{"id":46055,"date":"2021-08-21T03:48:43","date_gmt":"2021-08-20T23:48:43","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=46055"},"modified":"2021-08-21T15:17:52","modified_gmt":"2021-08-21T11:17:52","slug":"donm%c9%99l%c9%99r-turkl%c9%99rd%c9%99n-nec%c9%99-qisas-alirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=46055","title":{"rendered":"D\u00f6nm\u0259l\u0259r T\u00fcrkl\u0259rd\u0259n nec\u0259 qisas al\u0131blar?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Redaksiyadan: G\u00fcn\u00fcm\u00fczl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n bu m\u0259qal\u0259ni diqq\u0259tl\u0259 oxuman\u0131z\u0131 t\u00f6vsiyy\u0259 edirik. \u00c7\u00fcnki i\u00e7imizd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n qisas\u0131n\u0131 alanlarla \u00fczb\u0259\u00fcz\u00fck&#8230;<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fateh Bizans\u0131 miras alaraq \u0259sl d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259ti olmaq ist\u0259yirdi. \u015e\u0259rqi Roma \u0130mperator tac\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 Osmanl\u0131n\u0131 min illik bir imperiya m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u0259n b\u00f6y\u00fck ist\u0259yi idi. Ancaq onu buna vadar ed\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r yeti\u015fmi\u015fdi. Ya \u0130stanbulu alacaq, ya da \u00c7andarl\u0131 h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131na boyun \u0259y\u0259c\u0259k, ya da \u00c7andarl\u0131 &#8212; Zaqnos m\u00fcnaqi\u015f\u0259si i\u00e7ind\u0259 sonsuz bir m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qar\u0131\u015facaqd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Fateh\u0259 etdikl\u0259ri il\u0259 qiym\u0259t verm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u0130stanbul bu g\u00fcn bir T\u00fcrk \u015f\u0259h\u0259ridir v\u0259 geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. \u0130stanbulun f\u0259thi, kim n\u0259 deyirs\u0259 desin, T\u00fcrk mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn q\u00fcrur s\u0259hif\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u00c7andarl\u0131n\u0131n \u0130stanbulun f\u0259thi zaman\u0131 Bizansl\u0131larla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyi iddias\u0131 r\u0259qibl\u0259rinin uydurmalar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131xa bilm\u0259z. M\u00fctl\u0259q h\u0259qiq\u0259t budur ki, \u00c7andarl\u0131 cinay\u0259ti il\u0259 t\u00fcrk b\u0259yl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259td\u0259ki g\u00fcc\u00fcn\u0259 son qoyulmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>28 Mayda \u0130stanbulun f\u0259thi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131m\u0131zda izah etdiyimiz kimi, \u00c7andarl\u0131n\u0131n edam\u0131 il\u0259 ba\u015flayan kosmopolit Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fc, d\u00f6nm\u0259l\u0259rl\u0259 T\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda \u0130mperatorlu\u011fun da\u011f\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin \u015fahidi oldu. T\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259ri bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 paytaxtdan \u00e7ox uzaqda olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk v\u0259zirl\u0259ri v\u0259ziyy\u0259ti idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dil\u0259r. \u00d6z irqini v\u0259 \u00f6z dinin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan Yeni\u00e7\u0259ril\u0259ri t\u0259zyiq qrupu olaraq istifad\u0259 ed\u0259n d\u00f6nm\u0259l\u0259r (dev\u015firm\u0259l\u0259r), bu g\u00fcc\u0259 \u0259saslanaraq \u00f6z iqtidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c7andarl\u0131 Halil Pa\u015fa Fatehl\u0259 birlikd\u0259 bir b\u00f6htana g\u00f6r\u0259 edam edildikd\u0259n sonra t\u00fcrkl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t idar\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcc\u00fc yox idi. Bu tarixd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck v\u0259zirl\u0259rin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 d\u00f6nm\u0259l\u0259r (dev\u015firm\u0259l\u0259r) aras\u0131ndan se\u00e7ildi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkl\u0259rin hakimiyy\u0259td\u0259 i\u015ftirakdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 davam etdi v\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan bo\u015fluq dev\u015firm\u0259 b\u00fcrokratiyas\u0131 il\u0259 dolduruldu. H\u0259tta bu proses, d\u00f6nm\u0259 (dev\u015firm\u0259) b\u00fcrokratiyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u0259nc Fatehin \u015f\u0259xsi qabiliyy\u0259tini a\u015fan bir sur\u0259td\u0259 hakimiyy\u0259ti tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259 meylinin ifad\u0259si idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 bu hadis\u0259 \u0130stanbulun f\u0259thinin arxa plan\u0131nda hakimiyy\u0259tin T\u00fcrk-M\u00fcs\u0259lman aristokratiyas\u0131na m\u0259xsus olmas\u0131na baxmayaraq, onlara qar\u015f\u0131 basq\u0131lar\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131nda \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131maqdad\u0131r.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0130ZANS 100 \u0130L GER\u0130L\u018fM\u0130\u015e V\u018f ZORLA Q\u018fRAR TUTAN B\u0130R \u015e\u018fH\u018fR D\u00d6VL\u018fT\u018f \u00c7EVR\u0130LM\u0130\u015eD\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259ngin v\u0259 \u0259n \u00e7ox \u0259halisi olan (700.000) \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 ya \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan \u0130stanbul, 12 Aprel 1204 -c\u00fc ild\u0259n 1261 -ci il\u0259 q\u0259d\u0259r S\u0259lib\u00e7il\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox \u015fidd\u0259tli talan v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmadan sonra k\u00f6hn\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259di.<br>Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 imperiyan\u0131n t\u0259sir dair\u0259si m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r darald\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r kas\u0131bla\u015fd\u0131 v\u0259 iqtisadi qaynaqlar\u0131 daha \u00e7ox Genuyal\u0131lar v\u0259 Venediklil\u0259r\u0259 itdi. (11)<\/p>\n\n\n\n<p><br>1453 -c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r \u015f\u0259h\u0259rin \u0259halisi t\u0259xmin\u0259n 75 min idi, onlardan 15 mini erm\u0259ni, rus, y\u0259hudi v\u0259 qism\u0259n t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. 29 may\u0131n s\u0259h\u0259rind\u0259 yunan \u0259halisind\u0259n 5 min n\u0259f\u0259ri m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215795228_2380052708793515_6733800031776282850_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-46057\" width=\"1072\" height=\"1032\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215795228_2380052708793515_6733800031776282850_n.jpg 480w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215795228_2380052708793515_6733800031776282850_n-300x289.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215795228_2380052708793515_6733800031776282850_n-150x144.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1072px) 100vw, 1072px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u0130stanbul f\u0259thd\u0259n \u0259vv\u0259l b\u0259d\u0259nsiz bir ba\u015f kimidi. F\u0259thd\u0259n on ill\u0259r \u0259vv\u0259l \u0259sirl\u0259r v\u0259 \u00f6l\u00fcl\u0259r \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Tarixi v\u0259 divarlar\u0131 \u00e7ox g\u00fccl\u00fc olmas\u0131na baxmayaraq, f\u0259thd\u0259n \u0259vv\u0259l \u0259h\u0259miyy\u0259tini v\u0259 \u0259halisini itir\u0259n orta \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015f\u0259h\u0259r d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Daha sonra Fatehin r\u0259smi patriarx\u0131 olacaq Gennadiosun (Georgius Schelarius) s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k, &#171;bir zamanlar a\u011f\u0131l v\u0259 m\u00fcdriklik yeri olan indiki xarabal\u0131q \u015f\u0259h\u0259r\u0259&#187; \u00e7evrilmi\u015fdi. (12)<\/p>\n\n\n\n<p>Katolik kils\u0259sinin, Bizans\u0131n, b\u00fct\u00fcn XIII v\u0259 XV \u0259srl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n xristianl\u0131q daxilind\u0259 geril\u0259mi\u015f v\u0259 bu geril\u0259m\u0259 onu bir \u00e7ox t\u0259xribatlara soxdu. Bunun \u00fcz\u0259rin\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259l\u0259ri v\u0259 sonra taun epidemiyalar\u0131 il\u0259 bu m\u0259hv daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>D\u00f6vr\u00fcn Bizans f\u0259thi il\u0259 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Avropada Bizansdan qa\u00e7an elm adamlar\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar vasit\u0259sil\u0259 \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ndiyi iddialar\u0131n\u0131n h\u0259qiq\u0259tl\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. Bizans \u0259h\u0259miyy\u0259tli elm adamlar\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259t\u00e7il\u0259r yeti\u015fdirdi, lakin onlar 200-300 il \u0259vv\u0259l Lat\u0131n istilalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 xarabal\u0131\u011fa \u00e7evril\u0259n Bizans\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k Avropaya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Osmanl\u0131 \u0130mperatorlu\u011funun ortas\u0131nda, Bizans\u0131n 100-150 ildir ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 depressiya m\u00fchitini a\u015fmaq \u015fans\u0131 dem\u0259k olar ki yox idi, \u00e7\u00fcnki h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n geni\u015fl\u0259n\u0259n Osmanl\u0131 m\u00fchasir\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Bura elmi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r m\u0259rk\u0259zi kimi onu \u0259hat\u0259 ed\u0259n Osmanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn bir inki\u015faf m\u0259rk\u0259zi say\u0131la bilm\u0259zdi v\u0259 h\u0259m d\u0259 Xristian d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259 v\u0259 cazib\u0259 m\u0259rk\u0259zi olmaqdan da \u00e7ox uzaq idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbulun f\u0259thi il\u0259 Osmanl\u0131 daxili nizam\u0131nda qurumsalla\u015fma istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verdi, lakin bu, Osmanl\u0131lar\u0131n elmi v\u0259 intellektual bax\u0131mdan d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf dinamikas\u0131na yeti\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmad\u0131. \u018fslind\u0259, k\u00f6hn\u0259lmi\u015f Bizans\u0131n xarabal\u0131qlar\u0131ndan bel\u0259 bir dinamizmi \u00e7\u0131xarmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130qtisadi h\u0259yat\u0131n yan\u0131nda elm v\u0259 s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0130stanbul bir zamanlar n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi qabaqc\u0131l m\u00f6vqeyini itirmi\u015fdi v\u0259 tamamil\u0259 \u00e7\u00f6km\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130STANBULUN F\u018fTH\u0130 \u0130L\u018f B\u0130ZANS XALQI, M\u018f\u011eRUR T\u00dcRKL\u018fR NEC\u018f MA\u011eDUR OLDULAR?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130stanbulun al\u0131nmas\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 D\u00f6vl\u0259ti art\u0131q bir imperiyaya \u00e7evrildi v\u0259 qurulu\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259si gerid\u0259 burax\u0131ld\u0131, y\u00fcks\u0259li\u015f d\u00f6vr\u00fc ba\u015flad\u0131. Burada \u0130stanbulu Osmanl\u0131 \u0130mperatorlu\u011funun s\u0259rh\u0259dl\u0259ri i\u00e7\u0259risin\u0259 alaraq onu paytaxt etm\u0259si Anadolu T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n taleyind\u0259 yeni bir d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olacaqd\u0131. \u0130stanbulun f\u0259thind\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Sultan Fateh Sultan Mehmetin yunan xalq\u0131na v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin dig\u0259r xristianlar\u0131na qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259ti v\u0259 bununla \u0259laq\u0259dar ortaya \u00e7\u0131xan yeni d\u00f6vl\u0259t simas\u0131 t\u00fcrkl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259kdi. Fateh, \u0130stanbuldak\u0131 din xadiml\u0259rini vergid\u0259n azad etm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa (1) yeni bir patriarx t\u0259yin etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 Qalatada Lat\u0131nlara tam bir m\u00fcst\u0259qillik vermi\u015fdi. Fateh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fayan tarix\u00e7i Kritovulos, Bizans\u0131n g\u00f6rk\u0259mli insanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r etdikl\u0259rini t\u0259svir ed\u0259rk\u0259n bel\u0259 demi\u015fdi:<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;\u018fsirlikd\u0259 olan Bizansl\u0131 g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, Zati -alil\u0259ri onlara ev verm\u0259k v\u0259 dolan\u0131\u015f\u0131q verm\u0259k ist\u0259yirdi ki, u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ev sahibi olsunlar. H\u0259tta Notaras\u0131n \u015f\u0259h\u0259rin inki\u015faf\u0131na v\u0259 m\u0259skunla\u015fmas\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015eehremini (b\u0259l\u0259diyy\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131) t\u0259yin etm\u0259sini ist\u0259mi\u015fdi. H\u0259tta onunla bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u201d (2)<\/p>\n\n\n\n<p><br>Ancaq b\u0259zi m\u00fcbahis\u0259li s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n Notaras\u0131n Osmanl\u0131 D\u00f6vl\u0259tinin xidm\u0259tin\u0259 girm\u0259si ba\u015f tutmad\u0131 v\u0259 ert\u0259si g\u00fcn Fatehin \u0259mri il\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><br>F\u0259thin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Fateh, \u0259vv\u0259ll\u0259r qa\u00e7an patriarx\u0131n Gennadiosla \u0259v\u0259z edilm\u0259sini ist\u0259di, bunun \u00fcz\u0259rin\u0259 Gennadios patriarx se\u00e7ildi v\u0259 onunla sultan aras\u0131nda \u015f\u0259xsi dostluq yarand\u0131. \u0130stanbullu Yunan xalq\u0131n\u0131n din v\u0259 vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 tam olaraq tan\u0131nd\u0131. Fateh, bu d\u0259f\u0259 1477 -ci ild\u0259 patriarx olan Gennadiosla 1456 -c\u0131 ild\u0259 xristianl\u0131q m\u00f6vzusunda dan\u0131\u015f\u0131qlar aparacaq. B\u0259nz\u0259r bir xahi\u015fi III Maksimosa da ed\u0259c\u0259kdi. (3)<\/p>\n\n\n\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, &#171;Bizans xalq\u0131 m\u0259\u011flub oldu, amma qurban edilm\u0259di.&#187; (4)\u018fksin\u0259, yunanlar \u0130stanbulun f\u0259thind\u0259n sonra sosial v\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf etm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etdil\u0259r. (5)<\/p>\n\n\n\n<p><br>Prof. Dr. Halil \u0130nalc\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259, Fateh, suverenliyini &#171;qanunil\u0259\u015fdirm\u0259k&#187; m\u0259qs\u0259di il\u0259 k\u00f6hn\u0259 Roma \u0259n\u0259n\u0259sini m\u0259nims\u0259m\u0259kl\u0259 onlara he\u00e7 bir z\u0259r\u0259r verm\u0259di (6). Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 1466 -c\u0131 ild\u0259 Yorgi Terpezuntis Fatih\u0259 demi\u015fdi: \u201cHe\u00e7 kim s\u0259nin Romal\u0131lar\u0131n \u0130mperatoru oldu\u011funa \u015f\u00fcbh\u0259 etmir, \u0130mperatorlu\u011fun m\u0259rk\u0259zini qanuni olaraq tutan \u015f\u0259xs imperatordur. Roma \u0130mperatorlu\u011funun m\u0259rk\u0259zi \u0130stanbul idi&#187; deyir v\u0259 ona &#171;Romal\u0131lar\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0130mperatoru&#187; ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1481 -ci ild\u0259 Fateh \u00fc\u00e7\u00fcn veril\u0259n medal\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 &#171;Sultani Mohammeth Othomani Uguli Bizantii Imperatioris Sultanus Mohammeth Othomanus Turcorum Imperat\u0131r&#187; s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Selahattin Tansel, &#171;Fateh Sultan Mehmedin Siyasi v\u0259 H\u0259rbi F\u0259aliyy\u0259ti&#187; adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 sultan\u0131n q\u0259rbd\u0259ki siyas\u0259tinin d\u00f6vl\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini Bizans\u0131n k\u00f6hn\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq oldu\u011funu ifad\u0259 etdikd\u0259n sonra, &#171;O, \u00f6z\u00fcn\u00fc Bizans\u0131n varisi hesab ed\u0259r\u0259k bu m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmaq olarm\u0131? &#187; deyir. (7)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/213628539_2380052278793558_6848723337935223871_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-46058\" width=\"1082\" height=\"588\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/213628539_2380052278793558_6848723337935223871_n.jpg 499w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/213628539_2380052278793558_6848723337935223871_n-300x163.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/213628539_2380052278793558_6848723337935223871_n-150x81.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1082px) 100vw, 1082px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u0130stanbulun f\u0259thind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Papa II Piusun sultana yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259ktubda, &#171;bir ne\u00e7\u0259 damla su (= sulu pauxillium)&#187; ((8)) il\u0259 v\u0259ftiz olunmas\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k onu xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t etdiyi bildirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259ktubun Papa \u00fc\u00e7\u00fcn bir fikird\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259slind\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259diyi iddia edils\u0259 d\u0259, (9) burada \u00f6n\u0259mli olan, bel\u0259 bir c\u0259hd olsa bel\u0259, bel\u0259 bir c\u0259hd ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bir s\u00f6zl\u0259, yunanlar v\u0259 dig\u0259r xristianlar\u0131n Osmanl\u0131 \u0130mperatorlu\u011funun m\u0259zlum v\u0259 istismar edil\u0259n bir hiss\u0259si olmad\u0131qlar\u0131, \u0259ksin\u0259 g\u00fcnd\u0259n -g\u00fcn\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas hakim dair\u0259l\u0259ri aras\u0131nda olduqlar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>FATEH \u0130STANBULUN DA\u011eILMI\u015e V\u018fZ\u0130YY\u018fT\u0130N\u0130N B\u018fRPASINA G\u0130R\u0130\u015eD\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Fateh Sultan Mehmet F\u0259thd\u0259n sonra da\u011f\u0131lan \u0259halini bir araya g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. Silivri v\u0259 Qalata \u0259halisini geri g\u0259tirmi\u015f v\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. H\u00f6kmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r s\u00fcrg\u00fcn \u00fcsulu il\u0259 \u0259halinin \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si i\u015fini h\u0259yata ke\u00e7irdi. Fo\u00e7a, Argos, Amasra, Trabzon, Peloponnes, Tasos v\u0259 Samotraki Adalar\u0131, Midilli Adalar\u0131 v\u0259 Agriboz, Kefe \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n yunan v\u0259 italyal\u0131 y\u0259hudi \u0259halisini \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259tirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Almaniyadan v\u0259 \u0130taliyadan y\u0259hudil\u0259rin g\u0259lm\u0259sini t\u0259\u015fviq etdi. Konyadan, Aksaraydan, Larende v\u0259 Ere\u011flid\u0259n xeyli sayda m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrk xalq\u0131 g\u0259tirdi. \u015e\u0259h\u0259rin \u0259traf\u0131na sava\u015f \u0259sirl\u0259rini yerl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k t\u0259xmin\u0259n 100 k\u0259ndi yenid\u0259n b\u0259rpa etdi. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u0131 v\u0259 k\u00f6rp\u00fcl\u0259ri t\u0259mir etdi. 1455 -ci ilin q\u0131\u015f\u0131nda, m\u0259\u015fhur Kapal\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259yi olan B\u00fcy\u00fck Bedestan\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 \u0259mr etdi. Eynil\u0259, h\u0259min il \u015f\u0259h\u0259r\u0259 bol su g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn su yollar\u0131n\u0131n t\u0259mirini \u0259mr etdi. Sarayburnuda in\u015fa etdirdiyi Yeni Saray (Topkap\u0131 Saray\u0131) 1464 -c\u00fc ild\u0259 tamamland\u0131.<br>Fateh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 paytaxt \u0130stanbulun \u0259hali t\u0259rkibi d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Fateh d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonuna do\u011fru paytaxtda \u0259hali b\u00f6lg\u00fcs\u00fc bel\u0259 idi: \u0130stanbulda 3151 xristian v\u0259 1647 y\u0259hudi ail\u0259si 8951 m\u00fcs\u0259lman ail\u0259si ya\u015fay\u0131rd\u0131. Qalatada 532 m\u00fcs\u0259lman ail\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 592 yunan v\u0259 332 frank ail\u0259si ya\u015fay\u0131rd\u0131. (10)<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>ZAMANIN \u015eAH\u0130DL\u018fR\u0130 \u0130STANBULDA T\u00dcRKL\u018fR\u018f NEC\u018f Z\u00dcLM ETM\u018fL\u018fR\u0130 DANI\u015eIBLAR:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Fateh Mehmet, \u0130stanbula k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k t\u00fcrkl\u0259r\u0259 pulsuz evl\u0259r, torpaqlar, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 v\u0259 ba\u011flar verilm\u0259si v\u0259 vergil\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sini \u0259mr etmi\u015fdi. Ancaq Bizans m\u0259n\u015f\u0259li toplanm\u0131\u015f v\u0259zirl\u0259r bunun \u0259ksini etdil\u0259r v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n vergi ald\u0131lar. (14)<\/p>\n\n\n\n<p><br>D\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rinin canl\u0131 \u015fahidi olan m\u0259\u015fhur tarix\u00e7i A\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu, &#171;Yunan Mehmet Pa\u015fan\u0131n a\u011f\u0131r vergil\u0259r alaraq T\u00fcrkl\u0259rin \u0130stanbulda m\u0259skunla\u015fmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131&#187; s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi. &#171;T\u00fcrk evl\u0259rinin \u00fcst\u00fcn\u0259 mukataa qoydular. T\u00fcrkl\u0259r dedil\u0259r: &#171;Bizi m\u00fclk\u00fcm\u00fczd\u0259n \u00e7\u0131xartd\u0131n, g\u0259tirdin. Kiray\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu kafir evl\u0259rin\u0259mi g\u0259tirdinmi?&#187; T\u00fcrkl\u0259r p\u0259ri\u015fan oldular v\u0259 b\u0259zil\u0259ri d\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 qald\u0131lar, b\u0259zil\u0259ri aevad v\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131 qoyub qa\u00e7d\u0131lar. Padi\u015fah durumu \u00f6yr\u0259ninc\u0259 dedi ki, veril\u0259n m\u00fclkl\u0259ri m\u00fclk olaraq verin, h\u0259r ev\u0259 ka\u011f\u0131z verin ki, m\u00fclk sahibi olsunlar&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu, &#171;Bu bel\u0259 olanda \u015f\u0259h\u0259r \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. B\u0259zil\u0259ri z\u0259viyy\u0259 tikdi, b\u0259zil\u0259ri m\u00fclk ald\u0131 v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti yenid\u0259n yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa d\u0259yi\u015fdi. Ancaq \u0130stanbulun ke\u00e7mi\u015f kafirl\u0259ri Bizans soylu Rum Mehmet Pa\u015fan\u0131n atas\u0131 il\u0259 dost idil\u0259r. Onun yan\u0131na g\u0259ldil\u0259r: &#171;Ey! N\u0259 edirs\u0259n? T\u00fcrkl\u0259r bu \u015f\u0259h\u0259ri yenid\u0259n abadla\u015fd\u0131rd\u0131lar, b\u0259s s\u0259nin qeyr\u0259tin han\u0131? Atan\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bizim torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131lar. \u0130ndi sultana yax\u0131nsan. &#171;T\u00fcrkl\u0259ri bu evl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131n&#187;. Yen\u0259 b\u00f6y\u00fck vergil\u0259r yazd\u0131lar, t\u00fcrkl\u0259r yen\u0259 evl\u0259rini itirdil\u0259r. T\u00fcrkl\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 qald\u0131lar. Bizansl\u0131lar, vergisiz v\u0259 m\u00fclk olaraq t\u00fcrkl\u0259rin g\u0259tirildiyi evl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcl\u0259r. V\u0259t\u0259nl\u0259rini t\u0259rk ed\u0259r\u0259k Anadoludan \u0130stanbula g\u0259tiril\u0259n t\u00fcrkl\u0259r p\u0259ri\u015fan oldular! &#187; (15)<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>RUM MAHMUT PA\u015eA B\u0130ZANSIN F\u0130LANTROPON\u0130L\u018fR S\u00dcLAL\u018fS\u0130ND\u018fN \u0130D\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkl\u0259rl\u0259 dev\u015firm\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 siyasi g\u00fcc m\u00fcbariz\u0259si ilk dev\u015firme v\u0259ziri Rum Mahmut Pa\u015fan\u0131n v\u0259killiy\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu Rum Mahmut Pa\u015fa, Anadolu T\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan Bizans Filantroponil\u0259r ail\u0259sind\u0259n idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>George Schreiber, M\u0259sih Pa\u015fan\u0131n da Bizans \u0130mperator s\u00fclal\u0259si Paleoloqlar\u0131n n\u0259slind\u0259n oldu\u011funu yaz\u0131r. \u0130kinci dev\u015firm\u0259 v\u0259ziri olan v\u0259 Mahmud Pa\u015fadan sonra hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Rum Mehmet Pa\u015fan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ciddi hadis\u0259l\u0259rl\u0259 davam etdi.<br>Fatehin \u0259n b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131s\u0131 \u0130stanbulu d\u00fcnyan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri, \u0259sl metropol hal\u0131na g\u0259tirm\u0259k, onu m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq, yenid\u0259n qurmaq v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259k idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u0130ZANS \u018fS\u0130LZAD\u018fS\u0130 S\u018fDRAZAM RUM MEHMET PA\u015eA B\u0130ZANSIN T\u00dcRKL\u018fRD\u018fN F\u018fTH\u0130N \u0130NT\u0130QAMINI NEC\u018f ALDI?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>A\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu, Bizansl\u0131 bir zad\u0259gan olmas\u0131na baxmayaraq &#171;Mehmet&#187; ad\u0131n\u0131 alaraq V\u0259zir olmu\u015f &#171;Yunan Mehmet Pa\u015fa&#187;n\u0131n &#171;Karaman\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra qad\u0131nlar\u0131n \u00e7\u0131lpaq soyundu\u011funu&#187; s\u00f6yl\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131k Pa\u015fao\u011flu, &#171;Bu, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n evl\u0259rini s\u00f6km\u0259k, ruzil\u0259rini v\u0259 nizam\u0131n\u0131 pozmaq ist\u0259y\u0259n bir yunan v\u0259ziri idi. Rum Mehmet Pa\u015fa t\u00fcrkl\u0259r\u0259 z\u00fclm etm\u0259k v\u0259 \u0130stanbulun Osmanl\u0131 Sultan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259th edilm\u0259sinin qisas\u0131n\u0131 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n almaq ist\u0259yirdi. Larendeye (Karaman) g\u0259ldi.T\u00fcrkl\u0259rin m\u0259scid v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rini yand\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215097200_2380052098793576_8419410332036847972_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-46059\" width=\"1092\" height=\"1005\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215097200_2380052098793576_8419410332036847972_n.jpg 489w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215097200_2380052098793576_8419410332036847972_n-300x276.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/215097200_2380052098793576_8419410332036847972_n-150x138.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1092px) 100vw, 1092px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Rum Mehmet Larendeni yand\u0131rd\u0131 v\u0259 m\u0259hv etdi. Tamamil\u0259 xaraba qoydu. \u015e\u0259h\u0259rin ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n\u0131 soyundurdu. Onlar\u0131 \u00e7\u0131lpaq \u0259sir g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Sonra Ere\u011fliye endi: Ere\u011fli vilay\u0259tini v\u0259 k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131td\u0131. O \u015f\u0259h\u0259rin \u0259halisi g\u0259lib dedil\u0259r: &#171;Bura Allah R\u0259sulunun vakf torpaqlar\u0131d\u0131r. \u0130ndi bunu nec\u0259 m\u0259hv etdiniz? B\u0259s \u0259g\u0259r M\u0259din\u0259 kas\u0131blar\u0131 buradan vergi almasalar, sabah Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc Allah R\u0259sulunun h\u00fczuruna ged\u0259nd\u0259 n\u0259 cavab ver\u0259c\u0259ksiniz?&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Rum Mehmet Pa\u015faya bu s\u00f6zl\u0259ri dey\u0259nl\u0259r q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bundan sonra Varsak \u0259yal\u0259tin\u0259 g\u0259ldi. Uyuz b\u0259yin \u0259yal\u0259tin\u0259 girdi. (16)<br>Tarix\u00e7i A\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu, Rum Mehmet Pa\u015fan\u0131n bu \u015fidd\u0259tinin, kin v\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin s\u0259b\u0259bini &#171;M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 z\u00fclm etm\u0259k v\u0259 \u0130stanbulun qisas\u0131n\u0131 almaq&#187; d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu izah edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u0259svir edil\u0259n v\u0259h\u015filikl\u0259ri ya\u015fayan bir \u015fahid olaraq A\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flunun tap\u0131nt\u0131lar\u0131, dev\u015firm\u0259nin t\u00fcrkl\u0259ri m\u0259hv etm\u0259k \u0259zmind\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u018fslind\u0259, bu hadis\u0259l\u0259rin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 do\u011fulan Kanuni d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u015eeyx\u00fclislamlar\u0131ndan biri olan m\u0259\u015fhur tarix\u00e7i Kemalpa\u015fazad\u0259 (1469-1536) &#171;Yunan Mehmet Pa\u015fan\u0131n Larende\/Karamanda t\u00f6r\u0259tdiyi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131&#187; bel\u0259 t\u0259svir edib:<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Sultan\u0131n v\u0259t\u0259nimiz\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259rin qisas\u0131n\u0131 Larende \/ Karaman torpa\u011f\u0131nda ala bildim.&#187; (18)<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>D\u00f6nm\u0259 (dev\u015firm\u0259) kini bel\u0259 bir \u015feydir!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>469 ildir dev\u015firm\u0259 h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk Mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 z\u00fclm\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259ns\u0259ydik, bug\u00fcnk\u00fc dev\u015firm\u0259nin \u00f6lk\u0259mizi bu q\u0259d\u0259r q\u0259ddarcas\u0131na soymas\u0131na v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259ri t\u0259qib etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259zdik.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Fatehd\u0259n sonra ya\u015fanan z\u00fclml\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa davam ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131m\u0131z\u0131 Diyarbak\u0131rda &#171;H\u0259ll prosesi&#187;nin yenid\u0259n elan edilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 reaksiyam\u0131z\u0131 bildirm\u0259kl\u0259 bitiririk.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Parlamentin \u00f6z\u00fc t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n Milli M\u00fcbariz\u0259, T\u00fcrk Mill\u0259tind\u0259n ba\u015fqa qeyri mill\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lmay\u0131b.He\u00e7 kimin \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259yib. Sosial qurulu\u015f bax\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti tayfalar ittifaq\u0131 deyil. Milli M\u00fcbariz\u0259 v\u0259 onun tac\u0131 olan C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 milli kimlik olaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u00fcrk kimi hiss ed\u0259n v\u0259 T\u00fcrk Mill\u0259tin\u0259 m\u0259nsub olanlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu bir sinif v\u0259 ya qrup h\u0259r\u0259kat\u0131 deyil, \u015f\u0259r\u0259fli bir Milli H\u0259r\u0259kat olaraq imperializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ulu \u00d6nd\u0259r Atat\u00fcrk\u00fcn T\u00fcrk G\u0259ncliyin\u0259 m\u00fcraci\u0259tinin prinsipl\u0259rind\u0259n v\u0259 inqilablar\u0131ndan x\u0259b\u0259rdar olan biz, t\u00fcrk g\u0259ncliyi, g\u00f6st\u0259rdiyi yolla getm\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259yik!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:auto 37%\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"668\" height=\"864\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/401943_158557204276421_1260819109_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-46056 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/401943_158557204276421_1260819109_n.jpg 668w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/401943_158557204276421_1260819109_n-232x300.jpg 232w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/401943_158557204276421_1260819109_n-116x150.jpg 116w\" sizes=\"auto, (max-width: 668px) 100vw, 668px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">TANER \u00dcNAL<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>12 \u0130YUL 2021, 16.00<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><br><strong>D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. A.A. Vas\u0131l\u0131ev: C.II, S. 375; Prof.Dr.Yavuz. Ercan: &#8230; Vergiler..; S. 379.2. Kritovulos: Tarih-\u0130 Sultan Mehmed Han-I Sani: \u00c7ev, Karolidi; Yeni Harflere \u00c7ev. Ve T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftiren, M.G\u00f6kman; Istanbul, 1967, S. 107.3. Prof.Dr.Selahittin Tansel: Osmanl\u0131 Kaynaklar\u0131na G\u00f6re Fatih Sultan mehmed\u2019in siyasi ve askeri faaliyeti; TTK,yay., Ankara, 1953, S. 10-16.107.4. Ord Prof.Dr. A.Hamit Ongunsu: Be\u015fy\u00fcz\u00fcnc\u00fc Fetih Y\u0131l\u0131 M\u00fcnasebetiyle Baz\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnceler, \u0130.\u00dc.Ed.F.T.D. C.IV. Say\u0131 7, Eyl\u00fcl 1952, S.9-10.5. Ord Prof.Dr. A.Hamit Ongunsu S.10.6. Kritovulos: S. 114,7. Prof.Dr.Selahattin Tansel: S. 17-18.8. Prof.Dr. \u015eehabettin Tekinda\u011f:Papa PiusII\u2019nin Fatih Sultan Mehmed\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi Mektup Hakk\u0131nda D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d; Fethin 511. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc Konferanslar\u0131; \u0130.\u00dc.Yay., \u0130stanbul, 1964, S. 48.9. Prof.Dr. Adnan Ad\u0131var; \u0130stanbul\u2019un Fethi S\u0131ras\u0131nda Bizans Ve T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Vaziyeti; \u0130.\u00dc.Ed.Ftd.C.Iv. Say\u0131 9, Mart 1954.10. Prof.Dr. H.\u0130nalc\u0131k: &#8230;Istanbul\u2019un Feth\u0131 Ve \u0130mparatorluk..; S.13.11. Feridun Dirimtekin, 511, Y\u0131l Konferanslar\u0131, S. 4112. Erdo\u011fan Ayd\u0131n Fatih Ve Fetih Mitler Ve Ger\u00e7ekler S.137-13913. Erdo\u011fan Ayd\u0131n S.137-13914. Tursun Bey Tarihi. Haz\u0131rlayan Mertol Tulum, \u0130st. 1977. S: 67-69.15. \u00c2\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu Tarihi, S: 157-15816. \u00c2\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu Tarihi, S: 192-19517. \u00c2\u015f\u0131kpa\u015fao\u011flu Tarihi, S: 193.18. Prof.Dr. \u0130smail Hami Dani\u015fmend, \u0130zahl\u0131 Osmanl\u0131 Tarihi Kronolojisi C: I. S: 310<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Redaksiyadan: G\u00fcn\u00fcm\u00fczl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n bu m\u0259qal\u0259ni diqq\u0259tl\u0259 oxuman\u0131z\u0131 t\u00f6vsiyy\u0259 edirik. \u00c7\u00fcnki i\u00e7imizd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n qisas\u0131n\u0131 alanlarla \u00fczb\u0259\u00fcz\u00fck&#8230; Fateh Bizans\u0131 miras alaraq \u0259sl d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259ti olmaq ist\u0259yirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":46063,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-46055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46055"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46069,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46055\/revisions\/46069"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}