{"id":3997,"date":"2020-04-11T01:52:20","date_gmt":"2020-04-10T21:52:20","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=3997"},"modified":"2020-04-11T01:52:24","modified_gmt":"2020-04-10T21:52:24","slug":"cernobil-daha-d%c9%99hs%c9%99tli-idi-yoxsa-koronavirus-cernobil-%c9%99lill%c9%99ri-ittifaqi-ictimai-birliyinin-r%c9%99hb%c9%99rind%c9%99n-xalqa-cagiris","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=3997","title":{"rendered":"\u00c7ernob\u0131l daha d\u0259h\u015f\u0259tli idi, yoxsa koronavirus? &#8212; \u201c\u00c7ernob\u0131l \u018flill\u0259ri \u0130ttifaq\u0131\u201d \u0130ctimai Birliyinin r\u0259hb\u0259rind\u0259n xalqa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259miz, eyni zamanda b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t koronavirus pandemiyas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131yad\u0131r. Haz\u0131rda 1,6 milyon insan bu virusa yoluxub, 96 mind\u0259n \u00e7ox insan is\u0259 bu pandemiyadan v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin koronavirus \u00f6lk\u0259mizin v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fczl\u0259\u015fdiyi yegan\u0259 f\u0259lak\u0259t deyil. Bundan \u0259vv\u0259l d\u0259 bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259r, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hadis\u0259l\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 qon\u015fu xalqlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda qoyub. Onlardan biri d\u0259 \u201cm\u0259\u015fhur\u201d \u00c7ernob\u0131l f\u0259lak\u0259ti idi.<\/p>\n\n\n\n<p>1986-c\u0131 ilin 26 aprelind\u0259 Ukraynada yerl\u0259\u015f\u0259n \u00c7ernob\u0131l Atom Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc blokunda ba\u015f ver\u0259n q\u0259za bird\u0259n-bir\u0259 Ukraynada v\u0259 qon\u015fu regionlarda ya\u015fayan milyonlarla insan\u0131 g\u00fccl\u00fc radiasiya t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoydu. Stansiyadak\u0131 partlay\u0131\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 31 n\u0259f\u0259r yerind\u0259c\u0259 h\u0259lak oldu. Daha sonra radiasaya m\u0259ruz qalan insanlardan 3940 n\u0259f\u0259r radioaktiv \u015f\u00fcalanman\u0131n t\u0259siri il\u0259 meydana g\u0259l\u0259n m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n h\u0259lak oldu. Radiasiya bir milyondan \u00e7ox insanda genetik probleml\u0259r yaratd\u0131, x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma indeksi y\u00fcks\u0259ldi, radiasiyaya m\u0259ruz qalan \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6vladlar\u0131nda genetik v\u0259 hormonal probleml\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi \u00c7ernobil q\u0259zas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 regionda formala\u015fan radioaktiv \u015fualanman\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r he\u00e7 d\u0259 koronavirusdan az d\u0259h\u015f\u0259tli deyildi. B\u0259s b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li idi? \u00c7ernob\u0131l radiasiyas\u0131, yoxsa, koronavirus pandemiyas\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sual\u0131 \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r edilmi\u015f 7 min az\u0259rbaycanl\u0131dan biri olan, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u201c\u00c7ernob\u0131l \u018flill\u0259ri \u0130ttifaq\u0131\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri Mirh\u0259s\u0259n H\u0259s\u0259nova \u00fcnvanlad\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQeyd edim ki, \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi \u00fc\u00e7\u00fcn SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi 600 min insan\u0131 \u0259raziy\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi ki, onlardan 7 mini az\u0259rbaycanl\u0131 idi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvind\u0259 \u00e7ox f\u0259al i\u015ftirak edib v\u0259 h\u0259m insanlar\u0131n t\u0259xliyy\u0259si, h\u0259m d\u0259 q\u0259zan\u0131n l\u0259\u011fvi i\u015find\u0259 \u00f6z h\u0259yatlar\u0131n\u0131 risk\u0259 ataraq b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131 ekoloji v\u0259 bioloji durumu m\u0259hv ed\u0259n, regiondak\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 radiasiyaya m\u0259ruz qoyan bir f\u0259lak\u0259t idi. Koronavirus is\u0259 qlobal pandemiyad\u0131r. H\u0259r ikisi b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hdid hesab edilm\u0259lidir. Lakin o d\u00f6vrd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti indiki durumla m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k do\u011fru olmaz. O d\u00f6vrd\u0259 \u0259n ciddi problem m\u0259lumats\u0131zl\u0131q idi. Q\u0259za bar\u0259d\u0259 ilkin informasiya xalqdan gizl\u0259dilmi\u015fdi. N\u0259inki xalq, h\u0259tta q\u0259zan\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259raziy\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f 600 mind\u0259n \u00e7ox insana \u00f6zl\u0259rini radiasiyadan nec\u0259 qoruyacaqlar\u0131 izah edilm\u0259mi\u015f, maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fdi. \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131ndan sonra bir milyondan \u00e7ox insan b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n radiasiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin bu g\u00fcn koronavirus pandemiyas\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 h\u0259m k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 pandemiya t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatland\u0131r\u0131l\u0131b. \u00c7ernob\u0131ldak\u0131 situasiyadan f\u0259rqli olaraq m\u00f6vcud pandemiya \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n f\u0259rqli olaraq, xalq\u0131 maksimum m\u0259lumatland\u0131r\u0131r v\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ernob\u0131l faci\u0259si ba\u015f ver\u0259rk\u0259n Moskva m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bel\u0259 h\u0259ssas v\u0259 diqq\u0259tli yana\u015fmad\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00c7ernob\u0131lda q\u0259zal\u0131 v\u0259ziyy\u0259t 30 noyabr tarixind\u0259 tam olaraq l\u0259\u011fv edils\u0259 d\u0259 radioaktiv \u015f\u00fcalanma ill\u0259rl\u0259 davam etdi, minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoydu.<\/p>\n\n\n\n<p>Koronavirusu \u00c7ernob\u0131ldan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas detallardan biri d\u0259 insanlar\u0131n bu virusa yoluxmama \u015fanslar\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Lakin \u00c7ernob\u0131lda radiasiya havaya yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, insanlar\u0131n radiasiyaya m\u0259ruz qalmama \u015fans\u0131 yox idi. O bax\u0131mdan virusdan qorunmaq radiasiyadan qorunmaqdan \u00e7ox asand\u0131r. Bel\u0259 ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015f sad\u0259c\u0259 h\u00f6kum\u0259tin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uyaraq evd\u0259 qalmal\u0131 v\u0259 karantin rejiminin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259lidir\u201d-dey\u0259 M.H\u0259s\u0259nov cavab verib.<\/p>\n\n\n\n<p>M.H\u0259s\u0259nov h\u00f6kum\u0259tin koronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirib:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKoronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ba\u015fda Prezident \u0130lham \u018fliyev olmaqla Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259ri \u00e7\u00f6k y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Haz\u0131rda h\u00f6kum\u0259t bu virusa yoluxan, h\u0259tta yoluxma riski olan h\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015fa qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rir. M\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n bunun \u015fahidiy\u0259m, bel\u0259 ki, \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi i\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f dostumuz 1966-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc L\u0259nk\u0259ran sakini H\u00fcseynov Faiq \u0130ltifat o\u011flu koronavirus x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxub. 16 martda onun y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259ti olub. V\u0259ziyy\u0259ti pisl\u0259\u015fdikd\u0259 Astara rayonuna g\u00f6nd\u0259rilib. Rayonda he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259 imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan d\u0259rhal S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi x\u0259tti il\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131na yerl\u0259\u015fdirilib. Bu g\u00fcn sevindirici hald\u0131r ki, art\u0131q onun v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa do\u011fru d\u0259yi\u015fm\u0259kd\u0259dir. Mualic\u0259si davam etdirilir. Q\u0259fl\u0259t\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 x\u0259b\u0259ri olmadan koronavirusa yoluxan Faiq H\u00fcseynovun mualic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r h\u00f6kum\u0259tin h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na nec\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259yani s\u00fcbutudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Onunla d\u00fcn\u0259n telefonda dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131m, v\u0259ziyy\u0259tinin g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dedi. O m\u0259n\u0259 d\u00f6vl\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bu q\u0259d\u0259r h\u0259ssas yana\u015faraq onu t\u0259m\u0259nnas\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 Astaradan Bak\u0131ya g\u0259tirm\u0259sind\u0259n v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rinin \u00f6z h\u0259yatlar\u0131n\u0131 risk\u0259 ataraq onun mualic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259hr\u0259manl\u0131qlardan k\u00f6vr\u0259l\u0259r\u0259k dan\u0131\u015fd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n b\u00fct\u00fcn \u00c7ernob\u0131l \u0259llil\u0259ri ad\u0131ndan \u0259lil yolda\u015f\u0131m\u0131z Faiq H\u00fcseynova, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, virusa yoluxmu\u015f b\u00fct\u00fcn soyda\u015flar\u0131m\u0131za, ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 qay\u011f\u0131ya, diqq\u0259t\u0259, yard\u0131mlara g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130ham \u018fliyev\u0259, Birinci vitse-prezident Mehriban xan\u0131m \u018fliyevaya v\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259hiyy\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bilir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00c7ernob\u0131l \u018flill\u0259ri \u0130ttifaq\u0131\u201d \u0130ctimai Birliyinin \u0130dar\u0259 hey\u0259ti ad\u0131ndan xalq\u0131m\u0131z\u0131 bu \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259mizin v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi namin\u0259 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259tind\u0259 d\u0259st\u0259k olma\u011fa v\u0259 x\u00fcsusi karantin rejiminin qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram. Biz o d\u00f6vrd\u0259 \u00c7ernob\u0131l faci\u0259sinin, radiasiyan\u0131n yarada bil\u0259c\u0259yi f\u0259lak\u0259tl\u0259rin f\u0259rqind\u0259 deyildik. Lakin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z bu g\u00fcn virusun da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn f\u0259rqin\u0259 varmal\u0131d\u0131r. H\u0259r k\u0259s bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 maksimum diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259tin virusa qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 l\u0259k\u0259 g\u0259tirm\u0259k ist\u0259y\u0259n siyasi oyunbazlar ictimi q\u0131naqla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259lidir. D\u00f6vl\u0259t v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi il\u0259 bu f\u0259lak\u0259tin d\u0259 \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 \u0259min\u0259m&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259miz, eyni zamanda b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t koronavirus pandemiyas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131yad\u0131r. Haz\u0131rda 1,6 milyon insan bu virusa yoluxub, 96 mind\u0259n \u00e7ox insan is\u0259 bu<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-3997","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosial"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3997"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3999,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3997\/revisions\/3999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}