{"id":38464,"date":"2021-05-27T01:30:24","date_gmt":"2021-05-26T21:30:24","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=38464"},"modified":"2021-05-27T11:22:47","modified_gmt":"2021-05-27T07:22:47","slug":"erm%c9%99ni-terrorizminin-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=38464","title":{"rendered":"Erm\u0259ni terrorizminin tarixi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Tarix boyu erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259tinin v\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin \u015fahidi olduq. Bunlardan \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlisi Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131d\u0131r. Erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 nifr\u0259tinin \u0259sl s\u0259b\u0259bi b\u0259dnam qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131n\u0131n t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 kimi he\u00e7 d\u0259 1915-ci ilin \u201cqondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d deyildir. Bel\u0259 ki, h\u0259l\u0259 1905\u20131906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r! <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1885-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015f ilk erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilat\u0131 \u201cArmenakan\u201d Osmanl\u0131 \u0259razisind\u0259 silahl\u0131 terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir?! G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 nifr\u0259tinin k\u00f6k\u00fc \u201cqondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan\u201d \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 dayan\u0131r. 1887-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015f \u201cH\u0131n\u00e7aq\u201d terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di d\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d d\u00f6vl\u0259tini qurmaq idi. \u201dQondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d is\u0259 bu m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn uydurulmu\u015f b\u0259han\u0259dir. Erm\u0259ni tarix\u00e7isi saxtakar Moisey Xorenetsinin (410\u2013490) uydurdu\u011fu m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, tarixd\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t olmu\u015fdur. Haz\u0131rda erm\u0259nil\u0259r Moisey Xorenyan\u0131n uydurdu\u011fu h\u0259min \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Halbuki tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t, \u0259slind\u0259, m\u00f6vcud ola bilm\u0259zdi. Bel\u0259 ki, saxtakar erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259rinin iddias\u0131na \u0259sas\u0259n, guya \u201dd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259\u201d uzanan h\u0259min \u00e7arl\u0131q e.\u0259 331-ci ild\u0259n eram\u0131z\u0131n 428-ci ilin\u0259d\u0259k Yax\u0131n \u015e\u0259rqin bir hiss\u0259sini v\u0259 Qafqaz\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/xys.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-38465\" width=\"1040\" height=\"780\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p> Halbuki e.\u0259 330-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda idi. E.\u0259. 330-cu ild\u0259 Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r \u018fh\u0259m\u0259ni d\u00f6vl\u0259tini i\u015f\u011fal etdi. E.\u0259 323-c\u00fc il\u0259d\u0259k Asiyada \u0130sg\u0259nd\u0259rin a\u011fal\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fc. \u0130sg\u0259nd\u0259r \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra Atropatena (Az\u0259rbaycan) d\u00f6vl\u0259ti yarand\u0131. E.\u0259 312-ci ild\u0259n eram\u0131z\u0131n 60-c\u0131 ilin\u0259d\u0259k Yax\u0131n \u015e\u0259rq Selevkil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda oldu. Halbuki erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, B\u00f6y\u00fck Tiqran e.\u0259 69-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. \u0130ndiki Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 Albaniya (e.\u0259 IV \u0259sr \u2013 eram\u0131z\u0131n 705-ci ili) d\u00f6vl\u0259ti m\u00f6vcud idi. 226-c\u0131 ild\u0259n 651-ci il\u0259d\u0259k Asiyan\u0131 Sasanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti idar\u0259 etmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259nil\u0259r bu d\u00f6vl\u0259ti ha\u00e7an qurdular?! Bundan \u0259lav\u0259, iddiaya \u0259sas\u0259n, \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u018frta\u015festl\u0259r v\u0259 \u018frsakil\u0259r s\u00fclal\u0259l\u0259ri idar\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Halbuki bu absurd iddiad\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u018frsakil\u0259r t\u00fcrk, \u018frta\u015festl\u0259r is\u0259 fars m\u0259n\u015f\u0259li s\u00fclal\u0259l\u0259rdir. Bel\u0259likl\u0259, bu uydurma d\u00f6vl\u0259ti B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan deyil, Turan v\u0259 Parsiya adland\u0131rsaq daha d\u00fczg\u00fcn olar. \u00c7\u00fcnki n\u0259 \u018frsakil\u0259r, n\u0259 d\u0259 \u018frta\u015festl\u0259r erm\u0259ni olmu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, erm\u0259nil\u0259r Moisey Xorenatsinin f\u0131r\u0131ldaqlar\u0131 \u0259sas\u0131nda \u00f6zl\u0259rin\u0259 tarix qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Q\u0259rb tarix\u00e7il\u0259rind\u0259n olan Avqust Karier yaz\u0131r: \u201cQ\u0259dim erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259rinin m\u0259lumatlar\u0131na inanmaq savads\u0131zl\u0131qd\u0131r. Bu m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti uydurmad\u0131r\u201d. M\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259chul olan bir xalq\u0131n tarixd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir d\u00f6vl\u0259ti ola bil\u0259rmi?! Erm\u0259nil\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259vay\u0259tl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ziddiyy\u0259tlidir. Onlar\u0131n xisl\u0259ti is\u0259 bel\u0259dir: bir qar\u0131\u015f torpaqda q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t ya\u015fayandan sonra bu torpaqlar \u0259z\u0259li erm\u0259ni torpa\u011f\u0131d\u0131r deyib h\u0259min yerin \u0259sl sahibl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131 qald\u0131r\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n<p>1828\u20131829-cu ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay v\u0259 \u018fdirn\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Zaqafqaziyaya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r. \u00c7arizm erm\u0259nil\u0259rin vasit\u0259sil\u0259 t\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda mane\u0259, hasar yaratmaq ist\u0259yirdi. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ruslar erm\u0259ni xisl\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d idil\u0259r. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli s\u0259firi Aleksandr Sergeyevi\u00e7 Qirboyedov imperator Nikolay Pavlovi\u00e7 Romanova yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u018flah\u0259zr\u0259tl\u0259ri, erm\u0259nil\u0259rin m\u0259rk\u0259zi rus torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259yin. Bu el\u0259 bir xalqd\u0131r ki, bir ne\u00e7\u0259 il bir \u0259razid\u0259 ya\u015fayandan sonra b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya hayq\u0131racaqlar ki, bu torpaqlar biz\u0259 ata-babalar\u0131m\u0131zdan miras qalm\u0131\u015fd\u0131r\u201d. \u0130mperator Nikolay erm\u0259nil\u0259ri \u0130r\u0259van \u0259traf\u0131na yerl\u0259\u015fdirdi. O vaxtdan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k erm\u0259nil\u0259r \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 \u0130r\u0259vana h\u00f6km edirl\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259kmirl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r indiki T\u00fcrkiy\u0259nin \u015f\u0259rq \u0259razil\u0259rin\u0259 (x\u00fcsus\u0259nd\u0259 Qars v\u0259 \u018frd\u0259han) iddia qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cqondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan\u201d istifad\u0259 edirl\u0259r. \u00d6zl\u0259rind\u0259n qondard\u0131qlar\u0131 iddialara g\u00f6r\u0259, 1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti 1.5 milyon erm\u0259nini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Halbuki o zamanlarda A.Arakelyan\u0131n etno-demoqrafiya statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, Osmanl\u0131 \u0259razisind\u0259 he\u00e7 1.5 milyon erm\u0259ni ya\u015fam\u0131rd\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p>Siyah\u0131yaalma n\u0259tic\u0259sind\u0259 qriqoriyan erm\u0259nil\u0259ri \u2013 995.479 n\u0259f\u0259r, katolik erm\u0259nil\u0259r \u2013 89.746 n\u0259f\u0259r, protestant erm\u0259nil\u0259r is\u0259 \u2013 95.841 n\u0259f\u0259r olmu\u015flar. C\u0259m olaraq is\u0259 1.181.066 milyon erm\u0259ni ya\u015fay\u0131rd\u0131. Rusiyal\u0131 politoloq Maksim \u015eev\u00e7enkonun dediyi kimi, \u201cOsmanl\u0131da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin say\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc iddia edil\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131ndan az oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259r q\u0259tiyy\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyildir\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, erm\u0259nil\u0259rin \u201cH\u0131n\u00e7ak\u201d v\u0259 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 Osmanl\u0131da i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, m\u00fclki \u0259halini k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Bunun da \u0259sas s\u0259b\u0259bi o zamank\u0131 AB\u015e Prezidenti V.Vilsonun b\u0259yanat\u0131 idi. V.Vilson bildirmi\u015fdi ki, \u201dOsmanl\u0131 \u0259razisind\u0259 \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil ed\u0259n xalq d\u00f6vl\u0259t qura bil\u0259r\u201d. H\u0259min b\u0259yanatdan \u201cilham alan\u201d b\u0259dnam erm\u0259nil\u0259r Andronik Ozanyan\u0131n v\u0259 dig\u0259r k\u00f6rp\u0259 qatill\u0259rinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda t\u00fcrkl\u0259rin say\u0131n\u0131 azaltma\u011fa, onlar\u0131 q\u0259tliam etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti bu d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlarda i\u015ftirak ed\u0259n erm\u0259nil\u0259ri \u00f6lk\u0259nin m\u00fcharib\u0259 ged\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015fqa \u0259razil\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p> Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti i\u011fti\u015fa\u015f t\u00f6r\u0259d\u0259n t\u0259\u015fkilatlar\u0131 ba\u011flad\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259ll\u0259ri dirs\u0259y\u0259c\u0259n g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n qan\u0131na batm\u0131\u015f r\u0259hb\u0259rl\u0259rini (2345 n\u0259f\u0259r) h\u0259bs etdirdi. H\u0259r il erm\u0259nil\u0259r bu hadis\u0259ni soyq\u0131r\u0131m kimi qeyd edirl\u0259r. Sabiq AB\u015e prezidentl\u0259rind\u0259n biri demi\u015fdir: \u201c\u018fg\u0259r arxivl\u0259r a\u00e7\u0131lsa, erm\u0259nil\u0259r, s\u00f6zs\u00fcz ki, r\u00fcsvay olacaqlar\u201d. Onu da vur\u011fulayaq ki, soyq\u0131r\u0131m s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131 k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 hans\u0131sa etnik ya da m\u0259d\u0259ni qrupun m\u0259hv edilm\u0259sidir. \u018fg\u0259r erm\u0259nil\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalm\u0131\u015flarsa, o zaman T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 xeyli erm\u0259ninin h\u0259l\u0259 d\u0259 ya\u015famas\u0131 nec\u0259 izah olunur? Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lham \u018fliyev demi\u015fdir: <strong>\u201c\u018fg\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 soyq\u0131r\u0131m etmi\u015f olsa idi, gerid\u0259 buna etiraz ed\u0259c\u0259k t\u0259k bir erm\u0259ni qalmazd\u0131\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> \u0130mperialist d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 erm\u0259nil\u0259r k\u00f6\u00e7 (t\u0259hcir) zaman\u0131 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259l\u0259rini \u201cb\u00f6y\u00fck erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d adland\u0131r\u0131rsa, o zaman 1948\u20131953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0130r\u0259vandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131n\u0131 da b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan q\u0259tliam\u0131 olaraq tan\u0131mal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki k\u00fct\u0259vi deportasiya zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya yolda acl\u0131q v\u0259 susuzluqdan \u00f6ld\u00fcl\u0259r, ya da g\u0259ldikl\u0259ri yerd\u0259 hava \u015f\u0259raitin\u0259 v\u0259 iqlim\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259y\u0259r\u0259k t\u0259l\u0259f oldular. B\u0259s bu \u015f\u0259r\u0259fsizl\u0259ri t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlara g\u00f6r\u0259 kim sor\u011fulaycaq?! <\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin 10-dan \u00e7ox terror t\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 minl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015fhur terror\u00e7ular\u0131 vard\u0131r. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fi biz t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131q. Onlar q\u0259tliam\u0131n h\u0259r n\u00f6v\u00fcn\u00fc biz t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq etmi\u015fl\u0259r. \u0130lk k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131mlardan biri Da\u015fnak t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (r\u0259hb\u0259ri Drastanat Kamayan) t\u00f6r\u0259tdiyi, 1905\u20131906-ci ill\u0259rin \u201cerm\u0259ni\u2013m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\u201dd\u0131r. Daha sonra 1918-ci ilin mart\u0131nda Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n amans\u0131z bir soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dildi. Ard\u0131nca m\u00fcxt\u0259lif terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 yarand\u0131. Erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (Armenakan, H\u0131n\u00e7aq, Da\u015fnaks\u00fctyun, ES\u018fD, YEM, ASALA, EGAO, E\u0130O, EAC, Oril qrupu, \u0130ntihar\u00e7\u0131lar, Erm\u0259ni birliyi, GE\u0130, 9 iyun qrupu, EAH, Geqaron, Apostol, Demokrat c\u0259bh\u0259) yaln\u0131z Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 deyil, d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259, h\u0259tta bit\u0259r\u0259f \u0130sve\u00e7d\u0259 bel\u0259 terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Bu t\u0259\u015fkilatlardan \u0259n m\u0259\u015fhuru v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fsizi Akop Akopyan t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f ASALA terror t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. ASALA-n\u0131n b\u0259dnam komandirl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Monte Melkolyan idi. H\u0259tta b\u0259zi ehtimallara g\u00f6r\u0259, Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131nda da ASALA terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n barma\u011f\u0131 vard\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, Xocal\u0131da q\u0259tliam t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 366-c\u0131 rus motat\u0131c\u0131 alay\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ild\u0259 t\u0259xribat xarakterli Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri ba\u015f verdi. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc \u201dPa\u015fa\u201d l\u0259q\u0259bli t\u00fcrk kimi tan\u0131dan E.Qriqoriyan Sumqay\u0131tda ya\u015fayan (\u00f6zl\u0259rin\u0259 laz\u0131m olmayan) erm\u0259nil\u0259ri \u0259n q\u0259ddar \u00fcsullarla \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Erm\u0259nil\u0259r bu yolla t\u00fcrkl\u0259ri v\u0259h\u015fi xalq kimi tan\u0131d\u0131b \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq ist\u0259yirdil\u0259r. 1991-ci ild\u0259 Xank\u0259ndi erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu. H\u0259min vaxt Erm\u0259nistanda hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131nda terror\u00e7u Levon Ter-Petrosyan idi. Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u0259traf rayonlar\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 Ter-Petrosyan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. 1992-ci il Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131n da \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259b\u0259bkarlar\u0131ndan biri d\u0259 Levon Ter-Petrosyan idi. Z\u0259ngilan rayonu i\u015f\u011fal olunana q\u0259d\u0259r erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda m\u00fcxt\u0259lif terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1998-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 Robert Ko\u00e7aryan g\u0259ldi. Bu \u015f\u0259r\u0259fsiz d\u0259 al\u00e7aql\u0131qda s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259n geri qalm\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda terror aktlar\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Erm\u0259nistan liberal-demokrat deyil, m\u0259hz terror d\u00f6vl\u0259tidir. 2008-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 Serj Sarkisyan g\u0259ldi. Bu \u015f\u0259r\u0259fsizin prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri ba\u015f verdi. Az\u0259rbaycan ordusu erm\u0259nil\u0259ri geri oturdaraq L\u0259l\u0259t\u0259p\u0259ni i\u015f\u011faldan azad etdi. 2018-ci ild\u0259 inqilab n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259rb\u0259meyilli Nikol Pa\u015finiyan hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. Pa\u015finyan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si ba\u015flad\u0131 v\u0259 Allaha \u015f\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun ki, Qaraba\u011f i\u015f\u011faldan azad edildi. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259nin gedi\u015find\u0259 erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fclki \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r h\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259r i\u015fl\u0259tdil\u0259r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif rayonlar\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Skad\/Elbrus raketi, t\u0259slim kapituliyasiyas\u0131n\u0131 imzalamazdan bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 \u0259vv\u0259l is\u0259 Bak\u0131ya bir raket atd\u0131lar. Bak\u0131ya at\u0131lm\u0131\u015f raket hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirildi. Qaraba\u011f\u0131 t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n erm\u0259nil\u0259r evl\u0259ri v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259ri yand\u0131r\u0131b m\u0259hv ed\u0259r\u0259k ekoloji terror t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p> \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etdiyin\u0259 v\u0259 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc u\u011furlu siyas\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Ali ba\u015f komandan C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildirir, \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 Allahdan r\u0259hm\u0259t dil\u0259yirik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif :Tanr\u0131verdi \u018fliyev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Red\u0259kt\u0259: Araz \u015e\u0259hrili<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix boyu erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259tinin v\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin \u015fahidi olduq. Bunlardan \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlisi Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131d\u0131r. Erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 nifr\u0259tinin \u0259sl<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-38464","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38464"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38492,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38464\/revisions\/38492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}