{"id":37952,"date":"2021-05-18T11:12:21","date_gmt":"2021-05-18T07:12:21","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=37952"},"modified":"2021-05-18T11:12:24","modified_gmt":"2021-05-18T07:12:24","slug":"svan-az%c9%99rbaycanli-konflikti-hadis%c9%99nin-kokund%c9%99-n%c9%99-dayanir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=37952","title":{"rendered":"Svan \u2013 az\u0259rbaycanl\u0131 konflikti: Hadis\u0259nin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 n\u0259 dayan\u0131r?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Dmanisi (Ba\u015fke\u00e7id) rayonunda soyda\u015flar\u0131m\u0131zla svan adlanan etnik qrupa aid \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda qar\u015f\u0131durma yaran\u0131b. S\u0259b\u0259b svanlar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkar\u0131n ma\u011fazas\u0131ndan havay\u0131 spirtli i\u00e7ki g\u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259m\u0259sidir. Svanlar daha \u00f6nc\u0259 d\u0259 h\u0259min ma\u011fazadan nisy\u0259 i\u00e7ki, \u0259rzaq g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k pulunu \u00f6d\u0259mirmi\u015f, ma\u011faza sahibi haql\u0131 olaraq \u00f6d\u0259ni\u015f t\u0259l\u0259b ed\u0259nd\u0259 konflikt yaran\u0131b v\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259lav\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n c\u0259lb olunmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcb. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Vaxtanq Qomelauri v\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin r\u0259isi Qriqol Lilua\u015fvili hadis\u0259 yerin\u0259 gedibl\u0259r v\u0259 y\u0259qin ki, g\u0259rginlik tezlikl\u0259 yoluna qoyulacaq.<br><\/strong><br>Hadis\u0259 sosial median\u0131n Az\u0259rbaycan seqmentind\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Rusiyan\u0131n regionda \u0259n\u0259n\u0259vi \u201cpar\u00e7ala, h\u00f6km s\u00fcr\u201d siyas\u0259tini davam etdir\u0259r\u0259k G\u00fcrc\u00fcstanda n\u00f6vb\u0259ti etnik m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaratmaq c\u0259hdind\u0259n tutmu\u015f, 10 noyabr 2020-ci il tarixli Rusiya-Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan raz\u0131la\u015fmas\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan Z\u0259ng\u0259zur yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 ehtimal\u0131ndan G\u00fcrc\u00fcstan d\u00f6vl\u0259tinin narahat olmas\u0131na, g\u00fcrc\u00fc mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmaq ist\u0259m\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r, \u0259n m\u00fcxt\u0259lif versiyalar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu versiyalar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ya\u015fama\u011fa haqq\u0131 var. \u018fslind\u0259 n\u0259 ba\u015f verir?<\/p>\n\n\n\n<p>Svan m\u0259s\u0259l\u0259si yeni bir fenomen deyil. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u015fimal-q\u0259rbind\u0259ki da\u011fl\u0131q Svanetiya regionunda ba\u015f vermi\u015f sel f\u0259lak\u0259ti zaman\u0131 evl\u0259ri, t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 m\u0259hv olan bu xalq\u0131n bir hiss\u0259si \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259, \u0259sas\u0259n bizim Bor\u00e7al\u0131 dediyimiz Kvemo Kartliy\u0259 (A\u015fa\u011f\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan) k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcl\u0259r. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, G\u00fcrc\u00fcstan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi bu c\u00fcr q\u0259rar verm\u0259kl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 (t\u00fcrk) \u0259halinin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi b\u00f6lg\u0259nin demoqrafiyas\u0131n\u0131 nisb\u0259t\u0259n \u201cmillil\u0259\u015fdirm\u0259k\u201d niyy\u0259ti d\u0259 g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. B\u0259zi svan ail\u0259l\u0259rinin Cavaxetiyaya da k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 c\u0259hd edilmi\u015f, lakin erm\u0259nil\u0259r buna mane olmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Svanlar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bildiyimiz g\u00fcrc\u00fcl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli dil\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 malik olsalar da, h\u0259r halda, g\u00fcrc\u00fc subetnosudur v\u0259 d\u00f6vl\u0259t onlar\u0131 g\u00fcrc\u00fc say\u0131r. S\u00f6z\u00fcn h\u0259rfi v\u0259 dig\u0259r m\u0259nalar\u0131nda \u201cda\u011fdan enmi\u015f\u201d bu adamlar\u0131n \u0259sas\u0259n Marneuli v\u0259 Bolnisi rayonlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si orada kriminogen durumun daha da g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 tamamil\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu\u2026<br><\/strong><br>Sovet d\u00f6vl\u0259tinin da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259 \u2013 1990-c\u0131 ill\u0259r b\u00fct\u00fcn postsovet m\u0259kan\u0131nda qeyri-sabitlik, xaos, sosial-iqtisadi b\u00f6hran d\u00f6vr\u00fc idi, G\u00fcrc\u00fcstan is\u0259 bu probleml\u0259ri daha a\u011f\u0131r ke\u00e7irirdi. M\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259t z\u0259ifl\u0259mi\u015fdi, kriminal qruplar, mafiyalar, o\u011frular at oynad\u0131rd\u0131. Yerli h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n kriminalitetl\u0259 \u00e7ul\u011fala\u015fmas\u0131 ba\u015f vermi\u015fdi, d\u00f6vl\u0259t yox idi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 svanlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fc alovun \u00fcst\u00fcn\u0259 benzin t\u00f6k\u00fclm\u0259si effekti verdi. Onlar yerli \u015f\u0259rait\u0259 v\u0259 yerli xalqlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, ya\u015fam t\u0259rzin\u0259 uy\u011funla\u015fa bilm\u0259dil\u0259r, yaxud bunu ist\u0259m\u0259dil\u0259r, \u00f6z f\u0259rqli \u201cda\u011f subm\u0259d\u0259niyy\u0259ti\u201dni qoruyub saxlad\u0131lar, Bor\u00e7al\u0131da \u201cgettovari\u201d, t\u0259crid olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fama\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Sonra onlar\u0131n \u0259lind\u0259 odlu silahlar peyda olma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u018fks\u0259riyy\u0259t etibaril\u0259 c\u00fcss\u0259li olan, saqqall\u0131 silahl\u0131 svan ki\u015fil\u0259ri adam o\u011furlu\u011funa, qar\u0259t m\u0259qs\u0259dli basq\u0131nlara ba\u015flad\u0131lar v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn regionda vahim\u0259 yaratd\u0131lar. Onlar ayr\u0131-ayr\u0131 k\u0259ndl\u0259rin nisb\u0259t\u0259n imkanl\u0131 sakinl\u0259rini o\u011furlay\u0131r v\u0259 yax\u0131nlar\u0131ndan k\u00fclli miqdarda pul t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r, evl\u0259r\u0259 basq\u0131nlar edilm\u0259si v\u0259 ev sahibl\u0259rinin b\u00fct\u00fcn mal\u0131n\u0131n-pulunun, qad\u0131nlar\u0131n q\u0131z\u0131l-zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n zorla \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131nmas\u0131 adi hala \u00e7evrilmi\u015fdi. Onlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini r\u0259dd ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u0259si, h\u0259tta g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si hallar\u0131 ba\u015f verirdi. Ki\u00e7ik terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n silahl\u0131 svanlar\u0131n arxas\u0131nda, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, iri kriminal qrupla\u015fmalar dayan\u0131rd\u0131 (\u0259lb\u0259tt\u0259, \u00f6z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 soy\u011fun\u00e7uluq ed\u0259n quldurlar da var idi), yerli h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 \u201co\u011fru d\u00fcnyas\u0131\u201dndan \u201chaqq\u201d ald\u0131\u011f\u0131ndan, bu c\u00fcr hallara dem\u0259k olar ki, reaksiya vermirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu vakxanaliya \u201cq\u0131z\u0131lg\u00fcl inqilab\u0131\u201dna q\u0259d\u0259r davam etdi. Saaka\u015fvili hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra t\u0259dric\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 qayda-qanun yaratma\u011fa, d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tini b\u0259rq\u0259rar etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Kriminalitet\u0259, \u201cqanuni o\u011fru\u201dlara qar\u015f\u0131 amans\u0131z v\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftsiz m\u00fcbariz\u0259 ba\u015flad\u0131. Qanunsuz silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u0259nmi\u015f v\u0259 az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar ki, onlar\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7iril\u0259n \u0259m\u0259liyyatlara x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f helikopterl\u0259ri d\u0259 c\u0259lb olunurdu.<\/strong>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda kriminal\u0131n k\u00f6k\u00fc k\u0259sildi, polis, prokurorluq \u00f6z v\u0259zif\u0259sini yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131, r\u00fc\u015fv\u0259t, korrupsiya y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, yerl\u0259rd\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131na ba\u015fland\u0131. Sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 xalq\u0131n rifah s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu, h\u0259m cinay\u0259tkarl\u0131q, h\u0259m d\u0259 yoxsulluq s\u0259b\u0259bind\u0259n Az\u0259rbaycana, Rusiyaya s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ham\u0131s\u0131 olmasa da, bir qismi oz yurd-yuvalar\u0131na qay\u0131tma\u011fa ba\u015flad\u0131. G\u00fcrc\u00fcstan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 aras\u0131nda (\u0259ks\u0259riyy\u0259t) Saaka\u015fvilinin bu g\u00fcn d\u0259 sevilm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi budur.<\/p>\n\n\n\n<p>Svanlar v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 iki f\u0259rqli etnik-dini qrup aras\u0131ndak\u0131 problem olsa da, bunu siyasi m\u0259nada etnik v\u0259 ya dini m\u00fcnaqi\u015f\u0259 kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259k, fikrimizc\u0259, do\u011fru olmaz. Y\u0259ni svanlar az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131 (t\u00fcrk, m\u00fcs\u0259lman) olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yox, quldurluq, soy\u011fun\u00e7uluq, qar\u0259t m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u00fccumlar edirl\u0259r. Svanlar\u0131n siyasi \u015f\u00fcuru da o s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etm\u0259yib. \u018frazid\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u00e7oxluqda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259d\u0259f\u0259 daha \u00e7ox onlar g\u0259lir. Amma istisna etm\u0259k olmaz ki, G\u00fcrc\u00fcstanda son ill\u0259r g\u00fccl\u0259n\u0259n b\u0259zi radikal mill\u0259t\u00e7i v\u0259 \u015fovinist qruplar \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn svanlardan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. \u0130st\u0259nil\u0259n halda, m\u0259suliyy\u0259t tamamil\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan h\u00f6kum\u0259tinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>2012-ci ild\u0259 \u201cG\u00fcrc\u00fc Arzusu\u201dnun hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra Saaak\u015fvili d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f b\u0259zi nailiyy\u0259tl\u0259r inki\u015faf etdirilm\u0259di, \u0259ksin\u0259, bir \u00e7ox sah\u0259d\u0259 t\u0259dric\u0259n reqres ba\u015f verdi. Bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f dan\u0131\u015fmaq olar, yaz\u0131n\u0131 uzatmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131saca qeyd ed\u0259k ki, h\u0259m demokratikl\u0259\u015fm\u0259 sah\u0259sind\u0259 geril\u0259m\u0259 oldu, h\u0259m r\u00fc\u015fv\u0259t v\u0259 korrupsiya hallar\u0131 t\u0259dric\u0259n yenid\u0259n ba\u015f qald\u0131rd\u0131, h\u0259m d\u0259 kriminala qar\u015f\u0131 \u0259vv\u0259lki q\u0259rarl\u0131l\u0131q v\u0259 s\u0259rtlikl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lmad\u0131. Son ill\u0259r is\u0259 buna iqtisadi b\u00f6hran da \u0259lav\u0259 olundu. Art\u0131q yerl\u0259rd\u0259 \u0259hali m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259, polis\u0259 yox, \u0259vv\u0259ll\u0259r oldu\u011fu kimi, yen\u0259 o\u011fru al\u0259minin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Dmanisi rayonu da bu bax\u0131mdan istisna deyil. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 idar\u0259 ed\u0259nl\u0259r kriminal avtoritetl\u0259rin d\u00f6vl\u0259tin y\u00fck\u00fcn\u00fcn bir qismini \u00f6z boyunlar\u0131na g\u00f6t\u00fcrm\u0259sind\u0259n naraz\u0131 deyill\u0259r. Amma Dmanisi insidenti g\u00f6st\u0259rdi ki, bu c\u00fcr \u201ctarazl\u0131q\u201d s\u00fcnidir v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox risklidir. Etnik, yaxud ba\u015fqa bir z\u0259mind\u0259 yeni bir g\u0259rginlik, \u00fcst\u0259lik, \u0259sas strateji ortaq \u2013 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 problem yaranmas\u0131 G\u00fcrc\u00fcstana laz\u0131m deyil.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259s, Rusiya bu prosesl\u0259rin haras\u0131ndad\u0131r?<br><\/strong><br>A\u00e7\u0131\u011f\u0131, subyektiv m\u00fc\u015fahid\u0259m onu deyir ki, bu hadis\u0259l\u0259ri Moskvan\u0131n q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 ehtimallar inand\u0131r\u0131c\u0131 deyil. Svanlar\u0131n qanun-qayda tan\u0131mayan, \u015f\u0259h\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n uzaq, davakar da\u011f adamlar\u0131 oldu\u011fu yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. \u018fslind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda bu tip m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r periodik olaraq ba\u015f verir, sad\u0259c\u0259, bu d\u0259f\u0259 miqyas\u0131 b\u00f6y\u00fck oldu\u011fundan, m\u0259s\u0259l\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma \u201cG\u00fcrc\u00fc Arzusu\u201d d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Rusiyan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstanda n\u00fcfuzunun v\u0259 t\u0259sirinin artmas\u0131 da faktd\u0131r. Bu m\u00f6vzunu ba\u015fqa yaz\u0131da ara\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015far\u0131q.(Bakupost)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Dmanisi (Ba\u015fke\u00e7id) rayonunda soyda\u015flar\u0131m\u0131zla svan adlanan etnik qrupa aid \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda qar\u015f\u0131durma yaran\u0131b. S\u0259b\u0259b svanlar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkar\u0131n ma\u011fazas\u0131ndan havay\u0131 spirtli i\u00e7ki g\u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-37952","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37952"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37954,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37952\/revisions\/37954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}