{"id":40843,"date":"2021-06-22T11:02:58","date_gmt":"2021-06-22T07:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=40843"},"modified":"2021-06-22T15:42:30","modified_gmt":"2021-06-22T11:42:30","slug":"ictimai-jurnalistika-m%c9%99hk%c9%99m%c9%99-rolunda-cixis-ed%c9%99-bilm%c9%99z","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=40843","title":{"rendered":"\u0130ctimai jurnalistika m\u0259hk\u0259m\u0259 rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259 bilm\u0259z!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00c7irkin oyunlar\u0131 v\u0259 intriqabazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 tan\u0131nan, \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259kil kimi ictimaiyy\u0259t\u0259 s\u0131r\u0131maq ist\u0259y\u0259n Qurban M\u0259mm\u0259dov \u201cAz\u0259ri fredoom\u201dda g\u00f6st\u0259rdiyi antimilli f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259slind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn kimliyini m\u0259n\u0259vi-psixoloji portretini g\u00fcnb\u0259g\u00fcn tam \u00e7\u0131qlpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ortaya qoymaqdad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu adam \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u00fcquq\u015f\u00fcnas elan ets\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 elementar adi h\u00fcquq qaydalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda g\u0259l\u0259n t\u0259qsirsizlik prezumpsiyas\u0131n\u0131n n\u0259 oldu\u011funu bilm\u0259diyi ortadad\u0131r. T\u0259qsirsizlik prezumpsiyas\u0131 cinay\u0259tin t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n h\u0259r bir \u015f\u0259xsin, onun t\u0259qsiri qanunla n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaydada s\u00fcbuta yetirilm\u0259yibs\u0259 v\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259nin qanuni q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015f h\u00f6km\u00fc yoxdursa, t\u0259qsirsiz say\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan h\u00fcquqi prinsipdir. T\u0259qsirsizlik prezumpsiyas\u0131 b\u00f6y\u00fck h\u00fcquqi t\u0259cr\u00fcb\u0259 il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nir v\u0259 bir s\u0131ra konvensiyalar vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcasir beyn\u0259lxalq h\u00fcquq bu prinsip\u0259 riay\u0259t olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Bu prinsip\u0259 g\u00f6r\u0259, &#171;T\u0259qsirin s\u00fcbutu t\u0259qsirli bilin\u0259n \u015f\u0259xsin borcu deyil, onu t\u0259qsirli elan ed\u0259n t\u0259r\u0259fin borcudur.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu h\u0259\u015f\u0259m\u0259tli \u201cv\u0259kil\u201din h\u00fcquqi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki \u0259yintil\u0259r bir yana dursun, jurnalistika f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 el\u0259 jurnalistikan\u0131n q\u0131z\u0131l qaydalar\u0131n\u0131 \u00e7eyn\u0259m\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. Onun m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu \u00fcslub jurnalistikada s\u0259thi v\u0259 populist jurnalistika hesab olunur v\u0259 buna qar\u015f\u0131 etiraz reportyorlar aras\u0131nda artmaqdad\u0131r. AB\u015e-da bu etiraz, &#171;public journalism&#187;, y\u0259ni &#171;ictimai jurnalistika&#187; ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan bu c\u0259r\u0259yan\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bu c\u0259r\u0259yana qo\u015fulan jurnalistl\u0259r qar\u015f\u0131lar\u0131na bel\u0259 bir v\u0259zif\u0259 qoymu\u015flar: \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 vacib olan m\u0259sl\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k, birlikd\u0259 a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131larn problemli v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 tapmaq v\u0259 t\u0259klifl\u0259r etm\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si, ictimaiyy\u0259t v\u0259 ya ayr\u0131-ayr\u0131 rayonlar\u0131n \u0259halisi il\u0259 jurnalistl\u0259rin t\u0259\u015fkil etdikl\u0259ri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ke\u00e7irilir. Q\u0259zet, radiostansiya v\u0259 ya televiziya kanal\u0131 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259klifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 meydan yarad\u0131r. Son ill\u0259r Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 redaksiyas\u0131 ictimai jurnalistika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 layih\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycanda is\u0259 bu \u00fcslubu b\u0259zi \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcxalif fikirli elan ed\u0259n bin\u0259sibl\u0259rin \u0259liyl\u0259 informasiya sava\u015f\u0131 texnikl\u0259rinin \u0259xlaqs\u0131zcas\u0131na idar\u0259 etdikl\u0259ri prosesin bir par\u00e7as\u0131na, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 manupulyasiyas\u0131na \u00e7eviribl\u0259r. Q. M\u0259mm\u0259dov ictimai jurnalistikayla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funu unudub olay\u0131 \u015f\u0259rh etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, hakim kimi h\u0259r k\u0259si, h\u0259tta \u015f\u0259hidin bel\u0259 \u015f\u0259hidliyini ittiham edir. C\u00fcml\u0259l\u0259rinin ba\u015f\u0131yla sonlu\u011fu t\u0259zad yaradan bu adam, insanlar\u0131n duy\u011fular\u0131n\u0131 manipulyasiya edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>X\u00fcsus\u0259n d\u0259 son &#171;T\u0259rt\u0259r i\u015fi&#187; il\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131, talk-\u015fouya \u00e7evirdiyi m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6zd\u0259n ba\u015fqa bir d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun fakt\u0131n ortaya qoyulmamas\u0131na qar\u015f\u0131l\u0131q, \u0259ks t\u0259r\u0259f b\u0259hs edil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259r, \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri, m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rarlar\u0131, bu \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qanunsuz olaraq fiziki zor t\u0259tbiq etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cinay\u0259t i\u015fl\u0259ri v\u0259 s. ortaya qoyur. Amma &#171;hakim-v\u0259kil-jurnalist&#187; Qurban M\u0259mm\u0259dov v\u0259 onun komandas\u0131 bu faktlar\u0131 tan\u0131m\u0131r. Bunun ad\u0131n\u0131 art\u0131q n\u0259 ist\u0259s\u0259niz qoymaq olar. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 bu i\u015fl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda v\u0259 h\u0259r bir g\u00fcnahkar\u0131n a\u015fkar edilm\u0259sind\u0259, g\u00fcnahs\u0131zlar\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi rolu v\u0259 \u0259m\u0259yi olan Respublika H\u0259rbi Prokurorlu\u011funun h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131nmas\u0131 onun m\u0259krli bir oyun oynamas\u0131n\u0131n, sifari\u015fl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir. R\u0259smi olaraq t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda bir ne\u00e7\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fi art\u0131q ba\u015fa \u00e7at\u0131b. T\u0259rt\u0259r H\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcvafiq h\u00f6kml\u0259ri il\u0259 20 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n \u015f\u0259xs\u0259 5 ild\u0259n 20 il\u0259 q\u0259d\u0259r azadl\u0131qdan m\u0259rhumetm\u0259 q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. H\u0259min h\u00f6kml\u0259r G\u0259nc\u0259 Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 v\u0259 az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259 saxlan\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma bu \u00f6z\u00fcnd\u0259n m\u00fc\u015ft\u0259beh Qurban b\u0259y, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 ad\u0131ndan verilmi\u015f q\u0259rarlar\u0131, \u00f6z al\u0259mind\u0259 tan\u0131m\u0131r. Bu adam D\u00f6vl\u0259tl\u0259 Nem\u0259t P\u0259nahl\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fik salacaq q\u0259d\u0259r q\u0259r\u0259zlidir. Uydurdu\u011fu 1767 r\u0259q\u0259minin arxas\u0131ndak\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r, bu g\u00fcn kimin say\u0259sind\u0259 azadl\u0131\u011fa \u00e7\u0131xd\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259d\u0259n, H\u0259rbi Prokurorlu\u011fu v\u0259 onun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 durmadan ittiham edir. \u018fg\u0259r ortada q\u0259r\u0259z olsayd\u0131, i\u015f\u011f\u0259nc\u0259l\u0259r sonrak\u0131 proses\u0259d\u0259k, n\u0259tic\u0259 al\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn davam etdirils\u0259ydi, onda 23 n\u0259f\u0259r deyil, az\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan h\u0259bsd\u0259 olmal\u0131yd\u0131. Buradan bir jurnalist ara\u015fd\u0131rma qrupu kimi bildiririk ki, Qurban M\u0259mm\u0259dovun apard\u0131\u011f\u0131 q\u0259r\u0259zli v\u0259 y\u00f6n\u0259ldici manevrl\u0259rl\u0259 diqq\u0259ti prokurorluq \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259sind\u0259n, s\u00fcbut olmadan birc\u0259 s\u00f6zl\u0259 h\u0259r k\u0259si ittiham etm\u0259sind\u0259n ayd\u0131n olur ki, bu i\u015fi ona h\u0259val\u0259 ets\u0259ydil\u0259r, 1767 n\u0259f\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcb sonra ittihamnam\u0259 haz\u0131rlayard\u0131. Jurnalist kimi h\u0259r k\u0259s\u0259 ittihamnam\u0259 elan ed\u0259n \u015f\u0259xs, prokuror, yaxud hakim olsayd\u0131 m\u00fctl\u0259q bel\u0259 ed\u0259rdi. Gec v\u0259 ya tez bu i\u015fd\u0259 z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015fl\u0259r \u00f6z haqlar\u0131n\u0131 alacaqlar. Buna inam\u0131m\u0131z tamd\u0131r. Amma bunlar\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259n zor\u0259n &#171;ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 &#8212; jurnalist&#187; Qurban b\u0259y, g\u00fcya \u00f6z ara\u015fd\u0131rma \u0259hat\u0259sini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k, yeni-yeni faktlar \u0259ld\u0259 &#171;etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r&#187; v\u0259 bu faktlar\u0131 da &#171;T\u0259rt\u0259r i\u015fin\u0259&#187; calaq edir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, M\u0259sh\u0259ti H\u00fcseynovan\u0131n o\u011flu \u0130smay\u0131l H\u00fcseynov \u015e\u0259mkir korpusunda xidm\u0259t edib, v\u0259t\u0259n xaini kimi G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 h\u0259bs olunub. Bu tam \u00f6zg\u0259 bir epizoddur. Zaman v\u0259 m\u0259kan etibar\u0131yla m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 ba\u015f verib. \u018fliyev Nasirin o\u011flu is\u0259 Tovuzda h\u0259bs olunub v\u0259 &#171;T\u0259rt\u0259r i\u015fin\u0259&#187; he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Zaman-zaman \u0259ks t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7m\u0259yin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u0259 dair Fedai.az Ara\u015fd\u0131rma Qrupu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin \u201cN\u201d sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259sinin sabiq h\u0259rbi qulluq\u00e7usu H\u00fcseynzad\u0259 Elnur Elman o\u011flunun 01 fevral 2017-ci il tarixd\u0259 Goranboy rayonunun Tap-Qaraqoyunlu k\u0259ndi \u0259razisind\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si bar\u0259d\u0259 fakt\u0131 ortaya qoydu. H\u0259min \u015f\u0259xs Az\u0259rbaycana qay\u0131tmaqdan imtina edib v\u0259 xaricd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131. G\u00fcya ara\u015fd\u0131rmalar aparan &#171;Az\u0259ri Fredoom&#187; d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 x\u0259yan\u0259t fakt\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 pafosla elan etmi\u015fdi, lakin art\u0131q son g\u00fcnl\u0259r Seysulanda ba\u015f vermi\u015f x\u0259yan\u0259td\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Respublika H\u0259rbi Prokurorlu\u011funun apard\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259rin nec\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l olmas\u0131 bu g\u00fcn \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verm\u0259kd\u0259dir. Torpaqlar\u0131m\u0131za v\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0259sdl\u0259rd\u0259 \u0259li olan terror\u00e7u erm\u0259nil\u0259rin bu g\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda Respublika H\u0259rbi Prokurorlu\u011fu \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ba\u015f prokurorunun m\u00fcavini, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n H\u0259rbi prokuroru Xanlar V\u0259liyevin dan\u0131lmaz xidm\u0259tl\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xainl\u0259r\u0259 v\u0259killiy\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fk\u0259n, b\u0259lk\u0259 bu erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 ba\u015flayas\u0131n\u0131z, Qurban M\u0259mm\u0259dov?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnki bir vaxtlar da Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 q\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259l\u0259t qalmayan, erm\u0259nid\u0259n \u00e7ox erm\u0259nilik ed\u0259n, Rusiya, \u0130srail v\u0259 Ukrayna v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan bloq\u00e7u Aleksandr Lap\u015fin adl\u0131 bir erm\u0259ni k\u00f6p\u0259yini efir\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b \u00f6lk\u0259mizin m\u00fcz\u0259ff\u0259r r\u0259hb\u0259rinin \u0259leyhin\u0259 h\u0259dyanlar s\u00f6yl\u0259yirdin. Az sonra is\u0259 s\u0259hv etdiyini anlaya bildin. Bizd\u0259n siz\u0259 bir t\u00f6vsiyy\u0259: &#171;Jurnalistikada s\u00f6z fakt\u0131n t\u0259svir edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dilir, h\u00fcquqda is\u0259 s\u00f6z h\u0259l\u0259 fakt say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirik!&#187; <\/p>\n\n\n\n<p>Biz d\u0259 eyni \u00fcslubda \u00f6lk\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lan bir fikri deyirik: &#171;Qurban M\u0259mm\u0259dov erm\u0259nil\u0259r\u0259 i\u015fl\u0259yir&#187;, amma bunun dezinformasiya ola bil\u0259c\u0259yini d\u0259 qeyd edirik&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Fedai.az Ara\u015fd\u0131rma Qrupu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7irkin oyunlar\u0131 v\u0259 intriqabazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 tan\u0131nan, \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259kil kimi ictimaiyy\u0259t\u0259 s\u0131r\u0131maq ist\u0259y\u0259n Qurban M\u0259mm\u0259dov \u201cAz\u0259ri fredoom\u201dda g\u00f6st\u0259rdiyi antimilli f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259slind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn kimliyini<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-40843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40843"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40857,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40843\/revisions\/40857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}