{"id":4751,"date":"2020-04-25T02:00:01","date_gmt":"2020-04-24T22:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=4751"},"modified":"2020-04-26T20:23:58","modified_gmt":"2020-04-26T16:23:58","slug":"erm%c9%99ni-yalanlarina-turk-generaldan-s%c9%99rt-reaksiya-soyqirim-yoxsa-x%c9%99yan%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=4751","title":{"rendered":"Erm\u0259ni yalanlar\u0131na T\u00fcrk generaldan s\u0259rt reaksiya &#8212; Soyq\u0131r\u0131m, yoxsa x\u0259yan\u0259t?"},"content":{"rendered":"\n<p>M\u0259lumdur ki, 24 apreli erm\u0259nil\u0259r \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edir. Erm\u0259nil\u0259rin Anadoluda, G\u00fcney v\u0259 Quzey Az\u0259rbaycanda, Qaraba\u011fda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131mlar faktlarla s\u00fcbuta yetirils\u0259 d\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259td\u0259 t\u00fcrk yox, \u201cerm\u0259ni\u201d soyq\u0131r\u0131m\u0131 termini daha \u00e7ox dil\u0259 g\u0259tirilir. Bu g\u00fcn bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri \u201ctarixi faci\u0259nin an\u0131m g\u00fcn\u00fc\u201d m\u00fcnasib\u0259til\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ver\u0259c\u0259k, d\u0259rin h\u00fczn v\u0259 \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u0259rini dil\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259kl\u0259r.&nbsp;<strong><em>B\u0259s erm\u0259nil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd etdikl\u0259ri 24 apreld\u0259 \u0259slind\u0259 n\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu suala&nbsp;<strong>EDNews.net<\/strong>&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u0259l olaraq T\u00fcrkiy\u0259 H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259qa\u00fcdd\u0259 olan zabiti, h\u0259rbi istedad\u0131 q\u0259d\u0259r tarixi m\u00f6vzularda apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalarla tan\u0131nan general-mayor B\u0259yaz\u0131d Karata\u015f cavab verib:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/img.ednews.net\/uploads\/photo_10370.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.ednews.net\/uploads\/photo_10370.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201c24 apreld\u0259n \u0259vv\u0259l 1915-ci ilin yanvar\u0131nda Sar\u0131qam\u0131\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131nda 90 min T\u00fcrk \u0259sg\u0259ri \u015f\u0259hid olub. B\u0259s Sar\u0131qam\u0131\u015fda rus ordusuna b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259nl\u0259r kiml\u0259r idi? T\u0259bii ki, b\u00f6lg\u0259ni \u0259linin i\u00e7i kimi tan\u0131yan, t\u00fcrk d\u00fc\u015fm\u0259nliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n erm\u0259ni terror d\u0259st\u0259l\u0259ri. H\u0259m\u00e7inin Sar\u0131qam\u0131\u015f \u0259m\u0259liyyat\u0131 m\u0259lumdur ki, 1914-c\u00fc ilin dekabr\u0131n 22-d\u0259 ba\u015flay\u0131b. Dekabr\u0131n 23-d\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259n t\u00fcrk ordusunun bir qolunun qar\u015f\u0131s\u0131na kiml\u0259r \u00e7\u0131x\u0131b? Yen\u0259 erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri. Bu d\u0259st\u0259l\u0259r t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub ed\u0259 bilm\u0259s\u0259 d\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131 bir xeyli gecikdirdi v\u0259 ruslara \u0259lav\u0259 q\u00fcvv\u0259 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259t qazand\u0131rd\u0131. Sar\u0131qam\u0131\u015fda erm\u0259ni x\u0259yan\u0259ti 90 min \u0259sg\u0259rimizin \u015f\u0259hid olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri idi. Lakin buna baxmayaraq t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 bir d\u0259f\u0259 bel\u0259 olsun erm\u0259nil\u0259ri bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 ittiham etm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 erm\u0259ni terror d\u0259st\u0259l\u0259ri ard\u0131c\u0131l \u00fcsyanlar qald\u0131raraq Anadoluda, Yozqat, Van, Bitlis kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 q\u0259tliamlar t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 ill\u0259rl\u0259 onlar\u0131n hamisi olmu\u015f, onlara sahib \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, onlara yurd vermi\u015f Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 x\u0259yan\u0259t edirdil\u0259r. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u00e7oxmill\u0259tli imperiya oldu\u011fu v\u0259 islam \u015f\u0259ri\u0259ti \u0259sas\u0131nda idar\u0259 edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, burada d\u00f6vl\u0259t etnik ayr\u0131se\u00e7kiliyin tamamil\u0259 \u0259lehin\u0259 olub. \u00dcmumilikd\u0259, Osmanl\u0131da 400-d\u0259n \u00e7ox erm\u0259ni nazir v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. X\u00fcsus\u0259n XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 birjalar\u0131, maliyy\u0259 fondlar\u0131 erm\u0259ni i\u015f adamlar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olub. B\u00fct\u00fcn bunlar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tind\u0259 he\u00e7 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 bir nifr\u0259t, ayr\u0131se\u00e7kilik olmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>24 apreld\u0259 n\u0259yin ba\u015f verdiyin\u0259 g\u0259l\u0259k. Erm\u0259nil\u0259r 1915-ci ilin mart ay\u0131nda \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00fcsyan qald\u0131rd\u0131lar. 24-25 aprel tarixl\u0259rind\u0259 is\u0259 \u00c7anaqqalan\u0131 z\u0259bt etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa q\u00fcvv\u0259l\u0259ri quruya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7anaqqalak\u0131 quru d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l Yalova, Bursa, \u0130zmit kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri \u00fcsyanlara ba\u015flad\u0131. Plana g\u00f6r\u0259 ingilisl\u0259r \u00c7anaqqalada z\u0259f\u0259r qazanacaq, qurudan \u00f6lk\u0259miz\u0259 soxulacaq v\u0259 onlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 erm\u0259ni \u00fcsyan\u00e7\u0131lar qar\u015f\u0131layacaqd\u0131. X\u00fcsus\u0259n \u0130stanbulda, Qumqap\u0131da erm\u0259ni t\u0259xribat\u00e7\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin nec\u0259 t\u0259\u015fkilatland\u0131\u011f\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 M\u0259hsusa (Osmanl\u0131 k\u0259\u015ffiyyat t\u0259\u015fkilat\u0131) hesabatlar\u0131nda \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izah olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin bu m\u0259krli plan ba\u015f tutmad\u0131. \u00c7anaqallada t\u00fcrk ordusu z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131. \u00dcsyan \u00e7\u0131xan b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00fcsyan yat\u0131r\u0131ld\u0131. Erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259rinin ba\u015fbil\u0259nl\u0259ri say\u0131lan 235 n\u0259f\u0259rlik qrup \u0259l\u0259 ke\u00e7iril\u0259r\u0259k 24 aprel tarixind\u0259 s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi. Y\u0259ni, 24 apreld\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 n\u0259 deportasiya, n\u0259 d\u0259 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259dilm\u0259yib. 105 ildir bu q\u0259d\u0259r s\u0259s-k\u00fcy salaraq qeyd etdikl\u0259ri \u201csoyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc\u201dnd\u0259 sad\u0259c\u0259 235 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni s\u00fcrg\u00fcn edilib. Qeyd edim ki, s\u00fcrg\u00fcn q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edildiyi tarixd\u0259 h\u0259l\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131ndan deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar verm\u0259mi\u015fdi. Bu q\u0259rar iyunda q\u0259bul edildi v\u0259 deportasiyalar ba\u015flad\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Nicat \u0130SMAYILOV<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259lumdur ki, 24 apreli erm\u0259nil\u0259r \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edir. Erm\u0259nil\u0259rin Anadoluda, G\u00fcney v\u0259 Quzey Az\u0259rbaycanda, Qaraba\u011fda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131mlar faktlarla s\u00fcbuta yetirils\u0259 d\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-4751","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4753,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751\/revisions\/4753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}