{"id":47440,"date":"2021-09-04T02:36:24","date_gmt":"2021-09-03T22:36:24","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=47440"},"modified":"2021-09-04T12:04:43","modified_gmt":"2021-09-04T08:04:43","slug":"adile-ayda-turkl%c9%99rin-ilk-atalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=47440","title":{"rendered":"AD\u0130LE AYDA: &#171;T\u00fcrkl\u0259rin \u0130lk Atalar\u0131&#187;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ke\u00e7mi\u015f s\u0259fir AD\u0130LE AYDA yaz\u0131r: &#171;Frans\u0131z v\u0259 \u0130ngilis yazarlar n\u0259d\u0259ns\u0259 PELASQLAR il\u0259 ilgil\u0259nmirl\u0259r &#8230;<br><br>Ancaq Alman aliml\u0259r PELASQLAR \u00fcz\u0259rin\u0259 ciddi \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015flar. Bunlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri BELOCH, Fick, TRE\u0130DLER, MEYER v\u0259 EHRL\u0130CH isimli aliml\u0259rdir.&#187; Bunun bir s\u0259b\u0259bi olmal\u0131d\u0131r!<br><br>G\u00f6r\u0259s\u0259n PELASQLAR Herodotu etkil\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz ola bil\u0259rmi? Yoxsa arxeoloji k\u0259\u015ffl\u0259r, t\u0259sbitl\u0259r Herodotun iddialar\u0131n\u0131 bir &#171;\u0259fsan\u0259&#187; m\u0259rt\u0259b\u0259sin\u0259 endirmi\u015fdir?<br><br>&#8230; Bunlar\u0131n he\u00e7 biri do\u011fru deyil! Tam \u0259ksin\u0259, HERODOT da HOMER d\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259ndikl\u0259rini yaz\u0131rd\u0131lar. Y\u0259ni s\u0259b\u0259b \u00e7ox sad\u0259dir. \u018fg\u0259r PELASQLAR, TYRRHENL\u018fR, Etr\u00fcskl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lsa, t\u0259kc\u0259 Anadolunun tarixin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n b\u0259ri T\u00dcRK oldu\u011fu deyil, h\u0259m d\u0259 EGEY adalar\u0131n\u0131n, Yunan\u0131stan\u0131n, h\u0259tta \u0130taliyan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki T\u00dcRK izl\u0259ri s\u00fcbut olacaqd\u0131r!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br><br>&#8230;. \u0130\u015f bununla da bitm\u0259y\u0259c\u0259k, Q\u0259rblil\u0259rin bir \u00f6y\u00fcnd\u00fckl\u0259ri Yunan v\u0259 Roma M\u0259d\u0259niyy\u0259tinin T\u00dcRK v\u0259 \u015e\u018fRQ m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xacaqd\u0131r! O zaman kiml\u0259rin barbar olmas\u0131 daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259c\u0259kdir.<br><br>&#8230; &#171;Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn, Q\u0259rb tarix\u00e7il\u0259ri PELASQLARa s\u0131\u011f\u0131nacaqlar! Ancaq m\u0259s\u0259l\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir &#8230;Bizim ilk xan\u0131m s\u0259firimiz, 6 Q\u0259rb dilini v\u0259 bir t\u00fcrk leh\u00e7\u0259sini bil\u0259n b\u00f6y\u00fck bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 ADILE AYDA, uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 a\u015fkar etmi\u015fdir:<br><br>AD\u0130LE Aydan\u0131n s\u00fcbutu: Homer \u0130L\u0130ADAn\u0131n 2-ci hiss\u0259sind\u0259 k\u00f6hn\u0259 ARGOS \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n s\u00f6z ed\u0259rk\u0259n, bu \u015f\u0259h\u0259ri &#171;PELASG\u0130K, y\u0259ni PELASQLARA A\u0130D&#187; olaraq xarakteriz\u0259 etm\u0259kd\u0259dir. Homer, daha sonra yunanlar qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 TROYA ordusunun &#171;kataloqunu&#187; izah ed\u0259rk\u0259n, &#171;Larissa \u015f\u0259h\u0259rinin b\u0259sl\u0259mi\u015f oldu\u011fu SA\u011eLAM \u015e\u00fcng\u00fcl\u00fc (Sava\u015f\u00e7\u0131) PELASQ q\u0259bil\u0259l\u0259ri&#187;nd\u0259n b\u0259hs edir. LAR\u0130SSA Tesalyadad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"436\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430.-1024x436.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47445\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430.-1024x436.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430.-300x128.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430.-150x64.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430.-768x327.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u041e\u0434\u0438\u043d-\u0438\u0437-\u0431\u0430\u0440\u0435\u043b\u044c\u0435\u0444\u043e\u0432-\u0411\u0443\u043d\u0435\u0440\u0430-\u0441-\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c-\u0442\u0430\u043d\u0446\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445-\u0441\u043a\u0438\u0444\u0441\u043a\u0438\u0445-\u0432\u043e\u0438\u043d\u043e\u0432.-\u0425\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439-\u043c\u0443\u0437\u0435\u0439-\u041a\u043b\u0438\u0432\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430..jpg 1279w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>IL\u0130ADA nin l0-CU TROYALI HEKTOR b\u00f6lm\u0259sind\u0259 DOLON adl\u0131 bir adam, Yunan donanmas\u0131na k\u0259\u015ffiyyata g\u00f6nd\u0259rilir. DOLON tutulur. O, sor\u011fu-sual edilir v\u0259 qo\u015funlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, o, Tanr\u0131 da\u011f\u0131ndan g\u0259l\u0259n PELASQEL oldu\u011funu xat\u0131rlad\u0131r. Bu, PELASQ r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin \u0259n az birinin &#171;g\u00f6yd\u0259n g\u0259lm\u0259&#187; oldu\u011funa inanmalar\u0131na i\u015far\u0259t edir. OGUZ KA\u011eAN \u0259fsan\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi &#8230; (1)<br><br>15-ci ci ild\u0259 (AX\u0130LLOS) A\u015eIL yolda\u015f\u0131 PATROKLU d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259rk\u0259n PELASQLARIN BA\u015e TANRISINA dua ed\u0259r. Allah\u0131n\u0131n \u00f6z tanr\u0131lar\u0131ndan daha g\u00fccl\u00fc oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar, yaxud da PATROKL adl\u0131 adam da PELASQDIR v\u0259 \u00f6z Tanr\u0131s\u0131na dua edir!<br><br>OD\u0130SSEYAda Tanr\u0131sal PELASQLAR, Kiritd\u0259 OTURAN mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda da yer al\u0131rlar. (2) Bel\u0259c\u0259 Kirit m\u0259d\u0259niyy\u0259ti d\u0259 bir T\u00dcRK dam\u011fas\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xar.<br><br>Heredot, dig\u0259ri pelasq olmaqla yunanlarla birg\u0259 iki irq oldu\u011funu, birinin buralardan he\u00e7 ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259rinin k\u00f6\u00e7\u0259ri oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib. Samotrake adas\u0131nda oturan pelasqlar, \u00f6nc\u0259 Attikaya, oradan da Himet da\u011f\u0131 \u0259traf\u0131na yerl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Sonra orada qald\u0131lar v\u0259 Limin adas\u0131na ke\u00e7dil\u0259r v\u0259 e.\u0259. 510-cu ild\u0259 adadan ayr\u0131lmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/EmN1Az.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47444\" width=\"892\" height=\"731\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/EmN1Az.jpg 699w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/EmN1Az-300x246.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/EmN1Az-150x123.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 892px) 100vw, 892px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>&#8230;Herodot, L\u0130DYAYA hakim olan kral\u0131n TYRRHENOS adl\u0131 o\u011flu \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin yar\u0131s\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 \u0130taliyaya k\u00f6\u00e7 etdiyini izah edir. Herodota g\u00f6r\u0259, TYRRHENLER\u0130N yuxar\u0131s\u0131ndak\u0131 KRESTON \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, \u00c7anaqqala Bo\u011faz\u0131 \u0259traf\u0131nda, PLAKYA v\u0259 SKULAKA \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan PELASQ qal\u0131\u011f\u0131 \u0259hali, &#171;barbar&#187; bir dil dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar &#8230; Yunanl\u0131lar, \u00f6zl\u0259rind\u0259n olmayan b\u00fct\u00fcn q\u00f6vml\u0259r\u0259 &#171;barbar&#187; dey\u0259rdil\u0259r &#8230; Bu da s\u00fcbut edir ki, PELASQLAR Hind-Avropa deyil ki, ayd\u0131nd\u0131r. HERODOT &#171;AT\u0130NALI PELASQLAR&#187;dan s\u00f6z a\u00e7\u0131r. Onlar SOY bax\u0131m\u0131ndan PELASQ olmas\u0131na baxmayaraq, yunanlarla qon\u015fu oldu\u011fundan Rumca dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. (3) Bu k\u0259sl\u0259r daha sonra Roma hakimiyy\u0259tin\u0259 daxil olduqda Lat\u0131n dilini m\u0259nims\u0259mi\u015f DA\u00c7YALILAR, KOMANYALILAR v\u0259 ya adlar\u0131 T\u00dcRK olan, amma Ortodokslu\u011fu q\u0259bul edinc\u0259 slavla\u015fan bolqarlar kimi idil\u0259r. HERODOTA g\u00f6r\u0259, PELASQLAR\u0131n dini Animizm idi. Tezlikl\u0259 Misirlil\u0259rin tanr\u0131lar\u0131n\u0131 q\u0259bul etdil\u0259r. Yunanlar da PELASQLARIN Tanr\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259bul etdil\u0259r! Herodot, Kserksin ANADOLU s\u0259f\u0259rini v\u0259 TROYA xarab\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc izah ed\u0259rk\u0259n ANTANDROS \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n s\u00f6z edir v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rin PELASGLARA aid oldu\u011funu bildirir.<br><br>Herodot, bir qad\u0131n\u0131n \u0259sir olaraq sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yerd\u0259n s\u00f6z ed\u0259rk\u0259n, &#171;\u00f6z zaman\u0131nda Yunan\u0131stan (GREKYA) olaraq bilin\u0259n \u00f6lk\u0259nin daha \u0259vv\u0259lki ad\u0131n\u0131n PELASQ\u0130YA oldu\u011fu&#187;nu s\u00f6yl\u0259y\u0259r! HERODOT, &#171;Yunan Mifologiyas\u0131 HES\u0130OD v\u0259 Homer t\u0259r\u0259find\u0259n PELASQLARIN tanr\u0131lar\u0131ndan yararlanaraq yazd\u0131qlar\u0131n\u0131&#187; deyir. (4)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Herodot, \u0259s\u0259rinin 4-c\u00fc hiss\u0259sind\u0259 &#171;Afinal\u0131lar\u0131n, AKROPOL \u0259traf\u0131n\u0131 divarla h\u00f6rrm\u0259y\u0259 q\u0259rar verinc\u0259, PELASQLARA m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri&#187;ni, tarix\u00e7i HEKATEOSU qaynaq g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k bildirir. PELASQLAR el\u0259 m\u00f6hk\u0259m bir divar h\u00f6r\u00fcbl\u0259r ki, bir hiss\u0259sini bu g\u00fcn d\u0259 PELARJ\u0130K divar ad\u0131yla turistl\u0259r\u0259 t\u0259qdim edirl\u0259r! Y\u0259ni Akropolda da T\u00dcRK\u00fcn duzu vard\u0131r.<br><br>HERODOTA g\u00f6r\u0259, &#171;Yunanl\u0131lar mill\u0259t hal\u0131na g\u0259lm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 PELASQLARA borcludurlar!&#187; &#171;Yunanl\u0131lar\u0131n \u0259slind\u0259 Z\u018f\u0130F bir mill\u0259t oldu\u011funu, ancaq barbar mill\u0259tl\u0259r v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 PELASQLAR il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131qdan sonra b\u00f6y\u00fck mill\u0259t hal\u0131na g\u0259ldiyi&#187; bildirilir &#8230;Bunu biz deyil, yunan tarix\u00e7isi s\u00f6yl\u0259yir. H\u0259m d\u0259 onlar\u0131n &#171;tarixl\u0259rinin Atas\u0131&#187;.<br><br>HERODOTDAN SONRAKI tarix\u00e7il\u0259r d\u0259 PELASQ v\u0259 ETR\u00dcSK s\u00f6zl\u0259rini eyni m\u0259nada i\u015fl\u0259dirdil\u0259r.<br><br>HELLANIKOSA g\u00f6r\u0259, &#171;PELASQLAR, \u0130taliyada yerl\u0259\u015ftid\u0259n sonra T\u0130RREN (ETR\u00dcSK) ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131lar.&#187; (5) LESBOSIS MYRSILOSA g\u00f6r\u0259, &#171;TYRRHENLER V\u0259t\u0259nini t\u0259rk etdikd\u0259n sonra PELASQ adlan\u0131rd\u0131lar.&#187;<br><br>HEKATEOSA g\u00f6r\u0259, BRAURONDA Afinal\u0131 qad\u0131nlar\u0131 qa\u00e7\u0131ran PELASQLARDIR. Bu fenomen h\u0259l\u0259 Orta Asiya v\u0259 Anadoluda yay\u0131lm\u0131\u015f &#171;q\u0131z o\u011furlu\u011fu&#187;ndan ba\u015fqa bir \u015fey deyil. FILOCOROSA g\u00f6r\u0259, &#171;Bu qad\u0131nlar\u0131 qa\u00e7\u0131ranlar TYRRHENLERD\u0130R &#8230;&#187;<br><br>ARISTOFAN v\u0259 SOFOKL kimi yaz\u0131\u00e7\u0131lar da PELASQ -TYRRHEN ad\u0131ndan birg\u0259 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. PELASQLAR e.\u0259. 3000-\u00e7\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u015fimaldan g\u0259l\u0259n v\u0259 Yunan\u0131standa m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f mill\u0259tin ad\u0131 idi &#8230; ETR\u00dcSK\u00c7\u018fY\u018f \u00e7ox yax\u0131n olan dill\u0259r qeyri-hind-Avropa dilidir. T\u00fcrk dili kimi &#8230; Bu dild\u0259 ki\u00e7ik da\u011f\u0131n ad\u0131 TEPAE = TEPE adlan\u0131rd\u0131! \u015eimali Amerika hindil\u0259rinin \u00e7ad\u0131rlar\u0131na verdikl\u0259ri ad kimi! PELASQLAR, \u00e7ox ehtimal ki, Q\u0259rbi Anadoluda ya\u015fam\u0131\u015f \u0259n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rdir.<br><br>1885-ci ild\u0259 Limni adas\u0131nda olan PELASQ dilind\u0259ki kitab\u0259l\u0259r, Bat\u0131l\u0131lar\u0131 \u00e7ox \u00e7a\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 &#8230; \u00c7\u00fcnki bunlar etrusk h\u0259rfl\u0259rin\u0259 v\u0259 dilin\u0259 \u00e7ox b\u0259nz\u0259yirdi! Yunanlardan f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n ARKADYALILARIN PELASQ oldu\u011funu Herodot s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259dir! .. Makedoniyaya k\u00f6hn\u0259 Yunanl\u0131lar PELA(S)GONYA deyirl\u0259rmi\u015f &#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/QN9aMT.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-47443\" width=\"893\" height=\"574\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/QN9aMT.png 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/QN9aMT-300x193.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/QN9aMT-150x97.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/QN9aMT-115x73.png 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 893px) 100vw, 893px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259tta Herodot &#171;Bir zamanlar Yunan\u0131stana PELASQ\u0130YA deyildiyini,&#187; yaz\u0131r. (6) Ellinl\u0259rin Yunan\u0131stana g\u0259lm\u0259si e.\u0259. 2000-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. PELASQLARIN bo\u015f buraxd\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259r\u0259 m\u00fcharib\u0259siz yerl\u0259\u015f\u0259rl\u0259r. PELASQ dilind\u0259n Ellin dilin\u0259 bir \u00e7ox s\u00f6zl\u0259r ke\u00e7\u0259r &#8230; Hind-Avropa dil qaydalar\u0131na uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n bu s\u00f6zl\u0259r, bu g\u00fcn d\u0259 Q\u0259rb dilcil\u0259rini \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fratmaqdad\u0131r &#8230; A\u00e7\u0131qlaya bilm\u0259yinc\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r\u0259 &#171;Pre-Helenik, Aral\u0131q d\u0259nizi m\u0259n\u015f\u0259li, Ege m\u0259n\u015f\u0259li&#187; v\u0259 ya &#171;AS\u0130AT\u0130K&#187; kimi anlay\u0131\u015flarla izah ed\u0259rl\u0259r. Bu s\u00f6zl\u0259rin Asiya m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 bu s\u00f6zl\u0259ri dem\u0259k olar ki, ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilir &#8230; Bu s\u00f6zl\u0259r ETR\u00dcSKC\u018f il\u0259 \u00e7ox b\u0259nz\u0259rdir.<br><br>Tarix\u00e7i Strabon, ba\u015fqa Yunanl\u0131 tarix\u00e7il\u0259rin L\u0130DYALI dedikl\u0259ri k\u0259sl\u0259r\u0259 PELASQ dey\u0259rl\u0259r: &#171;H\u0259r k\u0259sin fikrin\u0259 g\u00f6r\u0259 PELASQLAR, bir zamanlar b\u00fct\u00fcn Yunan\u0131stana yay\u0131lm\u0131\u015f, lakin x\u00fcsusil\u0259 TESALYAda ya\u015f\u0131yan \u00e7ox q\u0259dim bir irq v\u0259 ya mill\u0259tdi.&#187;<br><br>&#171;Limni v\u0259 \u0130MROS adalar\u0131yla, o \u0259trafdak\u0131 ba\u015fqa adalar\u0131 i\u015f\u011fal edib, oralarda ilk d\u0259f\u0259 oturmu\u015f olanlar PELASQLARd\u0131r.&#187;<br><br>&#171;PELASQLAR aras\u0131ndan Atys o\u011flu THYRRHEN adl\u0131 biri \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u0259 bir s\u0131ra dostlar tapm\u0131\u015f v\u0259 onlarla birlikd\u0259 \u0130talyan\u0131n yolunu tutmu\u015flar.&#187; (7)<br>Bel\u00e7ikal\u0131 tarix\u00e7i Albert Severius &#171;EGEL\u0130&#187; ifad\u0259sini icad ed\u0259n \u015f\u0259xsdir. Bel\u0259 deyir: &#171;Yunanl\u0131lar, \u00f6zl\u0259rind\u0259n daha m\u0259d\u0259ni olan EGEL\u0130L\u018fRd\u0259n b\u00fcr\u00fcnc, mis, qalay, qur\u011fu\u015fun, d\u0259mir, h\u0259tta m\u0259d\u0259n m\u0259nas\u0131ndak\u0131 s\u00f6zl\u0259ri alm\u0131\u015flar.&#187; (8) PELASQLAR Yunan\u0131stan\u0131 e.\u0259. 3000-ci ill\u0259rd\u0259 tutmu\u015fdular. Yunanlar is\u0259 bundan 1000 il sonra ortaya \u00e7\u0131xd\u0131lar. E.\u0259. 1250-ci ild\u0259 AKALAR v\u0259 TROYALILAR aras\u0131nda 10 illik m\u00fcharib\u0259 ba\u015flad\u0131. Yen\u0259 eyni tarixl\u0259rd\u0259, Krit sivilizasiyas\u0131 sona \u00e7atd\u0131, MIKEN sivilizasiyas\u0131 inki\u015faf etdi.<br><br>E.\u0259. 1200-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Yunan\u0131stan Hellenl\u0259rin soyundan g\u0259l\u0259n DOREYENl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istila edildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/k9pPMq.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-47442\" width=\"893\" height=\"763\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/k9pPMq.png 411w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/k9pPMq-300x256.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/k9pPMq-150x128.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 893px) 100vw, 893px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>E.\u0259. 8-ci \u0259srd\u0259 Qara d\u0259nizd\u0259n EGE v\u0259 AKDEN\u0130Z\u018f q\u0259d\u0259r yay\u0131lm\u0131\u015f bir \u00d6N T\u00fcrk dal\u011fas\u0131 g\u0259ldi. Sonra b\u0259zi yerli tayfalarla birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Misir\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. Misird\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n bu h\u00fccumun ad\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 &#171;Deniz q\u00f6vml\u0259rinin h\u00fccumu&#187; ad\u0131yla ke\u00e7\u0259r. Q\u00f6vm\u00fcn ad\u0131n\u0131 is\u0259 b\u0259zi bilginl\u0259r T\u00dcRE\u015e, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 TUR\u015eA adland\u0131r\u0131r. (9) Misirlil\u0259rin bu i\u015f\u011fala m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Tur\u015falar Q\u0259rbi Anadolu sahill\u0259rin\u0259 qay\u0131td\u0131lar. Frans\u0131z Rene Dussaud, TUR\u015eALAR\u0131n ETR\u00dcSKLER oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. (10)<br><br>\u018fslind\u0259, iranl\u0131lar da ETR\u00dcSKL\u018fR\u018f TRU\u015eKA dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirdil\u0259r.<br><br>SONUC: PELASQLAR, TUR\u015eALAR, TYRRHENLER v\u0259 Etr\u00fcskl\u0259r, Q\u0259rbi Anadoluda ya\u015fam\u0131\u015f T\u00fcrkl\u0259rdir. PELASQLAR v\u0259 \/ v\u0259 ya ETR\u00dcSKLER, sivilizasiyan\u0131 Yunan\u0131stana v\u0259 \u0130taliyaya da\u015f\u0131d\u0131lar. Atat\u00fcrk\u00fcn tarix konqresl\u0259ri il\u0259 1930-cu ill\u0259rd\u0259 ortaya \u00e7\u0131xartd\u0131\u011f\u0131 tap\u0131nt\u0131lar, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n r\u0259fl\u0259r\u0259 qoyuldu. Bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 HAL\u0130KARNAS bal\u0131q\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259krar edils\u0259 d\u0259 Q\u0259rb t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 olan tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259dd edildi.<br><br>Bir \u00e7ox Q\u0259rb yazar, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin Anadoluda, Mesopotamiyada ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, oradan Misir\u0259 v\u0259 Egeyd\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r iki kanaldan da Adalara atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra Yunan\u0131stana v\u0259 Romaya intiqal etdiyini \u00e7\u0259tind\u0259 olsa q\u0259bul etm\u0259kd\u0259dirl\u0259r.<br><br>Bunun Mesopotamiya-M\u0130S\u0130R-EGE-ADALAR- YUNANISTAN qisimi, Herodotun da \u00e7\u0259kdiyi x\u0259ttdir &#8230; Herodot, b\u0259zi Liviya q\u0259bil\u0259l\u0259rinin \u00f6zl\u0259rini TROYALI sayd\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yir! .. (11) Bunlar h\u0259rhalda e.\u0259. 800-c\u00fc ild\u0259n Qara d\u0259nizd\u0259n Egey\u0259, oradan da Misir\u0259 do\u011fru yay\u0131lan T\u00fcrkl\u0259rdir.<br><br>&#8230;Filoloqlar t\u0259r\u0259find\u0259n PELAG-SKO\u0130-nin etimolojisinin dil\u00e7ilikd\u0259 linqivistik bax\u0131mdan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Yazar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, s\u00f6z\u00fcn ikinci hiss\u0259sini meydana g\u0259tir\u0259n SKOI haqq\u0131nda t\u0259r\u0259dd\u00fcd\u0259 yer yoxdur: Yunanca \u00e7oxluq \u015f\u0259kil\u00e7isi olan Oi \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qdan sonra qalan SK he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz Sakan\u0131n q\u0131sald\u0131lm\u0131\u015f formas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, Pelasqlar da \u015eAKLARd\u0131. Ancaq Pela cinsind\u0259n olan Saklar idi. Nec\u0259 ki, Basqlar EU cinsind\u0259n olan saklar idi. Q\u0259dim Yunan tarix\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda g\u00fcl\u00fcnc bir n\u0259z\u0259riyy\u0259 vard\u0131: S\u00f6zd\u0259 Pelasqlar k\u00f6\u00e7\u0259ri olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, yunanlar onlar\u0131 leyl\u0259kl\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259tmi\u015fdil\u0259r, Yunancada leyl\u0259k &#171;Pelargosdur&#187;, a\u00e7\u0131q-a\u015fkard\u0131r ki, bu g\u00f6r\u00fc\u015f zorak\u0131, \u0259sass\u0131z v\u0259 ciddiy\u0259tsiz bir g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcr.<br><br>Pelasqlar \u0259n q\u0259dim Saklard\u0131r, y\u0259\u0131ni \u0259n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rdir. \u018fslind\u0259, \u0130san\u0131n do\u011fuldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fayan Bizans co\u011frafiyas\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisi v\u0259 tarix\u00e7i Strabon bunlar\u0131 s\u00f6yl\u0259yib: &#171;H\u0259r k\u0259sin fikrin\u0259 g\u00f6r\u0259, Pelasqiyal\u0131lar bir vaxtlar Yunan\u0131stana yay\u0131lm\u0131\u015f, f\u0259q\u0259t Tesalyada ya\u015fayan \u00e7ox q\u0259dim bir irq v\u0259 ya mill\u0259t idi&#187;.<br><br>Strabonun kitab\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u0259trl\u0259ri oxuyuruq: &#171;Limni v\u0259 IMROS adalar\u0131 il\u0259 yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 dig\u0259r adalar\u0131 i\u015f\u011fal edib \u0130LK d\u0259f\u0259 m\u0259skunla\u015fanlar da Pelasqalard\u0131r.<br><br>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Limni adas\u0131nda 1885-ci ild\u0259 Pelasq dilind\u0259 yaz\u0131lar tap\u0131ld\u0131. Bu yaz\u0131larda istifad\u0259 olunan h\u0259rfl\u0259rin v\u0259 m\u0259tnd\u0259ki dilin elm dilinin etr\u00fcskc\u0259y\u0259 \u00e7ox ox\u015famas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n elm al\u0259mini \u00e7a\u015fd\u0131rd\u0131.<br><br>S\u00f6z m\u00f6vzusu olan yaz\u0131lar Pelasq adl\u0131 saklara, y\u0259ni Proto-T\u00fcrkl\u0259r\u0259 aid oldu\u011fu a\u00e7\u0131q-a\u015fkar ik\u0259n, Pelasqlar\u0131n Yunanl\u0131 olmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259n b\u0259zi etr\u00fcskoloqlar Limni kitab\u0259l\u0259rin\u0259 Etr\u00fcsk yaz\u0131lar\u0131 dem\u0259kd\u0259 israr etm\u0259kd\u0259dirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/V9NJzB.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-47441\" width=\"897\" height=\"714\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/V9NJzB.png 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/V9NJzB-300x239.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/V9NJzB-150x120.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 897px) 100vw, 897px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yuxar\u0131da g\u00f6rd\u00fck ki, Herodota g\u00f6r\u0259, Yunan\u0131stan bir zamanlar Pelasqiya deyilirdi.<br><br>Yunan\u0131stan v\u0259 Ege adalar\u0131na \u0259lav\u0259 olaraq, Pelasqlar Q\u0259rbi Anadolunun bir hiss\u0259sini i\u015f\u011fal etdi v\u0259 \u0259srl\u0259r boyu hakim oldular.<br><br>Tarix Pelasqlar\u0131n \u0130taliyaya k\u00fctl\u0259vi miqrasiyas\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259yib. Ancaq Pela-Sakalar\u0131n \u0130taliyaya ki\u00e7ik qruplara k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fc ayd\u0131n olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, sonralar Caere ad\u0131n\u0131 alaraq, Etr\u00fcskler \u0259n b\u00f6y\u00fck limanlar\u0131ndan biri olacaq olan Agylla (Agulla) bel\u0259 bir Pelasq koloniyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n quruldu\u011fu m\u0259lumdur.<br><br>Etr\u00fcskl\u0259rl\u0259 Pelasqlar eyni dilin, y\u0259ni protot\u00fcrkc\u0259nin bir-birin\u0259 \u00e7ox yax\u0131n iki l\u0259hc\u0259sini dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131ndan, k\u00f6hn\u0259 Yunanl\u0131lar\u0131n onlar\u0131 bir-birl\u0259riyl\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131 daha \u0259vv\u0259l d\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdim.<br><br>Bu bax\u0131mdan Strabonun v\u0259 dig\u0259r yunan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Pelasq, Proto-T\u00fcrkl\u0259ri Lydiyal\u0131 adland\u0131rmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini bilm\u0259miz vacibdir. Strabon deyir: &#171;Deyildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Pelasqlar aras\u0131ndan Atys o\u011flu Tyrrhen adl\u0131 biri \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u00f6z\u00fcn\u0259 bir s\u0131ra dostlar tapm\u0131\u015f v\u0259 onlarla birlikd\u0259 \u0130talyan\u0131n yolunu tutmu\u015flar&#187;.<br><br>Bu bildiyimiz \u0259fsan\u0259nin \u00e7ox f\u0259rqli bir formas\u0131d\u0131r. Bu r\u0259q\u0259m tezisimizi z\u0259ifl\u0259tmir, h\u0259tta g\u00fccl\u0259ndirir: Lidiyadan \u00e7\u0131x\u0131b \u0130taliyaya g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 aiddir. Etr\u00fcsk deyilsin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Pelasq, Lydiya Proto &#8212; t\u00fcrkl\u0259r olsun. V\u0259 h\u0259r halda, Pelasglar SAKLAR idil\u0259r.<br><br>Qaynaqlar:<br><br>1. &#8212; \u0130lliade-Odyssee, Paris, 1965, sf. l27,132<br>2. &#8212; ayn\u0131 eser, sf.808<br>3. &#8212; Herodotus, Oxford, 1949, sf.25,26,134<br>4. &#8212; ayn\u0131 eser, sf. 135<br>5. &#8212; Pauly-Wissowa, Realencyclopade der Klassischen Altertumsvissen- shaft, Stuggart, 1948 , sf.1910<br>6. &#8212; Powell, J. Enoch, Herodotus, Oxford, 1949, cilt 1, sf. 75<br>7. &#8212; &#171;Geographie de Strabon&#187;, Paris, 1867, sf. 366<br>8. &#8212; &#171;Greece et Proche-Orient avant Homere&#187;, Bruxelles, 1968, sf. 41<br>9. &#8212; Realencylopaedia, Tyrrhen maddesi, sf.1909<br>10. &#8212; &#171;Prelydiens, Hittites, Acheens&#187; Paris, 1958, sf.21<br>11.- Herodot Tarihi, Remzi Kitabevi, \u0130stanbul, 1973, sf. 287<br>Ek Kaynak: Etr\u00fcskler (Tursakalar) T\u00fcrk idiler. \u0130lm\u00ee Deliller.Adile Ayda, Ankara: 1992.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ke\u00e7mi\u015f s\u0259fir AD\u0130LE AYDA yaz\u0131r: &#171;Frans\u0131z v\u0259 \u0130ngilis yazarlar n\u0259d\u0259ns\u0259 PELASQLAR il\u0259 ilgil\u0259nmirl\u0259r &#8230; Ancaq Alman aliml\u0259r PELASQLAR \u00fcz\u0259rin\u0259 ciddi \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015flar. Bunlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":47446,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-47440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47440"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47474,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47440\/revisions\/47474"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}