{"id":43376,"date":"2021-07-20T03:05:08","date_gmt":"2021-07-19T23:05:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=43376"},"modified":"2021-07-20T03:06:19","modified_gmt":"2021-07-19T23:06:19","slug":"s-i-n-a-y-a-l-b-a-n-y-a-z-i-s-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=43376","title":{"rendered":"S\u0130NAY  ALBAN  yaz\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:auto 45%\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"665\" height=\"795\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/xxdb.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-43377 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/xxdb.jpg 665w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/xxdb-251x300.jpg 251w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/xxdb-125x150.jpg 125w\" sizes=\"auto, (max-width: 665px) 100vw, 665px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u0130lhami C\u0259f\u0259rsoy<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">1988-ci ild\u0259 \u00abAz\u0259rbaycan\u0131n t\u00fcrkm\u0259n\u015f\u0259li etnohidroniml\u0259ri\u00bb adl\u0131 namiz\u0259dlik, 2010-cu ild\u0259 \u00abT\u00fcrk dill\u0259rid\u0259 teonim v\u0259 etnoniml\u0259r\u00bb (\u00d6n Asiyan\u0131n \u00f6l\u00fc dill\u0259rinin onomoloji leksikas\u0131 \u0259sas\u0131nda)adl\u0131 doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. 6 monoqrafiya v\u0259 t\u0259dris v\u0259saitinin, 80-\u0259 yax\u0131n m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifidir. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">M\u0259qal\u0259 v\u0259 tezisl\u0259ri Bak\u0131da, Budape\u015ftd\u0259, Kiyevd\u0259, Moskva, Kazan, Almat\u0131 v\u0259 Da\u015fk\u0259ndd\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. \u018fsas t\u0259dqiqat sah\u0259l\u0259ri \u00d6n Asiyan\u0131n q\u0259dim dill\u0259rinin t\u00fcrk leksikas\u0131d\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">\u0130.Y.C\u0259f\u0259rsoy hal-haz\u0131rda N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun \u00abQ\u0259dim dill\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiridir<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011fludan: &#171;F\u0259xrl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u0130lhami C\u0259f\u0259rsoy m\u0259nim m\u00fc\u0259llimim olub. \u015eu\u015fa M\u0259d\u0259ni Maarif M\u0259kt\u0259bind\u0259 biz\u0259 Estetika d\u0259rsi ke\u00e7ib. H\u0259m d\u0259 \u015eu\u015fa Rayon Komsomol Komit\u0259sinin I katibi idi. Y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 intelekti il\u0259 xatirimizd\u0259 qalan m\u00fc\u0259lliml\u0259rimizd\u0259ndi. Bu g\u00fcn d\u0259 ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sah\u0259d\u0259 tam f\u0259rqli fikirl\u0259ri dem\u0259siyl\u0259 f\u0259xr edirik. &#171;Biz &#8212; sizin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259riniz olaraq, h\u0259r bir yaz\u0131n\u0131z\u0131 oxuyur v\u0259 t\u0259bli\u011f edirik. Tanr\u0131 Sizi qorusun, \u0259ziz m\u00fc\u0259llimimiz. N\u0259 ed\u0259k ki, bizim d\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00f6z\u00fcnd\u0259n olanlar\u0131 sevmir. \u00d6z dahil\u0259rini g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259bli\u011fata m\u0259ruz qoyulur. Avrosentrizmin kahinl\u0259rini b\u0259sl\u0259y\u0259n &#171;elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rin&#187; t\u0259k amallar\u0131 f\u0259rqli fikirl\u0259ri yox etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259r h\u0259ft\u0259 Sizin t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131z\u0131 bir daha yay\u0131nlama\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131q. \u00d6nc\u0259 facebook payla\u015f\u0131mlar\u0131ndan ba\u015flad\u0131q. Q\u0259l\u0259miniz iti olsun!&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"224\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-1-4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"43378\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-1-4.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=43378\" class=\"wp-image-43378\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-1-4.jpg 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-1-4-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-1-4-215x215.jpg 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"996\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli-1024x996.jpg\" alt=\"\" data-id=\"43379\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=43379\" class=\"wp-image-43379\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli-1024x996.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli-300x292.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli-150x146.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli-768x747.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1200px-Mis_qab_Xinisli.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>S \u0130 N A Y  A L B A N  y a z \u0131 s \u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong> <\/strong>Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz sahilind\u0259ki monast\u0131rdan Alban \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f perqament tap\u0131ld\u0131. Erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc aliml\u0259ri d\u0259rhal h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bizimkil\u0259r is\u0259 fil qula\u011f\u0131nda yuxular\u0131na davam etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259 bu oldu ki, o dilin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Halbuki perqamentin dili ari v\u0259 sami dill\u0259rinin t\u0259sirin\u0259 u\u011fram\u0131\u015f t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259n biridir. X\u00fcsusil\u0259, maraql\u0131d\u0131r ki, monast\u0131r\u0131n ke\u015fi\u015fl\u0259ri M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin f\u0259rman\u0131n\u0131 indiy\u0259d\u0259k saxlay\u0131rlar. F\u0259rmanda g\u00f6st\u0259rilir ki, t\u0259k Allah\u0131 tan\u0131y\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 monast\u0131r b\u00fct\u00fcn verqil\u0259rd\u0259n azad edilsin. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n Zaza Aleksidzenin kitab\u0131n\u0131 alan kimi Tiflis\u0259 yola d\u00fc\u015fd\u00fcm. M\u00fcbahis\u0259miz saatlarla uzand\u0131. S\u00fcbuta yetirdim ki, s\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7diyin s\u00f6zl\u0259rin ham\u0131s\u0131 t\u00fcrk s\u00f6zl\u0259ridir. Bu\u011facuq, y\u0259ni ki\u00e7ik bu\u011fa n\u0259 zamandan sizin s\u00f6z\u00fcn\u00fcz olub? Zaza t\u0259n\u0259 il\u0259 \u00fcz\u00fcm\u0259 baxd\u0131. Dedi ki, neftin milyonlar\u0131n\u0131 \u0259yya\u015fl\u0131\u011fa x\u0259rcl\u0259yirsiniz. <\/p>\n\n\n\n<p>Gedin oturun Sunay da\u011f\u0131n\u0131n \u0259t\u0259yind\u0259 tarixinizi \u00f6yr\u0259nin. Onun s\u00f6zl\u0259ri yeddi qat\u0131mdan ke\u00e7di. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ki-\u00fc\u00e7 m\u0259qal\u0259 yaza bildim. Onlar\u0131 da he\u00e7 oxuyan olmad\u0131. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-2-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-43380\" width=\"1066\" height=\"709\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-2-3.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/images-2-3-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1066px) 100vw, 1066px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>H \u018f B \u018f \u015e v\u0259 ya A B \u0130 S S E N A <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259b\u0259\u015f \u0259lifbas\u0131 \u0259sas\u0131nda 4 erm\u0259ni, 4 g\u00fcrc\u00fc, 5 alban \u0259lifbas\u0131 t\u0259rtib edilmi\u015fdir. H\u0259b\u0259\u015f \u0259lifbas\u0131 is\u0259 Aran \u0259lifbas\u0131 \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bizim Aran m\u00fcdrikl\u0259ri er.\u0259v.xv \u0259srd\u0259 Finikiyada d\u00fcnyan\u0131n ilk fonetik \u0259lifbas\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f, h\u0259min \u0259lifba \u0259sas\u0131nda yunan, lat\u0131n, etrusk, h\u0259b\u0259\u015f \u0259lifbalar\u0131 t\u0259rtib olunmu\u015fdur. Eran\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 H\u0259b\u0259\u015fistanda 100-\u0259 yax\u0131n etnos ya\u015fay\u0131rd\u0131. Onlar Abas, Q\u0131z, \u0130toba, Kafa v\u0259 s. idi. T\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li Abas n\u0259sli daha g\u00fccl\u00fc oldu\u011fundan \u00f6lk\u0259 onlar\u0131n ad\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rqd\u0259 H&#187;\u018fb\u0259\u015fistan, q\u0259rbd\u0259 Abissena adlan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Abas n\u0259sli H\u0259b\u0259\u015fistana Albaniyadan k\u00f6\u00e7\u00fcb getmi\u015fdir. Albaniya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n H\u0259b\u0259\u015fistana k\u00f6\u00e7\u0259n patriarxlar irql\u0259rini d\u0259yi\u015fib qaralsalar da, y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 Qafqazdan ora k\u00f6\u00e7d\u00fckl\u0259rini xat\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. H\u0259r \u00fc\u00e7 \u0259lifban\u0131 t\u0259rtib ed\u0259n Mesrop Ma\u015ftos erm\u0259ni deyildi. Aran n\u0259slind\u0259n idi. Mesrop ad\u0131 Aran ad\u0131n\u0131n kopt dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sidir. <\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259r b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r, ancaq dan\u0131\u015fmaq laz\u0131m olmayan yerd\u0259 susma\u011f\u0131 bacar\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n<p>Biz is\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Yum\u015faq \u00e7arpay\u0131 g\u0259zirik,<br>M\u00fcrg\u00fcl\u0259yib yatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn.<br>Dayazl\u0131\u011fa ba\u015f vururuq,<br>D\u0259rinliy\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>*******<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1-1-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-43381\" width=\"1082\" height=\"709\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1-1-1.jpg 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1-1-1-300x197.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/1-1-1-150x98.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1082px) 100vw, 1082px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p> <strong>Qafqaz v\u0259 Avropa Albanlar\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Albanlar q\u0259dim \u00d6n Asiyan\u0131n g\u00fccl\u00fc xalqlarlndan biridir. <\/p>\n\n\n\n<p>Onlar\u0131n ad\u0131 e.\u0259. ll minilliy\u0259 aid Kayseri mixi yaz\u0131lar\u0131nda v\u0259 e.\u0259. l minilliy\u0259 aid Urartu m\u0259tnl\u0259rind\u0259 Alpan formas\u0131nda yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar h\u0259l\u0259 Troyan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan qabaq Alpan adl\u0131 \u015fim\u015f\u0259k v\u0259 ild\u0131r\u0131m tanr\u0131s\u0131na tap\u0131n\u0131rd\u0131lar. Al-parlaq v\u0259 pan-g\u00f6yl\u0259r t\u00fcrk s\u00f6zl\u0259ridir. <\/p>\n\n\n\n<p>Alpanlar Troyan\u0131n s\u00fcqutundan sonra iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fcl\u0259r. Bir hiss\u0259si Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n \u0259t\u0259kl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kildi. Bir hiss\u0259si \u0130taliyaya k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k orada 2 Alpan \u00e7\u0259h\u0259ri sald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p> Lat\u0131nlar Apenin yar\u0131madas\u0131n\u0131 tutub onlar\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini da\u011f\u0131td\u0131lar. Alpan g\u00f6l\u00fcn\u00fc is\u0259 Alba Lonqa adland\u0131rd\u0131lar. Alpanlar\u0131n \u0259n c\u0259sur alplar\u0131 \u015fimala \u00e7\u0259kildil\u0259r, Avropa Alban d\u00f6vl\u0259tini yaratd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p> Qafqaz Albaniyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 Alban deyildil\u0259r. Xristianlaqdan qabaq udinl\u0259r \u00f6zl\u0259rini Utu, y\u0259ni g\u00fcn\u0259\u015f\u0259 tap\u0131nanlar, sunikl\u0259r Su, y\u0259ni suya sitayi\u015f ed\u0259nl\u0259r adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Bundan ba\u015fqa Albaniyada G\u00f6k\u00e7ay, Ultuz, Kapan, Ayd\u0131n, Ko\u00e7kar, Uruz, Kuzu v\u0259 b. xalqlar ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. K\u00f6hn\u0259 n\u0259sil g\u00fcrc\u00fc tarix\u00e7il\u0259ri t\u0259sdiq edirl\u0259r ki, \u0130veriyan\u0131n Kozi\u015fvili, Kosidze n\u0259sill\u0259ri Pompey il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n Alban s\u0259rk\u0259rd\u0259si Quzunun t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ridir. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018ftrafl\u0131 bilgi \u00fc\u00e7\u00fcn bax: \u0130lhami C\u0259f\u0259rsoy. &#171;\u0130verl\u0259r v\u0259 \u00e7arlar\u0131. Tarix v\u0259 ger\u00e7\u0259klik&#187;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lhami C\u0259f\u0259rsoy 1988-ci ild\u0259 \u00abAz\u0259rbaycan\u0131n t\u00fcrkm\u0259n\u015f\u0259li etnohidroniml\u0259ri\u00bb adl\u0131 namiz\u0259dlik, 2010-cu ild\u0259 \u00abT\u00fcrk dill\u0259rid\u0259 teonim v\u0259 etnoniml\u0259r\u00bb (\u00d6n Asiyan\u0131n \u00f6l\u00fc dill\u0259rinin onomoloji leksikas\u0131 \u0259sas\u0131nda)adl\u0131 doktorluq<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":43383,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-43376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43376"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43385,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43376\/revisions\/43385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}