{"id":37055,"date":"2021-05-08T01:42:20","date_gmt":"2021-05-07T21:42:20","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=37055"},"modified":"2021-05-08T01:42:24","modified_gmt":"2021-05-07T21:42:24","slug":"on-turkl%c9%99rin-%c9%99vv%c9%99lki-antik-dovr-t%c9%99msilcisi-iskitl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=37055","title":{"rendered":"\u00d6n T\u00fcrkl\u0259rin \u0259vv\u0259lki antik d\u00f6vr t\u0259msil\u00e7isi: \u0130skitl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Tarixd\u0259 Sakalar olaraq da bilin\u0259n \u0130skitl\u0259r, e.\u0259. 10-cu \u0259srd\u0259 Tanr\u0131 da\u011flar\u0131nda ba\u015flayan tarixi mac\u0259ras\u0131, 8-ci \u0259srd\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa il\u0259 Orta Asiya aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6lg\u0259y\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 davam etdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130skitl\u0259rin yeddi y\u00fcz illik Avrasiya \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259ki hakimiyy\u0259ti e.\u0259. III \u0259srd\u0259 Kr\u0131mda sona \u00e7atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/16-XkQy2b74r9KOgCCRNqPS0ke0r6f1PB7ReN6CbtwR.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37057\" width=\"956\" height=\"592\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130skitl\u0259r (Saklar) kiml\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>E.\u0259. 8-ci \u0259srd\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Dunay tayfalar\u0131na \u00e7atma\u011f\u0131 bacaran \u0130skitl\u0259r \u015e\u0259rqi Avropada v\u0259 Qara d\u0259nizin \u015fimal\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. E.\u0259. VI \u0259srd\u0259n sonra z\u0259ifl\u0259dil\u0259r v\u0259 Anadolunu t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131lar. E.\u0259. III \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r \u015eimali Qara d\u0259niz \u0259traf\u0131nda ya\u015fad\u0131lar v\u0259 Qotlar v\u0259 Sarmatlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edil\u0259r\u0259k assimlyasiyaya u\u011frad\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130skitl\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Yunan qeydl\u0259rind\u0259 Skytai, Assur m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130\u015fkuza, Fars m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 Sakalar kimi yer al\u0131r. \u0130skitl\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yinin \u015eumerl\u0259r\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015eumerl\u0259rin tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259n silinm\u0259sind\u0259n sonra q\u0259rb\u0259 do\u011fru k\u00f6\u00e7 ed\u0259n \u00d6n T\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130skitl\u0259r (Sakalar) t\u00fcrkd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130skitl\u0259rl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 olan v\u0259 bunu yaz\u0131l\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259n Rumlar (qrekl\u0259r) bu c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u0259lumat verir. Sivilizasiyalar\u0131n tarixind\u0259 bir s\u0259lahiyy\u0259t sahibi olaraq q\u0259bul edil\u0259n Herodot, eyni zamanda \u0130skit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259\u015fhur tarix\u00e7i \u0130skitl\u0259rin t\u00fcrk olduqlar\u0131na dair m\u00fch\u00fcm d\u0259lill\u0259r g\u0259tirib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 tap\u0131nt\u0131lar \u0130skitl\u0259rin bir Turan q\u0259bil\u0259si oldu\u011funu da ortaya qoyur. Farslara m\u0259d\u0259ni t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f So\u011fd m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131qlar\u0131 Farslardan \u00f6nc\u0259y\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Herodot, \u0130skitl\u0259rin m\u0259d\u0259ni x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 fiziki g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Farslara b\u0259nz\u0259m\u0259dikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Tuva Respublikas\u0131nda \u0130skit Kurqanlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/16-YtIn7GPjM6ngL5zVqKeKvUlYLAVg6WoJJcWgh6pk.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37056\" width=\"957\" height=\"540\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u0130skitl\u0259rin t\u00fcrk olduqlar\u0131na dair \u0259n vacib d\u0259lil kurqanlard\u0131r. T\u00fcrkl\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259lki Kurqan, m\u00fcvafiq toplumun Turanid q\u0259bil\u0259sinin bir hiss\u0259si olmas\u0131n\u0131n bir simvoludur. Axir\u0259t d\u00fcnyas\u0131na inam\u0131 simvoliz\u0259 ed\u0259n kurqanlar d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131n\u0131n m\u0259zarlar\u0131n\u0131 s\u0131\u011f\u0131nacaq hal\u0131na g\u0259tir\u0259n abid\u0259l\u0259rdir. N\u00f6k\u0259rl\u0259rinin m\u0259zar\u0131 da kurqanlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Genetika, \u0130skitl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n talel\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Genetika i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlar \u0130skit genl\u0259rinin hibridl\u0259\u015fm\u0259 olmadan T\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131nda m\u00fcst\u0259qil olaraq m\u00f6vcud olduqlar\u0131n\u0131 ortaya qoydu. Orta Asiyadan Anadoluya g\u0259li\u015fl\u0259rini, k\u00f6\u00e7 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini v\u0259 Qafqaz-Anadolu x\u0259ttind\u0259ki kurqanlar\u0131 ara\u015fd\u0131ran Dr. J.D. Kimball \u0130skitl\u0259rin qad\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rma aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bir n\u00f6v T\u00fcrk-Fars hibridi olaraq, tarixi s\u0259hn\u0259d\u0259 yerini alan Sarmatlar zamanla \u0130skitl\u0259rin h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geril\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. \u0130skit n\u0259slind\u0259n olan Sarmatlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259skunla\u015fma h\u0259yat\u0131na ba\u015flad\u0131qda d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildi. \u0130skitl\u0259rin varl\u0131\u011f\u0131 Kr\u0131mla m\u0259hdudla\u015fd\u0131. Gotlar onlara son z\u0259rb\u0259ni vururlar. Qotlar is\u0259 Skandinaviyadan Qara d\u0259niz\u0259 en\u0259n bir toplumdur. Soqdlar il\u0259 qar\u0131\u015fan \u0130skitl\u0259r \u015e\u0259rqi Avropa genefondu ail\u0259sinin bir hiss\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixd\u0259 Sakalar olaraq da bilin\u0259n \u0130skitl\u0259r, e.\u0259. 10-cu \u0259srd\u0259 Tanr\u0131 da\u011flar\u0131nda ba\u015flayan tarixi mac\u0259ras\u0131, 8-ci \u0259srd\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa il\u0259 Orta Asiya aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6lg\u0259y\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-37055","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37055"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37059,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37055\/revisions\/37059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}