{"id":43392,"date":"2024-05-18T17:25:00","date_gmt":"2024-05-18T13:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=43392"},"modified":"2024-05-18T17:24:38","modified_gmt":"2024-05-18T13:24:38","slug":"biz-irani-nec%c9%99-itirdik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=43392","title":{"rendered":"Biz \u0130ran\u0131 nec\u0259 itirdik?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00abZ\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 onu xaraba qoyan Osmanl\u0131 v\u0259 Rus istilalar\u0131ndan Qacar t\u0259r\u0259find\u0259n bir az b\u0259rpa edil\u0259n T\u0259briz, yenid\u0259n \u0130ran\u0131n \u0259sas bazar\u0131na \u00e7evrildi. V\u0259li\u0259hd Abbas Mirz\u0259, erm\u0259ni karvan\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ingilis pamb\u0131q par\u00e7alar\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdikl\u0259ri Osmanl\u0131-\u0130ran yolu olan Xoy-\u018frzurum-Trabzon boyunca q\u0259rb\u0259, Osmanl\u0131 d\u0259nizin\u0259 do\u011fru ticar\u0259ti t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r, daha k\u0259s\u0259 bir yol da T\u0259brizi Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131na birl\u0259\u015fdirirdi: \u0130r\u0259van, Tiflis v\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131ndan ke\u00e7\u0259n G\u00fcney Qafqaz yolu. 1878-ci il\u0259d\u0259k, Qars v\u0259 Batum Osmanl\u0131da qald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259, \u0130r\u0259van\u0131n sahibi olan ruslar, Osmanl\u0131 B\u0259yazidi \u00fcz\u0259rind\u0259n ki\u00e7ik bir dolanman\u0131n onlardan qoparda bil\u0259c\u0259yi bu tranzitin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini saxlamaq ist\u0259yirdil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/218615841_293095225838960_7376084214142952390_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-43393\" width=\"913\" height=\"1060\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/218615841_293095225838960_7376084214142952390_n.jpg 517w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/218615841_293095225838960_7376084214142952390_n-259x300.jpg 259w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/218615841_293095225838960_7376084214142952390_n-129x150.jpg 129w\" sizes=\"auto, (max-width: 913px) 100vw, 913px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Lakin 1880-ci ild\u0259n Batumu \u0259ll\u0259rind\u0259 tutaraq \u0259razil\u0259rind\u0259n b\u00fct\u00fcn Avropa mallar\u0131n\u0131n ke\u00e7idini ba\u011flad\u0131lar: \u0130ngilis mallar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u015eimali \u0130ran boyunca Xorasanacan, \u0259fqan bazarlar\u0131nacan paylayan T\u0259briz idxal\u00e7\u0131lar\u0131na Trabzona ged\u0259n yegan\u0259 yol qald\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259brizd\u0259n Tehran vasit\u0259si il\u0259 M\u0259\u015fh\u0259d\u0259 v\u0259 Herata ged\u0259n, Xorasan v\u0259 Q\u0259rbi \u018ffqan\u0131stan\u0131 T\u0259brizl\u0259 Trabzonun m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil etmi\u015f bu ingilis-erm\u0259ni c\u0131\u011f\u0131r\u0131 \u0259lli il boyunca, bir n\u00f6v Kale-Paris-Marsel kimi, \u0130ran\u0131n ticar\u0259t arteriyas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Rus m\u00fcdaxil\u0259si, moskovitl\u0259rin pamb\u0131q par\u00e7alar\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131 bas\u0131b ke\u00e7ir\u0259r\u0259k v\u0259 \u015fimal\u0131n \u00fc\u00e7-d\u00f6rd qap\u0131s\u0131n\u0131, M\u0259\u015fh\u0259d, R\u0259\u015ft, Astara v\u0259 T\u0259brizin \u00f6z\u00fcn\u00fc zorlayaraq bu T\u0259briz-M\u0259\u015fh\u0259d yolunu yar\u0131b iki v\u0259 ya \u00fc\u00e7 hiss\u0259y\u0259 ay\u0131rd\u0131: Rus ticar\u0259ti T\u0259briz xalq\u0131n\u0131 yaln\u0131z Xorasandak\u0131 uzaq m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rind\u0259n m\u0259hrum etmir; h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n \u00f6z Az\u0259rbaycan\u0131ndak\u0131 \u00f6z bazarlar\u0131nda v\u0259 q\u0259zalarda da G\u00fcney Qafqaza m\u0259lum olan b\u00fct\u00fcn irql\u0259rin v\u0259 b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rin agent v\u0259 d\u0259llallar\u0131n\u0131 daxil edir;<\/p>\n\n\n\n<p> B\u00f6y\u00fck rus anbar\u0131 olan Tiflisd\u0259 yetmi\u015f dilin t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi deyilir.\u00bb <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Victor B\u00e9rard, R\u00e9volutions de la Perse. Les provinces, les peuples et le gouvernement du Roi des Rois \u2014 Paris: Librairie Armand Colin, 1910, pp. 174-176.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00abZ\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 onu xaraba qoyan Osmanl\u0131 v\u0259 Rus istilalar\u0131ndan Qacar t\u0259r\u0259find\u0259n bir az b\u0259rpa edil\u0259n T\u0259briz, yenid\u0259n \u0130ran\u0131n \u0259sas bazar\u0131na \u00e7evrildi. V\u0259li\u0259hd Abbas Mirz\u0259,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":43394,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-43392","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43392"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99662,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43392\/revisions\/99662"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}