{"id":48212,"date":"2021-09-13T03:40:45","date_gmt":"2021-09-12T23:40:45","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=48212"},"modified":"2021-09-13T03:40:50","modified_gmt":"2021-09-12T23:40:50","slug":"s%c9%99f%c9%99vi-simvolikasi-silsil%c9%99sind%c9%99n-b%c9%99rab%c9%99rt%c9%99r%c9%99fli-xac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=48212","title":{"rendered":"S\u018fF\u018fV\u0130 S\u0130MVOL\u0130KASI S\u0130LS\u0130L\u018fS\u0130ND\u018fN &#8212; B\u018fRAB\u018fRT\u018fR\u018fFL\u0130 XA\u00c7"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Orta \u0259srl\u0259r memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u015eeyx S\u0259fi kompleksinin t\u0259svirl\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n diqq\u0259timizi maraql\u0131 bir element c\u0259lb etdi. Kompleksin ki\u00e7ik t\u00fcrb\u0259sinin \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7 i\u015far\u0259l\u0259ri h\u0259kk olunmu\u015fdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Xa\u00e7\u0131n \u0259n q\u0259dim formalar\u0131ndan biri b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7d\u0131r. Tanr\u0131n\u0131n, g\u00fcn\u0259\u015fin, h\u0259yat\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc olan b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7 Amerika, Tibet, \u00c7in, Yaponiya, Altay, Orta Asiya, Hindistan, \u0130ran v\u0259 Avropan\u0131n yerli xalqlar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin dini inanc sisteml\u0259rinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f, \u201cHun d\u00f6vl\u0259tinin bayraqlar\u0131n\u0131 da b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7 <em>(a\u00e7a, ha\u00e7a)<\/em> i\u015far\u0259si b\u0259z\u0259mi\u015fdir\u201d.<a href=\"#_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"532\" height=\"773\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48213\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-4.jpg 532w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-4-206x300.jpg 206w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-4-103x150.jpg 103w\" sizes=\"auto, (max-width: 532px) 100vw, 532px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 bu simvolun \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri vard\u0131r. \u0130slam dininin s\u00fctunlar\u0131ndan biri h\u0259cc ziyar\u0259tidir. H\u0259cc ziyar\u0259tinin r\u00fckn v\u0259 vacib \u0259m\u0259ll\u0259rinin, dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015f v\u0259 t\u0259vafdan ibar\u0259tdir. T\u0259vaf dair\u0259vi h\u0259r\u0259k\u0259tdir. Dair\u0259vi h\u0259r\u0259k\u0259tin sonu \u0259vv\u0259l\u0259, ba\u015flan\u011f\u0131ca qay\u0131d\u0131\u015fd\u0131r. El\u0259 \u0259r\u0259b dilind\u0259ki \u201ch\u0259cc\u201d s\u00f6z\u00fc d\u0259 \u201cqay\u0131d\u0131\u015f\u201d v\u0259 \u201cyenid\u0259n ba\u015flamaq\u201d m\u0259nalar\u0131n\u0131 verir. Xa\u00e7\u0131n v\u0259 svastikan\u0131n da formas\u0131, \u0259slind\u0259, eyni anlam\u0131 ifad\u0259 edir. Xristianl\u0131qdak\u0131 \u201cxa\u00e7 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc\u201d m\u0259rasiminin <em>(m\u0259b\u0259din v\u0259 ya \u015f\u0259h\u0259rin \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr\u0259 vurma\u011f\u0131n, bir m\u0259b\u0259dd\u0259n dig\u0259rin\u0259, m\u0259b\u0259dd\u0259n \u00e7aya, yaxud m\u00fcq\u0259dd\u0259sin m\u0259zar\u0131na y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259yin)<\/em> \u0259sas ideyas\u0131 da, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, el\u0259 budur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259.<\/strong> <em><strong>T\u00fcrk, t\u00fcrkm\u0259n v\u0259 tatar (Kr\u0131m) dill\u0259rind\u0259 bu i\u015far\u0259y\u0259 \u201cha\u00e7\u201d, tatar (Qazan) v\u0259 qumux dill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 oldu\u011fu kimi \u201cxa\u00e7\u201d, Qara\u00e7ay, balkar v\u0259 noqay dill\u0259rind\u0259 \u201cka\u00e7\u201d, Altay dilind\u0259 \u201ckar\u00e7\u0131\u201d, Danimarka v\u0259 \u0130sve\u00e7 dill\u0259rind\u0259 \u201ckors\u201d, ingilis dilind\u0259 \u201ccross\u201d, ispan dilind\u0259 \u201ckruz\u201d, alman dilind\u0259 \u201ckreuz\u201d, rus dilind\u0259 \u201c\u043a\u0440\u0435\u0441\u0442\u201d (krest), Belorus dilind\u0259 \u201c\u043a\u0440\u044b\u0436\u201d (kr\u0131j), alban dilind\u0259 \u201ckryq\u201d, lat\u0131n dilind\u0259 \u201ccrux\u201d (kruks) deyilir. Diqq\u0259t yetirs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, alban dilind\u0259ki \u201ckryq\u201d (xa\u00e7), lat\u0131n dilind\u0259ki \u201ccrux\u201d (kruks \u2013 xa\u00e7) v\u0259 rus dilind\u0259ki \u201c\u043a\u0440\u0443\u0433\u201d (kruq \u2013 dair\u0259) s\u00f6zl\u0259ri bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"770\" height=\"239\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-5.jpg\" alt=\"\" data-id=\"48214\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=48214\" class=\"wp-image-48214\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-5.jpg 770w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-5-300x93.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-5-150x47.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-5-768x238.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 770px) 100vw, 770px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"575\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-1024x575.jpg\" alt=\"\" data-id=\"48218\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-scaled.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=48218\" class=\"wp-image-48218\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-1024x575.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-300x168.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-1536x863.jpg 1536w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-2048x1150.jpg 2048w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-1-715x400.jpg 715w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin \u0259sas simvollar\u0131ndan biri \u201c\u015fan\u0131rak\u201d adlan\u0131r. \u015ean\u0131rak dair\u0259nin i\u00e7ind\u0259 t\u0259svir olunmu\u015f b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7d\u0131r. Q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259 xa\u00e7 kainat\u0131n dair\u0259vi h\u0259r\u0259k\u0259tini, el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u0259bi\u0259tin d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fc \u2013 Odu, Suyu, Torpa\u011f\u0131 v\u0259 Havan\u0131, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd s\u0259mtini \u2013 \u015e\u0259rqi, Q\u0259rbi, \u015eimal\u0131 v\u0259 C\u0259nubu simvoliz\u0259 edirdi. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131 qeyd etm\u0259liyik ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n r\u0259mzin \u0259sl m\u0259nas\u0131 daha d\u0259rin, tarixi is\u0259 \u00e7ox q\u0259dimdir!<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m\u0131z n\u0259tic\u0259 is\u0259 budur ki, m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 xa\u00e7\u0131 bildir\u0259n s\u00f6zl\u0259r b\u0259z\u0259n bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi eynidir. Bu s\u00f6zl\u0259r bir-birl\u0259rind\u0259n t\u00f6r\u0259mi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"950\" height=\"960\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"48215\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=48215\" class=\"wp-image-48215\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-2.jpg 950w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-2-297x300.jpg 297w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-2-148x150.jpg 148w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-2-768x776.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn Qazax\u0131stan\u0131n gerbind\u0259 v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n bayra\u011f\u0131nda \u015fan\u0131rak <em>(b\u0259rab\u0259rt\u0259fli xa\u00e7)<\/em> i\u015far\u0259si vard\u0131r. S\u0259lcuq\u00adlu d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid miniat\u00fcrl\u0259rd\u0259 <em>(qumux t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Bolat Ko\u00e7karev yaz\u0131r ki, q\u0259dim o\u011fuz miniat\u00fcrl\u0259rind\u0259 xa\u00e7\u0131n h\u0259r bir t\u0259r\u0259finin m\u0259nas\u0131n\u0131 onun qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 at t\u0259sviri a\u00e7\u0131qlay\u0131r: q\u0131rm\u0131z\u0131 at yaz\u0131, c\u0259nubu v\u0259 odu, qara at yay\u0131, \u015f\u0259rqi v\u0259 havan\u0131, k\u00fcr\u0259n at pay\u0131z\u0131, \u015fimal\u0131 v\u0259 torpa\u011f\u0131, a\u011f at q\u0131\u015f\u0131, q\u0259rbi v\u0259 suyu bildirir),<\/em> h\u0259m\u00e7inin S\u0259lcuqi h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n abid\u0259sind\u0259 d\u0259 xa\u00e7 t\u0259svirl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Bu i\u015far\u0259 h\u0259m d\u0259 \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r imperiyas\u0131n\u0131n r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri idi. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, B\u00f6y\u00fck K\u00fcru\u015fun abid\u0259sind\u0259 m\u0259hz b\u0259rab\u0259rt\u0259r\u0259fli xa\u00e7 i\u015far\u0259l\u0259ri t\u0259svir edilmi\u015fdir. \u018fh\u0259m\u0259ni \u015fahlar\u0131n\u0131n \u0130ran\u0131n \u015eiraz \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda N\u0259q\u015fi-R\u00fcst\u0259m adl\u0131 \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n d\u00f6rd s\u0259rdabas\u0131 xa\u00e7 formas\u0131ndad\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u0259misi o\u011flu Qusam ibn Abbasa aid edil\u0259n v\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u015eahi-Zind\u0259 m\u0259qb\u0259r\u0259sinin divarlar\u0131nda da h\u0259min xa\u00e7 i\u015far\u0259l\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc Araz \u015e\u0259hrili<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Araz Qurbanov. \u201cDam\u011falar, r\u0259mzl\u0259r&#8230; m\u0259nims\u0259m\u0259l\u0259r\u201d, s. 30. Bak\u0131 \u2013 2013.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3-576x1024.jpg\" alt=\"\" data-id=\"48216\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=48216\" class=\"wp-image-48216\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3-576x1024.jpg 576w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3-169x300.jpg 169w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3-84x150.jpg 84w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKASI-XACH-3.jpg 607w\" sizes=\"auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"225\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-2.png\" alt=\"\" data-id=\"48217\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-2.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=48217\" class=\"wp-image-48217\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-2.png 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-2-150x150.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/SEFEVI-SIMVOLIKAS-XACH-2-215x215.png 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta \u0259srl\u0259r memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u015eeyx S\u0259fi kompleksinin t\u0259svirl\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n diqq\u0259timizi maraql\u0131 bir element c\u0259lb etdi. Kompleksin ki\u00e7ik t\u00fcrb\u0259sinin \u00fcz\u0259rind\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-48212","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48212"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48220,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48212\/revisions\/48220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}