{"id":42440,"date":"2021-07-10T03:24:27","date_gmt":"2021-07-09T23:24:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=42440"},"modified":"2021-07-10T11:40:15","modified_gmt":"2021-07-10T07:40:15","slug":"nam%c9%99lum-muharib%c9%99-silsil%c9%99sind%c9%99n-rza-sah-p%c9%99hl%c9%99vi-hakimiyy%c9%99t%c9%99-nec%c9%99-g%c9%99lmisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=42440","title":{"rendered":"NAM\u018fLUM M\u00dcHAR\u0130B\u018f S\u0130LS\u0130L\u018fS\u0130ND\u018fN: RZA \u015eAH P\u018fHL\u018fV\u0130 HAK\u0130M\u0130YY\u018fT\u018f NEC\u018f G\u018fLM\u0130\u015eD\u0130?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>1925-ci il oktyabr\u0131n 31-d\u0259 \u0130ran kazak briqadas\u0131n\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc komandiri Rza P\u0259hl\u0259vi Qacarlar s\u00fclal\u0259sini devirdi. \u0130randa P\u0259hl\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259si hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Rza \u015fah P\u0259hl\u0259vinin 1894-c\u00fc ild\u0259n 1920-ci il\u0259d\u0259k xidm\u0259t etdiyi \u0130ran kazak briqadas\u0131 1879- cu ild\u0259 Rusiya h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f h\u0259rbi struktur idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42443\" width=\"910\" height=\"1086\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-1.jpg 429w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-1-251x300.jpg 251w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-1-126x150.jpg 126w\" sizes=\"auto, (max-width: 910px) 100vw, 910px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Rusiya d\u00f6vl\u0259ti N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar\u0131 (1831\u20131896) kazak briqadas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 raz\u0131 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 taktiki gedi\u015fl\u0259ri etmi\u015fdi:<\/p>\n\n\n\n<p>-\u018fvv\u0259lc\u0259 Rusiya h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n Tehrandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si m\u0259xfi m\u00fc\u015favir Zinovyev bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u015fah\u0131n q\u0259bulunda olmu\u015f, kazaklardan s\u00f6z a\u00e7\u0131b onlar\u0131 rus \u00e7ar\u0131n\u0131n daya\u011f\u0131 kimi t\u0259rifl\u0259mi\u015f, kazak hiss\u0259l\u0259rinin y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f keyfiyy\u0259tl\u0259ri, nizam-intizam\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f, bu yolla N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacara t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"780\" height=\"438\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1587230515_ran-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42441\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1587230515_ran-2.jpg 780w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1587230515_ran-2-300x168.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1587230515_ran-2-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1587230515_ran-2-768x431.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><figcaption><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u0130RAN KAZAK BR\u0130QADASI<\/span><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>-Sonra 1878-ci ild\u0259 Avropaya s\u0259f\u0259r ed\u0259n N\u0259sir\u0259ddin \u015fah \u0130r\u0259vandan ke\u00e7\u0259rk\u0259n onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 n\u00fcmun\u0259vi kazak alay\u0131n\u0131n r\u0259smi ke\u00e7idi t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. \u015eah rus kazaklar\u0131n\u0131n s\u0131ra haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, silahla r\u0259ftar\u0131na v\u0259 ats\u00fcrm\u0259 m\u0259har\u0259tin\u0259 valeh olmu\u015f, onun bu heyranl\u0131\u011f\u0131 rus zabitl\u0259rinin d\u0259 n\u0259z\u0259rind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>-N\u0259sir\u0259ddin \u015fah\u0131 m\u00fc\u015fayi\u0259t ed\u0259n ruslar m\u00fcnasib \u015f\u0259raitin yeti\u015fdiyini hiss edib onun diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Rusiya imperiyas\u0131 bel\u0259 bir h\u0259rbi hiss\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131nda Qacar d\u00f6vl\u0259tin\u0259 h\u0259r c\u00fcr yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>-T\u0259sir alt\u0131nda olan N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar \u015fifahi raz\u0131l\u0131q ver\u0259n kimi ona m\u00fcqavil\u0259nin m\u0259tni t\u0259qdim olunmu\u015f v\u0259 imzalanma m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdi. \u015eah s\u0259hv etdiyini sonradan anlasa da, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, art\u0131q i\u015f i\u015fd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdi.T\u0259sis edildiyi g\u00fcnd\u0259n \u0130ran kazak briqadas\u0131 Rusiya h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n rezidenturas\u0131 rolunu oynama\u011fa ba\u015flad\u0131. 1920-ci il\u0259d\u0259k bu briqadan\u0131n b\u00fct\u00fcn komandirl\u0259ri rus zabitl\u0259ri<br>olmu\u015flar:<br>1) Briqadan\u0131n birinci komandiri (1879\u20131882) s\u00fcvari general\u0131 Aleksey \u0130vanovi\u00e7 Domontovi\u00e7 (1846\u20131909) bu v\u0259zif\u0259y\u0259 t\u0259yin edil\u0259n\u0259d\u0259k Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti olmu\u015fdur.<br>2) Briqadan\u0131n ikinci komandiri (1883\u20131885) general-mayor Pyotr Vladimirovi\u00e7 \u00c7arkovski 1879-cu ild\u0259 \u00e7ar\u0131n \u0259mri il\u0259 m\u00fclki v\u0259zif\u0259y\u0259 ke\u00e7iril\u0259r\u0259k T\u00fcrkiy\u0259nin Trabzon \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki rus konsullu\u011funa \u015ftatdank\u0259nar katib t\u0259yin edilmi\u015f, d\u00f6rd il sonra yenid\u0259n h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259<br>qaytar\u0131l\u0131b \u0130rana ezam olunmu\u015fdur.<br>3) Briqadan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc komandiri (1885\u20131891) general-leytenant Aleksandr Nikolayevi\u00e7 Kuzmin-Karavayev (1862\u20131923) Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sind\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 ober-zabit, x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti v\u0259 ki\u00e7ik karg\u00fczar olmu\u015f, uzun ill\u0259r Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fdir. O, C\u0259nubi Qafqaz, \u0130ran v\u0259 \u018ffqan\u0131stan \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis idi. 1918-ci ild\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015f, 1920-ci il\u0259d\u0259k Q\u0131rm\u0131z\u0131 Orduda xidm\u0259t etmi\u015f, sonra Yuqoslaviyaya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f v\u0259 orada v\u0259fat etmi\u015fdir.<br>4) Briqadan\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc komandiri (1891\u20131894) polkovnik Aleksandr Konstantinovi\u00e7 \u015eneur (1884\u20131977) da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat b\u00f6lm\u0259sinin ilk r\u0259isi olmu\u015fdur.<br>5) Briqadan\u0131n be\u015finci komandiri (1894\u20131903) general-leytenant Vladimir Andreyevi\u00e7 Kosoqovski (1857\u20131918) 1889-cu ild\u0259 Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sinin q\u0259rargah\u0131nda tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 ober-zabit, 1890-c\u0131 ild\u0259 Semire\u00e7ensk (Qazax\u0131stan) vilay\u0259tind\u0259ki qo\u015funlar\u0131n komandan\u0131 yan\u0131nda x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti, 1890\u20131894-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sind\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti olmu\u015fdur. O, h\u0259rbi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 idi. V.Kosoqovski yaln\u0131z h\u0259rbi-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir,<br>ip\u0259k istehsal\u0131, Tehran\u0131n su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 kanalizasiya sistemi haqq\u0131nda m\u0259lumatlar toplay\u0131rd\u0131. Onun \u0130randan g\u00f6nd\u0259rdiyi k\u0259\u015ffiyyat informasiyas\u0131na y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilirdi. Rus ordusunun \u0130randan o vaxt B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olan Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f plan\u0131 da V.Kosoqovski t\u0259r\u0259find\u0259n diqq\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015f, q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t mar\u015frutlar\u0131, su mane\u0259l\u0259rinin d\u0259f olunaca\u011f\u0131 yerl\u0259r, bu zaman istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k vasit\u0259l\u0259r, ordunun arxa t\u0259minat\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilmi\u015fdir. V.Kosoqovski 1918-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<br>6) Briqadan\u0131n alt\u0131nc\u0131 komandiri (1903\u20131906) general-leytenant Fyodor Qriqoryevi\u00e7 \u00c7ernozubov (1863\u20131919) 1894\u20131897-ci ill\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti, 1900\u20131903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sinin komandan\u0131n\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda olmu\u015fdur. 1918\u20131919-cu ill\u0259rd\u0259 Denikin ordusunda bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u00f6z \u0259c\u0259li il\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. O, h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyata dair bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi idi.<br>7) Briqadan\u0131n yeddinci komandiri (1906\u20131909) general-leytenant Vladimir Platonovi\u00e7 Lyaxov (1869\u20131920) 1900\u20131904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sind\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti v\u0259zif\u0259sind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir.<br>8) Briqadan\u0131n s\u0259kkizinci komandiri (1909\u20131914) general-leytenant Nikolay Petrovi\u00e7 Vadbolski (1869\u20131944) 1905\u20131907-ci ill\u0259rd\u0259 Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 ordu q\u0259rargah\u0131n\u0131n generalkvartirmeyster idar\u0259sind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir. Bu idar\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 k\u0259\u015ffiyyat<br>i\u015finin t\u0259\u015fkili il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu. Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 (K\u0259\u015ffiyyat v\u0259 \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat b\u00f6lm\u0259si) 1919-cu il mart\u0131n 28-d\u0259, m\u0259hz H\u0259rbi Nazirliyin Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131n\u0131n general-kvartirmeyster \u015f\u00f6b\u0259sinin n\u0259zdind\u0259<br>yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br>9) Briqadan\u0131n doqquzuncu komandiri (1914\u20131915) polkovnik Nikolay Vasilyevi\u00e7 Prozorkevi\u00e7, bir m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 olmu\u015fdur.<br>10) Briqadan\u0131n onuncu komandiri (1915\u20131917) general baron Vladimir Nikolayevi\u00e7 Maydel (1864\u2013?) 1894\u20131896-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Zakaspi vilay\u0259tinin q\u0259rargah\u0131nda tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 oberzabit, 1898-ci ild\u0259 is\u0259 9-cu ordu korpusunun q\u0259rargah\u0131nda x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 oberzabit olmu\u015f, 1918-ci ild\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015f, 1919\u20131920-ci ill\u0259rd\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131nda xidm\u0259t etmi\u015f, 1921\u20131930-cu ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259drisl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. 1930-cu ild\u0259n sonrak\u0131 taleyi m\u0259lum deyil.<br>11) Briqadan\u0131n on birinci komandiri (1917\u20131918) Georqi \u0130osifovi\u00e7 Klerje (1883\u20131938) 1909\u20131917-ci ill\u0259rd\u0259 Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sinin v\u0259 1-ci Qafqaz korpusunun q\u0259rargahlar\u0131nda tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 ober-zabit, Ba\u015f q\u0259rargah\u0131n ba\u015f idar\u0259sinin karg\u00fczar\u0131 olmu\u015f, 1919\u20131921-ci<br>ill\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, a\u011fqvardiya\u00e7\u0131 admiral Kol\u00e7ak\u0131n ordusunun Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131 yan\u0131nda M\u0259lumatland\u0131rma idar\u0259sinin r\u0259isi v\u0259zif\u0259sin\u0259, general r\u00fctb\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. 1921-ci ild\u0259 \u00c7in\u0259 m\u00fchacir\u0259t etmi\u015f, 1922\u20131927-ci ill\u0259rd\u0259 \u00e7inli mar\u015fal Zhang<br>Zuolinin h\u0259rbi m\u00fc\u015faviri, 1931\u20131933-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 g\u00fcnd\u0259lik \u201cMukden\u201d q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru olmu\u015fdur. 1938-ci ild\u0259 G.\u0130.Klerje yapon \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunmu\u015f v\u0259 ehtimala g\u00f6r\u0259 sovet k\u0259\u015ffiyyat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda ittiham edil\u0259r\u0259k g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<br>12) Bak\u0131 qubernatoru general-leytenant Dmitri Semyonovi\u00e7 Staroselskinin (onun qubernatorlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Bak\u0131da ilk qad\u0131n gimnaziyas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 ilk q\u0259zet olan \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d n\u0259\u015fr edilmi\u015fdi) o\u011flu, kazak briqadas\u0131n\u0131n on ikinci komandiri (1918-1920) polkovnik Vsevolod Dmitriyevi\u00e7 Staroselski (1875\u20131935) is\u0259, z\u0259nnimizc\u0259, Rusiya v\u0259 ya sovet x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li deyildi. O, 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n qa\u00e7\u0131b \u0130rana getmi\u015f v\u0259 burada \u018fhm\u0259d \u015fah Qacar bu rus zabitini briqadaya komandir t\u0259yin etmi\u015fdi. \u018fhm\u0259d \u015fah 1920-ci ilin oktyabr\u0131nda sovet d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259l\u0259bi il\u0259 V. Staroselskini v\u0259zif\u0259sind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, bel\u0259likl\u0259, Rza P\u0259hl\u0259vi \u00fc\u00e7\u00fcn yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 o, kazak briqadas\u0131n\u0131n ilk iranl\u0131 komandiri olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/mqdefault.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42442\" width=\"721\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/mqdefault.jpg 320w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/mqdefault-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/mqdefault-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 721px) 100vw, 721px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Bu zabitl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 oldu\u011fu onlar\u0131n bioqrafik m\u0259lumatlar\u0131ndan ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Briqadaya r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u0259 k\u0259\u015ffiyyata aidiyy\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259, z\u0259nnimizc\u0259, ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259 bildik. M\u0259lumdur ki, eyni m\u00fchitd\u0259 (ail\u0259, ya\u015fay\u0131\u015f yeri, t\u0259hsil, pe\u015f\u0259) yeti\u015fmi\u015f insanlar aras\u0131nda \u00fcmumi c\u0259h\u0259tl\u0259r m\u00f6vcud ola bil\u0259r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n zabitl\u0259rin xidm\u0259t yollar\u0131n\u0131 bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259n is\u0259 h\u0259m d\u0259 odur ki, onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0130ran ezamiyy\u0259tind\u0259n \u0259vv\u0259l bu \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 yax\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min v\u0259zif\u0259 rus \u00e7ar\u0131 I Nikolay (1796\u20131855) t\u0259r\u0259find\u0259n xaricd\u0259 m\u0259xfi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 v\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259sis edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r alaraq \u0259minlikl\u0259 qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, kazak briqadas\u0131n\u0131n on iki komandirind\u0259n on biri Rusiya h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n rezidenti olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>T\u0259dqiqat prosesind\u0259 diqq\u0259timizi c\u0259lb etmi\u015f a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc faktlar\u0131 bir daha oxucunun n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1885-ci ild\u0259n 1891-ci il\u0259d\u0259k \u0130ran kazak briqadas\u0131n\u0131n komandiri olmu\u015f pe\u015f\u0259kar k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131, C\u0259nubi Qafqaz, \u0130ran v\u0259 \u018ffqan\u0131stan \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis, general-leytenant A.Kuzmin-Karavayev 1918-ci ild\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015f, 1920-ci il\u0259d\u0259k Q\u0131rm\u0131z\u0131 Orduda xidm\u0259t etmi\u015fdir;<\/p>\n\n\n\n<p>1915\u20131917-ci ill\u0259rd\u0259 Rza P\u0259hl\u0259vinin komandiri olmu\u015f general V.Maydel 1920\u20131921-ci ill\u0259rd\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131n\u0131n, b\u00f6y\u00fck ehtimalla, k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259sind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir;<\/p>\n\n\n\n<p>1917\u20131918-ci ill\u0259rd\u0259 Pza P\u0259hl\u0259vinin komandiri olmu\u015f general G.Klerje 1938-ci ild\u0259 yapon \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00c7ind\u0259 h\u0259bs olunmu\u015f v\u0259 sovet h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda ittiham edil\u0259r\u0259k g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Maraq do\u011furan dig\u0259r fakt is\u0259 budur ki, kazak briqadas\u0131 \u0259sas\u0259n m\u00fchacirl\u0259rd\u0259n v\u0259 onlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131ndan t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. S\u00f6zs\u00fcz ki, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 Rusiya il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Halbuki m\u0259ntiq bunu deyir ki, Rusiya d\u00f6vl\u0259ti onun hakimiyy\u0259tini q\u0259bul etm\u0259yib Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131ndan c\u0259nubuna k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f insanlar\u0131 (m\u00fchacirl\u0259ri) \u0259n arzuolunmaz kateqoriyalardan biri saymal\u0131, onlara he\u00e7 bir halda inanmamal\u0131 idi. G\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ehtimal ed\u0259 bil\u0259rik ki, Rusiya k\u0259\u015ffiyyat\u0131 zaman-zaman m\u00fchacir ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6z adamlar\u0131n\u0131 \u0130rana g\u00f6nd\u0259rib g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn istifad\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 onlar\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. <\/p>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, h\u0259min m\u00fchacir \u00f6vladlar\u0131ndan biri d\u0259 m\u0259qal\u0259mizin \u201cq\u0259hr\u0259man\u0131\u201d Rza P\u0259hl\u0259vidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Qeyd olunanlardan \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259sas n\u0259tic\u0259 budur ki, rus h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fcmimilikd\u0259 24 il Rza P\u0259hl\u0259vinin bilavasit\u0259 komandirl\u0259ri olmu\u015flar. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Rza xan birba\u015fa funksional v\u0259zif\u0259l\u0259ri cari v\u0259 perspektiv \u0259m\u0259liyyat imkanlar\u0131na malik \u015f\u0259xsl\u0259ri a\u015fkarlamaq, yoxlamaq, \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 m\u0259xfi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa c\u0259lb etm\u0259k olan \u0259m\u0259liyyat i\u015f\u00e7il\u0259rinin tabeliyind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f, uzun m\u00fcdd\u0259t onlarla kontaktda olmu\u015fdur. H\u0259min m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin n\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yiriks\u0259, ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 bel\u0259 bir m\u0259\u015fhur deyimi r\u0259hb\u0259r tutmal\u0131y\u0131q: <strong>\u201cOnlar\u0131 meyv\u0259l\u0259rin\u0259 (\u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259) g\u00f6r\u0259 tan\u0131y\u0131n!\u201d\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">M\u00fc\u0259llif: Millikimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1925-ci il oktyabr\u0131n 31-d\u0259 \u0130ran kazak briqadas\u0131n\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc komandiri Rza P\u0259hl\u0259vi Qacarlar s\u00fclal\u0259sini devirdi. \u0130randa P\u0259hl\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259si hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. Rza \u015fah P\u0259hl\u0259vinin 1894-c\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42444,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-42440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42440"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42465,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42440\/revisions\/42465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}