek d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki merkez sa\u011f partileri bir araya getirmek i\u00e7in kurulmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Kurucular\u0131 aras\u0131nda Ronald Reagan, Margaret Thatcher, Baba George Bush, Helmut Kohl ve Jack Chirac gibi \u00f6nemli isimler de bulunmakta.<\/p>\n\n\n\n

Derne\u011fin T\u00fcrkiye’den de iki \u00fcyesi var. Bunlar Anavatan Partisi ve Do\u011fru Yol Partisi. Derne\u011fin \u015fu anki ba\u015fkan\u0131 Avustralya’n\u0131n Amerikan yanl\u0131s\u0131 ba\u015fbakan\u0131 John Howard.James Irwin bunun d\u0131\u015f\u0131nda Washinton’da bulunan «Center for Democracy» derne\u011finin de \u00fcyesi. T\u00fcm d\u00fcnyaya Amerikan demokrasisi getirme amac\u0131ndaki bu derne\u011fin en ilgin\u00e7 simas\u0131 art\u0131k hepimizin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Henry Kissinger. Kissinger dendi mi o demokrasinin nas\u0131l gelece\u011fini hepiniz tahmin edersiniz herhalde.Orhan Pamu\u011fun otuz ya\u015flar\u0131na kadar odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmayan biri olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck a\u015famalar kaydetti\u011fi b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ek. \u015eu anda kazand\u0131\u011f\u0131 \u00fcn\u00fcn ve paran\u0131n keyfini \u00e7\u0131karmakla me\u015fgul. Taksim meydan\u0131na yak\u0131n ve muhte\u015fem bo\u011faz manzaral\u0131 teras kat\u0131nda yeni eserleriyle u\u011fra\u015f\u0131yor. Duvarlar\u0131nda Japon edebiyat\u0131na kadar tasnif edilmi\u015f y\u00fczlerce kitap bulunan l\u00fcks dairesini sadece \u00e7al\u0131\u015fma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131yor ve bazen de yak\u0131n dostlar\u0131yla yemek yiyor.Bu eve s\u0131k s\u0131k gelen yak\u0131n dostlardan biride Yahudi as\u0131ll\u0131 Amerikan gazetecisi Jeri Liber di. Bu \u015fahsiyeti haf\u0131zas\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar hat\u0131rlayacaklard\u0131r. Kurucusu oldu\u011fu insan haklar\u0131 izleme komitesini temsilen T\u00fcrkiye’deki insan haklar\u0131 ihlallerini konu alan bir rapor yazm\u0131\u015ft\u0131. Sonra bu rapor kitap haline de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu raporda T\u00fcrk ordusunun K\u00fcrtlere katliam yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edilmi\u015f ve T\u00fcrk ordusuna a\u00e7\u0131k\u00e7a «serseriler» diye hitapta bulunulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Bu kitab\u0131n \u00e7evirisini yapan Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc ve Ay\u015fe Nur Zarako\u011flu hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131l\u0131nca Jeri Liber onlara destek vermek i\u00e7in hemen T\u00fcrkiye’ye gelerek mahkemelere kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.Herhalde Orhan Pamu\u011fun fikirlerinin olu\u015fmas\u0131nda Jeri Liber’le \u00f6zel teras kat\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 yemekli sohbetlerin b\u00fcy\u00fck etkisi olmu\u015ftur….»<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Attila \u0130LHAN \u0130stihbarat d\u00fcnyas\u0131nda «ku\u015f yumurtas\u0131 \u00fcretmek» diye bir deyim vard\u0131r. Diyelim ki X \u00fclkesinde bundan 20 sene sonra yapmak istedi\u011finiz uzun vadeli bir<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-34757","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34757"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34759,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34757\/revisions\/34759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}