{"id":47883,"date":"2021-09-10T03:27:22","date_gmt":"2021-09-09T23:27:22","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=47883"},"modified":"2021-09-10T18:21:16","modified_gmt":"2021-09-10T14:21:16","slug":"din-bizi-ayirmaq-deyil-birl%c9%99sdirm%c9%99k-vasit%c9%99si-olmalidir-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=47883","title":{"rendered":"D\u0130N B\u0130Z\u0130 AYIRMAQ DEY\u0130L, B\u0130RL\u018f\u015eD\u0130RM\u018fK VAS\u0130T\u018fS\u0130 OLMALIDIR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu \u00abT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckd\u0259 S\u0259lcuqlu x\u0259st\u0259liyi\u00bb kitab\u0131ndan \u2014 2016<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li:&nbsp;<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=47533\">https:\/\/fedai.az\/?p=47533<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=47533\">https:\/\/fedai.az\/?p=47533<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=47611\">https:\/\/fedai.az\/?p=47611<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=47692\">https:\/\/fedai.az\/?p=47692<\/a>, <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=47800)\">https:\/\/fedai.az\/?p=47800)<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fmir Teymurun \u018fhli-Beyt sevgisi, Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.\u0259.s) \u00f6vladlar\u0131na r\u0259\u011fb\u0259tinin sonsuz olmas\u0131 onlarla tarixi \u0259s\u0259rd\u0259 \u0259ks olunub. \u018fmir Teymur H\u0259l\u0259bd\u0259 Qaz\u0131 Al\u0259muddin \u018fl-Kufsid\u0259n soru\u015fdu: \u201cH\u0259zr\u0259ti \u018fli, M\u00fcaviyy\u0259 v\u0259 Yezid haqq\u0131nda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259n?\u201d Qaz\u0131 cavab verdi: \u201cH\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc m\u00fcct\u0259hiddir.\u201d Bu cavabdan \u018fmir ac\u0131qlan\u0131b dedi: \u201cHaql\u0131 olan \u018flidir, M\u00fcaviyy\u0259 zalimdir, Yezid is\u0259 canidir. Siz h\u0259l\u0259blil\u0259r H\u00fcseynin q\u0259tlind\u0259 \u015faml\u0131lar q\u0259d\u0259r g\u00fcnahkars\u0131n\u0131z.\u201d \u00c7oxlar\u0131, x\u00fcsus\u0259n s\u00fcnni qarda\u015flar\u0131m\u0131z \u018fhli-Beyt\u0259 \u018fmir Teymurun bu b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259 sevgisini oxuyark\u0259n onun \u015fi\u0259 olmas\u0131n\u0131 soru\u015farlar. \u018fmir Teymur n\u0259 s\u00fcnni, n\u0259 d\u0259 \u015fi\u0259 idi. O, \u0259sil m\u00fcs\u0259lman idi. Allah\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayana bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r kamil v\u0259 pak bir \u0130slam \u00f6vlad\u0131yd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"252\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47884\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47884\" class=\"wp-image-47884\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1.jpg 200w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1-119x150.jpg 119w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"214\" height=\"236\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-9.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47885\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47885\" class=\"wp-image-47885\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-9.jpg 214w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-9-136x150.jpg 136w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"251\" height=\"201\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47903\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-4.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47903\" class=\"wp-image-47903\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-4.jpg 251w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-4-150x120.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 251px) 100vw, 251px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Burada \u018fhli-s\u00fcnn\u0259 olan \u018fmir Teymurun h\u0259r y\u00fcz ild\u0259n bir Allah\u0131n \u0130slam\u0131 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin olmas\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 (bu \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259ks\u0259r\u0259n t\u00fcrkl\u0259r oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck) bir fikri n\u0259z\u0259riniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram: <strong>\u201cYeddinci y\u00fcz ilin ba\u015f\u0131nda (hicri tarixil\u0259 \u2013 m\u00fc\u0259l.) Olcaytu Sultan ibn \u018fr\u011fun xan (l\u0259q\u0259bi Sultan M\u0259h\u0259mm\u0259d Xudab\u0259nd\u0259, \u00c7ingiz xan n\u0259slind\u0259n olan Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin h\u00f6kmdar\u0131, H\u00fclak\u00fc xan\u0131n o\u011flu \u2013 m\u00fc\u0259l.) m\u0259lum olan ild\u0259 (1305-ci il \u2013 m\u00fc\u0259l.) b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 Qazan xandan sonra s\u0259lt\u0259n\u0259tin taxt\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fdi. Bir g\u00fcn onun qula\u011f\u0131na x\u0259b\u0259r \u00e7atd\u0131 ki, M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) dini o q\u0259d\u0259r g\u00fccd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb ki, m\u00fcs\u0259lmanlar namaz \u00fcst\u00fcnd\u0259 t\u0259\u015f\u0259hh\u00fcdd\u0259n sonra M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) v\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ad\u0131na salavat \u00e7evirmirl\u0259r.<\/strong> Bu s\u00f6hb\u0259td\u0259n agah olan kimi yerind\u0259n qalx\u0131b Sultaniyy\u0259 (C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259h\u0259r \u2013 m\u00fc\u0259l.) c\u00fcm\u0259 m\u0259scidin\u0259 getdi v\u0259 \u0130slam aliml\u0259rinin oraya topla\u015fmas\u0131n\u0131 buyurdu. Sonra Sultan onlardan soru\u015fdu: \u201cNamaz \u00fcst\u00fcnd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) v\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rinin ad\u0131na salavat \u00e7evirm\u0259yin n\u0259 kimi f\u0259zil\u0259tl\u0259ri var?\u201d Onlar bir a\u011f\u0131zdan \u201cAllah-T\u0259alan\u0131n h\u00f6km\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 namaz \u00fcst\u00fcnd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) v\u0259 onun t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rinin ad\u0131na salavat \u00e7evirm\u0259k g\u0259r\u0259kdir\u201d \u2013 dey\u0259 cavab verdil\u0259r. Bu vaxt bir d\u0259st\u0259 \u00fcl\u0259ma: \u201c\u0130mam \u015eafii (s\u00fcnnil\u0259r aras\u0131nda t\u0259riq\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u2013 m\u00fc\u0259l.) demi\u015fdir ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d v\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ad\u0131na salavat \u00e7evirm\u0259d\u0259n q\u0131l\u0131nan namaz batil hesab olunur\u201d \u2013 \u00f6z fikrini bildirdi. Ba\u015fqa bir d\u0259st\u0259 \u00fcl\u0259ma, \u0130mam \u018fz\u0259m (\u018fbu H\u0259nif\u0259 Noman ibn Sabit\u2013s\u00fcnni h\u0259n\u0259fi t\u0259riq\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u2013 m\u00fc\u0259l.) demi\u015fdir ki, M\u0259h\u0259mm\u0259din v\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ad\u0131na salavat \u00e7evrilm\u0259y\u0259n namaz haramd\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p> Bel\u0259 olan halda Sultan \u00fcl\u0259malardan soru\u015fdu: <strong>\u201cO biri pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin adlar\u0131na salavat \u00e7evir\u0259nd\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131n\u0131n, t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rinin adlar\u0131n\u0131 yad el\u0259mirl\u0259r? Hat\u0259m\u00fcl \u018fnbiya olan pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rimiz\u0259 salavat \u00e7evir\u0259nd\u0259 is\u0259 \u201cpey\u011f\u0259mb\u0259r \u00f6vlad\u0131\u201d k\u0259lm\u0259sini d\u0259 qo\u015furlar?\u201d <\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47887\" width=\"899\" height=\"602\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-3.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-4-3-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 899px) 100vw, 899px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>C\u0259mi \u00fcl\u0259ma bu suala cavab verm\u0259y\u0259 aciz qald\u0131, onlar fikr\u0259 getdil\u0259r. Bel\u0259 olduqda Sultan s\u00f6yl\u0259di: \u201cBu suala cavab ver\u0259nd\u0259 \u00fcr\u0259yim\u0259 iki \u015fey g\u0259lir: birincisi budur ki, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz M\u0259h\u0259mm\u0259di (s.\u0259.s) o\u011fulsuz hesab el\u0259yirl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, Tanr\u0131-T\u0259ala M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 (s.\u0259.s) sonsuzlu\u011fu layiq g\u00f6r\u00fcb. Onu dey\u0259nl\u0259rin bu d\u00fcnyadak\u0131 n\u0259sli k\u0259silib. Qalan olubsa da ad\u0131-san\u0131 \u00e7\u0131xmay\u0131b, onlar\u0131 bir adam tan\u0131may\u0131b. \u018fslind\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin (s.\u0259.s) z\u00fcriyy\u0259tl\u0259rinin say\u0131 o q\u0259d\u0259r \u00e7ox olub ki, onlar\u0131n hesab\u0131n\u0131 Allahdan ba\u015fqa kims\u0259 bilm\u0259z. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin (s.\u0259.s) ad\u0131na salavat \u00e7evir\u0259nd\u0259n sonra onun \u00f6vladlar\u0131na da xo\u015fluq dil\u0259m\u0259k g\u0259r\u0259kdir. \u0130kinci budur ki, ke\u00e7mi\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rd\u0259n ham\u0131s\u0131n\u0131n dinl\u0259ri, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r ya yox edil\u0259rdi, ya da d\u0259yi\u015fdiril\u0259rdi. Onlar\u0131n dinl\u0259rinin ehkamlar\u0131 \u0259b\u0259di deyildi. \u0130slam dini is\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259kd\u0259n azadd\u0131r, qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k bir qaydada saxlan\u0131lar. Bel\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00fcmm\u0259tl\u0259ri salavat \u00e7evirib onun ad\u0131n\u0131 zikr el\u0259y\u0259n zaman onun \u00f6vladlar\u0131n\u0131 da yada g\u0259tirm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.s) \u00fcmm\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u0259lum olsun, M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.\u0259.s) dininin hamil\u0259ri, Quran\u0131n v\u0259 h\u0259disl\u0259rin m\u0259nalar\u0131n\u0131 \u015f\u0259rh el\u0259y\u0259n adamlar, \u015f\u0259ri\u0259t elminin l\u0259yaq\u0259ti hafizl\u0259ri \u0259nbiyalardan v\u0259 m\u00fcrs\u0259ll\u0259rd\u0259n qalan elmin varisl\u0259ridir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sultan bu s\u00f6zl\u0259ri s\u00f6yl\u0259dikd\u0259n sonra \u00fcl\u0259malar v\u0259 camaat aras\u0131ndan bir u\u011fultu ke\u00e7di. M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) v\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ad\u0131na salavat \u00e7evirdil\u0259r. Bu zaman sultan bel\u0259 s\u00f6yl\u0259di:<strong> \u201cM\u0259h\u0259mm\u0259din \u00f6vladlar\u0131ndan birincisi \u2013 H\u0259zr\u0259ti \u018fli (\u0259), sonuncusu M\u0259h\u0259mm\u0259d Mehdi (\u0259) Ax\u0131r-\u0259z-zamand\u0131r. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin (s.\u0259.s) \u00f6vladlar\u0131n\u0131n izni v\u0259 r\u00fcsx\u0259ti olmadan onun m\u00fclk\u00fcn\u0259 \u0259l vurmamal\u0131y\u0131q ki, \u0259l vurmu\u015f olsaq talan\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015f olar\u0131q\u201d.<\/strong> Bu s\u00f6zl\u0259r sultan\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra c\u0259mi \u00fcl\u0259ma namaza \u0259yl\u0259\u015fdi. Namazdan sonra sultan \u0259mr etdi: \u201cH\u0259qiq\u0259t bel\u0259dirs\u0259, \u018fhli-Beytin ad\u0131na x\u00fctb\u0259 oxumaq, \u00fcz\u0259rind\u0259 onlar\u0131n adlar\u0131 h\u0259kk olunmu\u015f sikk\u0259l\u0259r buraxmaq g\u0259r\u0259kdir\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fi bel\u0259 g\u00f6r\u0259n, Sultan\u0131n s\u00f6zl\u0259rini e\u015fid\u0259n \u00fcl\u0259ma onun fikrini t\u0259sdiql\u0259di <strong>(\u00d6nc\u0259 bildirdiyim kimi Sultan Olcaytuya q\u0259d\u0259r M\u00fcaviyy\u0259 \u018fbu S\u00fcfyana salavat \u00e7\u0259kilirdi. O biyab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131\u011fa bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 son qoyuldu \u2013 m\u00fc\u0259l.)<\/strong>. Allaha iman g\u0259tirdil\u0259r v\u0259 \u201cOlcaytu Sultan din\u0259, \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 r\u0259vac ver\u0259ndir\u201d m\u0259zmunlu f\u0259tva yayd\u0131lar\u201d <strong>(\u201c\u018fmir Teymurun v\u0259siyy\u0259tl\u0259ri\u201d Bak\u0131. 1991 s\u0259h. 55-56).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Maraql\u0131d\u0131r ki, ist\u0259r tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 bu g\u00fcn bu yanl\u0131\u015flar \u00fczr\u0259 T\u00fcrk\u00fcn b\u00f6y\u00fck zatlar\u0131 daim h\u0259d\u0259fd\u0259 olublar. Fateh \u00c7ingiz Xan &#8212; monqol adland\u0131r\u0131lmaqla yana\u015f\u0131 kafir, qani\u00e7\u0259n, \u018fmir Teymur &#8212; \u0259zazil, \u00e7ox sayl\u0131 q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259d\u0259n s\u0259rk\u0259rd\u0259, Hallac\u0131 M\u0259nsur -Allaha qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan kafir, Bab\u0259k- kafir, \u00fcsyan\u00e7\u0131, islam \u0259leyhidar\u0131, Hasan Sabbah &#8212; terror\u00e7u, xa\u015fxa\u015fi v\u0259 s., N\u0259imi v\u0259 N\u0259simi &#8212; pozuculuqla m\u0259\u015f\u011ful olan kafir, H\u00fclak\u00fc Xan &#8212; kafir, qan i\u00e7\u0259n, x\u0259lif\u0259ni r\u0259qqas\u0259 kimi r\u0259qs etdir\u0259n v\u0259 s. \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rimizi bizl\u0259r\u0259 t\u0259qdim ed\u0259n b\u00f6y\u00fck bir yalan ortadad\u0131r v\u0259 kims\u0259 bu yalan\u0131 ortadan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131r. Uydurulmu\u015f bu yalanlar\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k daha \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131na &#171;ay\u0131 xidm\u0259ti&#187; g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bu bizim sad\u0259l\u00f6vhl\u00fcy\u00fcm\u00fcz deyil, sad\u0259c\u0259 nadanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Vallahi v\u0259 billahi bel\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47888\" width=\"896\" height=\"544\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-1.jpg 288w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-1-150x91.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 896px) 100vw, 896px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Qeyd: <\/span><em>Kitab\u0131n bir \u00e7ox b\u00f6l\u00fcm\u0259rind\u0259 Nizam\u00fcl-M\u00fclk\u00fc t\u00fcrk d\u00fc\u015fm\u0259ni, Hasan Sabbah\u0131 is\u0259 t\u00fcrk olaraq t\u0259qdim etm\u0259yin bir \u00e7ox \u00f6z\u00fcnd\u0259n m\u00fc\u015ft\u0259beh tarix fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015f &#171;alimin&#187; xo\u015funa g\u0259lm\u0259di. M\u0259nb\u0259 ist\u0259dil\u0259r. Gah Sabbah\u0131 &#171;xa\u015fxa\u015fi&#187;, gah da &#171;terror\u00e7u&#187; adland\u0131rd\u0131lar. Amma ortaya br d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun fakt qoya bilm\u0259dil\u0259r. Nizam\u00fcl-M\u00fclk\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 kitabda onun bir fars milliy\u0259t\u00e7isi olmas\u0131n\u0131 faktlarla s\u00fcbuta yetirs\u0259m d\u0259 o fikirl\u0259ri \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131b o \u015f\u0259r\u0259fsiz t\u00fcrk d\u00fc\u015fm\u0259nini d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259hz Hasan Sabbah\u0131n m\u0259ktubundan v\u0259 \u00e7ox sayl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra Nizam\u00fcl-M\u00fclk\u00fcn o\u011flanlar\u0131n\u0131n v\u0259 n\u0259v\u0259l\u0259rinin har\u0131nl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Pad\u015fah M\u0259lik\u015fahla Nizam\u00fclm\u00fclk\u00fcn aralar\u0131 soyuyur v\u0259 ona bel\u0259 bir m\u0259ktub yaz\u0131r: <strong>\u201cS\u0259n m\u0259nim d\u00f6vl\u0259timi v\u0259 m\u0259ml\u0259k\u0259timi istila ed\u0259r\u0259k \u00f6vladlar\u0131na v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259nl\u0259rin\u0259 pe\u015fk\u0259\u015f etmis\u0259n. Bunlar m\u0259nim adamlar\u0131ma h\u00f6rm\u0259t etmirl\u0259r, xalqa z\u00fcl\u00fcm edirl\u0259r v\u0259 s\u0259n bunlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rm\u0131rsan. \u0130st\u0259yirs\u0259nmi, v\u0259zirlik m\u00f6h\u00fcr\u00fcn\u00fc \u0259lind\u0259n, sar\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan al\u0131m v\u0259 xalq\u0131 sizin z\u00fclm\u00fcn\u00fczd\u0259n qurtar\u0131m?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Nizam\u00fcl -M\u00fclk is\u0259 Sultan M\u0259lik\u015faha t\u0259hdid kimi bel\u0259 bir cavab yazmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259qdim etmi\u015f\u0259m: \u201cD\u00f6vl\u0259t\u0259 \u015f\u0259rik oldu\u011fumuzu h\u0259l\u0259 bilmirs\u0259nmi? Bu v\u0259zirlik m\u00f6h\u00fcr\u00fc v\u0259 sar\u0131\u011f\u0131 ba\u015f\u0131ndak\u0131 tac\u0131nla o q\u0259d\u0259r \u0259laq\u0259lidir ki, m\u00f6h\u00fcr\u00fc ald\u0131qdan sonra tac da ba\u015f\u0131nda qalmaz, ged\u0259r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dan\u0131\u015f\u0131lan b\u0259hsi daha d\u0259rind\u0259n anlaman\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r bir m\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259saslanan Hasan Sabbah\u0131n m\u0259ktubunu diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"188\" height=\"268\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-8-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47889\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47889\" class=\"wp-image-47889\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-8-1.jpg 188w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-8-1-105x150.jpg 105w\" sizes=\"auto, (max-width: 188px) 100vw, 188px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"337\" height=\"450\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/nizamulmulk-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47901\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47901\" class=\"wp-image-47901\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/nizamulmulk-2.jpg 337w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/nizamulmulk-2-225x300.jpg 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/nizamulmulk-2-112x150.jpg 112w\" sizes=\"auto, (max-width: 337px) 100vw, 337px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"307\" height=\"164\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-5-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47907\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-5-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47907\" class=\"wp-image-47907\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-5-1.jpg 307w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-5-1-300x160.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/images-5-1-150x80.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 307px) 100vw, 307px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>Sultan M\u0259lik\u015fah\u0131n Hasan Sabbaha m\u0259ktubu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Basmillahi r\u0259hmani r\u0259him!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Hasan Sabbah, bilm\u0259lis\u0259n ki, e\u015fitdiyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 (sem-i humayunumuza vasil oldu\u011fu v\u0259ch il\u0259) yeni bir din v\u0259 mill\u0259t yaratm\u0131san v\u0259 insanlar\u0131 aldad\u0131rsan. Zaman\u0131n sultan\u0131na \u00fcsyan etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259siniz v\u0259 cahil da\u011fl\u0131lar\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131za toplay\u0131rs\u0131n\u0131z v\u0259 siz\u0259 ba\u011fl\u0131 olanlar yum\u015faq des\u0259k \u015firin s\u00f6zl\u0259rl\u0259 aldad\u0131b ist\u0259diyiniz h\u0259r \u015feyi b\u0131\u00e7aqlatma\u011fa haz\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z. M\u0259lik v\u0259 mill\u0259tin g\u00fcc\u00fc, dinin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin nizam\u0131 il\u0259 dayanan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n x\u0259lif\u0259sini t\u0259hqir edirsiniz. Bu s\u0259hvl\u0259ri t\u0259rk ed\u0259r\u0259k m\u00fcs\u0259lman olmal\u0131san. \u018fks t\u0259qdird\u0259, \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck bir ordu g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc v\u0259 sizin \u0259traf\u0131n\u0131zdak\u0131lar\u0131n can\u0131na ac\u0131y\u0131n! \u018flinizd\u0259ki qalan\u0131n \u0259l\u0259ke\u00e7m\u0259z olmas\u0131 il\u0259 f\u0259xr etm\u0259yin! H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bil ki, \u0259lind\u0259ki \u018fl\u0259mut qalas\u0131n\u0131n qalalar\u0131 g\u00f6y\u00fcn dir\u0259kl\u0259ri kimi olsa da, Allah\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 onlar\u0131 m\u0259hv ed\u0259c\u0259y\u0259m! &#171;.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Hasan Sabbah\u0131n M\u0259lik\u015faha cavab\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u0259s\u0259n Sabbah M\u0259lik\u015fah\u0131n m\u0259ktubuna cavab olaraq yaz\u0131b: &#171;\u018fdal\u0259t v\u0259 xalq\u0131n rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fan Sultan Cihangirin hakimiyy\u0259ti uzun olsun!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"220\" height=\"276\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Asabah2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47890\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47890\" class=\"wp-image-47890\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Asabah2.jpg 220w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Asabah2-120x150.jpg 120w\" sizes=\"auto, (max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"180\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/1469955585608.jpg\" alt=\"\" data-id=\"47891\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/1469955585608.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=47891\" class=\"wp-image-47891\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/1469955585608.jpg 320w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/1469955585608-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/1469955585608-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Ziya\u0259ddin Hakan adl\u0131 s\u0259fir buraya g\u0259l\u0259r\u0259k sultan\u0131n bu f\u0259rman\u0131n\u0131 biz\u0259 \u00e7atd\u0131randa, sultan\u0131n bu f\u0259rman\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131m. V\u0259 Sultan bu zavall\u0131 xidm\u0259t\u00e7ini xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u00fcrurdan ba\u015f\u0131m g\u00f6yl\u0259r\u0259 ucald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130ndi \u00f6z v\u0259ziyy\u0259tim v\u0259 inanclar\u0131m haqq\u0131nda bir az dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. \u00dcmid edir\u0259m ki, sultan\u0131n qap\u0131s\u0131nda qul olan bu adam\u0131 dinl\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259riml\u0259, d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131yla v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Nizam\u00fcl-M\u00fclk kimi insanlarla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u00fcm\u00fc ifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131m varsa, bundan sonra sultan\u0131n q\u0259rar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259yim vacibdir. Bu \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015facaq inanclar\u0131n\u0131za v\u0259 q\u0259rarlar\u0131n\u0131za \u0259m\u0259l etm\u0259s\u0259m, \u0130slamdan d\u00f6nd\u00fcy\u00fcm\u00fc v\u0259 Allaha v\u0259 haqq pey\u011f\u0259mb\u0259rin\u0259 \u00fcsyan etdiyimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn! Ancaq sultan m\u0259nim haqq\u0131mda d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimin <strong>(Nizam\u00fcl-M\u00fclk-X.\u018f.)<\/strong> s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq q\u0259rar ver\u0259rs\u0259, \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liy\u0259m. \u00c7\u00fcnki g\u00fccl\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r haqq\u0131 yanl\u0131\u015f, s\u0259hvl\u0259ri do\u011fru g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rl\u0259r. \u018fslind\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul bir v\u0259ziyy\u0259t olaraq g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. B\u0259lk\u0259 m\u0259nim pad\u015fah\u0131m bilmirdi, onlara bu qulluq\u00e7unun v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131m: Atam, \u0130mam \u015eafii m\u0259zh\u0259bin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bir m\u00fcs\u0259lman idi. D\u00f6rd ya\u015f\u0131m olanda m\u0259ni m\u0259kt\u0259b\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi v\u0259 t\u0259hsiliml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu. On d\u00f6rd ya\u015f\u0131ma q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif elm sah\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Quran v\u0259 h\u0259disl\u0259rd\u0259 bacar\u0131ql\u0131 oldum <strong>[\u0130bn-i Esir, c. X, s. 131<\/strong>&#8212; T\u00fcrkc\u0259 yay\u0131nda Hasan Sabbah\u0131n h\u0259nd\u0259s\u0259, hesab, n\u00fccum, sehr v\u0259 b. elml\u0259r\u0259 sahib oldu\u011fu deyilir.].<\/p>\n\n\n\n<p> Sonra dini \u015f\u00f6vq\u0259 qap\u0131ld\u0131m. \u0130mam \u015eafiinin kitablar\u0131nda, pey\u011f\u0259mb\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131n (n\u0259v\u0259l\u0259rinin) f\u0259zil\u0259ti v\u0259 imam\u0259ti (xilaf\u0259t) haqq\u0131nda \u00e7oxlu r\u0259vay\u0259tl\u0259r tapd\u0131m. H\u0259mi\u015f\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcn imam\u0131n\u0131 axtar\u0131rd\u0131m, \u00e7\u00fcnki d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzind\u0259 onlar\u0131n imam\u0259tin\u0259 meyl edirdim. <\/p>\n\n\n\n<p>Birt\u0259h\u0259r d\u00fcnya i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda v\u0259 insanlar\u0131n n\u0259z\u0259rind\u0259 vacib say\u0131lan i\u015fl\u0259rin arxas\u0131nca ged\u0259rk\u0259n dini m\u0259qs\u0259dl\u0259rimi unutdum v\u0259 d\u00fcnya i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131qdan sonra q\u0259lbimi tamamil\u0259 unutdum. \u00d6z\u00fcm\u00fc m\u0259xluqat\u0131n xidm\u0259tin\u0259 ba\u011flayaraq Yaradana xidm\u0259td\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kdim. Allah -T\u0259ala bu i\u015fim\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n\u0259 \u00e7oxlu d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin \u0259liyl\u0259 vuraraq m\u0259ni bu c\u00fcr i\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durma\u011fa m\u0259cbur etdi. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259ri v\u0259 \u00e7\u00f6ll\u0259ri g\u0259zdim, dola\u015fd\u0131m. H\u0259r c\u00fcr \u00e7\u0259tinlik v\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131larla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Nizam\u00fcl-M\u00fclkl\u0259 aram\u0131zda ke\u00e7\u0259n v\u0259ziyy\u0259ti bilirsiniz. Uca Allah m\u0259ni o b\u0259ladan xilas etdi v\u0259 n\u0259hay\u0259t ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, b\u00fct\u00fcn bunlar m\u0259xluqa xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k Yaradan\u0131n xidm\u0259tind\u0259n ayr\u0131lma\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 dini xidm\u0259t v\u0259 axir\u0259t i\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcml\u0259 yenid\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7dim. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Reyd\u0259n Ba\u011fdada getdim v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t orada qald\u0131m, \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259ti, x\u0259lif\u0259l\u0259rin v\u0259 din aliml\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259tini \u00f6yr\u0259ndim v\u0259 hadis\u0259l\u0259rin daxili t\u0259r\u0259fini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131m. G\u00f6rd\u00fcm ki, Abbasi x\u0259lif\u0259l\u0259ri \u0259xlaqi f\u0259zil\u0259tl\u0259rd\u0259n (muruvv\u0259, fut\u00fcvva) v\u0259 \u0130slamdan uzaqd\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, imam\u0259t v\u0259 xilaf\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 formala\u015fan k\u00fcfr v\u0259 bid\u0259t \u0130slamdan v\u0259 t\u0259qvadan daha yax\u015f\u0131d\u0131r. Ba\u011fdaddan Misir\u0259 getdim, \u0259sl x\u0259lif\u0259 v\u0259 h\u0259qiqi imam oradayd\u0131. Ara\u015fd\u0131rd\u0131m v\u0259 onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini m\u00fc\u015fahid\u0259 etdim. N\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131 Abbasil\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox xilaf\u0259t\u0259 v\u0259 imam\u0259t\u0259 layiq g\u00f6rd\u00fcm. Fatimil\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq Abbasil\u0259rin xilaf\u0259tind\u0259n tamamil\u0259 \u00fcz d\u00f6nd\u0259rdim. Abbasi x\u0259lif\u0259l\u0259ri m\u0259ni yolda tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn arxamca adamlar g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r. Allah m\u0259ni onlardan xilas etdi v\u0259 sa\u011f -salamat Misir\u0259 \u00e7atd\u0131m. Bundan sonra h\u0259bs olunma\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn Misir \u0259sg\u0259rl\u0259rinin komandiri \u018fmir-\u00fcl-C\u00fcy\u00fc\u015f\u0259 \u00fc\u00e7 qat\u0131r q\u0131z\u0131l v\u0259 s. verildi. Pul g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. \u018fsl x\u0259lif\u0259 v\u0259 h\u0259qiqi imam Mustansir Billah\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bu problemd\u0259n qurtuldum. Lakin Abbasi x\u0259lif\u0259si ordu komandirini (\u018fmir-\u00fcl-C\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc) m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259ni fr\u0259ngl\u0259ri din\u0259 d\u0259v\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. Bu v\u0259ziyy\u0259ti imam e\u015fid\u0259nd\u0259 m\u0259ni \u00f6z himay\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc v\u0259 f\u0259rman verdi. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 bildiyim v\u0259 bacard\u0131\u011f\u0131m q\u0259d\u0259r istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259yimi, onlara Misir x\u0259lif\u0259l\u0259rinin imam\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n \u0259sl v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verm\u0259yi tap\u015f\u0131rd\u0131. Sultan M\u0259lik\u015fah <strong>&#171;et\u00eeu&#8217;l-lahe va et\u00eeu&#8217;r-rasul va ulu&#8217;l-amri mink\u00fcm&#187; (Ey iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r! Allaha v\u0259 Onun El\u00e7isin\u0259 v\u0259 aran\u0131zda s\u0259lahiyy\u0259t sahibi olanlara ita\u0259t edin. Nisa sur\u0259si, 4\/59 ay\u0259)<\/strong> Quran ay\u0259sind\u0259n bir az pay alsa, s\u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 alacaq v\u0259 <strong>Sultan Qazi Mahmud Seb\u00fcktegin<\/strong> <strong>(Z\u0259r\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f t\u00fcrk s\u0259rk\u0259rd\u0259 &#8212; X.\u018f.)<\/strong> kimi m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 etdikl\u0259ri pisliyi ortadan qald\u0131racaq. \u018fks t\u0259qdird\u0259, ba\u015fqas\u0131n\u0131n bu i\u015fi g\u00f6r\u0259c\u0259yi v\u0259 bu m\u00fckafat\u0131 alaca\u011f\u0131 bir vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u0130ndi is\u0259 dig\u0259r iddialar\u0131n\u0131za cavab verir\u0259m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>1. Yeni bir din v\u0259 mill\u0259t yaratd\u0131\u011f\u0131m iddias\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259n Hasanam! Yeni bir din v\u0259 mill\u0259t yaratmaq n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? Allah qorusun! Etiqad etdiyim din S\u0259ad\u0259t \u018fsrinin S\u0259hab\u0259l\u0259rinin dinidir v\u0259 bu, Qiyam\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r do\u011fru yol olacaq. Dem\u0259li m\u0259nim dinim \u0130slam dinidir: <strong>&#171;\u018f\u015fh\u0259du \u0259n-la ilah\u0259 ill\u0259llah v\u0259 \u0259\u015fh\u0259du \u0259nna Muhamm\u0259dd\u0259n r\u0259sulullah&#187;<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Hasan-e_Sabah_rycina_XIX_w.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47892\" width=\"891\" height=\"878\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Hasan-e_Sabah_rycina_XIX_w.jpg 220w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/220px-Hasan-e_Sabah_rycina_XIX_w-150x148.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 891px) 100vw, 891px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>D\u00fcnyaya v\u0259 d\u00fcnya i\u015fl\u0259rin\u0259 meylim yoxdur. Etdiyim \u0259m\u0259ll\u0259r v\u0259 dediyim s\u00f6zl\u0259r q\u0259ti olaraq haqq din \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. M\u0259nim \u0259qid\u0259m bel\u0259dir: Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00f6vladlar\u0131 (n\u0259v\u0259l\u0259ri) \u018fl-Abbasdan (h\u0259tta yax\u015f\u0131 ki\u015fil\u0259r olsa bel\u0259) atalar\u0131n\u0131n xilaf\u0259tin\u0259 daha \u00e7ox layiqdirl\u0259r v\u0259 daha m\u00fcstahaqd\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>S\u0259n Sultan M\u0259lik\u015fahsan!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>D\u00fcnyan\u0131n \u015fimal\u0131ndan c\u0259nuba \u0259sg\u0259rl\u0259rinizl\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f edib ald\u0131\u011f\u0131n bir \u00f6lk\u0259d\u0259 Kaverdin (Malik\u015fah\u0131n \u0259misi) o\u011fullar\u0131n\u0131n bir g\u00fcn sizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259yini, o\u011fullar\u0131n\u0131z\u0131n harada tutulsa \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259yini r\u0259va bilirsinizs\u0259, o zaman Abbasil\u0259rin xilaf\u0259ti d\u0259 m\u0259qbuldur. Halbuki, \u018fl Abbas o q\u0259d\u0259r pis i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr ki, onlar\u0131n pis \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidi oldu\u011fumu t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 bitmir. He\u00e7 bir din v\u0259 mill\u0259t bunlar\u0131n etdikl\u0259rini, n\u0259 g\u00f6rm\u0259mi\u015f v\u0259 n\u0259 d\u0259 g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259kdir. N\u0259 etdikl\u0259rini bilm\u0259y\u0259nl\u0259r onlara inana v\u0259 xilaf\u0259tini etibarl\u0131 bir xilaf\u0259t olaraq q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. N\u0259 etdikl\u0259rini bil\u0259n biri olaraq onlar\u0131 nec\u0259 xilaf\u0259t\u0259 layiq ed\u0259 bil\u0259r\u0259m v\u0259 xilaf\u0259tini t\u0259sdiq ed\u0259 bil\u0259r\u0259m?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sultan onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini bil\u0259 -bil\u0259 bu pislikl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259s\u0259 v\u0259 onlar\u0131n \u015f\u0259rl\u0259rini m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n qald\u0131rmasa, Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc soru\u015fulduqda n\u0259 cavab ver\u0259c\u0259yini v\u0259 nec\u0259 xilas olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m!<\/p>\n\n\n\n<p><br>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m m\u00fcdd\u0259tc\u0259 bu m\u0259nim dinim olub v\u0259 bundan sonra da bu yola davam ed\u0259c\u0259y\u0259m. M\u0259n bu inanc\u0131 bir an bel\u0259 inkar etm\u0259mi\u015f\u0259m v\u0259 he\u00e7 vaxt da inkar etm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. D\u00f6rd X\u0259lif\u0259 v\u0259 Ashere-i M\u00fcb\u0259\u015f\u015fir\u0259 sevgisi q\u0259lbimd\u0259dir v\u0259 bel\u0259 d\u0259 qalacaq. M\u0259n \u0259vv\u0259ld\u0259n bu dind\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir din icad etm\u0259mi\u015f\u0259m. M\u00f6vcud olmayan yeni bir t\u0259riq\u0259ti yaratmad\u0131m. M\u0259nim m\u0259zh\u0259bim Allah R\u0259sulunun zaman\u0131nda olan m\u0259zh\u0259bdir v\u0259 bu da Qiyam\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r do\u011fru olacaq bir m\u0259zh\u0259bdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>2. O ki qald\u0131 m\u0259nim v\u0259 ard\u0131c\u0131llar\u0131m\u0131n Abbasil\u0259ri t\u0259hqir etm\u0259si;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"728\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1-1024x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47893\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1-1024x728.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1-300x213.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1-150x107.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1-768x546.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/720b0f-1068x759-1.jpg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>M\u00fcs\u0259lman olan, dind\u0259n v\u0259 d\u0259yan\u0259td\u0259n x\u0259b\u0259rdar olub da, onlar\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259y\u0259n v\u0259 ya pisl\u0259m\u0259y\u0259n varm\u0131? Bunlar ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 v\u0259 sonu yalana, h\u0259qiq\u0259ti gizl\u0259tm\u0259y\u0259 v\u0259 Allaha qar\u015f\u0131 \u00fcsyana s\u00f6yk\u0259n\u0259n insanlard\u0131r. V\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya t\u0259r\u0259find\u0259n bilins\u0259 d\u0259, m\u0259n \u00f6z xeyrim\u0259 bir s\u00fcbut olaraq sultan h\u0259zr\u0259tl\u0259rinin yan\u0131nda bunu \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ed\u0259c\u0259y\u0259m: <strong>\u018fbu M\u00fcslim (\u0130kinci z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f T\u00fcrk s\u0259rk\u0259rd\u0259si &#8212; X.\u018f.)<\/strong> kimi m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r i\u00e7ind\u0259 \u00e7al\u0131\u015faraq, \u018fm\u0259vil\u0259rin \u0259lind\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n mal v\u0259 canlar\u0131n\u0131 qurtaran, pey\u011f\u0259mb\u0259r x\u0259nadan\u0131 haqq\u0131nda r\u0259va g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri l\u0259n\u0259ti (\u00f6zl\u0259ri l\u0259n\u0259t\u0259 layiqdirl\u0259r) aradan qald\u0131ran bir adam\u0131 m\u0259hv etdil\u0259r. Pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6vladlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259hid etdil\u0259r. K\u0259narda qalan pey\u011f\u0259mb\u0259r \u00f6vladlar\u0131 onlardan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kmranl\u0131q h\u00fcquqlar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259li oldular. Onlar\u0131n he\u00e7 birinin \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k, zina etm\u0259k v\u0259 al\u00e7aql\u0131q etm\u0259k kimi bir i\u015f g\u00f6rd\u00fcy\u00fc e\u015fidilm\u0259mi\u015f v\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fdir. Ancaq Abbasil\u0259rin \u0259n savadl\u0131 v\u0259 f\u0259zil\u0259tli say\u0131lan Harun R\u0259\u015fidin \u015f\u0259rab m\u0259clisl\u0259rind\u0259 bac\u0131s\u0131 Abbas\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 oturdu\u011fu v\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmalar\u0131na g\u00f6r\u0259 dostlar\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259ri girm\u0259sin\u0259 mane olmad\u0131\u011f\u0131na dair \u015fayi\u0259l\u0259r yay\u0131l\u0131r. \u018fslind\u0259 C\u0259f\u0259r B\u0259rm\u0259ki Abbas\u0259 il\u0259 yax\u0131nl\u0131q edib v\u0259 qeyri &#8212; qanuni bir u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tirdi. Harun \u0259r R\u0259\u015fidd\u0259n uzaq tutulan bu u\u015fa\u011f\u0131, Harun H\u0259cc\u0259 ged\u0259rk\u0259n orada tapd\u0131 v\u0259 C\u0259f\u0259r B\u0259rm\u0259kini d\u0259 el\u0259 orada \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. <strong>[\u0130bn-i Esir Tarihi, c. VI, s. 69 ].<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Yen\u0259 \u018fbu H\u0259nif\u0259 kimi dinin \u0259n m\u00f6hk\u0259m s\u00fctunlar\u0131ndan olan bu n\u0259cib insana y\u00fcz qam\u00e7\u0131 z\u0259rb\u0259si vurdular.<strong> H\u00fcseyn Mansur Hallac (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk \u00f6vliyas\u0131 &#8212; X.\u018f.)<\/strong> kimi bir lideri asd\u0131lar. Hulef\u00e2-y\u0131 Ra\u015fid\u00een dediyiniz, kivami m\u00fclk, nizam-i din, v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin onlara g\u00f6r\u0259 g\u00fccl\u00fc dediyin xilaf\u0259tin hal\u0131 budur. Onlar\u0131 q\u0131nay\u0131ram, utand\u0131r\u0131ram v\u0259 ya qar\u015f\u0131 qoyuram, m\u0259rh\u0259m\u0259t et! D\u00fcz deyir\u0259m ya yox?<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>3. Da\u011flar\u0131n cahil insanlar\u0131n\u0131 aldad\u0131b b\u0259zi insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etm\u0259m iddias\u0131na g\u0259linc\u0259:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/3f13a0fe-f698-4043-8ee6-f8fa046151b9.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47895\" width=\"875\" height=\"1232\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/3f13a0fe-f698-4043-8ee6-f8fa046151b9.jpg 400w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/3f13a0fe-f698-4043-8ee6-f8fa046151b9-213x300.jpg 213w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/3f13a0fe-f698-4043-8ee6-f8fa046151b9-107x150.jpg 107w\" sizes=\"auto, (max-width: 875px) 100vw, 875px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>B\u0259sir\u0259t a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirir ki, insan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z can\u0131ndan daha d\u0259y\u0259rli bir \u015fey yoxdur v\u0259 he\u00e7 kim \u00f6z can\u0131na q\u0131ya bilm\u0259z. M\u0259nim kimi iqtidars\u0131z bir adam onu \u200b\u200bbu i\u015fl\u0259r\u0259 nec\u0259 vadar ed\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Haqq\u0131mda e\u015fitdiyiniz s\u00f6zl\u0259r kimi, sizin haqq\u0131n\u0131zda da b\u0259zi iddialar\u0131 da m\u0259n e\u015fidir\u0259m:<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xorasanda Sultan v\u0259 Niz\u00e2m\u00fc&#8217;l-M\u00fclk\u00fcn adamlar\u0131 v\u0259 m\u0259murlar\u0131 insanlara \u00e7ox z\u00fclm edir, m\u00fcs\u0259lman abidl\u0259rin v\u0259 zahidl\u0259rin ail\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259l uzad\u0131r, ki\u015fil\u0259rin arvadlar\u0131n\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131r, d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259 olunmas\u0131nda \u0259dal\u0259t m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur v\u0259 insanlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 bax\u0131lm\u0131r. \u00dcst\u0259lik, \u0259dal\u0259t ist\u0259y\u0259nl\u0259r daha b\u00f6y\u00fck b\u0259lalarla \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r!<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r\u0259 malik olan Nizam\u00fcl-M\u00fclk, he\u00e7 bir sultan\u0131n he\u00e7 vaxt sahib ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yi <strong>Ebu N\u0259sr Kenderi (4-c\u00fc T\u00fcrk, S\u0259lcuqlar\u0131n t\u00fcrk v\u0259ziri- X.\u018f.)<\/strong> kimi d\u0259y\u0259rli bir v\u0259ziri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. <strong><em>Bu g\u00fcn zal\u0131mlarla v\u0259 xalq\u0131n \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqdir. \u00c7\u00fcnki Xoca \u018fbu N\u0259srin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 on dirh\u0259m vergi y\u0131\u011f\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 ham\u0131s\u0131 x\u0259zin\u0259y\u0259 daxil olard\u0131. \u0130ndi \u0259lli dirh\u0259m vergiy\u0259 c\u0259lb olunur, amma be\u015f dirh\u0259m bel\u0259 x\u0259zin\u0259y\u0259 daxil olmur. Ki\u00e7ik bir hiss\u0259sini \u0259traf\u0131ndak\u0131lara verir, qalan hiss\u0259sini is\u0259 o\u011flanlar\u0131na, q\u0131zlar\u0131na v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259nl\u0259rin\u0259 x\u0259rcl\u0259yir. M\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 keramika v\u0259 pal\u00e7\u0131\u011fa (tikinti \u00fc\u00e7\u00fcn) x\u0259rcl\u0259diyi pullar da h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. Xoca \u018fbu N\u0259sr n\u0259 vaxt o\u011flu v\u0259 q\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir dinar x\u0259rcl\u0259di? Pal\u00e7\u0131\u011fa v\u0259 oduna n\u0259 vaxt pul x\u0259rcl\u0259yib (tikinti)? Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 v\u0259 bu \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 xalq \u00fc\u00e7\u00fcn qurtulu\u015f \u00fcmidi yoxdur. Bel\u0259 olan halda, b\u0259zi insanlar\u0131n depressiyaya d\u00fc\u015f\u00fcb canlar\u0131ndan ke\u00e7m\u0259l\u0259ri, yoxsa bir &#8212; iki t\u0259qib\u00e7inin z\u00fclm v\u0259 haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmalar\u0131 daha normald\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Vakt-i zaruret \u00e7u n\u00fcma nedgiriz \/ Dest-i bikerd ser \u015fim\u015firi tiz [S\u0259tri t\u0259rc\u00fcm\u0259: &#171;K\u00fcnc\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan v\u0259 qa\u00e7ma\u011fa yer olmayanda \/ \u0130nsan iti q\u0131l\u0131nc\u0131 \u0259li il\u0259 tutmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r.&#187;]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Hasan Sabbah\u0131n kimis\u0259 aldatmas\u0131 v\u0259 bel\u0259 \u015feyl\u0259r etm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil. Tanr\u0131n\u0131n irad\u0259sin\u0259 (takd\u00eer-i \u0130l\u00e2h\u00ee &#8212; \u00c2sum\u00e2n\u00ee) qar\u0131\u015fmayacaq d\u00fcnyada hans\u0131 i\u015f var?<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>4. &#171;Bu c\u00fcr h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u0259rk ed\u0259rs\u0259n, et, etm\u0259s\u0259n s\u0259ni m\u0259hv ed\u0259r\u0259m.&#187; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sizin \u0259mriniz\u0259 g\u0259linc\u0259: Sultan\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 zidd h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259kd\u0259n Allaha s\u0131\u011f\u0131n\u0131ram. D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rim g\u00fccl\u00fc olduqlar\u0131 v\u0259 m\u0259ni tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr c\u0259hd g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259ziyy\u0259timi sakitc\u0259 Sultana bildirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu k\u00fcnc\u00fc (\u018flamut qalas\u0131) \u0259l\u0259 ke\u00e7irdim v\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq yaratd\u0131m. Bel\u0259likl\u0259, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259riml\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131qdan sonra sultan\u0131n h\u00fczuruna getm\u0259yim m\u00fcmk\u00fcn olacaq v\u0259 onun xidm\u0259tin\u0259 girm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. Bel\u0259likl\u0259, bacard\u0131\u011f\u0131m q\u0259d\u0259r sultana d\u00fcnya v\u0259 axir\u0259td\u0259ki xo\u015fb\u0259xtlik yollar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r\u0259m. Bundan ba\u015fqa bir \u015fey etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsam v\u0259 Sultan\u0131n \u0259mrin\u0259 ita\u0259t etm\u0259s\u0259m, oradak\u0131 insanlar m\u0259n\u0259 b\u00f6htan at\u0131r v\u0259 m\u0259nim haqq\u0131mda &#8216;\u00f6z sultan\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r&#8217;, &#8216;et\u00ee\u02bbullahe ve et\u00eeu&#8217;r-rasul v\u0259 ulu&#8217;l-amri mink\u00fcm&#8217; , y\u0259ni; <strong>&#171;Allaha, Onun El\u00e7isin\u0259 v\u0259 aran\u0131zdak\u0131 \u0259mr sahibl\u0259rin\u0259 ita\u0259t edin!&#187; (Nisa sur\u0259si 4\/59)<\/strong> haqq\u0131nda he\u00e7 n\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rim Sultan\u0131n yan\u0131nda d\u0259y\u0259rl\u0259rini art\u0131r\u0131r v\u0259 m\u0259nim haqq\u0131mda daha \u00e7ox b\u00f6htanlar uydururlar. Din v\u0259 d\u0259v\u0259t m\u00f6vzusundak\u0131 yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259rimi insanlar aras\u0131nda pis g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir b\u0259han\u0259 tapacaqlar v\u0259 yax\u015f\u0131 n\u00fcfuzumu daha da pisl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259kl\u0259r. Bu g\u00fcn Nizam\u00fcl-M\u00fclk kimi g\u00fccl\u00fc bir d\u00fc\u015fm\u0259nin olmas\u0131na baxmayaraq, sultan\u0131n Abbasil\u0259r\u0259 s\u0259daq\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n ard\u0131nca ged\u0259 bilm\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259biyl\u0259 sultan\u0131n xidm\u0259tin\u0259 girs\u0259m v\u0259 Nizam\u00fcl-M\u00fclk\u00fcn m\u0259hv edildiyini z\u0259nn ets\u0259m bel\u0259 x\u0259lif\u0259l\u0259rin m\u0259ni sultandan ist\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur. N\u0259tic\u0259 y\u0259qin ki, he\u00e7 d\u0259 yax\u015f\u0131 olmayacaq. \u00c7\u00fcnki m\u0259ni ist\u0259s\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259n d\u0259 onlara t\u0259hvil verils\u0259m, buna insani m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259y\u0259c\u0259k. M\u0259n onlara t\u0259slim edilm\u0259s\u0259m, onlar\u0131n xilaf\u0259tini q\u0259bul ed\u0259n cahill\u0259r, Sultan haqq\u0131nda ir\u0259li -geri dan\u0131\u015facaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Abbasil\u0259rin m\u0259niml\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 Sultana m\u0259lumdur. M\u0259n Misir\u0259 getdiyim zaman m\u0259nd\u0259n sonra adamlar g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r v\u0259 Misird\u0259 \u018fmir-\u00fcl-C\u00fcy\u00fc\u015f\u0259 (ordu komandan\u0131) bol mal g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k m\u0259ni m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni etdil\u0259r. \u018fsl x\u0259lif\u0259 v\u0259 imam-i mustek\u0259r Mustansir Billah\u0131n b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259yi olmasayd\u0131, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, o t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xa bilm\u0259zdim v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259kdim. Allah\u0131n l\u00fctf\u00fc il\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259n xilas oldum. \u0130ll\u0259rl\u0259 z\u0259hm\u0259t v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n sonra n\u0259hay\u0259t \u0130raqa g\u0259l\u0259 bildim. H\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259ni izl\u0259yirdil\u0259r. Bu g\u00fcn burada \u018flamut qalas\u0131na \u00e7atm\u0131\u015fam. \u018fl\u0259vi x\u0259lif\u0259l\u0259rin d\u0259v\u0259tini yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259b\u0259ristan, Fihistan v\u0259 Cibalda b\u0259zi qalalar \u0259ld\u0259 etdim. Bir \u00e7ox dindarlar, R\u0259fiql\u0259r, \u015ei\u0259l\u0259r v\u0259 \u018fl\u0259vil\u0259r yan\u0131ma g\u0259ldil\u0259r. Abbasil\u0259r m\u0259nd\u0259n qorxma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Sonra yuxar\u0131da qeyd etdiyim kimi, \u0259g\u0259r sultan\u0131n h\u00fczuruna g\u0259ls\u0259m, n\u0259tic\u0259 he\u00e7 d\u0259 yax\u015f\u0131 olmayacaq, b\u0259lk\u0259 d\u0259 iki t\u0259r\u0259f aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259 ba\u015flayacaq.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>5. G\u0259lin bu qaya ba\u015f\u0131 haqq\u0131ndak\u0131 s\u00f6zd\u0259n dan\u0131\u015faq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/halif_3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47894\" width=\"901\" height=\"514\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/halif_3.jpg 820w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/halif_3-300x171.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/halif_3-150x86.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/halif_3-768x438.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 901px) 100vw, 901px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>S\u0259n deyirs\u0259n ki, \u018flamut qalas\u0131n\u0131n b\u00fcrcl\u0259ri g\u00f6y\u00fcn b\u00fcrcl\u0259ri olsa bel\u0259, onlar\u0131 yer\u0259 endir\u0259r\u0259m. Burada ya\u015fayanlar bu qalan\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259ll\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xmayaca\u011f\u0131na tam inan\u0131rlar. Bu, Allah\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ba\u015f tutan bir durumdur. M\u0259n\u0259 vacib v\u0259 s\u00fcnn\u0259t olan v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirir\u0259m. Allahdan v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n sultan\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n do\u011fru yola g\u0259lm\u0259sini dil\u0259yir\u0259m. Uca Allahdan onlara do\u011fru din b\u0259x\u015f etm\u0259sini v\u0259 Abbasil\u0259rin pislikl\u0259rini v\u0259 fitn\u0259l\u0259rini xalq\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131xarmas\u0131n\u0131 dil\u0259yir\u0259m. Sultana din v\u0259 d\u00fcnya xo\u015fb\u0259xtliyi veril\u0259c\u0259ks\u0259, Sultan M\u0259h\u0259mm\u0259d Qazinin onlar\u0131 d\u0259f etm\u0259si v\u0259 \u015f\u0259r i\u015fl\u0259rini ortadan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qiyam etdiyi, Tirmizd\u0259n Seyyid Ala\u00fcl-M\u00fclk X\u00fcdavendzad\u0259ni x\u0259lif\u0259 taxt\u0131na oturtmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259tirdiyi kimi Sultan da bu i\u015f\u0259 giri\u015fir v\u0259 bu b\u00f6y\u00fck i\u015f onun \u0259liyl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, Allah\u0131n b\u0259nd\u0259l\u0259ri pislikl\u0259rind\u0259n xilas olarlar. \u018fks t\u0259qdird\u0259, \u0259dal\u0259tli bir sultan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yi v\u0259 bunu ed\u0259c\u0259yi v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n z\u00fclm\u00fcnd\u0259n xilas olaca\u011f\u0131 bir zaman g\u0259l\u0259c\u0259k. <strong>Ve&#8217;s-salamu &#8216;ala men ittebea&#8217;l-huda.&#187;<\/strong> <strong>(&#171;Do\u011fru yolda olanlara salam olsun!&#187; Taha sur\u0259si, 20\/47).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong><em>M\u0259nb\u0259l\u0259r: Mehmet \u015eerefeddin Yaltkayan\u0131n Fatimil\u0259r v\u0259 H\u0259s\u0259n Sabbah adl\u0131 m\u0259qal\u0259sinin sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f variant\u0131<br>Dos. Dr. Adnan Ad\u0131g\u00fczel-Noyabr 2014 E-Oriental Science Research Journal -Www.E-Sarkiyat.Com- Issn: 1308-9633 Say\u0131: XII<br>Bu m\u00f6vqel\u0259ri oxuyub bilm\u0259d\u0259n &#171;T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckd\u0259 S\u0259lcuqlu x\u0259st\u0259liyi&#187; \u0259s\u0259rini anlamaq \u00e7\u0259tin olar.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ard\u0131 var<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu \u00abT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckd\u0259 S\u0259lcuqlu x\u0259st\u0259liyi\u00bb kitab\u0131ndan \u2014 2016 (\u018fvv\u0259li:&nbsp;https:\/\/fedai.az\/?p=47533,&nbsp;https:\/\/fedai.az\/?p=47533,&nbsp;https:\/\/fedai.az\/?p=47611,&nbsp;https:\/\/fedai.az\/?p=47692, https:\/\/fedai.az\/?p=47800) \u018fmir Teymurun \u018fhli-Beyt sevgisi, Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.\u0259.s) \u00f6vladlar\u0131na r\u0259\u011fb\u0259tinin sonsuz olmas\u0131 onlarla tarixi \u0259s\u0259rd\u0259 \u0259ks<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":47898,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-47883","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47883"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47944,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47883\/revisions\/47944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}