{"id":42727,"date":"2021-07-13T02:37:59","date_gmt":"2021-07-12T22:37:59","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=42727"},"modified":"2021-07-13T02:38:07","modified_gmt":"2021-07-12T22:38:07","slug":"nam%c9%99lum-muharib%c9%99-silsil%c9%99sind%c9%99n-xaqan-oglu-xaqan-n%c9%99sir%c9%99ddin-sah-qacar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=42727","title":{"rendered":"NAM\u018fLUM M\u00dcHAR\u0130B\u018f S\u0130LS\u0130L\u018fS\u0130ND\u018fN \u2013 XAQAN O\u011eLU XAQAN N\u018fS\u0130R\u018fDD\u0130N \u015eAH QACAR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar 1831-ci il iyulun 17-d\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rinin c\u0259nubundak\u0131 Kuhnemir k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Atas\u0131 Muh\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n (1810\u20131848) t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck z\u0259f\u0259rin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 ona N\u0259sir\u0259ddin (\u201cDinin q\u0259l\u0259b\u0259si\u201d) ad\u0131n\u0131 vermi\u015fdil\u0259r. N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man \u00f6vlad\u0131, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi \u015fahzad\u0259 Abbas mirz\u0259 Qacar\u0131n (1789\u20131833) n\u0259v\u0259sidir. Onun anas\u0131 M\u0259lik Cahan xatun da Qacar n\u0259slind\u0259n idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/NASIRADDIN-SHAH.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-42728\" width=\"905\" height=\"1214\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/NASIRADDIN-SHAH.png 410w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/NASIRADDIN-SHAH-224x300.png 224w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/NASIRADDIN-SHAH-112x150.png 112w\" sizes=\"auto, (max-width: 905px) 100vw, 905px\" \/><figcaption><strong>N\u018fS\u0130R\u018fDD\u0130N \u015eAH QACAR<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>N\u0259sir\u0259ddin mirz\u0259 17 ya\u015f\u0131nad\u0259k T\u0259brizd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f, 1847-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n valisi olmu\u015f <em>(Qacar ad\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, v\u0259li\u0259hd \u0259vv\u0259lc\u0259 m\u00fctl\u0259q C\u0259nubi Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259li idi),<\/em> atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u2013 1848-ci il sentyabr\u0131n 17-d\u0259 taxta \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. On iki ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r yaln\u0131z do\u011fma Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f, ba\u015fqa dill\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, fars v\u0259 \u0259r\u0259b dill\u0259rini bilm\u0259mi\u015fdir. \u015eah olduqdan sonra da \u0259n yax\u0131n \u00e7evr\u0259si il\u0259 ancaq Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Saray \u0259yanlar\u0131ndan biri \u2013 Dost \u018fli xan N\u0259sir\u0259ddin \u015fahla M\u00fc\u015fir \u0259d-D\u0259ul\u0259 aras\u0131nda \u00fcnsiyy\u0259ti bel\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir: \u201c\u015eah\u0131n onunla t\u00fcrk dilind\u0259 uzun-uzad\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinin tez-tez \u015fahidi olurdum. H\u00f6kmdar sanki bundan z\u00f6vq al\u0131rd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qacar \u015fahlar\u0131n\u0131n saray\u0131nda \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t dili t\u00fcrkc\u0259 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn N\u0259sir\u0259ddin \u015fah fars dilini bir q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 fars dilind\u0259 yax\u015f\u0131 dan\u0131\u015fsa da, yaz\u0131da b\u0259z\u0259n x\u0259talara yol verirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259sir\u0259ddin \u015fah yar\u0131k\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzini daha \u00e7ox sevirdi. M\u00fcasirl\u0259ri onu xaqan o\u011flu xaqan adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u0130rana s\u0259f\u0259r etmi\u015f rus jurnalisti baron Fyodor Kopf (1801\u20131853) yaz\u0131r ki, \u201cN\u0259sir\u0259ddin \u015fah\u0131n T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki saray\u0131n\u0131n divarlar\u0131ndan R\u00fcst\u0259m Zal\u0131n, \u00c7ingiz Xan\u0131n, \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin v\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n \u015f\u0259kill\u0259ri as\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6rd tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u0130ran\u0131n (Qacar m\u0259ml\u0259k\u0259tinin) q\u0259hr\u0259man\u0131 say\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/200px-Nasseraldinshah3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-42729\" width=\"903\" height=\"1219\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/200px-Nasseraldinshah3.png 200w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/200px-Nasseraldinshah3-111x150.png 111w\" sizes=\"auto, (max-width: 903px) 100vw, 903px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259. <\/strong>N\u0259sir\u0259ddin\u015fah\u0131n atas\u0131n\u0131n \u0259misi \u2013 \u015fahzad\u0259 v\u0259 \u015fair H\u0259s\u0259n \u018fli mirz\u0259 Qacar (1790 \u20131855) inan\u0131rd\u0131 ki, Qacar tayfas\u0131 mo\u011fol \u0259sillidir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, \u00f6vladlar\u0131na (<em>H\u00fclaku mirz\u0259, \u018fbu S\u0259id mirz\u0259, Oktay mirz\u0259, \u018fbaqaan mirz\u0259, \u018fr\u011fun mirz\u0259, S\u0259nc\u0259r mirz\u0259,<\/em> <em>Q\u0259hr\u0259man mirz\u0259<\/em>) t\u00fcrk-mo\u011fol h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131&nbsp; vermi\u015fdi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, Qacar ordusunun \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259ri q\u0259dim t\u00fcrk-mo\u011fol ad\u0259ti \u00fczr\u0259 sa\u00e7lar\u0131n\u0131 q\u0131rx\u0131b k\u0259kil saxlay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eah\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 kim Qacar ordusunun ba\u015f komandan\u0131 ola bilm\u0259zdi. B\u00fct\u00fcn y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 nazir v\u0259 vali postlar\u0131na Qacar \u200b\u200b\u015fahzad\u0259l\u0259ri t\u0259yin edilirdi. Bu is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, o d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi elita \u0259sas\u0259n t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Q\u0259rb tarix\u00e7il\u0259ri Qacar \u200b\u200bb\u00fcrokratiyas\u0131n\u0131 patriarxal \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 uy\u011fun bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f etnik qrupla\u015fma hesab edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259z\u0259n S\u0259f\u0259vil\u0259r kimi Qacar \u015fahlar\u0131n\u0131 da farsla\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259kd\u0259, \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri il\u0259 guya \u0259lbir olmaqda ittiham edirl\u0259r. \u018fslind\u0259, q\u0259r\u0259zd\u0259n do\u011fan bu iddian\u0131n he\u00e7 bir \u0259sas\u0131 yoxdur. Xat\u0131rladaq ki, Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 il\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 Rusiya aras\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259 olmu\u015fdur. Lakin bu sava\u015flar\u0131n he\u00e7 birinin gedi\u015find\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r Osmanl\u0131 \u0259leyhin\u0259 ikinci c\u0259bh\u0259 a\u00e7mam\u0131\u015f, qon\u015fu d\u00f6vl\u0259t\u0259 arxadan z\u0259rb\u0259 vurmam\u0131\u015fd\u0131lar. N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar S\u0259f\u0259vil\u0259rin bu g\u00f6z\u0259l \u0259n\u0259n\u0259sinin davam\u00e7\u0131s\u0131 idi. Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259si&nbsp; (1853\u20131856) ill\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 d\u0259mir v\u0259 h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 dig\u0259r mallar g\u00f6nd\u0259r\u0259n \u015fah Rusiyaya laz\u0131m olan materiallar\u0131 verm\u0259kd\u0259n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 imtina etmi\u015fdi. M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qacarlar\u0131n bu iki d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 fakt d\u0259qiq xarakteriz\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ar qo\u015funlar\u0131 \u018frzuruma gir\u0259nd\u0259 \u0130ran konsullu\u011funun v\u0259kili ruslar\u0131n t\u0259qibin\u0259 m\u0259ruz qala bil\u0259c\u0259k t\u00fcrkl\u0259r\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n s\u0259rb\u0259st getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259r verib onlar\u0131 xilas etmi\u015fdi. Bundan sonra o, ruslar\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi \u018frzurumda qalmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n 10 t\u00fcrk\u00fc d\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259m\u00e7inin, Qafqaz m\u00fcharib\u0259si (1817\u20131864) ill\u0259rind\u0259 Da\u011f\u0131stan\u0131n v\u0259 \u00c7e\u00e7enistan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc imam\u0131 \u015eeyx \u015eamilin el\u00e7il\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Qacar m\u0259ml\u0259k\u0259tind\u0259 olmu\u015f, T\u0259brizin adl\u0131-sanl\u0131 din xadiml\u0259rind\u0259n birinin (rus m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u2013 \u201cmolla-ba\u015f\u0131\u201d) evind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar. Ruslar\u0131 naraz\u0131 salan \u0259n \u00e7ox bu idi ki, h\u0259min el\u00e7il\u0259ri n\u00fcfuzlu \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnni ruhanil\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Qacar \u015fahzad\u0259l\u0259ri d\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-42730\" width=\"892\" height=\"734\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-2.jpg 400w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-2-300x247.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/unnamed-2-150x123.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 892px) 100vw, 892px\" \/><figcaption><strong>N\u018fS\u0130R\u018fDD\u0130N \u015eAH QACARIN H\u018fR\u018fM\u0130<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Qacar d\u00f6n\u0259mind\u0259 \u0130ran \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259halinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n (az\u0259rbaycanl\u0131lardan) ibar\u0259t olmu\u015fdur. Q\u0259rb v\u0259 Rusiya tarix\u00e7il\u0259ri bunu a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah edirl\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131 idi;<\/li><li>\u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 dislokasiya olunmu\u015f qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259xsi hey\u0259ti dem\u0259k olar ki, tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdi;<\/li><li>tacirl\u0259r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xidm\u0259t personallar\u0131 aras\u0131nda yen\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n faizi y\u00fcks\u0259k idi.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259hlili bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Qacarlar d\u00f6vl\u0259ti mahiyy\u0259tc\u0259 el\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>P.S.<\/strong><em> N\u0259sir\u0259ddin \u015fah\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hvl\u0259rind\u0259n biri bu idi ki, o, rus h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n m\u0259har\u0259tl\u0259 qurdu\u011fu t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb 1879-cu ild\u0259 \u0130ran kazak briqadas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 verdi. H\u0259min hadis\u0259 Qacar xan\u0259dan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sonun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Millikimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0259sir\u0259ddin \u015fah Qacar 1831-ci il iyulun 17-d\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rinin c\u0259nubundak\u0131 Kuhnemir k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Atas\u0131 Muh\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n (1810\u20131848) t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck z\u0259f\u0259rin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42732,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-42727","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42727"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42733,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42727\/revisions\/42733"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}