{"id":44670,"date":"2021-08-05T04:34:16","date_gmt":"2021-08-05T00:34:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=44670"},"modified":"2021-08-05T04:34:41","modified_gmt":"2021-08-05T00:34:41","slug":"s%c9%99f%c9%99vi-simvolikasi-silsil%c9%99sind%c9%99n-%c9%99jdaha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=44670","title":{"rendered":"S\u018fF\u018fV\u0130 S\u0130MVOL\u0130KASI S\u0130LS\u0130L\u018fS\u0130ND\u018fN \u2013 \u018fJDAHA"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, \u0259jdaha t\u0259svirli bayraqlar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 assuriyal\u0131lar qald\u0131rm\u0131\u015flar. Lakin biz hesab edirik ki, \u0259jdaha simvolunun m\u0259n\u015f\u0259yi Altay v\u0259 q\u0259dim saka xalq\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Assuriya ordusunun b\u0259zi s\u00fcvari hiss\u0259l\u0259ri (y\u00fcng\u00fcl ox\u00e7ular) sakalardan t\u0259\u015fkil olunurdu. Z\u0259nnimizc\u0259, \u0259jdaha t\u0259svirli bayraqlar\u0131 da Assuriyaya m\u0259hz onlar g\u0259tirmi\u015fl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259:<\/strong> \u00c7in dilind\u0259ki \u201clun\u201d (\u0259jdaha) s\u00f6z\u00fc \u00f6zb\u0259k dilind\u0259ki \u201cilon\u201d v\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259ki \u201cilan\u201d s\u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. \u201c\u0130lan\u201d s\u00f6z\u00fc t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cy\u0131lan\u201d, qazax dilind\u0259 \u201cj\u0131lan\u201d, alman dilind\u0259 \u201cschlange\u201d, Norve\u00e7 v\u0259 Danimarka dill\u0259rind\u0259 \u201cslange\u201d, ingilis dilind\u0259 \u201csnake\u201d \u015f\u0259klind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ehtimal\u0131m\u0131za g\u00f6r\u0259, ingilis dilind\u0259ki \u201csnake\u201d (ilan) s\u00f6z\u00fc il\u0259 q\u0259dim sanskrit dilind\u0259ki \u201cnaq\u201d (ilan) v\u0259 rus dilind\u0259ki \u00ab\u043d\u0430\u0433\u043e\u0439\u00bb (\u00e7\u0131lpaq) s\u00f6zl\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259 m\u00f6vcuddur. Xristianl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131 \u201c\u0130ncil\u201d \u0130blisi H\u0259zr\u0259ti Ad\u0259min C\u0259nn\u0259td\u0259n qovulmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bkar\u0131 hesab ed\u0259r\u0259k onu \u201cq\u0259dim ilan\u201d v\u0259 \u201c\u0259jdaha\u201d adland\u0131r\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00ab\u043d\u0430\u0433\u043e\u0439\u00bb (\u00e7\u0131lpaq adam) v\u0259 \u201cnaq\u201d (ilan) s\u00f6zl\u0259rinin bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyildir. S\u0259mavi dinl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259m insan, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259ya libas\u0131na b\u00fcr\u00fcnm\u0259li, \u00e7\u0131lpaq, y\u0259ni m\u0259n\u0259viyyats\u0131z olmamal\u0131, \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259ri pozmamal\u0131, g\u00fcnah etm\u0259m\u0259lidir. B\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131n m\u0259nb\u0259yi \u0130blisdir. \u0130blis insana onun n\u0259fsi vasit\u0259sil\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u0130blis\u0259 tabe olan n\u0259fsin simvolu iland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"174\" height=\"224\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-3.jpg\" alt=\"\" data-id=\"44671\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=44671\" class=\"wp-image-44671\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-3.jpg 174w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-3-117x150.jpg 117w\" sizes=\"auto, (max-width: 174px) 100vw, 174px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"138\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"44672\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=44672\" class=\"wp-image-44672\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"698\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-XALCHASI.jpg\" alt=\"\" data-id=\"44673\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-XALCHASI.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=44673\" class=\"wp-image-44673\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-XALCHASI.jpg 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-XALCHASI-258x300.jpg 258w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-AJDAHA-XALCHASI-129x150.jpg 129w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bu n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259rik ki, din v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259ki \u0259jdaha v\u0259 ilan, \u0259slind\u0259, bir-birin\u0259 zidd anlay\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lan tamah\u0131, hiyl\u0259ni, q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131, \u0259jdaha is\u0259 g\u00fcc\u00fc, q\u00fcdr\u0259ti, hakimiyy\u0259ti simvoliz\u0259 edir. \u0130landan, y\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0130blis\u0259 t\u0259slim etmi\u015f n\u0259fsd\u0259n f\u0259rqli olaraq \u0259jdaha, y\u0259ni q\u00fcvv\u0259 ist\u0259nil\u0259n halda neytrald\u0131r, pisliy\u0259 meylli deyil, onun missiyas\u0131 qorumaq v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Amma se\u00e7imi yoxdur. \u018fjdahan\u0131 insan idar\u0259 etm\u0259lidir. S\u00f6zs\u00fcz ki, hakimiyy\u0259t \u0259dal\u0259tli v\u0259 ya zal\u0131m ola bil\u0259r. Birinci halda \u0259jdaha xeyrin, ikinci halda is\u0259 \u015f\u0259rin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilir. Zal\u0131m \u0259jdaha ilanla eynil\u0259\u015fir. Z\u0259nnimizc\u0259, \u0259jdahaya ikili m\u00fcnasib\u0259tin s\u0259b\u0259bi el\u0259 budur. G\u00fcman ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u0259jdaha sonradan, ola bilsin ki, hans\u0131sa ictimai-siyasi hadis\u0259nin t\u0259siri alt\u0131nda ilana b\u0259nz\u0259dilmi\u015f, \u201ciblisl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Arxeoloji t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, V\u2013VI \u0259srl\u0259rd\u0259 Avropan\u0131 f\u0259th etmi\u015f t\u00fcrk xaqanlar\u0131n\u0131n \u0259sas toteml\u0259rind\u0259n biri \u0259jdaha olmu\u015fdur. Sonrak\u0131 Q\u0259rb h\u00f6kmdarlar\u0131ndan b\u0259zil\u0259ri h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259ni davam etdirmi\u015fl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1408-ci ild\u0259 macar kral\u0131 I Siqizmund \u201c\u018fjdaha Ordeni\u201d adl\u0131 t\u0259\u015fkilat qurmu\u015fdu. Valax knyaz\u0131 III Vlad h\u0259min ordenin \u00fczv\u00fc idi. III Vlad tarixd\u0259 Drakula ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhurdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, tatar \u0259fsan\u0259l\u0259rinin \u0259sas personajlar\u0131ndan biri Zilant adl\u0131 qanadl\u0131, \u0259caib varl\u0131qd\u0131r. Tatar r\u0259vay\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Kazanka \u00e7ay\u0131n\u0131n sahilind\u0259ki da\u011fda ya\u015fam\u0131\u015f Zilant tatar xan\u0131n\u0131n x\u0259zin\u0259sini qoruyurmu\u015f. Bug\u00fcn Tatar\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Kazan \u015f\u0259h\u0259rinin h\u0259m gerbind\u0259, h\u0259m d\u0259 bayra\u011f\u0131nda \u0259jdaha Zilant\u0131n t\u0259sviri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259tind\u0259 \u0259jdahan\u0131n ilk t\u0259svirl\u0259rind\u0259n biri C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n Sulduz mahal\u0131nda H\u0259s\u0259nli t\u0259p\u0259sind\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f, e.\u0259. IX \u0259sr\u0259 aid edil\u0259n q\u0131z\u0131l cam\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259dir <em>(Az\u0259rbaycan Milli Xal\u00e7a Muzeyinin facebook s\u0259hif\u0259sind\u0259n)<\/em>. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xal\u00e7alar\u0131n\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri \u201c\u0259jdahal\u0131\u201d adlan\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u0259jdahal\u0131 xal\u00e7alara h\u0259m d\u0259 X\u0259tai xal\u00e7alar\u0131 deyilir. \u018fjdaha t\u0259sviri ilk d\u0259f\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn T\u0259briz saray xal\u00e7alar\u0131na h\u0259kk olunmu\u015f, sonradan Qaraba\u011f xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259kt\u0259binin C\u0259bray\u0131l qrupuna aid Qas\u0131mu\u015fa\u011f\u0131 kompozisiyas\u0131n\u0131n \u0259sas elementin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir <em>(G\u00fclcahan Mirm\u0259mm\u0259din \u201cNax\u0131\u015flara b\u00fcr\u00fcn\u00fcb yatm\u0131\u015f \u0259jdaha\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259n)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0259f\u0259vil\u0259rin \u0259jdaha t\u0259svirli bayra\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn salnam\u0259\u00e7il\u0259rind\u0259n biri m\u0259lumat verir: &#171;Bahad\u0131r l\u0259q\u0259bi il\u0259 tan\u0131nan v\u0259 bozculu qazil\u0259rind\u0259n olan \u018fziza\u011fa adl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc \u015eeybani xan\u0131 meyitl\u0259rin alt\u0131ndan \u00e7\u0131xard\u0131, q\u00fcruru \u00fcz\u00fcnd\u0259n he\u00e7 bir s\u0259rv\u0259rin ba\u015f\u0131n\u0131 taca layiq bilm\u0259y\u0259n xan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 b\u0259d\u0259nind\u0259n ay\u0131rd\u0131, k\u0259ll\u0259sini \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259jdaha r\u0259smi \u00e7\u0259kilmi\u015f bayra\u011f\u0131n<\/strong> <strong>k\u00f6lg\u0259sind\u0259 dayanm\u0131\u015f \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n s\u0259m\u0259nd at\u0131n\u0131n ayaqlar\u0131 alt\u0131na tullad\u0131\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>P.S.<\/strong> <strong><em>\u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rd\u0259, Sasanil\u0259rd\u0259 v\u0259 Anadolu S\u0259lcuqlu D\u00f6vl\u0259tind\u0259 d\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259jdaha t\u0259svir edilmi\u015f bayraqlar olmu\u015fdur.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rma qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, \u0259jdaha t\u0259svirli bayraqlar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 assuriyal\u0131lar qald\u0131rm\u0131\u015flar. Lakin biz hesab edirik ki, \u0259jdaha simvolunun m\u0259n\u015f\u0259yi Altay v\u0259 q\u0259dim saka xalq\u0131 il\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":44675,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-44670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44674,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44670\/revisions\/44674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}