{"id":42028,"date":"2021-07-05T13:56:20","date_gmt":"2021-07-05T09:56:20","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=42028"},"modified":"2021-07-05T21:15:08","modified_gmt":"2021-07-05T17:15:08","slug":"deyl%c9%99mil%c9%99r-v%c9%99-k%c9%99rb%c9%99la-faci%c9%99sinin-intiqami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=42028","title":{"rendered":"DEYL\u018fM\u0130L\u018fR V\u018f K\u018fRB\u018fLA FAC\u0130\u018fS\u0130N\u0130N \u0130NT\u0130QAMI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259 (Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n c\u0259nub rayonlar\u0131 v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Gilan ostan\u0131) yerl\u0259\u015f\u0259n da\u011fl\u0131q b\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim sakinl\u0259ri bar\u0259sind\u0259 ilk m\u0259lumat\u0131 yunan tarix\u00e7isi Polibi (e.\u0259. 199-133) verir. Maraql\u0131d\u0131r ki, Polibi onlar\u0131 elaml\u0131 adland\u0131r\u0131r. Sonrak\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 bu ad deyl\u0259mi formas\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/440px-Dailam_soldier.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42029\" width=\"910\" height=\"846\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/440px-Dailam_soldier.jpg 440w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/440px-Dailam_soldier-300x279.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/440px-Dailam_soldier-150x139.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 910px) 100vw, 910px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Deyl\u0259mil\u0259r y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malik idil\u0259r. H\u0259r bir deyl\u0259mi q\u0131l\u0131nc, d\u00f6y\u00fc\u015f baltas\u0131, niz\u0259 v\u0259 sapandla silahlan\u0131rd\u0131. Romal\u0131lar v\u0259 vikinql\u0259r kimi deyl\u0259mil\u0259r d\u0259 qalxanlardan \u201cdivar\u201d qurub h\u00fccum edir, onun arxas\u0131ndan d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 balta v\u0259 niz\u0259 z\u0259rb\u0259l\u0259ri vururdular.<br>Yax\u0131n m\u0259saf\u0259li, kontaktl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u00e7ox m\u0259har\u0259tli v\u0259 qorxmaz idil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u018frsakil\u0259rin v\u0259 Sasanil\u0259rin piyada hiss\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0259n onlardan t\u0259\u015fkil edilirdi. Sasanil\u0259r\u0259 yaln\u0131z formal tabe olandeyl\u0259mil\u0259r \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin hakimiyy\u0259tini \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 tan\u0131mad\u0131lar. \u018fr\u0259bl\u0259r \u00f6zl\u0259rinin ilk y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 \u00fc\u00e7 yerd\u0259 \u00e7ox \u015fidd\u0259tli m\u00fcqavim\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131lar. Onlar Orta Asiyada v\u0259 Qazax\u0131standa G\u00f6yt\u00fcrkl\u0259rin, Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131nda v\u0259 \u015eimali Qafqazda g\u00f6yt\u00fcrk xaqanlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri x\u0259z\u0259rl\u0259rin, Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda v\u0259 Gilanda is\u0259 deyl\u0259mil\u0259rin m\u00fcdafi\u0259 sistemini uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 yara bilm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bununla bel\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, b\u0259zi m\u00fcs\u0259lman m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Sasanil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259lak\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f Q\u0259dissiyy\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n (636) sonra Sasani \u015fah\u0131n\u0131n ordusunda xidm\u0259t ed\u0259n 4.000 deyl\u0259mi d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc \u0130slam dinini k\u00f6n\u00fcll\u00fc q\u0259bul edib \u0259r\u0259bl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdi. M\u00fcs\u0259lman deyl\u0259mil\u0259r \u0259r\u0259b ordular\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0130slam f\u0259thl\u0259rind\u0259 d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdil\u0259r. \u0130mam H\u00fcseynin (626-680) qatill\u0259rind\u0259n K\u0259rb\u0259la m\u00fcsib\u0259tinin (680) intiqam\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f \u018fmir Muxtar\u0131n (622-687) qo\u015fununun m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si m\u0259hz m\u00fcs\u0259lman deyl\u0259mil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/thumb_22339_article_middle.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42030\" width=\"902\" height=\"1347\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/thumb_22339_article_middle.jpeg 290w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/thumb_22339_article_middle-201x300.jpeg 201w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/thumb_22339_article_middle-100x150.jpeg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 902px) 100vw, 902px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Ha\u015fiy\u0259. \u018fmir Muxtar\u0131n l\u0259q\u0259bi Keysan idi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n xat\u0131rladaq ki, n\u00fcfuzlu \u0130slam m\u0259zh\u0259b\u015f\u00fcnas\u0131 Muh\u0259mm\u0259d \u015e\u0259hristani (1075-1153) Bab\u0259k (798-838) h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n (816-838) ideologiyas\u0131n\u0131 \u2013 x\u00fcrr\u0259miliyi \u0130slam dininin \u015fi\u0259 qolunun keysaniyy\u0259 m\u0259zh\u0259bin\u0259 aid etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131 vur\u011fulamal\u0131y\u0131q ki, \u0130slam dini Deyl\u0259min \u00f6z\u00fcnd\u0259 yaln\u0131z VIII \u0259srin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259 ki, Abbasi x\u0259lif\u0259si Harun \u0259r-R\u0259\u015fidin (763-809) z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qa\u00e7an bir ne\u00e7\u0259 seyid Deyl\u0259m camaat\u0131na p\u0259nah g\u0259tirdi. Onlar\u0131n y\u00fcks\u0259k \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 valeh olan deyl\u0259mil\u0259r \u0130slam dininin \u015fi\u0259lik formas\u0131n\u0131 q\u0259bul etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong><em>P.S. Deyl\u0259min m\u0259\u015fhur n\u0259sill\u0259rind\u0259n C\u00fcstanil\u0259r (805-919) \u015fi\u0259liyin Zeydi m\u0259zh\u0259bin\u0259, Salaril\u0259r (916-1062) \u0130smaili m\u0259zh\u0259bin\u0259, Buveyhil\u0259r (935-1055) is\u0259 C\u0259f\u0259ri m\u0259zh\u0259bin\u0259 etiqad edirdil\u0259r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>M\u00fc\u0259llif: Millikimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259 (Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n c\u0259nub rayonlar\u0131 v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Gilan ostan\u0131) yerl\u0259\u015f\u0259n da\u011fl\u0131q b\u00f6lg\u0259nin q\u0259dim sakinl\u0259ri bar\u0259sind\u0259 ilk m\u0259lumat\u0131 yunan tarix\u00e7isi Polibi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-42028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42028"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42060,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42028\/revisions\/42060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}