{"id":42194,"date":"2021-07-07T03:54:27","date_gmt":"2021-07-06T23:54:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=42194"},"modified":"2021-07-07T03:55:56","modified_gmt":"2021-07-06T23:55:56","slug":"ekoloji-cinay%c9%99td%c9%99-erm%c9%99nistanla-%c9%99lbir-olan-almaniyanin-oxcucay-vandalizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=42194","title":{"rendered":"Ekoloji cinay\u0259td\u0259 Erm\u0259nistanla \u0259lbir olan Almaniyan\u0131n Ox\u00e7u\u00e7ay vandalizmi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n sol qolu olan Ox\u00e7u\u00e7ay ill\u0259rdir ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li h\u0259dd\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirilir. \u00c7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin \u0259n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si is\u0259 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Almaniyan\u0131n &#171;Cronimet Holding&#187; \u015firk\u0259tinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u015eirk\u0259tin \u0259sas s\u0259hmdar\u0131 Qacaran m\u0259d\u0259nini i\u015fl\u0259d\u0259n &#171;Z\u0259ng\u0259zur Mis Molibden Zavodu&#187; \u0259traf m\u00fchit v\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradaraq Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li h\u0259dd\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 davam edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ox\u00e7u\u00e7aydan 2021-ci ilin yanvar-iyun aylar\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n su n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259k miqdarda a\u011f\u0131r metal, x\u00fcsus\u0259n mis, molibden, manqan, d\u0259mir, sink v\u0259 xrom a\u015fkar edilib. \u00c7ayda mis-molibden birl\u0259\u015fm\u0259sinin miqdar\u0131 2, d\u0259mir 4 v\u0259 nikel &#8212; 7 d\u0259f\u0259 normadan y\u00fcks\u0259k olub, \u00e7ay\u0131n r\u0259ngi \u00e7irk\u0259l\u0259nm\u0259 s\u0259b\u0259bind\u0259n vaxta\u015f\u0131r\u0131 d\u0259yi\u015fib. 2021-ci ilin mart ay\u0131nda \u00e7ayda q\u0131z\u0131lxall\u0131 bal\u0131\u011f\u0131n (Small Trout) k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Apar\u0131lan monitorinql\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7ay suyunda m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda &#8212; bolsulu v\u0259 az sulu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 a\u011f\u0131r metallar ilin b\u00fct\u00fcn f\u0259sill\u0259rind\u0259 normadan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q olub.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Z\u0259ngilan rayonu \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n Oxu\u00e7ay\u0131n \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si, \u00e7ay h\u00f6vz\u0259sinin flora v\u0259 faunas\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si Az\u0259rbaycanda geni\u015f rezonans do\u011furub v\u0259 ictimai naraz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan medias\u0131 Almaniya s\u0259firliyin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. S\u0259fir bu m\u00fcraci\u0259t\u0259 cavab\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259ni \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259y\u0259 v\u0259 diqq\u0259ti \u015firk\u0259tin \u00fcz\u0259rind\u0259n yay\u0131nd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Almaniyan\u0131n Ya\u015f\u0131llar partiyas\u0131 is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcraci\u0259t\u0259 saymazyana cavab ver\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vaxtlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42196\" width=\"1023\" height=\"958\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_3.jpg 848w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_3-300x281.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_3-150x140.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_3-768x719.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1023px) 100vw, 1023px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u0259bii ki, Almaniyan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti yeni deyil. Almaniya medias\u0131 m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Soros \u015f\u0259b\u0259k\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edil\u0259n qarayaxma kampaniyalar\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edib. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si v\u0259 xarici t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si Almaniyan\u0131 h\u0259r zaman narahat edib v\u0259 bu da \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan qarayaxma kampaniyalar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edib. \u00d6z\u00fc d\u0259 Almaniyadan t\u0259\u015fkil olunan kampaniyalar\u0131n davaml\u0131 xarakter da\u015f\u0131mas\u0131 bu prosesd\u0259 Almaniya h\u00f6kum\u0259tinin bilavasit\u0259 i\u015ftirak etdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, Ox\u00e7u\u00e7ay m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 bir daha \u00f6z t\u0259sdiqini tapd\u0131. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ekoloji terrorda Almaniya \u015firk\u0259tinin i\u015ftirak etdiyi t\u0259sdiqini tapd\u0131qdan v\u0259 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tinin bu m\u0259s\u0259l\u0259ni beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259sind\u0259n d\u0259rhal sonra Almaniya h\u00f6kum\u0259ti s\u00f6z\u00fcged\u0259n problemd\u0259n diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn mediada Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 kampaniya t\u0259\u015fkil etdi. Bunu h\u0259m d\u0259 se\u00e7kil\u0259r \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Almaniya h\u00f6kum\u0259tinin ciddi ittihamlardan yaxa qurtarmaq c\u0259hdi kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k olar.<br>Bel\u0259likl\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 &#171;c\u0259fake\u015f&#187; kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Almaniya h\u00f6kum\u0259ti Ox\u00e7u\u00e7ay f\u0259lak\u0259tin\u0259 susur v\u0259 h\u0259tta bu cinay\u0259t \u0259m\u0259linin t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistanla \u0259l birliyi edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arada, qeyd ed\u0259k ki, transs\u0259rh\u0259d \u00e7ay olan Ox\u00e7u\u00e7ay Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 daim k\u0259skin \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan \u00e7ayd\u0131r. Qafan v\u0259 Qacaran da\u011f \u2013 m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7irkl\u0259ndiril\u0259n Ox\u00e7u\u00e7ay, sanki s\u0259naye tullant\u0131lar\u0131n\u0131n kollektoru rolunu oynay\u0131r. Bu sular t\u0259mizl\u0259nm\u0259d\u0259n birba\u015fa \u00e7aya ax\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 normadan art\u0131q oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onun su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 istifad\u0259si yarars\u0131z hesab edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lumdur ki, \u00e7ay suyunun a\u011f\u0131r metal v\u0259 duzlarla \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131, m\u0259d\u0259n v\u0259 emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fan v\u0259 birba\u015fa \u00e7ay h\u00f6vz\u0259sin\u0259 ax\u0131d\u0131lan tullant\u0131 sular\u0131 hesab\u0131na ba\u015f verir. Erm\u0259nistan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n birinin S\u00fcnik vilay\u0259tind\u0259, Ox\u00e7u\u00e7ay \u00e7ay\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259yind\u0259 (Erm\u0259nistanda Voqji \u00e7ay\u0131 adlan\u0131r) yerl\u0259\u015fm\u0259si onun bu m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na \u00e7irkl\u0259nm\u0259 fakt\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Erm\u0259nistandak\u0131 Qacaran mis-molibden zavodu v\u0259 Qafan filiz emal\u0131 zavodu t\u0259r\u0259find\u0259n normadan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q a\u011f\u0131r metallar\u0131n \u00e7aya at\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z \u00e7ay faunas\u0131n\u0131, ekosistemini m\u0259hv etmir, h\u0259m d\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u00c7irkl\u0259nmi\u015f suyun istifad\u0259si z\u0259r\u0259rli n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 &#8212; m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n poz\u011funluqlar\u0131na, b\u00f6yr\u0259kl\u0259rd\u0259 v\u0259 s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131nda da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 prosesl\u0259r\u0259, \u00fcr\u0259k-damar, sinir sisteml\u0259rinin pozulmas\u0131 probleml\u0259rin\u0259 yol a\u00e7a bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin (ETSN) Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Emin Qaraba\u011fl\u0131 Trend-\u0259 bildirib ki, Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n ekoloji deqradasiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n bel\u0259 davaml\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si t\u0259l\u0259bi il\u0259 UNECE-nin Konvensiya katibl\u0259rin\u0259 &#8212; Transs\u0259rh\u0259d su ax\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00f6ll\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 Katib c\u0259nab Sonja Koeppel\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Transs\u0259rh\u0259d Kontekstd\u0259 \u018ftraf M\u00fchit\u0259 T\u0259sirin Qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fczr\u0259 Konvensiyan\u0131n Katibi xan\u0131m Tea Aulavuoya da m\u00fcvafiq m\u00fcraci\u0259tl\u0259r edilib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42195\" width=\"1014\" height=\"859\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_1.jpg 603w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_1-300x254.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/oxchucay_main_060721_1-150x127.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1014px) 100vw, 1014px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 \u018ftraf M\u00fchit \u0130dar\u0259sinin R\u0259hb\u0259ri, c\u0259nab \u0130sa Kalantariy\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin \u0259traf m\u00fchitin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n bu m\u0259nfi transs\u0259rh\u0259d t\u0259sirin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin z\u0259ruriliyini \u0259ks etdir\u0259n m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rilib. Eyni zamanda bu problemin birlikd\u0259 h\u0259ll olunmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k ortaq i\u015f\u00e7i qrupun yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259klif edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla yana\u015f\u0131, ETSN Alman Bundestaq\u0131na, Ya\u015f\u0131llar Fraksiyas\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n &#171;Kronimet Holding&#187; \u015firk\u0259tinin \u0259sas s\u0259hmdar\u0131 oldu\u011fu Qacaran m\u0259d\u0259nini i\u015fl\u0259d\u0259n &#171;Z\u0259ng\u0259zur Mis Molibden Zavodu&#187;nun \u0259traf m\u00fchit v\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259ti y\u00f6n\u0259ltm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Almaniya Bundestaq\u0131n\u0131n \u018ftraf M\u00fchit, T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 v\u0259 N\u00fcv\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin s\u0259dri, xan\u0131m Sylvia Kotting-Uhl-a, Almaniya Bundestaq\u0131n\u0131n \u018ftraf M\u00fchit, T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 v\u0259 N\u00fcv\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin spikeri xanim Steffi Lemkeye v\u0259 Alman Bundestaq\u0131nda Ya\u015f\u0131llar Fraksiyas\u0131n\u0131n \u018ftraf M\u00fchit Siyas\u0259ti \u00fczr\u0259 s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fc Dr. Bettina Hoffmanna m\u00fcvafiq m\u00fcraci\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u0259ktublar \u00fcnvanlan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ktublarda ETSN t\u0259r\u0259find\u0259n Alman h\u00f6kum\u0259ti, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 ictimaiyy\u0259tinin bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 tezlikl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259sin\u0259 dair g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r ifad\u0259 edilib. Bununla yana\u015f\u0131, m\u0259ktublarda Erm\u0259nistandak\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 ekoloji t\u0259\u015fkilatlar\u0131n da Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ciddi \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar qald\u0131rd\u0131qlar\u0131 narahatl\u0131qlar, erm\u0259ni media m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n faktlar da t\u0259qdim edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, Erm\u0259nistan v\u0259 Almaniya h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri bu ekoloji terrora g\u00f6z yummaqda davam edirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n sol qolu olan Ox\u00e7u\u00e7ay ill\u0259rdir ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li h\u0259dd\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirilir. \u00c7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin \u0259n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si is\u0259 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42200,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-42194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42194"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42198,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42194\/revisions\/42198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}