{"id":36223,"date":"2021-04-28T09:15:05","date_gmt":"2021-04-28T05:15:05","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=36223"},"modified":"2021-04-28T09:20:08","modified_gmt":"2021-04-28T05:20:08","slug":"28-aprel-rus-bolsevik-isgalindan-101-il-kecir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=36223","title":{"rendered":"28 aprel-Rus-bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131ndan 101 il ke\u00e7ir"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>1920-ci il aprelin 27-d\u0259 son iclas\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin parlamenti rus ordusunun \u00f6lk\u0259ni i\u015f\u011fal etdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq hakimiyy\u0259ti yerli bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verir. Aprelin 28-d\u0259 H\u0259rbi \u0130nqilab Komit\u0259si rus bol\u015fevikl\u0259rinin lideri Vladimir Lenin\u0259 \u201cBiz Bak\u0131 neftini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdik\u201d m\u0259zmunlu teleqram g\u00f6nd\u0259rir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sovet rejimi Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tind\u0259n t\u0259hvil ald\u0131\u011f\u0131 114 min kvadratkilometrlik \u00f6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini Erm\u0259nistan ba\u015fda olmaqla qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedir. 1920-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131ndan 1941-ci ilin avqustuna q\u0259d\u0259r repressiyalarda 47 min adam q\u0259tl\u0259 yetirilir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Red_Army_in_Baku.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-36224\" width=\"1006\" height=\"700\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Red_Army_in_Baku.jpg 710w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Red_Army_in_Baku-300x209.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Red_Army_in_Baku-150x104.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1006px) 100vw, 1006px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dostu d\u00fc\u015fm\u0259n, d\u00fc\u015fm\u0259ni dost kimi t\u0259qdim etmi\u015f kommunist rejimind\u0259 i\u015f\u011fal\u0131n s\u0259h\u0259ri g\u00fcn\u00fc, y\u0259ni 28 aprel, 70 il bayram kimi qeyd olunub. H\u0259min hadis\u0259d\u0259n 92 il ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 tarixin h\u0259min s\u0259hif\u0259sini qara l\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n tam t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. Sovet tarix\u015f\u00fcnaslar\u0131 iddia edibl\u0259r ki, 28 aprel z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin milli h\u00f6k\u00fcm\u0259td\u0259n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n inqilabla n\u0259tic\u0259l\u0259ndiyi g\u00fcnd\u00fcr. XI ordunun i\u015f\u011fal\u0131 sovet tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda bel\u0259 \u015f\u0259rh olunur: &#171;1920 &#8212; ci ilin yaz\u0131nda Az\u0259rbaycanda inqilabi \u015f\u0259raitin yaranmas\u0131 f\u0259hl\u0259 sinfin\u0259 yoxsul k\u0259ndlil\u0259rl\u0259 ittifaq ba\u011flay\u0131b, m\u00fcsavat h\u00f6k\u00fcm\u0259tini y\u0131xmaq v\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almaq imkan\u0131 verirdi. Az\u0259rbaycan z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin milli m\u0259nafeyin\u0259 xain \u00e7\u0131xan m\u00fcsavat\u00e7\u0131lar\u0131n if\u015fa edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 burjuaziya v\u0259 onun mill\u0259t\u00e7i partiyas\u0131 olan M\u00fcsavat t\u0259kl\u0259nmi\u015f oldu. Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259si RSFSR XKS s\u0259dri V.\u0130.Lenin\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k xarici v\u0259 daxili \u0259ksinqilab\u0131n birl\u0259\u015fmi\u015f quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u0259zyiqin\u0259 \u00f6z q\u00fcvv\u0259si il\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Q\u0131z\u0131l Ordu d\u0259st\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sini xahi\u015f etdi. Bu xahi\u015fi n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Q\u0131z\u0131l Ordu hiss\u0259l\u0259ri aprelin 27 &#8212; d\u0259 Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259ddini ke\u00e7ib, gec\u0259 yar\u0131s\u0131 Bak\u0131ya yax\u0131nla\u015fd\u0131, aprelin 27- d\u0259n 28 &#8212; n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Bak\u0131da he\u00e7 bir g\u00fcll\u0259 at\u0131lmadan proletariat\u0131n dinc silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131 qalib g\u0259ldi v\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti b\u0259rpa edildi. <\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259t M\u00fcv\u0259qq\u0259ti Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di v\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil Sovet Sosialist Respublikas\u0131 elan edildi. Bak\u0131da inqilabi \u00e7evrili\u015f x\u0259b\u0259rini ald\u0131qda, AK(b)P G\u0259nc\u0259 Vilay\u0259t Komit\u0259si aprelin 29 &#8212; da G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131nda hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ald\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir Az\u0259rbaycan tarix\u00e7il\u0259ri is\u0259 hesab edirl\u0259r ki, \u0259silind\u0259 hadis\u0259 bu c\u00fcr ba\u015f vermi\u015fdir. 1920-ci ild\u0259 Bak\u0131da he\u00e7 bir inqilab olmam\u0131\u015f, 40 minlik Az\u0259rbaycan milli ordusunun \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin Qaraba\u011fda erm\u0259ni qiyam\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 bir zamanda, f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n XI ordu s\u0259rh\u0259ddi ke\u00e7\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qeyri &#8212; b\u0259rab\u0259rliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamenti Az\u0259rbaycan\u0131n tam m\u00fcst\u0259qilliyinin qorunub saxlanmas\u0131, yeni yaranan h\u00f6k\u00fcm\u0259tin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti orqan olmas\u0131, h\u00f6k\u00fcm\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259ki k\u00f6hn\u0259 qulluq\u00e7ular\u0131n tutduqlar\u0131<br>v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 qalmas\u0131, h\u00f6kum\u0259t v\u0259 parlament \u00fczvl\u0259rinin h\u0259yat v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 s. \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 hakimiyy\u0259tin m\u00fcs\u0259lman bol\u015fevikl\u0259rin\u0259 verilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar \u00e7\u0131xararaq Bak\u0131n\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fs\u00fcz t\u0259slim edib. Hadis\u0259l\u0259rin bu c\u00fcr c\u0259r\u0259yan etm\u0259sind\u0259 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259t kimi \u00e7\u0131xmas\u0131, Antanta qo\u015funlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 son qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun \u0259razisini i\u015f\u011fal etm\u0259si, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 milli -azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Antanta qo\u015funlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik etm\u0259si m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 ordu Bak\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7\u0259rk\u0259n \u0259hali aras\u0131nda bel\u0259 bir fikir yay\u0131l\u0131rd\u0131 ki, guya XI ordu Bak\u0131ya girm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 Anadoluya T\u00fcrk qo\u015funlar\u0131na k\u00f6m\u0259y\u0259 ged\u0259c\u0259kdir. Bu saxta fikrin yay\u0131lmas\u0131nda XI ordunun t\u0259rkibind\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n t\u00fcrk h\u0259rbi general\u0131 X\u0259lil Pa\u015fan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n rolu olub. X\u0259lil Pa\u015fa D\u0259rb\u0259ndd\u0259n Bak\u0131ya q\u0259d\u0259r yol boyu b\u00fct\u00fcn dayanacaqlarda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, \u0259halini Sovet hakimiyy\u0259tini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p>&#171;M\u00fcst\u0259qil Sovet Az\u0259rbaycan\u0131&#187; \u015f\u00fcar\u0131 is\u0259 i\u015f\u011fal\u0131 p\u0259rd\u0259l\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn rus bol\u015fevikl\u0259rin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan taktiki manevrd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/539972.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-36225\" width=\"1006\" height=\"755\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/539972.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/539972-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/539972-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/539972-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1006px) 100vw, 1006px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>N.N\u0259rimanov \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna yax\u0131n &#171;M\u00fcst\u0259qil Sovet Az\u0259rbaycan\u0131&#187; \u015f\u00fcar\u0131n\u0131n saxta oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k V.\u0130.Lenin\u0259 m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: &#171;M\u0259g\u0259r &#171;M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan &#171;sizin dilinizd\u0259n \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fd\u0131rm\u0131?&#8230; \u0130ndi v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259 bir \u015f\u0259kil al\u0131r: h\u0259mi\u015f\u0259 Denikini m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015f Erm\u0259nistan m\u00fcst\u0259qillik qazanm\u0131\u015f v\u0259 \u00fcst\u0259lik d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razil\u0259rini alm\u0131\u015fd\u0131r&#8230; \u00dc\u00e7 respublikadan birinci olaraq Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n qoynuna at\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan is\u0259 h\u0259m \u0259razisini, h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini itirir&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p><br>He\u00e7 bir h\u00fcquqi \u0259sas olmadan, Az\u0259rbaycan s\u0259rv\u0259tl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 27 aprel 1920 &#8212; ci il tarixd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal s\u0259rh\u0259ddini ke\u00e7ib Bak\u0131ya yax\u0131nla\u015fan XI ordunun m\u0259qs\u0259dinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q oldu\u011funu dig\u0259r m\u00fc\u0259llifl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259tta sovet tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 faktlar da s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 rejimin qurdu\u011fu Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 1991-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fay\u0131r. Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 respublikaya bu \u015f\u0259xsl\u0259r (Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibl\u0259ri) r\u0259hb\u0259rlik edir: Qriqori Kaminski (1920-21), Sergey Kirov (1921-26), Levon Mirzoyan (1926-29), Nikolay Gikalo (1929-30), Vladimir Polonski (1930-33), Ruben Rubenov (1933), Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov (1933-53), Mirteymur Yaqubov (1953-54), \u0130mam Mustafayev (1954-59), V\u0259li Axundov (1959-69), Heyd\u0259r \u018fliyev (1969-82), Kamran Ba\u011f\u0131rov (1982-88), \u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirov (1988-90), Ayaz M\u00fct\u0259llibov (1990-91).<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1920-ci il aprelin 27-d\u0259 son iclas\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin parlamenti rus ordusunun \u00f6lk\u0259ni i\u015f\u011fal etdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq hakimiyy\u0259ti yerli bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verir. Aprelin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":36226,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-36223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36223"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36231,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36223\/revisions\/36231"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}