{"id":47237,"date":"2021-09-02T03:12:13","date_gmt":"2021-09-01T23:12:13","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=47237"},"modified":"2021-09-02T03:12:18","modified_gmt":"2021-09-01T23:12:18","slug":"salyan-rayonu-il%c9%99-%c9%99fqanistani-bir-birin%c9%99-n%c9%99-baglayir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=47237","title":{"rendered":"SALYAN RAYONU \u0130L\u018f \u018fFQANISTANI B\u0130R-B\u0130R\u0130N\u018f N\u018f BA\u011eLAYIR?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>2021-ci il avqustun 15-d\u0259 Taliban h\u0259r\u0259kat\u0131 Kabil \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259ti \u018ffqan\u0131stana y\u00f6n\u0259ldi. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u018ffqan\u0131standa c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 qalmad\u0131lar. Bunun da m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri var:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong><em>\u018ffqan\u0131stan co\u011frafi bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox da uzaq \u00f6lk\u0259 deyil;<\/em><\/strong><\/li><li><strong><em>\u018ffqan\u0131stan milyonlarla soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0130ranla h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir;<\/em><\/strong><\/li><li><strong><em>\u018ffqan\u0131stan Az\u0259rbaycan\u0131n strateji m\u00fctt\u0259fiqi Pakistan\u0131n qon\u015fusudur;<\/em><\/strong><\/li><li><strong><em>\u018fsrl\u0259r boyunca \u018ffqan\u0131stan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n da v\u0259t\u0259ni olmu\u015fdur v\u0259 v\u0259t\u0259nidir;<\/em><\/strong><\/li><li><strong><em>\u018ffqan\u0131stanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin k\u00f6k\u00fc \u00e7ox q\u0259dim zamanlara gedib \u00e7\u0131x\u0131r;<\/em><\/strong><\/li><li><strong><em>\u018ffqan\u0131stan\u0131n co\u011frafi m\u00f6vqeyi b\u00f6lg\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyi bax\u0131m\u0131ndan h\u0259lledici rola malikdir.<\/em><\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Qeyd olunanlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi v\u0259 diqq\u0259t\u0259layiq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Lakin bu yaz\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n s\u0259b\u0259bi ba\u015fqad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 zarafat xarakterli bir payla\u015f\u0131m edilmi\u015f, Taliban\u0131n haz\u0131rki lideri M\u00f6vl\u0259vi Heyb\u0259tullah Axundzad\u0259nin (1961) \u0259sl\u0259n, guya Salyan rayonunun X\u0259l\u0259c k\u0259ndind\u0259n oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259ri ba\u015fdan qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min yaz\u0131n\u0131n nam\u0259lum m\u00fc\u0259llifi, \u00e7ox g\u00fcman ki, tarix\u00e7i, yaxud tarixl\u0259 maraqlanan \u015f\u0259xsdir. Amma h\u0259d\u0259fd\u0259n bir q\u0259d\u0259r yay\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 az sonra&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r ki, Taliban\u0131n dig\u0259r r\u0259hb\u0259rl\u0259ri kimi M\u00f6vl\u0259vi Heyb\u0259tullah Axundzad\u0259 d\u0259 pu\u015ftundur. Pu\u015ftunlar \u018ffqan\u0131stan\u0131n \u0259sas xalq\u0131d\u0131r. Bu xalq bir ne\u00e7\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259bil\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fn iri pu\u015ftun tayfas\u0131 d\u00fcrrani adlan\u0131r. \u018ffqan\u0131stan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u0259sas\u0131n\u0131 1747-ci ild\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n (1698\u20131747) s\u0259rk\u0259rd\u0259si, d\u00fcrrani tayfas\u0131ndan olan \u018fhm\u0259d \u015fah Abdal\u0131 (1722\u20131772) qoymu\u015fdur. H\u0259min il\u0259d\u0259k bu tayfan\u0131n ad\u0131 abdal\u0131 idi. Ehtimala g\u00f6r\u0259, abdal\u0131lar q\u0259dim eftalitl\u0259rin t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ridir. \u018fski m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 eftalitl\u0259rin ad\u0131 hepftallar, yeoptallar, a\u011f hunlar, hunlar, hionit hunlar\u0131 kimi ke\u00e7ir. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin fikrinc\u0259, a\u011f hunlar t\u00fcrkdilli olmu\u015flar. Amma onlar\u0131 monqoldilli, yaxud irandilli hesab ed\u0259nl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r is\u0259 g\u00fcman edirl\u0259r ki, eftalit tayfa ittifaq\u0131na h\u0259m t\u00fcrkdilli, h\u0259m monqoldilli, h\u0259m d\u0259 irandilli tayfalar qo\u015fulmu\u015fdular. B\u0259llidir ki, eftalitl\u0259r 450-ci ild\u0259 Orta Asiyada v\u0259 \u018ffqan\u0131standa n\u0259h\u0259ng bir imperiya qurmu\u015fdular. 563-c\u00fc ild\u0259 h\u0259min d\u00f6vl\u0259ti indiki Monqolustandan g\u0259lmi\u015f g\u00f6yt\u00fcrkl\u0259r darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdil\u0259r. Hesab olunur ki, pu\u015ftunlar\u0131n abdal\u0131 tayfas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rin m\u0259\u015fhur abdal\u0131 tayfas\u0131 da eftalitl\u0259rin t\u00f6r\u0259m\u0259sidir. Bug\u00fcn t\u00fcrkm\u0259n abdal\u0131lar\u0131 (\u00f6zl\u0259rin\u0259 apdal deyirl\u0259r) \u0259sas\u0259n Stavropol diyar\u0131nda v\u0259 H\u0259\u015ft\u0259rxanda ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"502\" height=\"655\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-3.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47239\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47239\" class=\"wp-image-47239\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-3.jpg 502w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-3-230x300.jpg 230w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-3-115x150.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 502px) 100vw, 502px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-5.png\" alt=\"\" data-id=\"47240\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-5.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47240\" class=\"wp-image-47240\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259.<\/strong> <strong><em>Abdallar (La\u00e7\u0131n q\u0259s\u0259b\u0259sinin q\u0259dim ad\u0131) \u2013 Abdalda\u011f (Z\u0259ng\u0259zurda da\u011f) \u2013 Abdallar (Xocav\u0259ndd\u0259 q\u0131\u015flaq) \u2013 Abdal (Ordubad rayonunda da\u011f) \u2013 Abdall\u0131 (Bor\u00e7al\u0131da k\u0259nd) \u2013 Abdal (A\u011fdam rayonunda k\u0259nd) \u2013 Abdal (Tovuz rayonunda da\u011f v\u0259 \u00e7ay) \u2013 Abdall\u0131 (O\u011fuz rayonunda k\u0259nd) \u2013 Abdallar-Ulya, Abdalo\u011flu (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda k\u0259ndl\u0259r) \u2013 Avdal (Tovuz rayonunda k\u0259nd) \u2013 Avdalar (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda k\u0259nd) \u2013 Boz Abdal (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda da\u011f) \u2013 Abdal (Kr\u0131mda tatar k\u0259ndi).<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ehtimala \u0259sas\u0259n, sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer adlar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti eftalit etnoniminin m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131d\u0131r. VII \u0259sr alban tarix\u00e7isi Moisey Kalankatl\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rind\u0259 bu tayfan\u0131n ad\u0131 heptal \u015f\u0259klind\u0259dir.<sup>4<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd.<\/strong> Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, abdal tayfas\u0131n\u0131n bir qolu XVI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011fdan indiki Salyan rayonuna k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f v\u0259 orada Qaraba\u011fl\u0131 k\u0259ndini salm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Pu\u015ftunlar\u0131n abdal tayfas\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qruplar\u0131ndan biri <strong>sarbani <\/strong>adlan\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin fikrinc\u0259, bu q\u0259bil\u0259nin m\u0259n\u015f\u0259yi bilavasit\u0259 eftalitl\u0259r\u0259 v\u0259 q\u0259dim sakalara ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259<\/strong>. Sarvan (Salyan v\u0259 \u015eabran rayonlar\u0131nda iki k\u0259nd) \u2013 Sarvan (Bor\u00e7al\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin k\u00f6hn\u0259 ad\u0131 v\u0259 Bor\u00e7al\u0131 mahal\u0131nda k\u0259nd) \u2013 Sarvanlar (A\u011fcab\u0259di rayonunda v\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ngibasar mahal\u0131nda iki k\u0259nd, Nax\u00e7\u0131vanda m\u0259h\u0259ll\u0259) \u2013 Sarban-e Damuyi (\u0130ran\u0131n Sistan v\u0259 B\u0259lucistan ostan\u0131nda k\u0259nd).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd.<\/strong> X \u0259sr m\u00fc\u0259llifi \u0259l-M\u0259sudi yaz\u0131r ki, \u201cQafqazda \u2013 alanlar\u0131n qon\u015fulu\u011funda sarban adl\u0131 xalq ya\u015fay\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban liderl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, M\u00f6vl\u0259vi Muh\u0259mm\u0259d Axundzad\u0259d\u0259n sonra bu h\u0259r\u0259kat\u0131n ikinci \u0259sas r\u0259hb\u0259ri say\u0131lan Molla \u018fbdulq\u0259ni B\u0259rad\u0259r (1968) pu\u015ftunlar\u0131n abdal\u0131 tayfas\u0131ndad\u0131r. Abdal\u0131lar \u018ffqan\u0131standa v\u0259 Pakistanda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n abdal tayfas\u0131n\u0131n bir qolu Salyan\u0131n Qaraba\u011flar k\u0259ndind\u0259 ya\u015fasa da, bu k\u0259ndl\u0259 h\u0259min rayonun X\u0259l\u0259c k\u0259ndi aras\u0131nda birba\u015fa ba\u011fl\u0131l\u0131q yoxdur. M\u0259hz bunu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaraq \u0259vv\u0259ld\u0259 qeyd etdik ki, zarafat xarakterli payla\u015f\u0131m\u0131n m\u00fc\u0259llifi h\u0259d\u0259fd\u0259n bir q\u0259d\u0259r yay\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, q\u0259dim abdallar v\u0259 q\u0259dim x\u0259l\u0259cl\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 tayfalar, yaxud xalqlard\u0131r. Amma g\u0259lin n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259y\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Pu\u015ftunlar\u0131n ikinci b\u00f6y\u00fck tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 gilzayd\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u018ffqan\u0131stan\u0131n q\u0259rbp\u0259r\u0259st sonuncu prezidenti \u018f\u015fr\u0259f Q\u0259ni \u018fhm\u0259dzay (1949) gilzay tayfas\u0131ndand\u0131r. Talibl\u0259rin (abdal\u0131lar\u0131n) h\u00fccumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fcquta u\u011fram\u0131\u015f h\u00f6kum\u0259t d\u0259 \u0259sas\u0259n gilzaylardan t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdi. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u018ffqan\u0131stan\u0131n oyuncaq kommunist rejiminin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u2013 Nur Muh\u0259mm\u0259d T\u0259r\u0259ki (1917\u20131979), H\u0259fizullah \u018fmin (1929\u20131979), B\u0259br\u0259k Karm\u0259l (1929\u20131996) v\u0259 Muh\u0259mm\u0259d N\u0259cibullah (1947\u20131996) da gilzay tayfas\u0131ndan idil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, sovet i\u015f\u011fal\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f G\u00fclb\u0259ddin Hikm\u0259tyar (1947) v\u0259 Taliban\u0131n qurucusu, bu h\u0259r\u0259kat\u0131n ilk r\u0259hb\u0259ri Molla Muh\u0259mm\u0259d \u00d6m\u0259r (1960\u20132013) d\u0259 gilzay tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gilzay bu etnonimin q\u0259rb dill\u0259rind\u0259ki yaz\u0131l\u0131\u015f formas\u0131d\u0131r. Gilzaylar \u00f6zl\u0259ri is\u0259 onu \u011filci \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edirl\u0259r. Pu\u015ftun \u011filcil\u0259ri XIV\u2013XVI \u0259srl\u0259r\u0259d\u0259k t\u00fcrk dilinin x\u0259l\u0259c l\u0259hc\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Sonra onlar\u0131n tam assimilyasiyas\u0131 ba\u015f vermi\u015f, \u018ffqan\u0131standa ya\u015fayan x\u0259l\u0259cl\u0259r ham\u0131l\u0131qla pu\u015ftu dilin\u0259 ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Hindistanda x\u0259l\u0259c t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 xilci deyirdil\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259.\u00a0\u00a0 <em>X\u0259l\u0259c (Salyan rayonunda \u00fc\u00e7 k\u0259nd) \u2013 X\u0259l\u0259c (Qubadl\u0131, \u015e\u0259rur, Ucar rayonlar\u0131nda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda d\u00f6rd k\u0259nd) \u2013 X\u0259l\u0259c (\u0130randa d\u00f6rd k\u0259nd) \u2013 X\u0259l\u0259c (T\u00fcrkm\u0259nistanda inzibati-\u0259razi vahidi) \u2013 X\u0259l\u0259cl\u0259r (1290-c\u0131 ild\u0259n 1320-ci il\u0259d\u0259k Hindistan\u0131 idar\u0259 etmi\u015f t\u00fcrk s\u00fclal\u0259si) \u2013 x\u0259l\u0259c (\u018ffqan\u0131standa v\u0259 Pakistanda ya\u015fam\u0131\u015f t\u00fcrk xalq\u0131) \u2013 x\u0259l\u0259c (bug\u00fcn \u0130randa ya\u015fayan ki\u00e7ik t\u00fcrk tayfas\u0131).<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd. <\/strong>\u018ffqan\u0131stan\u0131n O\u011fuz x\u0259l\u0259c t\u00fcrkl\u0259ri orta \u0259srl\u0259rin \u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n v\u0259 s\u0259rt xalqlar\u0131ndan biri say\u0131l\u0131rd\u0131lar. X\u0259l\u0259cl\u0259rin h\u0259yat\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259, aras\u0131k\u0259silm\u0259y\u0259n basq\u0131n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ke\u00e7irdi. Onlar soyu\u011fa, istiy\u0259, acl\u0131\u011fa, susuzlu\u011fa d\u00f6z\u00fcml\u00fc idil\u0259r. Ciddi v\u0259 intizaml\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131lar. X\u0259l\u0259cl\u0259r monqollara \u00e7ox \u015fidd\u0259tli m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 sonda qalib g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, XIX \u0259srd\u0259 (1838\u20131842) \u018ffqan\u0131stana soxulmu\u015f B\u00f6y\u00fck Britaniya ordusunu da, faktiki olaraq, x\u0259l\u0259cl\u0259rin (xilcil\u0259rin) t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri \u2013 \u011filcil\u0259r m\u0259\u011flub etmi\u015fdil\u0259r. B\u0259zi salnam\u0259\u00e7il\u0259rin ehtimal\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259l\u0259c s\u00f6z\u00fc \u201cqal ac\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. Dig\u0259r tarix\u00e7il\u0259r is\u0259 bu fikird\u0259dirl\u0259r ki, o, \u0259slind\u0259, \u201cq\u0131l\u0131nc\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>1722-ci il oktyabr\u0131n 23-d\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flara qar\u015f\u0131 qiyam qald\u0131rm\u0131\u015f \u0259fqan \u011filcil\u0259ri (assimilyasiyaya u\u011fram\u0131\u015f x\u0259l\u0259c t\u00fcrkl\u0259ri \u2013 o\u011fuzlar) \u0130sfahan \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu m\u0259\u015fum hadis\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vil\u0259r imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutuna s\u0259b\u0259b oldu. 1729-cu il sentyabr\u0131n 24-d\u0259 \u015fanl\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far \u015eiraz yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f vermi\u015f Z\u0259rgan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u011filcil\u0259ri darmada\u011f\u0131n etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47241\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47241\" class=\"wp-image-47241\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"539\" height=\"550\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-6.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47242\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-6.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47242\" class=\"wp-image-47242\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-6.jpg 539w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-6-294x300.jpg 294w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SALYAN-TALIBAN-6-147x150.jpg 147w\" sizes=\"auto, (max-width: 539px) 100vw, 539px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>B\u0259hsimizi burada yekunla\u015fd\u0131ra bil\u0259rdik. Amma daha bir maraql\u0131 fakt\u0131 oxucu il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259dik.<\/p>\n\n\n\n<p>XVIII \u0259sr salnam\u0259\u00e7il\u0259rind\u0259n biri yaz\u0131r: <strong>\u201c\u018ffqan tayfas\u0131n\u0131n \u0259sli Qafqazdan \u2013 Alan \u00f6lk\u0259sind\u0259ndir. Onlar m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 aqvand\u0131rlar (albanlard\u0131r). Bug\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z adlar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rlar. \u018fvv\u0259ll\u0259r xristian olublar. Sonra \u018fmir Teymur onlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe edib 25 t\u00fcst\u00fc say\u0131nda (y\u0259qin ki, 25 ail\u0259ni v\u0259 ya n\u0259sli \u018ffqan\u0131stana) k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc. Orada h\u0259min aqvanlar \u0130slam dinini q\u0259bul etdil\u0259r v\u0259 art\u0131b-\u00e7oxald\u0131lar\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259lumatla ba\u011fl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259rik:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>M\u0259lumdur ki, pu\u015ftunlar\u0131n \u0259n iri qollar\u0131ndan biri sarbani adlan\u0131r. O da b\u0259llidir ki, orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Qafqazda \u2013 alanlar\u0131n qon\u015fulu\u011funda sarban adl\u0131 xalq ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, \u0259fqan bu xalq\u0131n ekzoetnonimidir, y\u0259ni qon\u015fu xalqlar\u0131n onlara qoydu\u011fu add\u0131r. \u018ffqanlar \u00f6zl\u0259rini p\u0259\u015ftun v\u0259 ya p\u0259xtun adland\u0131r\u0131rlar. \u018ffqan ad\u0131 is\u0259 ilk d\u0259f\u0259 VI \u0259sr\u0259 aid hind m\u0259nb\u0259yind\u0259 avaqan formas\u0131nda xat\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Maraql\u0131d\u0131r ki, q\u0259dim eftalitl\u0259r aras\u0131nda xristianl\u0131\u011f\u0131n nestorian m\u0259zh\u0259bi yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Eftalitl\u0259rin \u00f6z yepiskopu da var idi. Sasanil\u0259rl\u0259 apard\u0131qlar\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259ri is\u0259 xristian\u2013z\u0259rd\u00fc\u015fti qar\u015f\u0131durmas\u0131 hesab edirdil\u0259r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>1395-ci ilin pay\u0131z\u0131nda \u018fmir Teymur Alan \u00f6lk\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck y\u00fcr\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etmi\u015f, bundan sonra alan xalq\u0131 tarixin s\u0259hn\u0259sind\u0259n t\u0259dric\u0259n itmi\u015fdir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u0130yirmi be\u015f ail\u0259 v\u0259 ya n\u0259sil \u00fc\u00e7 \u0259sr \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir xalqa \u00e7evril\u0259 bil\u0259rdimi?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259lumat\u0131n do\u011fruluq d\u0259r\u0259c\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fchakim\u0259ni qoy oxucu \u00f6z\u00fc y\u00fcr\u00fcts\u00fcn&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">P.S.<\/span> <\/strong><em><strong>Pu\u015ftunlar q\u0259bil\u0259y\u0259 q\u00f6vm deyirl\u0259r. Q\u00f6vm\u0259 xan r\u0259hb\u0259rlik edir. H\u0259r bir q\u00f6vm n\u0259sill\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. N\u0259sil xel adlan\u0131r. N\u0259slin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u0259likdir. H\u0259r bir n\u0259sil ail\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Ail\u0259nin b\u00f6y\u00fcy\u00fc spinjiray (spin\u2013a\u011f, jiray\u2013saqqal), y\u0259ni a\u011fsaqqald\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2021-ci il avqustun 15-d\u0259 Taliban h\u0259r\u0259kat\u0131 Kabil \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259ti \u018ffqan\u0131stana y\u00f6n\u0259ldi. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u018ffqan\u0131standa c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":47243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-47237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47237"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47244,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47237\/revisions\/47244"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}