{"id":4403,"date":"2020-04-18T02:05:39","date_gmt":"2020-04-17T22:05:39","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=4403"},"modified":"2020-04-18T02:05:43","modified_gmt":"2020-04-17T22:05:43","slug":"az%c9%99rbaycan-%c9%99d%c9%99biyyatini-silk%c9%99l%c9%99y%c9%99n-%c9%99s%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=4403","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN \u018fD\u018fB\u0130YYATINI S\u0130LK\u018fL\u018fY\u018fN \u018fS\u018fR"},"content":{"rendered":"\n<p><em>B\u00f6y\u00fck ustad\u0131n &#8212; Sabir \u018fhm\u0259dlinin an\u0131m g\u00fcn\u00fc idi. Onun haqq\u0131nda \u00e7ox yazm\u0131\u015fam, amma \u0259n \u00e7ox burda t\u0259qdim etdiyim esseni b\u0259y\u0259nir\u0259m. &#171;Renessans h\u0259sr\u0259ti&#187; kitab\u0131mda ged\u0259n bu yaz\u0131ya bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yenid\u0259n \u0259l g\u0259zdirdim. Oxuyaq, ustad\u0131n xatir\u0259sini yad ed\u0259k.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t31.0-8\/p720x720\/22095975_1470474009701810_3633832108977040127_o.jpg?_nc_cat=111&amp;_nc_sid=13bebb&amp;_nc_ohc=gTtSTSo6Ut4AX8yUAkX&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;_nc_tp=6&amp;oh=c959ff8b97dee6433c9fb47946e72613&amp;oe=5EC02637\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u043e\u043a\u0435\u0430\u043d, \u043d\u0435\u0431\u043e, \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435 \u0438 \u0432\u043e\u0434\u0430\" width=\"240\" height=\"180\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>AZAD QARAD\u018fR\u018fL\u0130<\/strong><br><em>(Sabir \u018fhm\u0259dlinin \u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201d roman\u0131 bar\u0259d\u0259 qeydl\u0259rim)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201d Sabir \u018fhm\u0259dlinin 20-y\u0259 yax\u0131n roman\u0131ndan biri olsa da, h\u0259min \u0259s\u0259rin bu b\u00f6y\u00fck nasirin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda deyil, \u00fcmum\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda x\u00fcsusi yeri var. B\u0259ri ba\u015fdan deyim ki, m\u0259n Sabir m\u00fc\u0259llimi \u00f6z\u00fcm\u0259 ustad bilmi\u015f\u0259m. H\u0259m d\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda onunla \u00e7ox t\u0259masda olmu\u015fam. \u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201d bar\u0259d\u0259 o h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. M\u0259n ona bir d\u0259f\u0259 \u00e7\u0259kin\u0259-\u00e7\u0259kin\u0259 sual verdim: \u201cSabir m\u00fc\u0259llim, romanda avtobioqrafik yerl\u0259r \u00e7oxdurmu?\u201d O g\u00fcl\u0259-g\u00fcl\u0259 dedi: \u201cB\u0259lk\u0259 dey\u0259s\u0259n ki, avtobioqrafik olmayan yerl\u0259r var?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259n anlad\u0131m ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 el\u0259 bil m\u0259nim qeydim\u0259 sevinirdi. Amma o m\u0259ni qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n v\u0259ziyy\u0259td\u0259n qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 etdi:\u201dYaz\u0131\u00e7\u0131 yax\u015f\u0131 bilm\u0259diyi \u015feyd\u0259n yazmamal\u0131d\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sonra g\u00f6zl\u0259rini q\u0131y\u0131b: \u201c &#8212; Amma bu o dem\u0259k deyil ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 el\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n, ail\u0259sind\u0259n yazmal\u0131d\u0131r. Bu onu bitir\u0259r\u201d, &#8212; dedi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/30715852_1665502373532305_378697921296278050_n.jpg?_nc_cat=101&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=O6DU5XF48JQAX8vpa2-&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=bc5041b9ea799ea1d88e1c7b7e55c835&amp;oe=5EC0A78E\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a\" width=\"223\" height=\"168\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Bu roman, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259n ba\u015f\u0131b\u0259lal\u0131 \u0259s\u0259ridir. \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 bizim oxudu\u011fumuz \u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201d m\u00fc\u0259llifin \u0259s\u0259rinin orjinal\u0131 deyil. \u0130lk yaz\u0131l\u0131\u015fda 500 s\u0259hif\u0259 olan romandan \u00e7ap olunanda c\u0259misi 200 s\u0259hif\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. \u018fs\u0259ri ilk olaraq \u201cAz\u0259rbaycan\u201d jurnal\u0131 4 n\u0259mr\u0259d\u0259 vermi\u015fdi. Halbuki, ixtisar olunmu\u015f variant\u0131 el\u0259 iki n\u00f6mr\u0259d\u0259c\u0259 verm\u0259k olard\u0131. B\u0259s bunu s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi ki, ba\u015f redaktor C\u0259lal M\u0259mm\u0259dov \u0259s\u0259ri 4 n\u00f6mr\u0259y\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259mi\u015fdi?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Onu deyim ki, m\u0259n \u0259s\u0259r haqq\u0131nda fakt g\u0259tir\u0259rk\u0259n bir Sabir m\u00fc\u0259llimd\u0259n e\u015fitdikl\u0259rim\u0259 \u0259saslanacam, bir d\u0259 onun \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u015fap olunan \u201cYaz\u0131lmayan yaz\u0131\u201d adl\u0131 avtobioqrafik kitab\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259c\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dem\u0259k, Sabir m\u00fc\u0259llim bu son kitab\u0131nda yaz\u0131r ki, ba\u015f redaktor \u0259s\u0259ri \u00e7ap etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259ni \u00e7oxlu ixtisarlar aparma\u011fa vadar ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 onun n\u0259\u015frin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 oldu. H\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259s\u0259ri 4 n\u00f6mr\u0259y\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259di ki, bir n\u00f6v n\u00f6mr\u0259l\u0259ri oxuyanl\u0131ar ard\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 itirsinl\u0259r, \u0259s\u0259rd\u0259ki b\u0259zi m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar ola bilm\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Z\u0259ruri qeyd: Sabir m\u00fc\u0259llim \u201cYaz\u0131lmayan yaz\u0131\u201dda bu ixtisarlar\u0131 yana-yana yada sal\u0131r: \u201cBa\u015f redaktorun qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n romana bir d\u0259 baxd\u0131m. Onun irad tutduqlar\u0131n\u0131n bir qismini d\u00fcz\u0259ltdim, bir qismini k\u0259sdim, atd\u0131m. Bu roman\u0131n \u201cdosyo\u201dsu il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131\u015f olmaqdan \u00f6tr\u00fc onun ilk variant\u0131n\u0131 oxumaq d\u00fcz olar. \u018flb\u0259tt\u0259, orada art\u0131q yerl\u0259ri \u00e7\u0131xmaqla. Bir par\u00e7an\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131ma indi d\u0259 heyfsil\u0259nir\u0259m: Xudaf\u0259rin\u0259 gedirl\u0259r. Orada Arif \u00e7oban g\u00f6r\u00fcr. Bu \u00e7oban otard\u0131\u011f\u0131 heyvanlardan se\u00e7ilmir. Geri, ev\u0259 qay\u0131danda qarda\u015f\u0131 \u2013 birinci katib ondan s\u0259f\u0259rin nec\u0259 ke\u00e7diyini soru\u015fur. Ki\u00e7ik qarda\u015f dan\u0131\u015fr v\u0259 deyir: \u201cM\u0259n Qumlaxda bir \u00e7oban g\u00f6rd\u00fcm. Onu muzeyd\u0259 qoyasan q\u0259f\u0259s\u0259, alt\u0131ndan yazasan: \u201c\u0130nsan\u0131n meymunla\u015fmas\u0131nda \u0259m\u0259yin rolu.\u201d Ba\u015f redaktor qal\u0131n qa\u015flar\u0131n\u0131 dart\u0131b, q\u0131naq dolu s\u0259siyl\u0259 ucadan demi\u015fdi:\u201dNu, doroqoy!\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/az\/7\/7b\/Sabir_%C6%8Fhm%C9%99dli.jpg\" alt=\"Sabir \u018fhm\u0259dli \u2014 Vikipediya\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Roman jurnalda \u00e7\u0131xandan sonra b\u00f6y\u00fck rezonansa s\u0259b\u0259b olur. Moskvada, Ukraynada v\u0259 ba\u015fqa respublikalarda \u0259s\u0259ri t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib \u00e7ap etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn plana sal\u0131rlar. F\u0259q\u0259t&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201dd\u0259 \u0259s\u0259ri \u00e7ap etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, onu bir az da k\u0259sib-do\u011fray\u0131rlar. \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin qarda\u015f\u0131 ba\u015f redaktor Mustafa \u018ff\u0259ndiyev deyir: \u201cM\u0259n \u0259limi k\u0259s\u0259r\u0259m, bel\u0259 \u0259s\u0259ri n\u0259\u015fr olunma\u011fa qoymaram.\u201d Bayram Bayramov da \u0259s\u0259rin \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Arada \u0259lyazmas\u0131 yoxa \u00e7\u0131x\u0131r. Bununla da qalmay\u0131b, do\u011franm\u0131\u015f s\u0259hif\u0259l\u0259ri d\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259kl\u0259 DTK-ya geni\u015f bir izahat yaz\u0131l\u0131r.<br>1972-ci ilin avqustunda Az\u0259rbaycan KP MK-n\u0131n plenumunda birinci katib H.\u018fliyev \u0259d\u0259biyyata geni\u015f yer ay\u0131r\u0131r. V\u0259 \u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201d haqq\u0131nda k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \u201cBu romanda ciddi ideoloji sap\u0131nt\u0131lara yol verilmi\u015fdir.\u201d<br>M\u00fc\u0259llif sonralar s\u00f6hb\u0259tl\u0259riund\u0259 dey\u0259rdi: \u201cBiz y\u0131x\u0131lana balta \u00e7alan\u0131q. Ham\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc \u00fcst\u00fcm\u0259. Bayram Bayramov, \u018fli V\u0259liyev, \u018flfi Qas\u0131mov&#8230; daha kiml\u0259r \u0259leyhim\u0259 o ki var d\u00f6\u015f\u0259mi\u015fdil\u0259r. H\u0259tta \u018fli V\u0259liyev bir m\u0259clisd\u0259 a\u00e7\u0131qca demi\u015fdi ki, bu adam, y\u0259ni Sabir \u018fhm\u0259dov onun qurdu\u011fu kolxozu da\u011f\u0131tmaqla m\u0259\u015fquldur. Buna he\u00e7 vaxt yol verm\u0259y\u0259c\u0259k.\u201d (Sonralar Sabir m\u00fc\u0259llim bu dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 son kitab\u0131nda daha geni\u015f yazm\u0131\u015fd\u0131.)<br>Daha bir z\u0259ruri qeyd: 10-12 ilin s\u00f6hb\u0259tidir. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n Sabir m\u00fc\u0259lliml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. M\u0259ni m\u00f6hk\u0259m danlad\u0131 ki, niy\u0259 z\u0259ng-zad el\u0259mir\u0259m? G\u00fcnah\u0131m\u0131 boynuma alsam da, bildirdim ki, ustad, u\u015faqlar b\u00f6y\u00fcy\u00fcb, probl\u00fcml\u0259rin alt\u0131nda inl\u0259yir\u0259m. \u0130ki u\u015faq ali m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyur, o\u011flum tibb institutuna haz\u0131rla\u015f\u0131r&#8230; G\u00fcld\u00fc v\u0259 dedi ki, zarafat edir\u0259m, bilir\u0259m ki, s\u0259n ail\u0259canl\u0131san. Amma arada g\u00f6r\u00fcn, \u00e7ay i\u00e7\u0259k, d\u0259rdl\u0259\u015f\u0259k. V\u0259 q\u0259fil soru\u015fdu ki, indi hara gedirs\u0259n? T\u0259l\u0259sik i\u015fim olsa da, dedim, he\u00e7 yer\u0259, sizi g\u00f6rd\u00fcm, h\u0259r \u015feyi unutdum. Onda dedi, dur ged\u0259k Akademiyaya. Orda Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin yubileyi olacaq. M\u0259n bel\u0259 yerl\u0259r\u0259 ged\u0259n olmasam da, Sabir m\u00fc\u0259llimin xatirin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131m. Bir d\u0259 o el\u0259-bel\u0259 he\u00e7 yer\u0259 getm\u0259zdi. S\u0259b\u0259bini y\u0259qin bil\u0259c\u0259m. Mar\u015frutda ged\u0259nd\u0259 soru\u015fdu ki, \u201cD\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131\u201dn\u0131n qalmaqal\u0131 yad\u0131ndad\u0131r? Dedim h\u0259, m\u0259n onda t\u0259l\u0259b\u0259 idim, q\u0259zetl\u0259rd\u0259 MK-n\u0131n plenumu bar\u0259d\u0259 v\u0259 sizin roman haqda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259bii ki, sonralar daha \u0259trafl\u0131 tan\u0131\u015f oldum.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dedi, h\u0259min plenumdan sonra c\u0259nub rayonlar\u0131ndan birind\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259yyar iclas\u0131 ke\u00e7irilirdi. M\u0259n\u0259 demi\u015fdil\u0259r ki, m\u0259ruz\u0259\u00e7i Kamal Tal\u0131bzad\u0259 s\u0259ni y\u0131x\u0131b s\u00fcr\u00fcy\u0259c\u0259k. \u0130nan\u0131rsan? M\u0259ruz\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131, sad\u0259c\u0259 ad\u0131m\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdi, o da xalax\u0259tirin qalmas\u0131n&#8230; S\u0259n baxma e, o ki\u015fi o\u011fluydu. Bilirs\u0259n d\u0259 Abdulla \u015eaiq\u0259 bir g\u00fcn z\u0259ng vururlar ki, b\u0259s n\u0259 durmusan, bu gec\u0259 Cavid \u018ff\u0259ndi s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131r. \u015eaiq \u018ff\u0259ndi bilir ki, bu ona torba tikm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259 ola bil\u0259r. Amma d\u00f6zm\u00fcr, durub gedir d\u0259miryol va\u011fzal\u0131na. Qatarlar ham\u0131s\u0131 g\u0259lir, amma Cavid \u0259f\u0259ndi g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131r. Bu vaxt bir n\u0259f\u0259r \u015eaiq \u018ff\u0259ndiy\u0259 yana\u015f\u0131b Cavid \u018ff\u0259ndinin ail\u0259sin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 yard\u0131m ed\u0259n bu ki\u015fiy\u0259 ri\u015fx\u0259ndl\u0259 deyir: <strong>\u201cG\u0259lm\u0259di H\u00fcseyn Cavid? \u201c<br>\u015eaiq \u018ff\u0259ndi t\u00f6vr\u00fcn\u00fc pozmadan deyir:\u201dYox, gl\u0259m\u0259di.\u201d<br>\u201cG\u0259ls\u0259ydi ona n\u0259 dey\u0259c\u0259kdin ki?\u201d<br>\u00d6z\u00fcn\u00fc bu murdar adam\u0131n sif\u0259tin\u0259 t\u00fcp\u00fcrm\u0259kd\u0259n g\u00fccl\u0259 saxlayan \u015eaiq \u018ff\u0259ndi deyir: \u201c\u00dcz\u00fcn\u0259 t\u00fcp\u00fcr\u0259c\u0259kdim.\u201d<br>Sabir m\u00fc\u0259llim g\u00fcl\u00fcms\u00fcn\u00fcb dedi:\u201dKamal m\u00fc\u0259llim el\u0259 ki\u015finin o\u011fludur. O vaxt m\u0259n\u0259 olan h\u00fccumlar\u0131 \u0259slind\u0259 m\u0259ruz\u0259sil\u0259 d\u0259f etmi\u015fdi. \u0130ndi 80 illiyidir, ged\u0259k i\u015ftirak ed\u0259k&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/encrypted-tbn0.gstatic.com\/images?q=tbn%3AANd9GcQf6NWHLbe46nW2_Vox4wpiCe1vmvx-fiSmYDJ2T9QA0gD5t_Ou&amp;usqp=CAU\" alt=\"Yaz\u0131\u00e7\u0131 Sabir \u018fhm\u0259dli... - Az\u0259rbaycan Kinosu V\u0259 Teatr\u0131 | Facebook\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Biz o t\u0259dbird\u0259 yan-yana otutmu\u015fduq. H\u0259tta yad\u0131mdad\u0131r ki, \u015f\u0259klimizi d\u0259 \u00e7\u0259kdil\u0259r. (T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu b\u00f6y\u00fck insanla bic\u0259 d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun \u015f\u0259klim yoxdur) \u00dcst\u00fcnd\u0259n tam on il ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra \u201cYaz\u0131lmayan yaz\u0131\u201dda m\u0259n bunlar\u0131 bir daha oxuyanda \u00e7ox xo\u015fhal oldum.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u018fs\u0259ri t\u0259bii ki, Az\u0259rn\u0259\u015frd\u0259 plandan \u00e7\u0131xar\u0131rlar. \u201cDrujba narodov\u201d jurnal\u0131 da n\u0259\u015fri l\u0259\u011fv edir. \u201cSovetski pisatel\u201dd\u0259ki kitab v\u0259 Ukraynadak\u0131 n\u0259\u015fr d\u0259 dayand\u0131r\u0131l\u0131r. M\u00fc\u0259llif\u0259 t\u0259klif g\u0259lir ki, \u201cs\u0259hvl\u0259rini etiraf etsin\u201d, r\u0259hb\u0259r\u0259 m\u0259ktubla m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k haql\u0131 oldu\u011funu bildirsin v\u0259 sair. (M\u0259ruz\u0259d\u0259 dig\u0259r t\u0259nqid olunanlar bunu etmi\u015fdil\u0259r) Ona bunu m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u0259nl\u0259r \u00e7ox idi: MK-dan Xeyrulla \u018fliyev, AYB-dan \u0130mran Qas\u0131mov, yaz\u0131\u00e7\u0131 Altay M\u0259mm\u0259dov v\u0259 \u0259n \u0259sas da m\u00fc\u0259llifin \u00f6z rayonlar\u0131nda birinci katib olan qarda\u015f\u0131 Vaqif \u018fhm\u0259dov&#8230; Lakin yaz\u0131\u00e7\u0131 bunu etmir v\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259t\u00e7i z\u0259ncirlil\u0259ri m\u00fc\u0259llifin \u00fcst\u00fcn\u0259 h\u00fccum \u00e7\u0259kir, ona salam vermir, salam\u0131n\u0131 alm\u0131rlar. \u018fs\u0259rl\u0259rini \u00e7ap etmirl\u0259r. N\u0259hay\u0259t, d\u00f6zm\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259llif SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259dri G.Markova m\u0259ktub yaz\u0131b ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nl\u0259ri \u00e7atd\u0131r\u0131r. Markov sonralar \u0130.Qas\u0131mova deyirmi\u015f: \u201dBu adi m\u0259ktub deyil. \u0130ttihamd\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ac\u0131 taleyidir.\u201d (\u201c<strong>Yaz\u0131lmayan yaz\u0131\u201ddan<\/strong>)<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sonralar m\u00fc\u0259llif bil\u0259c\u0259k ki, onun haqq\u0131nda MK-n\u0131n \u00e7ap olunmu\u015f q\u0259rar\u0131 mu\u015ftuluq imi\u015f. \u0130dar\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatl\u0131ara g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f m\u0259xvi m\u0259ktubda q\u0259rar\u0131n b\u00fct\u00f6v hiss\u0259si verilibmi\u015f. Orada bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259 varm\u0131\u015f: \u201cV romane iqnariruetsya osvoboditelnaya missiya sovetskoy armii.\u201d M\u00fc\u0259llifi fikir g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: Heyd\u0259r \u018fliyev y\u0259qin ki, bu roman\u0131 oxumay\u0131b. B\u0259s ax\u0131 kim edib bunu? Qarda\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259lak olub Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 olan yaz\u0131\u00e7\u0131ya bu dam\u011fan\u0131 vurmaq kimin a\u011fl\u0131na g\u0259lmi\u015fdi?<\/p>\n\n\n\n<p><br>V\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr ki, romanda bel\u0259 bir yer var: Xudaf\u0259rin k\u00f6rp\u00fcs\u00fcnd\u0259n T\u0259briz\u0259 ke\u00e7ib ged\u0259n Sovet ordusunu \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u0259n m\u00fc\u0259llif (onda 10-12 ya\u015flar\u0131ndaym\u0131\u015f) orada bel\u0259 c\u00fcml\u0259 i\u015fl\u0259dib: \u201cBu qo\u015fun harayasa \u00f6l\u00fcm apar\u0131r, \u00f6zl\u0259ri \u00f6l\u00fcm\u0259 gedirdi.\u201d \u0130ndi d\u0259 a\u00e7\u0131lmayan bir cinay\u0259ti \u2013 Sovet ordusunun \u0259liyl\u0259 \u015fah t\u0259r\u0259find\u0259n bo\u011fulmu\u015f G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131n\u0131 sanki f\u0259hml\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc g\u0259l\u0259c\u0259yin yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 o vaxt. V\u0259 bunu sonralar romanda yazm\u0131\u015fd\u0131. O ordunun t\u0259rkibind\u0259 T\u0259briz\u0259 ged\u0259n R.Rzadan, M.\u0130brahimovdan, M.Rahimd\u0259n v\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq o yazm\u0131\u015fd\u0131. S.C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259rinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259yini d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131. O taydan bura p\u0259nah g\u0259tir\u0259n inqilab\u00e7\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259nl\u0259ri d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259s\u0259ri vurduran adam gizlind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Bir t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif bunu a\u015fkarlaya bilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cSovet ordusunun xilaskar rolunu inkar&#8230;\u201d B\u0259s ax\u0131 bu kimin a\u011fl\u0131na g\u0259lmi\u015fdi? M\u00fc\u0259llif anlay\u0131r ki, sirr roman\u0131n \u00e7ap olundu\u011fu \u201cAz\u0259rbaycan\u201d jurnal\u0131ndad\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n kitabxanas\u0131na gedib roman\u0131n \u00e7ap olundu\u011fu n\u00f6mr\u0259l\u0259ri al\u0131r v\u0259 bax\u0131r ki, s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ski \u0259lifbayla qeydl\u0259r edilib. El\u0259 sovet ordusuyla ba\u011fl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259! Kitabxana\u00e7\u0131 bildirir ki, jurnal\u0131 M.\u0130brahimov g\u00f6t\u00fcr\u00fcbm\u00fc\u015f. \u00c7oxlar\u0131n\u0131n KKB general\u0131 kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Mirz\u0259 m\u00fc\u0259llim \u00f6z V\u0259t\u0259ni haqq\u0131nda yaz\u0131lan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri danos kimi MK-ya \u00e7atd\u0131r\u0131b, m\u0259ruz\u0259y\u0259, q\u0259rara sald\u0131r\u0131b&#8230; (B\u00fct\u00fcn bunlar haqq\u0131nda daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u201cYaz\u0131lmayan yaz\u0131\u201dda tan\u0131\u015f olmaq olar)<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Sual do\u011fur: B\u0259s n\u0259 idi bu \u0259s\u0259rin \u0259sl qay\u0259si ki, bu q\u0259d\u0259r hay-k\u00fcy\u0259, h\u0259tta MK-n\u0131n q\u0259rar\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub? T\u0259kc\u0259 yuxar\u0131da qeyd etdikl\u0259rimizmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Xeyr. \u018fs\u0259r o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fedevr say\u0131la bil\u0259c\u0259k bir s\u0259viyy\u0259d\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f roman olmaqla b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 do\u011frudan da antisovet bir roman idi.<br>Bu is\u0259 ayr\u0131ca bir s\u00f6hb\u0259tin m\u00f6vzusudur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/image-2.jpeg\" alt=\"Sabir \u018fhm\u0259dov - Home | Facebook\" class=\"wp-image-4404\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Romanda iki m\u00fch\u00fcm x\u0259tt var: \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259man\u0131 filosof Arif, onun ail\u0259si v\u0259 onlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259traf m\u00fchit: Harayl\u0131lar k\u0259ndi, qon\u015fular, qohumlar&#8230;<br>\u018fs\u0259rin q\u0259hr\u0259man\u0131 filosof Arifdir. M\u00fc\u0259llimi olan filosof \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd etmi\u015f, qarda\u015f\u0131 Sovet-Alman m\u00fcharib\u0259sind\u0259 h\u0259lak olub Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 olmu\u015f, dig\u0259r qarda\u015f\u0131 birinci katib Arif. Bu, \u0259slind\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<br>Arif m\u0259zuniyy\u0259tini do\u011fma k\u0259ndl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irir v\u0259 romanda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r 10-15 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 ba\u015f verir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yaz\u0131n\u0131 burda saxlay\u0131r v\u0259 ard\u0131n\u0131 ustad\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131na saxlay\u0131ram.<br>V\u0259 sonuncu z\u0259ruri qeyd. Bu g\u00fcn Sabir \u018fhm\u0259dlinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri yaz\u0131lmaya bil\u0259r, amma g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q estetikas\u0131ndan, \u0259d\u0259bi d\u00fcnyas\u0131ndan v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 anti-sovet yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qal\u0131n-qal\u0131n kitablar yaz\u0131lacaq. Bunu yad\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131xartmay\u0131n!<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>2015-2018<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6y\u00fck ustad\u0131n &#8212; Sabir \u018fhm\u0259dlinin an\u0131m g\u00fcn\u00fc idi. Onun haqq\u0131nda \u00e7ox yazm\u0131\u015fam, amma \u0259n \u00e7ox burda t\u0259qdim etdiyim esseni b\u0259y\u0259nir\u0259m. &#171;Renessans h\u0259sr\u0259ti&#187; kitab\u0131mda ged\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4403","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-thsil"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4406,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4403\/revisions\/4406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}