{"id":4407,"date":"2020-04-18T02:24:53","date_gmt":"2020-04-17T22:24:53","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=4407"},"modified":"2020-04-18T02:25:01","modified_gmt":"2020-04-17T22:25:01","slug":"turkl%c9%99r-nec%c9%99-mus%c9%99lman-oldular-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=4407","title":{"rendered":"T\u00dcRKL\u018fR NEC\u018f M\u00dcS\u018fLMAN OLDULAR?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/94022119_973520003063223_3609852254883938304_n.png?_nc_cat=110&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=s7oivvBYd3AAX9aFqtL&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=773fb1657280839e80bafa2fad2df24d&amp;oe=5EBFB98D\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u043e\u0434\u0438\u043d \u0438\u043b\u0438 \u043d\u0435\u0441\u043a\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a \u0438 \u0442\u0435\u043a\u0441\u0442\" width=\"230\" height=\"300\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Erdo\u011fan AYDIN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259li: http:\/\/fedai.az\/?p=4361<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6y\u00fck Q\u0259tliam &#8212; TALKAN q\u0259tliam\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Buxarada ba\u015f ver\u0259nl\u0259r \u00f6z t\u0259sirl\u0259rini dig\u0259r T\u00fcrk b\u0259ylikl\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259rdi. Eyni \u015feyl\u0259rin \u00f6z ba\u015flar\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259n qorxurdular. Soqd m\u0259liyi Neyzek Tarxan \u015f\u0259h\u0259rinin basq\u0131ya m\u0259ruz qalmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn K\u00fcteyb\u0259 il\u0259 anla\u015fmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Bu raz\u0131la\u015fmaya g\u00f6r\u0259 Tarxan x\u0259rac \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 neytral qalacaqd\u0131. Ancaq neytral olaraq qalmalar\u0131 v\u0259 T\u00fcrkl\u0259rin birl\u0259\u015f\u0259 bilm\u0259m\u0259l\u0259ri \u0259r\u0259bl\u0259rin i\u015fini asanla\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 ist\u0259dikl\u0259ri kimi t\u00fcrk h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259rini istila etdil\u0259r. \u0130lk d\u0259f\u0259 h\u00fccum edil\u0259n Kibac xatuna yard\u0131m etm\u0259y\u0259nl\u0259r eyni aqib\u0259ti ya\u015fay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmamas\u0131 da \u0259r\u0259bl\u0259rin istilas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rd\u0131. Neyzek Tarxan sonradan Kuteybe il\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u0259hv oldu\u011funu v\u0259 bu m\u00fcqavil\u0259nin ona he\u00e7 bir z\u0259man\u0259t verm\u0259y\u0259c\u0259yini v\u0259 dig\u0259r t\u00fcrk b\u0259yl\u0259rin\u0259 x\u0259yan\u0259t ed\u0259c\u0259yini ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc. Toharistana qay\u0131daraq b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk b\u0259yl\u0259rin\u0259 m\u0259ktub yaz\u0131r v\u0259 ortaq bir m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130lk m\u00fcsb\u0259t cavab Talkan melik Sehrekd\u0259n g\u0259lir &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Tarxan\u0131n planlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n Kuteyb\u0259, B\u0259lx \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r v\u0259 yazda b\u00f6y\u00fck bir ordu il\u0259 Talkan \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 do\u011fru gedir. O zamana q\u0259d\u0259r bir m\u00fcqavim\u0259t haz\u0131rlaya bilm\u0259y\u0259n Talkan \u015f\u0259h\u0259ri, Sehrek, Kuteyb\u0259 g\u0259lm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/proxy\/q8EaYnDuee7n59VUcRv22ORS46PxFbD3ZC_SGQfb6qL8Td165ad9akfRPw8UEEYWTRb2zDM5PCpAGCvoojPMUPOfgZpzZN_KOFQrM9o8bWCeRcl2-B-pdDqBwvSVWVG2PGoK0P01kOZ1HLPuHc4\" alt=\"islamdag.ru\/sites\/default\/files\/styles\/large\/pu...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00f6y\u00fc\u015fs\u00fcz \u015f\u0259h\u0259r\u0259 gir\u0259n Kuteyb\u0259 xalq\u0131 ham\u0131s\u0131n\u0131 q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irir. Bu q\u0131r\u011f\u0131n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r edil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fcd\u00fcr. Kuteyb\u0259 bu q\u0259tliam\u0131 dig\u0259r h\u00f6k\u00fcm\u0259tl\u0259r\u0259 ibr\u0259t olaraq h\u0259yata ke\u00e7irir (Bu g\u00fcn h\u0259r biriniz l\u0259n\u0259tl\u0259diyiniz \u0130\u015e\u0130D eyni \u0130slami \u00fcsul v\u0259 qanunlar\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irin-red.). Kuteyb\u0259 v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri bacard\u0131qlar\u0131 q\u0259d\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, qalanlar\u0131 Talkan yolundak\u0131 a\u011faclardan as\u0131l\u0131rd\u0131. Bu yolun 4 f\u0259rs\u0259ngi (24 km) a\u011faclar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 as\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcrkl\u0259rin c\u0259s\u0259dl\u0259ri il\u0259 dolu idi. Talkan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131, \u0259r\u0259bl\u0259rin o g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r etdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0131r\u011f\u0131n kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Xalq m\u00fcs\u0259lman \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259s\u0259 d\u0259, Kuteyb\u0259 v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri 40.000 n\u0259f\u0259ri q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ba\u015fqalar\u0131na n\u00fcmun\u0259 olsun dey\u0259, a\u011faclardan asm\u0131\u015fd\u0131lar. B\u00fct\u00fcn bunlar \u0130slam ad\u0131na edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuteyb\u0259, Talkan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan sonra Sumana girir. Ki\u015fil\u0259rin \u00e7oxunu \u00f6ld\u00fcr\u00fcr v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n\u0131 v\u0259 q\u0131zlar\u0131n\u0131 k\u0259niz saxlay\u0131r. Sonra Cut v\u0259 Nasafda da eyni \u015feyi edir. Ki\u015fil\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, T\u00fcrk qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 q\u0131zlar\u0131 utanc verici bir \u015f\u0259kild\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 cariy\u0259 olma\u011fa raz\u0131 oldular. Sonra F\u0259ryaba t\u0259r\u0259f d\u00f6n\u0259r\u0259k t\u0259slim olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Faryab \u0259hli t\u0259slim olmaq ist\u0259mir, \u00e7\u00fcnki ba\u015flar\u0131na n\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini bilirl\u0259r. Ki\u015fil\u0259r m\u00fcbariz\u0259 apararaq \u00f6l\u00fcrl\u0259r. B\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r yand\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fr\u0259bl\u0259r bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259r anlam\u0131 ver\u0259n Muhtereka dey\u0259rl\u0259r. Kuteyb\u0259, Faryabdan sonra Tarxan\u0131n s\u0131\u011f\u0131\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Bazgis qalas\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131r. 2 ay \u0259rzind\u0259 davaml\u0131 olaraq h\u00fccumlar edir, amma n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/bilgiligenc.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/T%C3%BCrk-Soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1-Talkan-ve-Curcan-Katliam%C4%B1.jpg\" alt=\"T\u00fcrk Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Talkan ve Curcan Katliam\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu vaxt q\u0131\u015f yax\u0131nla\u015f\u0131r. Kuteyb\u0259nin q\u0131\u015fda d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 g\u00fcc\u00fc qalm\u0131r, ancaq qaladak\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin d\u0259 yem\u0259kl\u0259ri bitir. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f m\u00fcharib\u0259nin onlar \u00fc\u00e7\u00fcn itirildiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Kuteyb\u0259 n\u0259hay\u0259t hiyl\u0259 i\u015fl\u0259dir. T\u0259rxan\u0131n yan\u0131na M\u0259h\u0259mm\u0259d bin S\u0259lim adl\u0131 adam\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rir. M\u0259h\u0259mm\u0259d ibn S\u0259lim Tarxan\u0131 t\u0259slim olarsa onlara he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 inand\u0131r\u0131r. Qala ac oldu\u011fundan Tarxan\u0131n Kuteyb\u0259ni q\u0259bul etm\u0259sind\u0259n ba\u015fqa bir \u00fcmid yeri qalmam\u0131\u015fd\u0131. S\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r v\u0259 t\u0259klifi q\u0259bul edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Silahlar\u0131n\u0131 t\u0259hvil verib qaladan \u00e7\u0131x\u0131rlar. Tarxan qaladan \u00e7\u0131xan kimi tutulur, \u0259traf\u0131 x\u0259nd\u0259kl\u0259nmi\u015f bir \u00e7ad\u0131rda z\u0259ncirl\u0259nir. Kuteyb\u0259 Tarxan\u0131 d\u0259rhal \u00f6ld\u00fcrm\u00fcr. Haccaca x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259yini soru\u015fur. Haccac Tarxan \u00fc\u00e7\u00fcn, &#171;O, bir m\u00fcs\u0259lman d\u00fc\u015fm\u0259nidir, he\u00e7 bir aman verm\u0259d\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcn&#187; deyir. Kuteyb\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Tarxan\u0131n iki o\u011flunu Tarxan\u0131n v\u0259 topla\u015fan xalq\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Bundan sonra Tarxan v\u0259 topla\u015fanlar\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda 700-\u0259 yax\u0131n t\u00fcrk d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015flar\u0131n\u0131 k\u0259sdirir. T\u0259rxan\u0131 is\u0259 \u00f6z\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. B\u00fct\u00fcn k\u0259silmi\u015f ba\u015flar Haccaca g\u00f6nd\u0259rilir. Tarhan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n sonra Kuteyb\u0259 Aral g\u00f6l\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Xarz\u0259m \u0259razisin\u0259 gedir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/encrypted-tbn0.gstatic.com\/images?q=tbn%3AANd9GcS7NyhOs7rYa_Bu-RbPjgSq11HfGJigiy9zcuGE-DJdiADJAqnm&amp;usqp=CAU\" alt=\"M\u00fcs\u0259lman \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fan Tanr\u0131\u00e7\u0131 T\u00fcrgi\u015fl\u0259r - 2-ci yaz\u0131 ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Xarz\u0259md\u0259 Cayqan v\u0259 Xavarizat aras\u0131nda bir taxt u\u011frunda qar\u015f\u0131durma vard\u0131. Kuteyb\u0259 Cayqan il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. \u018fvv\u0259lc\u0259 Xavarizat il\u0259 \u0259trafdak\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Daha sonra Camhud m\u0259liyini m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k 4000 n\u0259f\u0259ri \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Ancaq sonradan Kuteyb\u0259nin \u0259mri il\u0259 \u0259sirl\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcl\u0259r. Bu hadis\u0259 Ziya Kitap\u00e7\u0131n\u0131n &#171;\u0130slam tarixi v\u0259 t\u00fcrk tarixi&#187; kitab\u0131nda tam olaraq bel\u0259 t\u0259svir edilmi\u015fdir: &#171;Bu m\u00fcharib\u0259l\u0259rin birind\u0259 \u018ft T\u0259b\u0259rinin b\u00fct\u00fcn t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 il\u0259 t\u0259svir etdiyi hadis\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, \u018fbd\u00fcrr\u0259hman b. M\u00fcs\u0259lman Kuteyb\u0259y\u0259 4000 m\u0259hbusla g\u0259ldi. \u018fbd\u00fcrr\u0259hman\u0131n bu q\u0259d\u0259r izdihaml\u0131 t\u00fcrk \u0259sirl\u0259ri il\u0259 g\u0259ldiyini g\u00f6r\u0259nd\u0259 Kuteyb\u0259 d\u0259rhal taxt\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini v\u0259 bir meydan qurulmas\u0131n\u0131 ist\u0259di. K\u00fcteyb\u0259, taxt\u0131nda q\u00fcrurlu bir \u0259da il\u0259 oturaraq, bu t\u00fcrk \u0259sirl\u0259rin mininin sa\u011f\u0131na, mininin soluna, mininin arxas\u0131na v\u0259 mininin \u00f6n\u00fcn\u0259 d\u00fcz\u00fclm\u0259sini \u0259mr etdi. Sonra da \u0259r\u0259b \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 t\u0259r\u0259f d\u00f6n\u00fcb T\u00fcrkl\u0259rin ba\u015flar\u0131n\u0131n k\u0259silm\u0259sini \u0259mr etmi\u015fdi. Zal\u0131m, amans\u0131z \u0259r\u0259b komandan\u0131 Cabbar\u0131n \u0259traf\u0131 bu t\u00fcrkl\u0259rin ba\u015flar\u0131, \u0259l-ayaqlar\u0131 v\u0259 g\u00f6vd\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n bir qan g\u00f6l\u00fcn\u0259 \u00e7evrildiyin\u0259 he\u00e7 kim \u015f\u00fcbh\u0259 etm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin say-hesab\u0131 yox idi. \u018fslind\u0259 bu v\u0259h\u015filikl\u0259 f\u0259xr ed\u0259n bir \u0259r\u0259b \u015fairi Kaah \u0259l-A\u015fkari bel\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131: <strong>&#171;Qazax v\u0259 Facfac\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda qorxudan bir-birin\u0259 sar\u0131lm\u0131\u015f zavall\u0131b t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcz gec\u0259l\u0259ri xat\u0131rlay\u0131n. H\u0259r k\u0259si q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irdiniz. Yaln\u0131z at minm\u0259k ya\u015f\u0131nda olmayan u\u015faqlar qald\u0131. Min\u0259nl\u0259r d\u0259 o x\u0131r\u00e7\u0131n atlar\u0131n belind\u0259 bir y\u00fck kimiydil\u0259r&#187;&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Xarz\u0259md\u0259 \u00fcsyan ed\u0259n insanlar Kuteyb\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Cayqan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Bunun \u00fcz\u0259rin\u0259 Kuteyb\u0259 b\u00fct\u00fcn Xar\u0259zmi yand\u0131r\u0131r v\u0259 xalq\u0131 q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irir. M\u0259\u015fhur xar\u0259zmli t\u00fcrk alimi Biruni Xarz\u0259md\u0259 sivilizasiyan\u0131n m\u0259hv olmas\u0131n\u0131 bel\u0259 t\u0259svir edir: \u201cKuteyb\u0259, h\u0259r \u00e7ar\u0259y\u0259 \u0259l ataraq, xar\u0259zmlil\u0259rin yaz\u0131l\u0131 dilini bil\u0259nl\u0259ri, ad\u0259tl\u0259rini qoruyanlar\u0131, b\u00fct\u00fcn aliml\u0259ri \u00f6ld\u00fcrtd\u00fc, h\u0259r \u015fey qaranl\u0131qlara basd\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130slam xar\u0259zmlil\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, art\u0131q onlara \u00f6z tarixl\u0259ri haqq\u0131nda bildikl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259di.&#187;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tammakale.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/unnamed.jpg\" alt=\"Nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcman olduk T\u00fcrklerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 Kabul\u00fc Hakk\u0131nda Ne ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Xar\u0259zmi m\u0259hv etdikd\u0259n sonra Kuteyb\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259nd \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f edir. S\u0259m\u0259rq\u0259nd m\u0259liyi G\u00fcrek\u0259 h\u00fccum ed\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 dig\u0259r T\u00fcrk b\u0259yl\u0259rind\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259di. Da\u015fk\u0259ndd\u0259n v\u0259 F\u0259rqan\u0259d\u0259n k\u00f6m\u0259k g\u00f6nd\u0259rir, lakin bu qo\u015funlar yolda Kuteyb\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n pusquya sal\u0131n\u0131r. S\u0259m\u0259rq\u0259nd m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131n\u0131r. \u018fr\u0259bl\u0259r mancanaq at\u0259\u015fi il\u0259 h\u00fccum edirl\u0259r. Art\u0131q dayana bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlayan G\u00fcrek Kuteyb\u0259 il\u0259 anla\u015fmal\u0131 olur. Bu raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.Semerkant \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 h\u0259r il 2.200.000 q\u0131z\u0131l \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259kdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.Bir d\u0259f\u0259 30.000 t\u00fcrk g\u0259nci \u0259sir olaraq ver\u0259c\u0259kdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 m\u0259scid tikil\u0259c\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 \u0259li silahl\u0131 he\u00e7 kim g\u0259z\u0259 bilm\u0259z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. M\u0259b\u0259dl\u0259r v\u0259 b\u00fctl\u0259rd\u0259ki b\u00fct\u00fcn zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 Kuteyb\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lacaqd\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sonra Kuteyb\u0259 q\u0131z\u0131ldan haz\u0131rlanm\u0131\u015f b\u00fctl\u0259ri \u0259ridib g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 M\u0259rv\u0259 qay\u0131d\u0131r. Qay\u0131dark\u0259n qarda\u015f\u0131 \u018fbd\u00fcrr\u0259hman S\u0259m\u0259rq\u0259nd valisi t\u0259yin etdi. Kuteyb\u0259nin M\u0259rv\u0259 qay\u0131tmas\u0131ndan sonra t\u00fcrkl\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t birliyi qururlar. Zaman-zaman Ceyhun \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7ib \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 pusqu qurur v\u0259 ciddi ziyan vururdular. Haccac Kuteybey\u0259 Da\u015fk\u0259nd v\u0259 F\u0259rqanan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuteyb\u0259 Da\u015fk\u0259nd\u0259 gedir, amma y\u00fcr\u00fc\u015f u\u011furlu olmad\u0131. Bu vaxt Haccac \u00f6l\u00fcr. X\u0259lif\u0259 Velid Kuteyb\u0259y\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259ri davam etdirm\u0259sini s\u00f6yl\u0259yir. Bu d\u0259f\u0259 Kuteyb\u0259 Ka\u015f\u011fara yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Ka\u015f\u011far\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alma\u011fa ged\u0259nd\u0259 x\u0259lif\u0259 V\u0259lid \u00f6l\u00fcr v\u0259 S\u00fcleyman ibn Abd\u00fclm\u0259lik x\u0259lif\u0259 oldu. Bu yeni x\u0259lif\u0259 il\u0259 he\u00e7 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olmayan Kuteyb\u0259 Ka\u015f\u011far, kampaniyas\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259kir v\u0259 x\u0259lif\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan ba\u015flay\u0131r, 716-c\u0131 ild\u0259 11 yax\u0131n\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 komandirl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015f\u0131 k\u0259sil\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u00c7\u00fcnki Kuteyb\u0259nin komandirl\u0259ri x\u0259lif\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq ist\u0259m\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p> <strong>B\u00f6y\u00fck q\u0131r\u011f\u0131n &#8212; CURCAN q\u0131r\u011f\u0131n\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kuteyb\u0259 v\u0259 Haccac\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u0259r\u0259bl\u0259rin t\u00fcrkl\u0259ri islamla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 t\u00fcrk \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini talan etm\u0259k siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fdirm\u0259di. \u018fvv\u0259la, \u0259r\u0259bl\u0259rd\u0259ki t\u00fcrk qorxusu ortadan qalxd\u0131\u011f\u0131ndan, \u0259r\u0259bl\u0259r Kuteyb\u0259d\u0259n sonra eyni \u015f\u0259kild\u0259 T\u00fcrk yurdlar\u0131na h\u00fccumlar\u0131n\u0131 davam etdirdil\u0259r. Kuteyb\u0259nin \u00f6ld\u00fcy\u00fc 716-c\u0131 ild\u0259 Yezid ibn Muhelleb Xorasana bir vali t\u0259yin edildi. \u0130lk i\u015f olaraq Da\u011f\u0131stan\u0131 tutur. Da\u011f\u0131stanl\u0131 m\u0259lik, Saltekin, Yazit\u0259 qar\u015f\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. Sonda Da\u011f\u0131stan m\u0259\u011flub oldu. \u015e\u0259h\u0259r talan edildi v\u0259 14000 adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/proxy\/k1EROPDOfS3wvW_BaFOP__SIzsQaXAgrfk6t0su6ZqtChtTY7JGcXqfvTMJgO_x5UfSxTBwE99XBby1orn0U1x-EDXaa4BDFck-YqbQ-XjNdXw7PQVaHp-_VNC1iNvuU\" alt=\"T\u00dcRK-ARAP SAVA\u015eLARI-T\u00dcRKLER NASIL M\u00dcSL\u00dcMAN OLDU?\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Da\u011f\u0131standan sonra \u0259r\u0259bl\u0259r Curcana t\u0259r\u0259f d\u00f6n\u00fcrl\u0259r. Curcan 300.000 dirh\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131q vuru\u015fmadan t\u0259slim olur. Yezid Curcandan ayr\u0131l\u0131b T\u0259b\u0259ristana yola d\u00fc\u015f\u00fcr. T\u0259b\u0259ristan m\u0259liyi, \u0130sfehbed, Deylem meliyinin 10000 k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u0130sfehbed d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n Curcan xalq\u0131 qalx\u0131r v\u0259 \u018fs\u0259d ibn Abdullah\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u0259sg\u0259rl\u0259ri m\u0259hv edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yezid q\u0259z\u0259bl\u0259nir, T\u00fcrkl\u0259ri Curcanda m\u0259\u011flub ed\u0259rk\u0259n, onlar\u0131n ax\u0131d\u0131lan qan\u0131yla d\u0259yirman i\u015fl\u0259dib, \u00e7\u00f6r\u0259k yey\u0259c\u0259yin\u0259 Allaha and i\u00e7ir. \u018fsg\u0259rl\u0259rini toplayaraq Curcan \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum edir. Curcan b\u0259yi \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk edir v\u0259 Curcan qalas\u0131na \u00e7\u0259kilir. 7 ayl\u0131q m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra qala t\u0259slim olur. Curcan b\u0259yi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Qaladak\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u018fr\u0259bl\u0259r daha sonra Curcan \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 girirl\u0259r. Burada Kuteyb\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tliama b\u0259nz\u0259r bir q\u0131r\u011f\u0131n edilir. T\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr v\u0259 4 t\u0259r\u0259fd\u0259 sola v\u0259 sa\u011fa a\u011faclardan as\u0131rlar. Allaha verdiyi v\u0259dini yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259sir g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc minl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk\u00fc Enderiz vadisind\u0259ki \u00e7ay k\u0259nar\u0131na s\u00fcr\u00fckl\u0259yir v\u0259 orada m\u00fcdafi\u0259siz t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin qan\u0131n\u0131 \u00e7aya t\u00f6k\u00fcr. \u00c7ay suyu il\u0259 axan qandan g\u0259l\u0259c\u0259k d\u0259yirmandan \u00e7\u0131xan undan bi\u015f\u0259n \u00e7\u00f6r\u0259yi yeyir v\u0259 Allaha verdiyi v\u0259di yerin\u0259 yetirir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/c11.incisozluk.com.tr\/res\/incisozluk\/11005\/4\/377444_o9b0d.jpg\" alt=\"b\u00fcy\u00fck arap kuteybe bin m\u00fcslim - inci s\u00f6zl\u00fck\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Q\u0131r\u011f\u0131ndan qalan q\u0131zlar\u0131n v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n be\u015fd\u0259 biri x\u0259lif\u0259 olaraq bir cariy\u0259 olaraq ayr\u0131ld\u0131qdan sonra qalanlar\u0131 q\u0259nim\u0259t olaraq \u0259sg\u0259rl\u0259r aras\u0131nda payland\u0131. M\u0259nb\u0259l\u0259r, Talkan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda oldu\u011fu kimi Curcan q\u0131r\u011f\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 40.000 T\u00fcrk\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u0259yir. 717-d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr \u0259r\u0259bl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ba\u015flay\u0131r. Bu n\u00f6qt\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirs\u0259niz, ilk \u0259r\u0259b h\u00fccumlar\u0131 ba\u015flayanda Kibac xatun, dig\u0259r T\u00fcrk b\u0259yl\u0259rind\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259di, ancaq ist\u0259diyi k\u00f6m\u0259k verilm\u0259di. Sonra bu k\u00f6m\u0259yi g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259nl\u0259rin k\u00f6m\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 oldu. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin o d\u00f6vrd\u0259 aralar\u0131nda tam birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p>717-ci ild\u0259 \u00d6mer ibni Abdulaziz x\u0259lif\u0259 oldu. \u0130ki il sonra x\u0259st\u0259l\u0259ndi v\u0259 719-cu ild\u0259 Yezid ibn Abd\u00fclm\u0259lik il\u0259 \u0259v\u0259z olundu. Yezid ibn Abd\u00fclm\u0259lik il\u0259 Yezid ibn Mehleb aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yax\u015f\u0131 deyildi. Yezid ibn Mehleb h\u0259bs edildi, ancaq Yezid ibn Mehleb h\u0259bsd\u0259n qa\u00e7d\u0131 v\u0259 B\u0259sr\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilatland\u0131 v\u0259 Yezid ibn Abd\u00fclm\u0259lik\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etdi. 721-ci ild\u0259 iki s\u0259rk\u0259rd\u0259 &#8212; Abbas v\u0259 Meslemenin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qurulan xilaf\u0259t ordusu Yezid ibn Mehleb il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 Abbas v\u0259 Yazit ibn Mehleb \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yezitin ba\u015f\u0131 k\u0259silib x\u0259lif\u0259 Yezit ibn Abd\u00fclm\u0259lik\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. Meslem\u0259 Mehleb\u0259 yax\u0131n olan 300-\u0259 yax\u0131n insan\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ARDI VAR<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erdo\u011fan AYDIN \u018fvv\u0259li: http:\/\/fedai.az\/?p=4361 B\u00f6y\u00fck Q\u0259tliam &#8212; TALKAN q\u0259tliam\u0131 Buxarada ba\u015f ver\u0259nl\u0259r \u00f6z t\u0259sirl\u0259rini dig\u0259r T\u00fcrk b\u0259ylikl\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259rdi. Eyni \u015feyl\u0259rin \u00f6z ba\u015flar\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-4407","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4408,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions\/4408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}