{"id":4182,"date":"2020-04-14T03:09:14","date_gmt":"2020-04-13T23:09:14","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=4182"},"modified":"2020-04-14T03:09:20","modified_gmt":"2020-04-13T23:09:20","slug":"ikinci-dunya-muharib%c9%99si-zamani-ssri-nin-bizd%c9%99n-aldiqlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=4182","title":{"rendered":"\u0130K\u0130NC\u0130 D\u00dcNYA M\u00dcHAR\u0130B\u018fS\u0130 ZAMANI SSR\u0130-N\u0130N B\u0130ZD\u018fN ALDIQLARI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>V\u0259d edil\u0259n xo\u015f g\u00fcnl\u0259r g\u0259lmirdi&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; M\u00fcharib\u0259nin ilk at\u0259\u015fi ba\u015flayan kimi Az\u0259rbaycan Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131 1939-cu ild\u0259 1011 n\u0259f\u0259ri h\u0259bs etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 1940-c\u0131 ild\u0259 \u018fmircan q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n M\u00fcsavat firq\u0259sinin gizli t\u0259\u015fkilat\u0131 m\u0259hv edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u018fzizb\u0259yov neft m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 7 n\u0259f\u0259r m\u00fcsavat\u00e7\u0131n\u0131n qurdu\u011fu t\u0259\u015fkilat m\u0259hv edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; H\u0259bs edil\u0259n m\u00fcsavat\u00e7\u0131lar\u0131n b\u0259zil\u0259ri g\u00fcll\u0259l\u0259ndi, b\u0259zil\u0259rin\u0259 8-10 il h\u0259bs verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 1940-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u00fchacirl\u0259ri t\u0259qib etm\u0259k, \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u00f6b\u0259 yaratd\u0131. M\u00fchacirl\u0259r aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 30, \u0130randak\u0131 m\u00fcsavat\u00e7\u0131lar\u0131 yox etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 10 casus g\u00f6nd\u0259rildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; <strong>1939 -1942-ci ill\u0259r aras\u0131nda Az\u0259rbaycandan 318795 \u015f\u0259xs (\u0259hali say\u0131 3.301.100 n\u0259f\u0259r idi) orduya apar\u0131ld\u0131. Onlardan 85.338-i Bak\u0131dan apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu r\u0259q\u0259m 1944-c\u00fc ild\u0259 553910 idi ki, 473 mini c\u0259bh\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259, 600 min az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 15 yanvar 1944 tarixli bir raporta g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda 48.385 \u015f\u0259xs h\u0259bs v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u00dcmumilikd\u0259 SSR\u0130-d\u0259n 600 min &#8212; 1.400000 aras\u0131 insan Almaniya t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7ib. F\u0259t\u0259lib\u0259ylinin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, Almaniya t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 150 min idi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 1954-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130 DTK-s\u0131 Az\u0259rbaycan SSR DTK-na m\u0259lumat verm\u0259d\u0259n &#171;S\u0259limov&#187; kod ad\u0131 il\u0259 casusluq f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n Mikay\u0131l M\u00f6vs\u00fcm o\u011flu \u0130smay\u0131lova F\u0259t\u0259lib\u0259ylini \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u0259mrini verdi. &#171;S\u0259limov&#187; v\u0259zif\u0259sini yerin\u0259 yetirdi v\u0259 Az\u0259rbaycana qay\u0131td\u0131. Ona pasport, ev v\u0259 ayl\u0131q maa\u015f verildi. Mikay\u0131l \u0130smay\u0131lov 12 aprel 1967-ci ild\u0259 evind\u0259 hamamda as\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnki he\u00e7 bir x\u0259yan\u0259t cavabs\u0131z qalm\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd: Fotodak\u0131 \u015f\u0259xs \u018fbd\u00fcrr\u0259hman b\u0259y F\u0259t\u0259lib\u0259ylidir.\/<strong>Difai t\u0259\u015fkilat\u0131 Fb\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0259d edil\u0259n xo\u015f g\u00fcnl\u0259r g\u0259lmirdi&#8230; &#8212; M\u00fcharib\u0259nin ilk at\u0259\u015fi ba\u015flayan kimi Az\u0259rbaycan Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131 1939-cu ild\u0259 1011 n\u0259f\u0259ri h\u0259bs etdi. &#8212; 1940-c\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-4182","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4184,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4182\/revisions\/4184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}