{"id":39794,"date":"2021-06-10T01:55:36","date_gmt":"2021-06-09T21:55:36","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=39794"},"modified":"2021-06-10T01:55:39","modified_gmt":"2021-06-09T21:55:39","slug":"sulh%c9%99-g%c9%99lin-ey-insanlar-yoxsa-dunya-m%c9%99hv-olar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=39794","title":{"rendered":"S\u00fclh\u0259 g\u0259lin, ey insanlar, Yoxsa, D\u00fcnya m\u0259hv olar!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ba\u015flamas\u0131 asan, qurtarmas\u0131 \u00e7\u0259tin olan bir b\u0259lad\u0131r m\u00fcharib\u0259. El\u0259 bir b\u0259la ki, ad\u0131 kimi t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri d\u0259 qorxunc, m\u00fcdhi\u015fdir. Bu g\u00fcn c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n ciddi problem muharib\u0259 v\u0259 sulh problemidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 f\u0259lak\u0259tl\u0259r g\u0259tirs\u0259 d\u0259, hec k\u0259s alq\u0131\u015flamasa da m\u00fcharib\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 olub, olur v\u0259 y\u0259qin ki, olacaq. Milyonlarla insan muharib\u0259l\u0259rin qurban\u0131 olub, evl\u0259r, h\u0259tta \u00f6lk\u0259l\u0259r da\u011f\u0131l\u0131b, yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinib. Odur ki, muharib\u0259 d\u0259h\u015f\u0259t, qan-qada dem\u0259kdir. Tor\u0259tdiyi b\u0259lalar ill\u0259rl\u0259 unudulmur. Muharib\u0259 insanlara t\u0259kc\u0259 maddi yox, eyni zamanda m\u0259n\u0259vi z\u0259rb\u0259 vurur. Cunki muharib\u0259d\u0259n qay\u0131dan insanlar h\u0259yata laqeyid yana\u015f\u0131r, kobudla\u015f\u0131r, insan oldurm\u0259k onlar ucun adil\u0259\u015fir. \u018fzizl\u0259rini , torpa\u011f\u0131n\u0131, ill\u0259r boyu v\u0259rdi\u015f etdiyi h\u0259yat t\u0259rzini, i\u015fini m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tini itir\u0259n insanlar yeni m\u00fchit\u0259, h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 uy\u011funla\u015fa bilmir, ke\u00e7irdiyi psixoloji sars\u0131nt\u0131lar onun xasiyy\u0259tini d\u0259yi\u015fir, fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131r. Bu m\u0259nada Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sid\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yerind\u0259n , yurdundan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri yeni m\u00fchitd\u0259 qa\u00e7q\u0131n, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn ad\u0131 il\u0259 dam\u011falanm\u0131\u015f insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti a\u011f\u0131r sars\u0131nt\u0131lar ke\u00e7irmi\u015f, m\u0259n\u0259vi depressiyaya u\u011fram\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Qacq\u0131n kompleksi deyil\u0259n bir termin var Bu o dem\u0259kdir ki, boyuk \u0259ks\u0259riyy\u0259ti yerind\u0259n-yurdundan qacq\u0131n d\u00fc\u015f\u0259n insan ya\u015fay\u0131\u015f yerini, i\u015f yerini, uzun mudd\u0259t adapdasiya olundu\u011fu m\u00fchiti itirir. Yeni muhitin t\u0259l\u0259bl\u0259ri onu t\u0259min etmir. Eyni zamanda m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit d\u0259 onu q\u0259bul etm\u0259y\u0259 haz\u0131r deyil. T\u0259ssufl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, doxsan\u0131nc\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011fdan k\u00f6\u00e7k\u00fcn d\u00fc\u015f\u0259n insanlar p\u0259rak\u0259nd\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6zba\u015f\u0131na hara g\u0259ldi b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycana s\u0259p\u0259ndil\u0259r. Qon\u015fu qon\u015fusundan, qohum-qohumdan ayr\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc. \u015e\u0259h\u0259r muhitind\u0259 ya\u015fayanlar k\u0259ndd\u0259, k\u0259nd muhitind\u0259 ya\u015fayanlar is\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131lar. Butun bu \u0259zablara doz\u0259n insanlar yeni \u015f\u0259raitd\u0259 oz ail\u0259l\u0259rini doland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur oldular. Yay\u0131n q\u0131zmar\u0131nda qar\u011f\u0131lardan tikilmi\u015f hasarlar\u0131n k\u00f6lg\u0259sin\u0259 s\u0131\u011f\u0131naraq k\u00f6rp\u0259l\u0259rini qoruya-qoruya b\u00f6y\u00fctd\u00fcl\u0259r. \u015e\u0259raitin c\u0259tinliyi, sosial h\u0259yat\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 m\u044cxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong> Xususil\u0259 g\u0259nc ail\u0259l\u0259r korp\u0259nin sa\u011flam d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn min bir \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131lar. Butun bunlar muharib\u0259nin tor\u0259tdiyi faci\u0259l\u0259rdir. Ax\u0131 bunlar n\u0259d\u0259n olmal\u0131, insan n\u0259d\u0259n oz q\u0259brini ozu qazana cevrilm\u0259lidir. \u0130st\u0259nil\u0259n muharib\u0259d\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 n\u0259 qalib olur, n\u0259 d\u0259 m\u0259\u011flub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Muharib\u0259 hec k\u0259s\u0259 fayda g\u0259tirmir. Buna baxmayaraq olk\u0259l\u0259r aras\u0131nda silah istehsal etm\u0259k u\u011frunda g\u00fccl\u00fc bir r\u0259qab\u0259t yaran\u0131b. N\u0259d\u0259n b\u0259\u015f\u0259rin inki\u015faf\u0131na yox, m\u0259hvin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r? Ax\u0131 d\u00fcnyada toplanm\u0131\u015f n\u00fcv\u0259 ehtiyyatlar\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sini 18 d\u0259f\u0259 da\u011f\u0131tma\u011fa kifay\u0259t ed\u0259r. Ail\u0259l\u0259rimiz d\u0259 muharib\u0259nin h\u0259r cur ac\u0131lar\u0131n\u0131 dadm\u0131\u015fd\u0131r. Ona gor\u0259 d\u0259 muharib\u0259y\u0259 nifr\u0259t edir\u0259m, atam\u0131n bir d\u0259 silah g\u00f6t\u00fcrm\u0259sini ist\u0259mir\u0259m. Yaln\u0131z s\u00fclh ist\u0259yir\u0259m. M\u0259n \u201csulh\u201d dedikd\u0259 korp\u0259l\u0259rin m\u0259sum bax\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u015firin yuxusunu, uca gulu\u015funu, analar\u0131n \u015firin laylas\u0131n\u0131, qocalar\u0131n asta yeri\u015fini, \u0259sg\u0259rl\u0259rimizin inaml\u0131 add\u0131mlar\u0131n\u0131, ag goy\u0259rcinl\u0259ri du\u015funur\u0259m. T\u0259ssuf ki, gunumuzd\u0259 sulhu munaqi\u015f\u0259y\u0259 cevir\u0259nl\u0259r daha coxdu. Bu munaqi\u015f\u0259l\u0259r milyonlarla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 yax\u0131nlar\u0131n itirilm\u0259sin\u0259 coxlar\u0131n\u0131n b\u0259d\u0259n uzvl\u0259rind\u0259n m\u0259rhum olub qaranl\u0131q v\u0259 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli h\u0259yat kecirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Gunumuzd\u0259 ag\u0131r problemi olan v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n unudulmaz d\u0259rdi Qarabag m\u00fcnaqi\u015f\u0259si qon\u015fu Rusiya Federasiyas\u0131 \u0259razisind\u0259 ba\u015f ver\u0259n Cecenistan munaqi\u015f\u0259si, yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \u0130srail, F\u0259l\u0259stin, Pakistan, Suriya, Hindistan, \u018ffqanistan, AB\u015e munaqi\u015f\u0259l\u0259ri yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259rdiyim b\u0259db\u0259xtlikl\u0259rin bilavasit\u0259 s\u0259b\u0259bi olan hadis\u0259l\u0259r\u0259 misal ola bil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar\u0131n bir coxu bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri, s\u0259b\u0259bsiz yer\u0259, bo\u015f m\u0259nas\u0131z ideologiyalara \u0259saslanaraq t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Mill\u0259tin\u0259, v\u0259t\u0259nin\u0259 v\u0259 dinin\u0259 bagl\u0131l\u0131q h\u0259l\u0259 hec kim\u0259 kimis\u0259 incitm\u0259y\u0259 \u0259sas vermir. Erm\u0259ni \u015fovinistl\u0259ri mill\u0259tcilik xatirin\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na t\u0259cavuz edir v\u0259 \u0259sass\u0131z tarixi qaynaqlardan c\u0131x\u0131\u015f edib ham\u0131n\u0131 inand\u0131rmaga \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, \u0259sl t\u0259c\u0259vuzkar az\u0259rbaycanl\u0131lard\u0131r. \u0130mkan\u0131m olsayd\u0131, yer kur\u0259sind\u0259 sulhun b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 ucun \u0259limd\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015feyi ed\u0259rdim. Cunki muharib\u0259nin ac\u0131lar\u0131 kicik ya\u015flar\u0131m\u0131zdan biz\u0259 qism\u0259t olub. \u018fmi-day\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, itkin du\u015fm\u0259si, g\u0259linl\u0259rimizin dul, u\u015faqlar\u0131n yetim qalmas\u0131 gozumuz onund\u0259 olmu\u015fdur. Muharib\u0259nin d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rini gorm\u0259mi\u015f insanlar sulhun vacibliyini b\u0259lk\u0259 d\u0259 bizim q\u0259d\u0259r duya bilm\u0259zl\u0259r. M\u0259n h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri tor\u0259d\u0259n insanlara cad\u0131r \u015f\u0259h\u0259rcikl\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259n, v\u0259t\u0259n dey\u0259r\u0259k can ver\u0259n qocalar, ovladlar\u0131na qar\u0131n dolusu \u00e7\u00f6r\u0259k ver\u0259 bilm\u0259y\u0259n, q\u0131\u015f\u0131n sazag\u0131nda isti bir ocaq tapmayan, valideyinl\u0259rinin yurd nisgilini oz balaca q\u0259lbin\u0259 kocur\u0259n korp\u0259l\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fard\u0131m. Onlar gunahkard\u0131rlarm\u0131 ki, siz qan t\u00f6km\u0259kd\u0259n doymursunuz?<br>S\u00fclh p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda qatillik edirsiniz. M\u0259n sulh elcisi olsayd\u0131m, bu insanlar\u0131n yatm\u0131\u015f vicdanlar\u0131n\u0131 oyadacaq s\u0259sl\u0259 car \u00e7\u0259k\u0259rdim&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"639\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2EENBj-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39796\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2EENBj-1.jpg 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2EENBj-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2EENBj-1-150x100.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2EENBj-1-768x511.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p> Donun v\u0259 arxaya bax\u0131n! Onda gor\u0259rsiniz ki, tarix hec vaxt vicdans\u0131zlar\u0131 c\u0259zas\u0131z buraxm\u0131r H\u0259r k\u0259s oz \u0259m\u0259linin c\u0259zas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259c\u0259kdir. Gun g\u0259l\u0259c\u0259k qan\u0131na q\u0259ltan etdiyiniz m\u0259zlumlar\u0131n gunahs\u0131z ruhlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab verm\u0259li olacaqs\u0131n\u0131z! Qorxun, bu muhakim\u0259l\u0259rd\u0259n! C\u0259kilin bu \u0259m\u0259ll\u0259rinizd\u0259n! Sulh\u0259 g\u0259lin!!! B\u0259z\u0259n d\u0259 oturub sulh sozunun ifad\u0259 etdiyi m\u0259nan\u0131 a\u00e7maq ist\u0259yir\u0259m. Bel\u0259 q\u0259rara g\u0259lir\u0259m ki, sulh sozu cox boyuk quvv\u0259y\u0259 malikdir. Bel\u0259 ki, dunyan\u0131 l\u0259rz\u0259y\u0259 salan gunahs\u0131z insanlar\u0131 qan\u0131na q\u0259ltan ed\u0259n muharib\u0259l\u0259r son n\u0259tic\u0259d\u0259 sulhun qar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6k\u00fcr ona tabe olur. Bel\u0259 sulh muqavil\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda oxuyark\u0259n daxil\u0259n arxay\u0131nla\u015f\u0131ram v\u0259 fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, \u0259g\u0259r m\u0259n sulh elcisi olsayd\u0131m, dunyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn qaynar noqt\u0259l\u0259rin h\u0259ll olunmayan munaqi\u015f\u0259l\u0259rin\u0259 bir andaca son qoyard\u0131m v\u0259 bu noqt\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259dal\u0259tli sulhu b\u0259rpa ed\u0259rdim. Cox q\u0259rib\u0259 goruns\u0259 d\u0259, butun sulh muqavil\u0259l\u0259rinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011fum halda, bir sulhun ba\u011flanmas\u0131na qar\u015f\u0131 \u00fcsyan ed\u0259rdim, f\u0259ryad qoparard\u0131m. Bu, o sulh muqavil\u0259sidir ki, ba\u015f\u0131 c\u0259falar \u00e7\u0259kmi\u015f ana v\u0259t\u0259nimizin ba\u011fr\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan Araz boyda \u015f\u0131r\u0131m a\u00e7d\u0131. Bu, o sulh muqavil\u0259sidir ki, bir olk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na \u201c\u015eimall\u0131\u201d , \u201cC\u0259nublu\u201d ad\u0131 verdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu, \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d, \u201cTurkm\u0259ncay\u201d sulh muqavil\u0259l\u0259ridir. \u0130nsanlar\u0131n ba\u011fr\u0131na sa\u011falmaz yaralar vuran bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri tarixin s\u0259hv\u0259sind\u0259n silib atard\u0131m. \u018fg\u0259r m\u0259n sulh elcisi olsayd\u0131m, car c\u0259k\u0259r\u0259k dey\u0259rdim ki, ey insanlar, bir-birinz\u0259 h\u0259d\u0259-qorxu g\u0259ldiyiniz, milyonlarla pul x\u0259rcl\u0259diyiniz muasir silahlar\u0131 yand\u0131r\u0131n! Da\u011f\u0131d\u0131n silah anbarlar\u0131n\u0131, yerl\u0259 yeksan edin atom silahlar\u0131n\u0131. Qoyun sizin gunah\u0131n\u0131z ucbat\u0131ndan h\u0259l\u0259 d\u0259 \u015fik\u0259st do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n, insanlar\u0131n s\u00fcm\u00fckl\u0259ri dinc\u0259lsin! \u018fg\u0259r m\u0259n sulh el\u00e7isi olsayd\u0131m, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259 vuran terrorizmi kokund\u0259n m\u0259hv ed\u0259rdim. Cunki xalq\u0131m\u0131z uzun ill\u0259r terorcular\u0131n h\u0259d\u0259f noqt\u0259si olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#8212; Ey yer kur\u0259sinin muharib\u0259 tor\u0259d\u0259n insanlar\u0131!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Adi bir qar\u0131\u015fqan\u0131 yarada bilm\u0259diyiniz halda n\u0259 ucun muharib\u0259l\u0259r tor\u0259dirsiniz, qanlar tokursunuz, insanlar\u0131 yurd- yuvalar\u0131ndan, el-obalar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131rs\u0131n\u0131z. Zavodlarda gec\u0259-gunduz muharib\u0259 ucun silahlar istehsal edirsiniz v\u0259 h\u0259min silahlarla u\u015faqlar\u0131 anas\u0131z, atas\u0131z, \u0259misiz, day\u0131s\u0131z, ata-analar\u0131 is\u0259 \u00f6vlads\u0131z qoyursunuz. \u018fl c\u0259kin bu i\u015fd\u0259n. Qoyun h\u0259r k\u0259s oz v\u0259t\u0259nind\u0259 dinc ya\u015fas\u0131n. B\u0259sdir muharib\u0259l\u0259rd\u0259n l\u0259zz\u0259t ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z. \u0130nsanlar \u00f6z \u00f6m\u00fcrl\u0259rini m\u0259nal\u0131 ya\u015famal\u0131, \u0259kdikl\u0259rind\u0259n bi\u00e7dikl\u0259rind\u0259n l\u0259zz\u0259t almal\u0131, ba\u011f-ba\u011fcalar\u0131n\u0131n bar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidirl\u0259r. Bir sozl\u0259, fir\u0259van, xo\u015fb\u0259xt omur surm\u0259lidirl\u0259r. Biz yer kur\u0259sinin insanlar\u0131 onda xo\u015fb\u0259xt olaca\u011f\u0131q ki, qulaqlar\u0131m\u0131z m\u0259rmi s\u0259si deyil , yaln\u0131z analar\u0131n be\u015fik ba\u015f\u0131nda oxudu\u011fu laylalar\u0131 e\u015fid\u0259c\u0259k. B\u0259li, yer uzund\u0259 h\u0259yat b\u0259rq\u0259rar olandan muharib\u0259 kabusu insanl\u0131\u011fa q\u0259nim k\u0259silmi\u015fdir. Sulh h\u0259mi\u015f\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n umd\u0259 arzusu olmu\u015fdur. Tarixi inki\u015faf\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 q\u0259bil\u0259 muharib\u0259l\u0259ri, sonra tayfalar v\u0259 daha sonra dovl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n \u00e7oxillik m\u00fcharib\u0259l\u0259r milyonlarla gunahs\u0131zlar\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoymu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Min ill\u0259r boyu c\u0259miyy\u0259tin yaratd\u0131\u011f\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259r bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131nda k\u00fcl\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015f, h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259krli niyy\u0259tin m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 ya m\u00fcharib\u0259 h\u0259tta y\u00fcz il bel\u0259 davam ets\u0259 d\u0259 s\u00fclh il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. \u0130nsanlar m\u00fcharib\u0259y\u0259 nifr\u0259t etmi\u015f, s\u00fclh b\u0259\u015f\u0259ri ehtiyaca \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u00fcasir insan g\u0259l\u0259c\u0259k haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n elmi-texniki t\u0259r\u0259qqiy\u0259 boyuk umud b\u0259sl\u0259yir. Gor\u0259s\u0259n elmi-texniki t\u0259r\u0259qqi insan\u0131 hara apar\u0131r? Cahanda kamal\u0131n qalib g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn elmi-texniki t\u0259r\u0259qqinin h\u00fcmanistl\u0259\u015fdirilm\u0259si, onun insan\u0131n m\u0259n\u0259vi idealar\u0131na tabe edilm\u0259si vacibdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fsrimiz elm v\u0259 texnika \u0259sridir\u201d deyirl\u0259r. Lakin elim v\u0259 texnika bizi o zaman i\u015f\u0131ql\u0131 sabaha apar\u0131r ki, onun s\u00fckutunda h\u00fcmanist m\u0259n\u0259viyyat, yeni t\u0259f\u0259kkur dayanm\u0131\u015f olsun! U\u015faq ik\u0259n m\u0259nim \u0259n cox sevdiyim \u201cQoy h\u0259mi\u015f\u0259 gun\u0259\u015f olsun\u201d, \u201cQoy h\u0259mi\u015f\u0259 sulh olsun\u201d \u015fuar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini indi daha d\u0259rind\u0259n d\u0259rk edir\u0259m. Bu gun planetimizd\u0259 sulh h\u0259r\u0259kat\u0131 geni\u015fl\u0259nir. \u201cEvd\u0259 s\u00fclh, \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u00fclh, cahanda s\u00fclh\u201d adl\u0131 h\u0259r\u0259kata milyonlarla insan qo\u015fulur v\u0259 co\u015f\u011funluqla s\u00fclh u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rlar. Dunya xalqlar\u0131 yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, s\u00fclh xo\u015fb\u0259xtlikdir, s\u00fclh s\u0259ad\u0259tdir, s\u00fclh h\u0259yatd\u0131r, sulh b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin xo\u015f i\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi, sabah\u0131 dem\u0259kdir. Lakin bu o dem\u0259k deyil ki, v\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259sini unudaq. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n sulh elcisi olsayd\u0131m b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 dola\u015far, s\u00fclh\u00fc t\u0259tbiq ed\u0259rdim. S\u00fclh s\u0259ad\u0259tdir, onun q\u0259dri ancaq m\u00fcharib\u0259 f\u0259lak\u0259tinin i\u00e7ind\u0259 bilinir. Cunki m\u0259n bunun \u015fahidi olmu\u015fam. Butun nuv\u0259 silahlar\u0131n\u0131 m\u0259hv ed\u0259r, onlar\u0131n g\u00f6z ya\u015flar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259hid qan\u0131 il\u0259 suvar\u0131lm\u0131\u015f torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fcl\u00fcstana \u00e7evir\u0259rdim. Aliml\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259 son 6 minillik d\u00fcnya tarixind\u0259 14000-d\u0259n \u00e7ox m\u00fcharib\u0259 olub. Bu muharb\u0259l\u0259r on milyonlarla insan\u0131n t\u0259lafat\u0131na v\u0259 t\u0259bii resurslar\u0131n\u0131n itgisin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.Hesablamalara gor\u0259 bu muharb\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259rf olunan maddi vasaiti q\u0131z\u0131l pula \u00e7evirib, dunyan\u0131n quru hiss\u0259sin\u0259 s\u0259ps\u0259n 8 sm qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6rt\u00fck yaranar. Bu fakt\u0131n \u0259yani s\u00fcbutu kimi t\u0259kc\u0259 iyirminci y\u00fczillikd\u0259 ba\u015f vermi\u015f iki d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin do\u011furdu\u011fu f\u0259lak\u0259tl\u0259ri, da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k kifayy\u0259tdir. \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u00f6z miqyas\u0131 v\u0259 g\u0259rginliyin\u0259 onda i\u015ftirak ed\u0259n insan v\u0259 h\u0259rbi texnika q\u00fcvv\u0259sin\u0259, adam t\u0259lafat\u0131 v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f butun muharib\u0259l\u0259ri arxada buraxm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130kinci canan m\u044charib\u0259si oz orbitin\u0259 1,7 milyard, y\u0259ni dunya \u0259halisinin 4\/5-ni t\u0259msil ed\u0259n 61 olk\u0259ni c\u0259lb etmi\u015fdi. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar yer kur\u0259sinin uc qit\u0259sind\u0259 -Avropada , Asiyada v\u0259 Afrikada getmi\u015fdi. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n getdiyi \u0259razi 22 milyon kvad\u0131rat kilometir\u0259 b\u0259rab\u0259r idi. M\u00fcharib\u0259 ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 110 milyon adam silah alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Muharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 doyu\u015fd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n olk\u0259l\u0259rd\u0259 60 milyona yax\u0131n adam t\u0259l\u0259f olunmu\u015fdu. Onunda t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131, 27 milyonu ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Muharib\u0259d\u0259 Almaniya 13,6 milyon, Pol\u015fa 6 milyon, Cin 5 milyon, Yaponiya 2,5 milyon, Yuqoslaviya 1,7 milyon, Fransa 600 min, \u0130ngilt\u0259r\u0259 370 min, AB\u015e 300 min adam itirmi\u015fdi. Alman fa\u015fistl\u0259rind\u0259n t\u0259l\u0259f olanlar\u0131n 73 faizi Sovet &#8212; alman c\u0259bh\u0259sind\u0259 m\u0259hvb edilmi\u015fdi. \u0130kinci cahan m\u00fcharib\u0259si d\u00fcnyaya 4 trilyon dollara ba\u015fa g\u0259lmi\u015fdi. Bu dovurd\u0259 h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259r 1 trilyon 117 milyard dollara catm\u0131\u015fd\u0131. Ondan 695 milyard dollar\u0131 antifa\u015fist koalisiyas\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin, 422 milyard dollar\u0131 is\u0259 fa\u015fist bloku \u00f6lk\u0259l\u0259rinin pay\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259rbi x\u0259rcl\u0259r AB\u015e-da milli g\u0259lirin 43,4 faizini, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 55,7 faizini, Almaniyada 67,8 faizini, Yaponiyada 49,7 faizini, kecmi\u015f SSR\u0130-d\u0259 55 faizini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259kc\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 1710 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259, 70 min k\u0259nd da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Muharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n butun olk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f maddi z\u0259nginlikl\u0259rin umumi d\u0259y\u0259ri 316 milyard dollar idi. Onun da 41 faizi kecmi\u015f SSR\u0130-nin pay\u0131na du\u015furdu. AB\u015e-da bu r\u0259q\u0259m 0,4 faiz t\u0259\u015fkil edirdi. Kecmi\u015f SSR\u0130 m\u00fcharib\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn milli var-dovl\u0259tinin 30 faizini itirmi\u015fdi. Onun umumi maddi itgisinin d\u0259y\u0259ri 2 trilyon 569 milyard rubl bilavasit\u0259 maddi z\u0259r\u0259ri 679 milyard rubul olmu\u015fdu. Muharib\u0259 dovrund\u0259 Fransa 21,5 milyard dollar, AB\u015e 1 milyard 267 milyon dollar maddi z\u0259r\u0259r c\u0259kmi\u015fdi. \u0130kinci Dunya muharib\u0259sinin a\u011fir n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq birlik \u2013 BMT Nizamnam\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin mubahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lllind\u0259 zor t\u0259tbiq etm\u0259l\u0259rini q\u0131nad\u0131g\u0131n\u0131 elan etmi\u015fdir. BMT Nizamnam\u0259sinin 2-ci madd\u0259sinin 4-cu b\u0259ndind\u0259 deyilir-\u201cBirl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 zorun t\u0259tbiqi h\u0259d\u0259sind\u0259n c\u0259kinirl\u0259r\u201d. Lakin dovl\u0259t h\u0259rbi t\u0259cavuz\u0259 m\u0259ruz qald\u0131g\u0131 halda g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259kd\u0259 haql\u0131d\u0131r. F\u0259rdi v\u0259 ya kollektiv ozunumudafiy\u0259 huququ BMT Nizamnam\u0259sinin 51-ci madd\u0259sind\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015fdur. Eyni zamanda bu madd\u0259d\u0259 BMT T\u0259hluk\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si v\u0259 ya m\u00fcdafiy\u0259 m\u0259qs\u0259di il\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259rara uygun olaraq h\u0259rbi quvv\u0259d\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259si haql\u0131 add\u0131m hesab edilir. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r aralar\u0131nda yaranan naraz\u0131qlar\u0131 s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Beyn\u0259lxalq birliyin m\u00fcharib\u0259 etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 ciddi s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, son 50 ild\u0259 dunyada h\u0259rbi munaqi\u015f\u0259l\u0259rin say\u0131 v\u0259 miqyas\u0131 xeyli artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu muharib\u0259l\u0259r 30 mln-dan cox insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoymu\u015fdur. XX \u0259srin sonlar\u0131nda da \u00e7oxlu irili-x\u0131rdal\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. Olk\u0259mizin zorla c\u0259lb olundugu Az\u0259rbaycan- Erm\u0259nistan munaqi\u015f\u0259si d\u0259 bu q\u0259bild\u0259ndir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1988-1994-cu ill\u0259rin Birinci Qarabag muharib\u0259si olk\u0259mizin maddi v\u0259 insan ehtiyatlar\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 ag\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdur. \u018frazimizin 20% du\u015fm\u0259n dovl\u0259tin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fgal olmu\u015fdur. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rimiz, k\u0259ndl\u0259rimiz m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 t\u0259hsil ocaqlar\u0131m\u0131z, dini ibad\u0259tgahlar\u0131m\u0131z dag\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, s\u0259rv\u0259tl\u0259rimiz q\u0259ra\u0259t edilmi\u015fdir. Bu muharib\u0259d\u0259 \u0259n ag\u0131r itkimiz is\u0259 insan itkisi, m\u0259n\u0259vi itkidir. 20 mind\u0259n cox insan\u0131n h\u0259lak olmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n genefonduna vurulmu\u015f \u0259n ag\u0131r z\u0259rb\u0259dir. Minl\u0259rl\u0259 insan \u0259sirlikd\u0259n qeyri-insani munasib\u0259tl\u0259 uzl\u0259\u015fmi\u015f, t\u0259hqir v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259ni i\u015fgalc\u0131lar\u0131 Beyn\u0259lxalq h\u00fcmanitar h\u00fcququn hec bir prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259mi\u015f, doyu\u015f meydanlar\u0131nda h\u0259lak olanlar\u0131n meyitl\u0259rini bel\u0259 t\u0259hqir etm\u0259kd\u0259n c\u0259kinm\u0259mi\u015fl\u0259r. BMT Ba\u015f M\u0259clisinin yekdilllikl\u0259 q\u0259bul etdiyi \u201cSilahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259si beyn\u0259lxalq h\u00fcququn silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r qruplar\u0131n \u0259m\u0259l etm\u0259li oldugu \u00fc\u00e7 m\u00fch\u00fcm prinsipini t\u0259sdiq etdi: Munaqi\u015f\u0259d\u0259 olan t\u0259r\u0259fl\u0259rin du\u015fm\u0259n\u0259 z\u0259r\u0259rvurma vasit\u0259l\u0259rini secm\u0259k huququ qeyri-m\u0259hdud deyildir. mulki \u0259haliy\u0259 hucum etm\u0259k qada\u011fand\u0131r. Butun hallarda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak eden \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 mulki \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda f\u0259rq qoyulmal\u0131d\u0131r ki,sonuncular m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r az t\u0259hluk\u0259y\u0259 m\u0259ruz qals\u0131nlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu normalar 1949-cu il Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131nda v\u0259 onlara \u0259lav\u0259 iki Protokolda oz \u0259kisini tap\u0131b. Muharib\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131n qadagan edilmi\u015f metodlar\u0131na ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 x\u0259yan\u0259tkarl\u0131q daxildir. Buna ag bayraqla p\u0259rd\u0259l\u0259nm\u0259kl\u0259 edil\u0259n hucumlar\u0131, yaxud ozunu doyu\u015fd\u0259 s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 ona yard\u0131m etm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259nin asanl\u0131qla m\u0259hv edilm\u0259sini misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Beyn\u0259lxalq humanitar huquq h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar zaman\u0131 ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nan f\u0259rql\u0259nm\u0259 ni\u015fanlar\u0131ndan x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Xa\u00e7 v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ayparadan sui-istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131 qadagan edir. Cunki ni\u015fanlardan bu formada istifad\u0259 edilm\u0259si onlar\u0131 etibardan sal\u0131r, h\u0259tta qanuni \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olundugu zamanda bel\u0259 onlara horm\u0259t edilm\u0259z, m\u00fcharib\u0259 aparmag\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f metodlar\u0131ndan biri d\u0259 s\u0131radan c\u0131xm\u0131\u015f, y\u0259ni yaralanm\u0131\u015f, silah\u0131 yer\u0259 qoyaraq m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259n \u0259sg\u0259ri \u00f6ld\u00fcrm\u0259yin qadagan edilm\u0259sidir. Beyn\u0259lxalq humanitar huquq q\u0259zaya ugram\u0131\u015f t\u0259yyyar\u0259ni para\u015f\u00fcl\u0259 t\u0259rk ed\u0259n hey\u0259t uzvl\u0259rin\u0259 hucumu qada\u011fan edir, cunki h\u0259min \u015f\u0259raitd\u0259 onlar ozl\u0259rini mudafi\u0259 etm\u0259k gucund\u0259 olmurlar. Muharib\u0259 huququ h\u0259mcinin bir s\u0131ra silah n\u00f6vl\u0259ri v\u0259 sursat tipl\u0259rinin t\u0259tbiqini qadagan edir v\u0259 ya onlardan istifad\u0259 edilm\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 silahlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6vl\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 qoyulan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r min ill\u0259r boyu movcuddur. Q\u0259dim h\u0259rbi m\u0259c\u0259ll\u0259l\u0259r muharib\u0259nin apar\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259h\u015fi, xain v\u0259 qeyri-insani say\u0131lan \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rini qada\u011fan edirl\u0259r. Q\u0259dim Yunan\u0131stan v\u0259 Romada z\u0259h\u0259rin v\u0259 z\u0259h\u0259rli silahlar\u0131n istifad\u0259si qada\u011fan olunmu\u015fdu. Q\u0259dim Hindistanda \u00abMani qanunlar\u0131\u00bbna \u0259sas\u0259n z\u0259h\u0259rli v\u0259 yanan oxlardan istifad\u0259 olunmas\u0131 qada\u011fan idi. Ox\u015far normalar\u0131 dig\u0259r sivilizasiyalar da yaratm\u0131\u015fd\u0131. Bunlar silah se\u00e7imini t\u0259nzim ed\u0259n Beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c olmu\u015flar. Biz\u0259 yax\u0131n zamanda, m\u00fcharib\u0259nin apar\u0131lmas\u0131n\u0131n metod v\u0259 vasit\u0259l\u0259rini t\u0259nziml\u0259y\u0259n normalar huquqi oht\u0259likl\u0259ri yaradan beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 oz \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259l\u0259 XIX \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 partlay\u0131c\u0131 v\u0259 asanl\u0131qla d\u00f6n\u0259 bil\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259rin istifad\u0259si qada\u011fan olunmu\u015fdu. 1925-ci il cenevr\u0259 protokolu il\u0259 kimy\u0259vi v\u0259 bioloji silahlar\u0131n istifad\u0259si qada\u011fan edildi. Bu qada\u011fa sonuradan \u00abBioloji silah haqda Konvensiya\u00bbn\u0131n (1972) v\u0259 \u00abKimy\u0259vi silah haqq\u0131nda Konvensiya\u00bbn\u0131n (1993) q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015fdir. H\u0259min konvensiyalar bu cur silahlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131, istehsal\u0131n\u0131, ehtiyat\u0131n\u0131n toplanmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini qada\u011fan etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>XX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 &#171;piyadalar \u0259lehin\u0259 minalar\u0131n qada\u011fan edlm\u0259si haqq\u0131nda&#187; Konvensiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ona qo\u015fulmas\u0131 m\u00fcasir silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunan silahlar\u0131n faci\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin d\u0259rin narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. Muharib\u0259d\u0259 qalib olmur. Daha do\u011frusu, m\u00fcharib\u0259 ed\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n h\u0259r hans\u0131 biri qalib olmur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Q\u0259l\u0259b\u0259 ancaq ba\u015fqalar\u0131n\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 t\u0259hrik ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin siyasi q\u0259l\u0259b\u0259si \u015f\u0259klind\u0259 olur. \u018fg\u0259r biz ordunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndiririks\u0259, bunu da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259tli s\u00fclh\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda daha inaml\u0131 olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn edirik. Dunyan\u0131n taleyi b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 narahat edir. \u0130ndiki insan art\u0131q d\u0259rk etmi\u015fdir ki, Yer k\u00fcr\u0259si o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck deyil, onu qorumaq g\u0259r\u0259kdir. D\u00fcnya da, insan h\u0259yat\u0131 kimi \u00e7ox k\u00f6vr\u0259kdir. Onun h\u0259r an \u00e7atlamaq, s\u0131nmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si var. \u0130nsan \u00f6z\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaq ucun bir cox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri el\u0259 bu gun h\u0259ll etm\u0259lidir. Ozon qat\u0131n\u0131n de\u015film\u0259si, G\u00fcn\u0259\u015f aktivliyinin artmas\u0131, k\u0259skin iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri, t\u0259bii ehtiyyatlar\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259si, m\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si \u00ab kicik\u00bb, lokal muharib\u0259 ocaqlar\u0131- bunlar Yer \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259yat\u0131 h\u0259r an t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda qoyan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Davaml\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi t\u0259min etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnyan\u0131 qorumaq, b\u00fct\u00fcn insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259k qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k, Yerin h\u0259r bir sakinini tarixd\u0259 oz i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k i\u015fin\u0259 istiqam\u0259tl\u0259dirm\u0259k z\u0259ruridir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Haz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti s\u00fclh v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131b \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nir. \u00d6lk\u0259 daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r art\u0131q daha \u00e7ox beyn\u0259lxalq m\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259ll olunmaqdad\u0131r. Demokratiya, beyn\u0259lxalq iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r, qlobal x\u0259b\u0259rl\u0259r medias\u0131, internet, peyk rabit\u0259si, beyn\u0259lxalq turizmin inki\u015faf\u0131, olimpiya h\u0259rakat\u0131 v\u0259 s. Insan\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yinin daha cox dinc inki\u015fafda oldu\u011funa inand\u0131r\u0131r v\u0259 \u00fcmidl\u0259r verir. Bir zamanlar \u00ab quldarl\u0131q\u00bb termini inistutut kimi geni\u015f q\u0259bul edilmi\u015fdi v\u0259 buna normal bax\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130ndi is\u0259 bu, q\u0259tiyy\u0259n q\u0259buledilm\u0259zdir, \u00e7\u00fcnki insanlar \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini v\u0259 inistutlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u018fg\u0259r quldarl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 olubsa, b\u0259s niy\u0259 terorrizim v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 olmas\u0131n? D\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n bu qlobal narahatl\u0131q o zaman minumuma en\u0259r ki, \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda silah sat\u0131\u015f\u0131na m\u0259hudiyy\u0259t qoyulsun. Ax\u0131, silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin s\u0259b\u0259binin biri d\u0259 cinay\u0259tkar d\u0259st\u0259l\u0259rin silahlanmas\u0131d\u0131r. Terrorcu quruplar\u0131n bir \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259n dig\u0259r \u00f6lk\u0259 \u0259razisin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k yay\u0131lmas\u0131na q\u0259ti yol verm\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. H\u00f6kum\u0259tl\u0259r is\u0259 onlara qar\u015f\u0131 amans\u0131z olmal\u0131d\u0131lar. Dunyada dayan\u0131ql\u0131 s\u00fclh yarad\u0131lmas\u0131nda k\u00f6m\u0259k\u00e7i vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, inc\u0259s\u0259n\u0259tin inki\u015faf\u0131 v\u0259 bunlar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rdir. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n, b\u0259dii s\u00f6z\u00fcn, \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n , filosoflar\u0131n, m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin rolu v\u0259 \u0259m\u0259yi b\u00f6y\u00fck olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3ce97d4937090dcffd80c0c8e5228806.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39797\" width=\"924\" height=\"1640\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3ce97d4937090dcffd80c0c8e5228806.jpg 236w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3ce97d4937090dcffd80c0c8e5228806-169x300.jpg 169w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3ce97d4937090dcffd80c0c8e5228806-84x150.jpg 84w\" sizes=\"auto, (max-width: 924px) 100vw, 924px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00f6rk\u0259mli dahi \u015fairimiz H. Cavidin: <strong>&#171;K\u0259ss\u0259 h\u0259r kim tokul\u0259n qan izini, Qurtaran dahi odur yer \u00fcz\u00fcn\u00fc&#187;<\/strong> misralar\u0131nda \u00e7ox d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi b\u0259\u015f\u0259ri bir problem\u0259 toxunulur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Antik d\u00f6vr Yunan m\u00fct\u0259f\u0259kkiri E. Heraklit muharib\u0259 haqq\u0131nda fikirl\u0259rini bel\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131r: &#171;M\u00fcharib\u0259 h\u0259r \u015feyin atas\u0131, ham\u0131n\u0131n a\u011fas\u0131d\u0131r, b\u0259zil\u0259rini o, ilahil\u0259r s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131r, b\u0259zil\u0259rini is\u0259 sad\u0259c\u0259 insan edir, b\u0259zil\u0259rini o, qula, b\u0259zil\u0259rini is\u0259 azad insana cevirir&#187;.<br>Sonda butun olk\u0259l\u0259rin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131 qlobal sulh\u0259 v\u0259 qlobal h\u0259mr\u0259yliy\u0259 ca\u011f\u0131r\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>G\u0259lin umumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r olan siyasi, iqdisadi, m\u0259d\u0259ni, dini, etnik tolerantl\u0131\u011fa nail olaq. Yoxsa dunya m\u0259hv olacaq&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u0259rim Novruzov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>A\u011fdam rayon 95 sayl\u0131 k\u00f6\u00e7k\u00fcn tam orta m\u0259kt\u0259binin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015flamas\u0131 asan, qurtarmas\u0131 \u00e7\u0259tin olan bir b\u0259lad\u0131r m\u00fcharib\u0259. El\u0259 bir b\u0259la ki, ad\u0131 kimi t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri d\u0259 qorxunc, m\u00fcdhi\u015fdir. Bu g\u00fcn c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n ciddi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-39794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39798,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39794\/revisions\/39798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}