{"id":4440,"date":"2020-04-19T10:55:08","date_gmt":"2020-04-19T06:55:08","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=4440"},"modified":"2020-04-19T11:02:20","modified_gmt":"2020-04-19T07:02:20","slug":"postkoronavirus-dovru-artiq-basladi-damgali-qullar-dovrunu-cipli-bioloji-varliqlar-dovru-%c9%99v%c9%99z-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=4440","title":{"rendered":"Postkoronavirus d\u00f6vr\u00fc art\u0131q ba\u015flad\u0131 &#8230; Dam\u011fal\u0131 qullar d\u00f6vr\u00fcn\u00fc cipli bioloji varl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fc \u0259v\u0259z edir&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130sve\u00e7d\u0259 art\u0131q 4 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6z d\u0259ril\u0259rind\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259l\u0259ri, qatar biletl\u0259ri v\u0259 ya a\u00e7arlar da\u015f\u0131y\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ipl\u0259ri d\u0259rinin alt\u0131na yeridil\u0259n \u0130sve\u00e7lil\u0259r, bu fi\u015fl\u0259rl\u0259 qap\u0131n\u0131 a\u00e7a bil\u0259r, qatar bileti \u0259v\u0259zin\u0259 \u00e7ipl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kart, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, kredit kart\u0131, bilet da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u00fcdd\u0259ti \u0130sve\u00e7d\u0259 sona yetm\u0259kd\u0259dir. \u00d6lk\u0259d\u0259 d\u0259ri alt\u0131na m\u00fcxt\u0259lif yollarla yerl\u0259\u015fdiril\u0259n d\u00fcy\u00fc d\u0259n\u0259si boyda \u00e7ipl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn artmaqdad\u0131r<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.yeniakit.com.tr\/images\/album\/isvecte-deri-altina-cip-enjekte-teknolojisine-ilgi-artiyor-d227d4.jpg\" alt=\"Foto - Kredi kart\u0131, bilet, anahtar yerine ge\u00e7en \u00e7ipler \u0130sve\u00e7lilerin sa\u011fl\u0131k verilerini de depoluyor. \u0130ngiliz bilim adam\u0131 Ben Libberton, sa\u011fl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmleri de yapan \u00e7ip i\u00e7in tehlike \u00e7anlar\u0131n\u0131n da \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Libberton, ki\u015fisel verilerin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu ifade ederek, \u201cAs\u0131l problem, bu verilerin sahibi kim olacak. Sigorta \u015firketlerinden hasta oldu\u011fumu bilmeden primlerimin y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6steren bir mektup al\u0131r m\u0131y\u0131m? \u00d6\u011flen yeme\u011fi, spor ve i\u015fe gidi\u015f saatlerimi bu \u00e7ipe kaydedersem birileri bunu kullanabilir mi? Endi\u015fesi olabilir\u201d ifadelerini kulland\u0131. \"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eirk\u0259tl\u0259rin \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259tbiql\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdikl\u0259ri son moda \u00e7ipl\u0259r bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259d\u0259n d\u0259mir yolu \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edilirdi. D\u0259mir yolu \u015firk\u0259ti \u00f6z fi\u015fl\u0259rini skan ed\u0259r\u0259k s\u0259rni\u015finl\u0259rin biletl\u0259rini yoxlay\u0131rd\u0131. \u00c7ipi d\u0259rinin alt\u0131na qoyan Biohax International \u015firk\u0259tinin direktoru Jovan \u00d6sterlund deyir: &#171;Texnologiya yenidir, lakin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmaqdad\u0131r&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6sterlund, &#171;Bu texnologiya a\u00e7arlar\u0131 v\u0259 debet kartlar\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259c\u0259k v\u0259 sa\u011flaml\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259c\u0259kdir. Ancaq bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259miyy\u0259t bu texnologiya il\u0259 ayaqla\u015fa bilmirdi. Buna baxmayaraq \u0259n az\u0131 3500 n\u0259f\u0259r \u015firk\u0259timiz t\u0259r\u0259find\u0259n inyeksiya (peyv\u0259nd) edilib. 2018-ci ild\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flanan texnologiyaya maraq g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 artmaqdad\u0131r. \u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.yeniakit.com.tr\/images\/album\/isvecte-deri-altina-cip-enjekte-teknolojisine-ilgi-artiyor-5ab68f.jpg\" alt=\"Foto - \u00d6sterlund, \u201cBu teknoloji anahtarlar\u0131n, banka kartlar\u0131n\u0131n yerini alabilecek ve sa\u011fl\u0131k ama\u00e7l\u0131 kullanabilecek. Ancak \u015fu ana kadar toplum bu teknolojiye tam olarak ayak uyduramad\u0131. Buna ra\u011fmen \u015firketimiz taraf\u0131ndan en az 3 bin 500 ki\u015fiye \u00e7ip enjekte edildi. 2018'de ba\u015flayan teknolojiye ilgi ise giderek art\u0131yor\u201d ifadelerini kulland\u0131. \"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kredit kartlar\u0131, biletl\u0259r, a\u00e7arlar\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259n \u00e7ipl\u0259r \u0130sve\u00e7lil\u0259rin sa\u011flaml\u0131q m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 da \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131r. \u0130ngilis alim Ben Libberton, sa\u011flaml\u0131q \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rini icra ed\u0259n \u00e7ip t\u0259hl\u00fck\u0259 zaman\u0131 z\u0259ng \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yib. \u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n nec\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini bildir\u0259n Libberton, \u201c\u018fsl problem bu m\u0259lumatlar\u0131n sahibinin kim olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.yeniakit.com.tr\/images\/album\/isvecte-deri-altina-cip-enjekte-teknolojisine-ilgi-artiyor-8fc72f.jpg\" alt=\"Foto - \u00dclkede \u015firketlerin de uygulamalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmesine neden olan son d\u00f6nemlerin modas\u0131 \u00e7ipler bir s\u00fcredir demir yollar\u0131 \u015firketi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yor. Demir yollar\u0131 \u015firketi, yolcular\u0131n biletlerini \u00e7iplerini taratarak kontrol ediyor. Deri alt\u0131na \u00e7ip yerle\u015ftiren \u015firket Biohax International CEO'su Jovan \u00d6sterlund, \u201cTeknoloji yeni fakat \u00f6nemli \u015fekilde artt\u0131\u201d dedi. \"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>S\u0131\u011forta \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n m\u0259nim x\u0259st\u0259 oldu\u011fumu bilm\u0259d\u0259n m\u00fckafatlar\u0131m\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n bir m\u0259ktub alaca\u011famm\u0131? Nahar, idman v\u0259 i\u015f saatlar\u0131m\u0131 bu \u00e7ipd\u0259 saxlasam, kims\u0259 bundan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rmi? Bu c\u00fcr narahatl\u0131q yaradan suallar ola bil\u0259r. \u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, \u00e7ip qoyulmas\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r. \u0130nsanlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t profilinin ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulayan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, insanlar\u0131n kobay-donuz kimi istifad\u0259 olunma riskinin oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sad\u0259c\u0259 dey\u0259k ki, dam\u011fal\u0131 qullar d\u00f6vr\u00fcn\u00fc, cipli bioloji varl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fc \u0259v\u0259z edir\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elnur S\u0259lim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.mediaclick.com.tr\/mp-include\/uploads\/2020\/02\/ip-nedir.jpg\" alt=\"\u00c7ip Nedir?\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7d\u0259 art\u0131q 4 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6z d\u0259ril\u0259rind\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259l\u0259ri, qatar biletl\u0259ri v\u0259 ya a\u00e7arlar da\u015f\u0131y\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ipl\u0259ri d\u0259rinin alt\u0131na yeridil\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-4440","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4440"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4443,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4440\/revisions\/4443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}