{"id":45611,"date":"2021-08-17T03:02:58","date_gmt":"2021-08-16T23:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=45611"},"modified":"2021-08-17T03:03:01","modified_gmt":"2021-08-16T23:03:01","slug":"qarabag-qartali-kolani-sahmali-v%c9%99-kolani-ell%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=45611","title":{"rendered":"QARABA\u011e QARTALI KOLANI \u015eAHMALI V\u018f KOLANI ELL\u018fR\u0130&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>1828-30 c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n d\u0259st\u0259yil\u0259 Qaraba\u011fda m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r el\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n xeyir duas\u0131yla da Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyanlar t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k yerli \u0259haliy\u0259 z\u00fclm edirdil\u0259r. Bu vaxt A\u011fd\u0259r\u0259 , A\u011fdam v\u0259 T\u0259rt\u0259rd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131na m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Tayfalardan birid\u0259 T\u00fcrk soylu Kolan\u0131 tayfas\u0131 olmu\u015fdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Rusiyas\u0131n \u0130randak\u0131 o zamank\u0131 s\u0259firi Qriboyedov \u0130mperator l Nikolaya yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda Kolan\u0131 tayfas\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq imperatorun siyas\u0259tin\u0259 mane olduqlar\u0131n\u0131 bildirirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ktubu oxuyan \u0130mperator l Nikolay erm\u0259nil\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Qaraba\u011f\u0131n Kolan\u0131 k\u0259ndl\u0259rinin \u0259halisini \u015eirvana k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k \u0259mri verir.<\/p>\n\n\n\n<p>l Nikolaydan \u00f6nc\u0259 \u015eirvan v\u0259 Mu\u011fana Kolan\u0131lar\u0131 S\u0259f\u0259vi \u015fah\u0131 l T\u0259hmasib 1550 -ci ild\u0259 v\u0259 Rus \u0130mperatri\u00e7as\u0131 ll Katerinan\u0131n (B\u00f6y\u00fck Katerina, ll Yekatirina) \u0259mri il\u0259 1795- ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011fdan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>796 c\u0131 ild\u0259 Qubal\u0131 F\u0259t\u0259li xan Qaraba\u011fdan Qubaya, 1810- cu ild\u0259 Pirqulu xan Qacarl\u0131 Mu\u011fan-Tal\u0131\u015f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 Kolan\u0131lar\u0131n bir qismini k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1918- ci ild\u0259 Hamazasp erm\u0259nil\u0259rin qisas\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Qubada F\u0259t\u0259li xan\u0131n g\u0259tirdiyi Kolan\u0131lar\u0131n k\u0259ndl\u0259rini yand\u0131r\u0131r .<br>1930-45-ci ill\u0259rd\u0259 d\u0259 Stalin Kolan\u0131lar\u0131 Salyan v\u0259 Neft\u00e7alaya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fcsd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1950-ci ild\u0259 M.C. Ba\u011firov Stalinin \u0259mri il\u0259 Qubadak\u0131 Da\u011f Kolan\u0131lar\u0131n\u0131n d\u0259v\u0259 v\u0259 atlar\u0131n\u0131 m\u00fcsadir\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c7ar v\u0259 Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259n Kolan\u0131lar h\u0259mi\u015f\u0259 erm\u0259nil\u0259rin fitn\u0259siyl\u0259 hakim dar\u0259nin h\u0259d\u0259find\u0259 olublar.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011fda erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan Kolan\u0131 a\u011fsaqqal\u0131 Hac\u0131 R\u00fcst\u0259mi d\u0259 1937 ci ild\u0259 Stalin Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. Bundan ba\u015fqa Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131nda erm\u0259nil\u0259r\u0259 qan udduran Qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 da Bol\u015fevikl\u0259rin h\u0259d\u0259fi olmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f\u0131n \u0259n \u00fcnl\u00fc torpaqlar\u0131ndan olan Xa\u00e7\u0131n-T\u0259rt\u0259r oval\u011f\u0131 \u0259z\u0259ld\u0259n kolan\u0131 tayfas\u0131n\u0131n yurdu olub. Bu eld\u0259n \u00e7\u0131xan igidl\u0259r s\u00f6z\u00fcb\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259,m\u0259rdlikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 se\u00e7ilibl\u0259r.Xarici v\u0259 daxili istismar\u00e7\u0131lara, \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 qar\u015f\u0131 daim m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131blar.Onlar\u0131n aras\u0131nda daha \u00e7ox say\u0131l\u0131b se\u00e7il\u0259ni is\u0259 qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>20 \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bu torpaqlarda ged\u0259n milli -m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u0259hz qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 gedirdi.X\u00fcsus\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00f6vqeyi il\u0259 ad \u00e7\u0131xartm\u0131\u015fd\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ist\u0259r \u00e7ar Rusiyas\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131ya silah\u0131 yer\u0259 qoymaq,erm\u0259nil\u0259rl\u0259 bar\u0131\u015f\u0131\u011fa getm\u0259k t\u0259klif olunmu\u015fdu.\u015eahmal\u0131n\u0131n cavab\u0131 is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 birm\u0259nal\u0131 olurdu.Erm\u0259nil\u0259r d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xmayanad\u0259k silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 onda idi ki, 1828-1830-cu ill\u0259rd\u0259ki m\u0259lum tarixi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra \u0130randan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda,o c\u00fcml\u0259d\u0259n kolan\u0131lar\u0131n d\u0259d\u0259-baba yurdunda yerl\u0259\u015fdirildi.El\u0259 o vaxtdan kolan\u0131 camaat\u0131 qa\u00e7aq\u00e7\u0131l\u0131q ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur olan milli-m\u00fcbariz\u0259 yolunu se\u00e7dil\u0259r.Bu hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015fat\u0131 o d\u00f6vrd\u0259 Rusiyan\u0131n \u0130randa s\u0259firi olmu\u015f Qriboyedovun \u00e7ara yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktublarda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131rd\u0131.M\u0259ktuba cavab olaraq \u00e7ar\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 kolan\u0131 k\u0259ndl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u015eirvana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.Bu erm\u0259nil\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc idi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 he\u00e7 vaxt erm\u0259nil\u0259rl\u0259 bar\u0131\u015f\u0131\u011fa getm\u0259zdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131ya s\u00fclh t\u0259klifl\u0259rind\u0259n \u0259n maraql\u0131s\u0131 v\u0259 yaddaqalan\u0131 o zaman Az\u0259rbaycan MK-nin birinci katibi Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov t\u0259r\u0259find\u0259n edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f\u0131rov Yevlaxa ged\u0259r\u0259k \u015eahmal\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.Qeyd edim ki, Ba\u011f\u0131rov da kommunist olmas\u0131na baxmayaraq m\u0259rd adam idi,dan\u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 adam\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qs\u0131z t\u0259minat verirdi.Mirc\u0259f\u0259rin bu xasiyy\u0259tini bil\u0259n \u015eahmal\u0131 t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirc\u0259f\u0259r ona &#171;\u015eahmal\u0131,m\u0259n\u0259 Moskvadan g\u00f6st\u0259ri\u015f veribl\u0259r ki,s\u0259n\u0259 bara\u0259t verib v\u0259zif\u0259 il\u0259 t\u0259min edim.\u00c7\u00fcnki s\u0259n \u00e7ara qar\u00e7\u0131 vuru\u015fmu\u015f qa\u00e7aqlar\u0131 siyah\u0131s\u0131ndasan.Ona g\u00f6r\u0259 MK bu q\u0259rar\u0131 verib.\u0130ndi Az\u0259rbaycan\u0131n hans\u0131 rayonunu ist\u0259yirs\u0259ns\u0259 s\u0259ni ora icrakom t\u0259yin edim.&#187; deyir v\u0259 Moskvadan yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktubu onun \u00f6z\u00fcn\u0259 oxuyur.<\/p>\n\n\n\n<p>Qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 Mirc\u0259f\u0259rin ona ona etimad g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirir.Ancaq t\u0259klifi bir \u015f\u0259rtl\u0259 q\u0259bul ed\u0259c\u0259yini deyir: <strong>&#171;Mirc\u0259f\u0259r, m\u0259nim qa\u00e7aql\u0131\u011fa ba\u015flama\u011f\u0131m\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi d\u0259d\u0259 -baba torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259sidi. \u015e\u00fcbh\u0259n olmas\u0131n, A\u011fd\u0259r\u0259 bizim \u0259z\u0259ld\u0259n yurdumuz olub. \u018fg\u0259r m\u0259ni A\u011fd\u0259r\u0259y\u0259 icrakom t\u0259yin ets\u0259n s\u0259ninl\u0259 raz\u0131la\u015faram.Ondan ba\u015fqa he\u00e7 bir t\u0259klif\u0259 raz\u0131 deyil\u0259m&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f\u0131rov ba\u015flay\u0131r \u015eahmal\u0131n\u0131 dil\u0259 tutma\u011fa ki,b\u0259s ora Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin \u0259raz\u0131s\u0131dr. Ona g\u00f6r\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259y\u0259 \u015eahmal\u0131n\u0131 icrakom t\u0259yin ed\u0259 bilm\u0259z. \u015eahmal\u0131 is\u0259 cavab\u0131nda &#171;\u0259g\u0259r s\u0259n bir h\u00f6kum\u0259t kimi m\u0259ni \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131mda i\u015fl\u0259 t\u0259min ed\u0259 bilmirs\u0259ns\u0259,onda s\u0259n\u0259 bi\u0259t etm\u0259yimi Allah-T\u0259ala m\u0259n\u0259 ba\u011f\u0131\u015flamaz&#187;deyir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Mirc\u0259f\u0259r t\u0259kid edir :&#187;\u015eahmal\u0131 ki\u015fi,g\u0259l s\u0259n m\u0259niml\u0259 raz\u0131la\u015f,camaat\u0131 ba\u015f\u0131ndan da\u011f\u0131t,bu s\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn son \u015fansd\u0131r.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 &#187; s\u00f6z\u00fcm\u00fc dedim seyid,m\u0259n m\u00fcbariz\u0259mi yum\u015faq stola d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259r\u0259m.G\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259ldiyin \u00fc\u00e7\u00fcn sa\u011f ol.&#187;deyir v\u0259 \u00e7evrilib gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eahmal\u0131 ki\u015finin son d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc o d\u00f6vrd\u0259 Qaraba\u011fda &#171;bandotdel&#187; i\u015fl\u0259mi\u015f Qriqoryan\u0131n d\u0259st\u0259si il\u0259 olur.1938-ci ild\u0259,K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Xang\u0259l\u0259n yayla\u011f\u0131nda (kolan\u0131lar\u0131n yaylaq yeri) ba\u015f ver\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131 \u015f\u0259hid olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin h\u0259lak olsa da igidliyi il\u0259 xalq\u0131n hafiz\u0259sind\u0259 d\u0259rin iz sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: \u0130lqar Atab\u0259yli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>FOTO: Sa\u011fdan: (\u0259yl\u0259\u015f\u0259nl\u0259r) Qa\u00e7aq \u015eahmal\u0131n\u0131n k\u00fcr\u0259k\u0259ni \u018fli, q\u0131z\u0131 Brilyant, g\u0259lini X\u0259dic\u0259, (ayaq \u00fcst\u0259) o\u011flu \u018fli, o\u011flunun qayn\u0131 \u015e\u0259rif<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1828-30 c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n d\u0259st\u0259yil\u0259 Qaraba\u011fda m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r el\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n xeyir duas\u0131yla da Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyanlar t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k yerli \u0259haliy\u0259 z\u00fclm<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":45612,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-45611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45611"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45613,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45611\/revisions\/45613"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/45612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}