{"id":48679,"date":"2021-09-19T01:47:00","date_gmt":"2021-09-18T21:47:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=48679"},"modified":"2021-09-19T01:47:03","modified_gmt":"2021-09-18T21:47:03","slug":"erm%c9%99nistan-turkiy%c9%99-munasib%c9%99tl%c9%99rinin-normallasmasi-perspektivl%c9%99r-v%c9%99-t%c9%99hluk%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=48679","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131: perspektivl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Armine Martirosyan<\/strong>, JAMn\u0435ws, \u0130r\u0259van<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131n\u0131n, Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259miryolu v\u0259 avtomobil magistral\u0131nda h\u0259r\u0259k\u0259tin b\u0259rpas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc haqda fikir bildirib. O, qeyd edib ki, bu prosesd\u0259, h\u0259m T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan, h\u0259m d\u0259 Rusiya v\u0259 Q\u0259rb, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 Hindistan v\u0259 \u00c7in maraql\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nistan ba\u015f nazirinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00f6hb\u0259t \u201cregionun q\u0259rbl\u0259 \u015f\u0259rqi, \u015fimalla c\u0259nubu birl\u0259\u015fdir\u0259n qov\u015fa\u011fa \u00e7evrilm\u0259sind\u0259n\u201d gedir. Bu imkan haqda dan\u0131\u015fark\u0259n o, Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 u\u011fur dil\u0259y\u0259n v\u0259 \u201ckonstruktiv yana\u015fmaya\u201d, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131ma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran \u018frdo\u011fan\u0131n b\u0259yanat\u0131na istinad edib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bununla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan X\u0130N-i haz\u0131rda Erm\u0259nistan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r hans\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n getm\u0259diyin\u0259 \u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkoloq Suren Manukyan\u0131n hadis\u0259l\u0259rin nec\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bill\u0259c\u0259yi, t\u0259r\u0259fl\u0259rin h\u0259d\u0259fl\u0259ri v\u0259 prioritetl\u0259ri, Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn perspektivl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r haqda fikirl\u0259rini t\u0259qdim edirik.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>T\u0259r\u0259fl\u0259rin prioritetl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cAmma p\u0259rd\u0259arxas\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar ba\u015f verir, Erm\u0259nistan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin sinxron b\u0259yanatlar\u0131 da bundan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259s\u0259l\u0259nin problemli t\u0259r\u0259fi ondad\u0131r ki, Erm\u0259nistan \u0259sas\u0259n iqtisadi faydalar haqda dan\u0131\u015f\u0131r, halbuki bizim \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcn siyasi dialoq \u00e7ox vacibdir. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin siyasi t\u0259r\u0259fini qald\u0131rma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma m\u0259n hesab edir\u0259m ki, T\u00fcrkiy\u0259 Erm\u0259nistanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 siyasi ritorikas\u0131na baxmayaraq, m\u0259hz iqtisadi faydalarda maraql\u0131d\u0131r, bu, n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259 bel\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nistan iqtisadi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u00e7ox da maraql\u0131 deyil, amma T\u00fcrkiy\u0259nin yaln\u0131z Az\u0259rbaycanla yox (onunla \u0130ran vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259si var), h\u0259m d\u0259 M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Orta Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011flaya bil\u0259c\u0259k tranzit zona kimi vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>T\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z uzaqg\u00f6r\u0259n \u2013 regionda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus neft-qaz n\u0259qli m\u0259rk\u0259zi olmaq planlar\u0131n\u0131 gizl\u0259tmir. T\u00fcrkiy\u0259 ehtimal edir ki, Orta Asiyadan b\u00fct\u00fcn enerji resurslar\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n (Mehrid\u0259n ke\u00e7\u0259n yolla) c\u0259bubundan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 axacaq, oradan da Avropa \u00fczr\u0259 paylanacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu layih\u0259 Q\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 s\u0259rf\u0259lidir, \u00e7\u00fcnki indi Orta Asiyadan g\u0259l\u0259n resurslar\u0131n bir hiss\u0259si Rusiya vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cRusiya \u00fcz\u0259rind\u0259n sanksiyalar g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fcr, \u0259ksin\u0259, daha da s\u0259rtl\u0259\u015fir v\u0259 RF t\u0259crid v\u0259ziyy\u0259tind\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259 Rusiya \u00f6z iqtisadi probleml\u0259rini h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, \u00f6z istehsal\u0131n\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u0259 yanaca\u011f\u0131n\u0131 (neft v\u0259 qaz) \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ yollar axtar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/resize-1-1-750x403-1.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48681\" width=\"926\" height=\"498\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/resize-1-1-750x403-1.jpeg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/resize-1-1-750x403-1-300x161.jpeg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/resize-1-1-750x403-1-150x81.jpeg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 926px) 100vw, 926px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistandan ke\u00e7\u0259r\u0259k Rusiya T\u00fcrkiy\u0259 vasit\u0259sil\u0259 xarici bazarlara \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, o, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 Ukrayna v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan yan \u00f6t\u0259 bil\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yol Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir, bu haqda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131b. Rusiya bu kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tinin yana\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPa\u015finyan v\u0259 onun komandas\u0131 anlay\u0131rlar ki, h\u0259tta sabah Erm\u0259nistandan Az\u0259rbaycana ged\u0259n b\u00fct\u00fcn kommunikasiyalar a\u00e7\u0131lsa da, onlar aras\u0131nda ticar\u0259t yen\u0259 d\u0259 ba\u015flamayacaq. Erm\u0259nistandan he\u00e7 kim Az\u0259rbaycana v\u0259 ya \u0259ksin\u0259 ticar\u0259t etm\u0259y\u0259 getm\u0259y\u0259c\u0259k. H\u0259l\u0259 \u00e7ox vaxt ke\u00e7m\u0259lidir ki, bu iki xalq t\u0259mas n\u00f6qt\u0259l\u0259ri taps\u0131n v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u00fcz\u0259ltsin.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma Pa\u015finyan\u0131n komandas\u0131 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 ticar\u0259ti b\u00fct\u00fcn probleml\u0259rin h\u0259lli olaraq elan edir: Erm\u0259nistanda h\u0259r \u015fey d\u0259rhal d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k, insanlar varlanacaq, iqtisadiyyat \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259c\u0259k. Bu, bel\u0259 deyil. Yollarla he\u00e7 bir problemi olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259r var, amma onlar\u0131n ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri yoxdur. Siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 iki c\u0259miyy\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131q kommunikasiyalarla ba\u011fl\u0131 deyil.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma Pa\u015finyan kommunikasiyalar\u0131 a\u00e7maq niyy\u0259tind\u0259dir v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn o, Erm\u0259nistan \u0259halisind\u0259n mandat al\u0131b\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Erm\u0259nistan\u0131n maraqlar\u0131ndan yan \u00f6t\u0259r\u0259k Erm\u0259nistandan ke\u00e7\u0259n yol<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cMe\u011frid\u0259n ke\u00e7\u0259n yola g\u0259linc\u0259, burada h\u0259r \u015fey bel\u0259 asan deyil. Probleml\u0259r \u0259sas\u0259n yolun statusuna gedib dir\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n qanunlar\u0131n\u0131n ke\u00e7\u0259rli olmayaca\u011f\u0131 \u0259razid\u0259 israr edir ki, ist\u0259nil\u0259n y\u00fck\u00fc da\u015f\u0131s\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan proses\u0259 he\u00e7 c\u00fcr n\u0259zar\u0259t etm\u0259sin.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan buna etiraz edir. R\u0259smi \u0130r\u0259van d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259krar edib ki, Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli s\u0259n\u0259dd\u0259 s\u00f6hb\u0259t konkret d\u0259hlizd\u0259n yox, Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olacaq yollar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan gedir. \u018fks halda Erm\u0259nistan \u00f6z \u0259razisinin bu hiss\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyini itirir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"867\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/scale_1200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48682\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/scale_1200.jpg 1000w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/scale_1200-300x260.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/scale_1200-150x130.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/scale_1200-768x666.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Rusiya \u00f6z t\u0259r\u0259find\u0259n yola \u00f6z\u00fc n\u0259zar\u0259t etm\u0259k ist\u0259yir. Erm\u0259nistan b\u00f6y\u00fck t\u0259zyiq alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 bu g\u00fcn buna qar\u015f\u0131 durmaq iqtidar\u0131nda deyil, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0259g\u0259r bu t\u0259zyiq sad\u0259c\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n yox, h\u0259m d\u0259 m\u00fctt\u0259fiqi Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259lirs\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan dig\u0259r c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 Va\u015finqtondan, Parisd\u0259n v\u0259 dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n s\u0259sl\u0259n\u0259n b\u0259yanatlar Q\u0259rbin regionda onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan prosesl\u0259rin getm\u0259sind\u0259n naraz\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Erm\u0259nistan\u0131n da bu prosesl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 durma\u011fa \u00f6z resurslar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck ehtimalla onlar\u0131 Q\u0259rb durduracaq, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 biz onlar\u0131n d\u0259st\u0259yini art\u0131q alm\u0131\u015f\u0131q\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Mehrid\u0259n alternativ yol \u2013 \u201c\u015eimal-C\u0259nub\u201d magistral\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u201c\u00c7in v\u0259 Hindistan \u00e7ox \u00fcmid edir ki, biz n\u0259 zamansa, onlar\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k \u015eimal-C\u0259nub avtomobil magistral\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131raca\u011f\u0131q. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k Mehri yolundansa \u201c\u015eimal-C\u0259nub\u201d magistral\u0131 daha maraql\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in NATO \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259n yollara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. \u00c7inin \u0259n \u0259sas ticar\u0259t opponenti AB\u015e-d\u0131r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t oyununda \u00c7in alternativ yollar axtar\u0131r v\u0259 bu yollardan biri d\u0259 Erm\u0259nistandan ke\u00e7\u0259n yol ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma h\u0259m \u00c7in, h\u0259m d\u0259 Hindistan t\u0259dric\u0259n b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r\u0259 qadir olan \u00f6lk\u0259 kimi Erm\u0259nistandan \u00fcmidl\u0259rini \u00fcz\u00fcrl\u0259r. \u201c\u015eimal-C\u0259nub\u201d magistral\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c7in \u00fcmid edirdi ki, biz yolu tik\u0259c\u0259yik v\u0259 \u201cBir k\u0259m\u0259r \u2013 bir yol\u201d \u2013 \u201c\u0130p\u0259k Yolu\u201d analoqunun hiss\u0259si olaca\u011f\u0131q. Bu yol \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan pullar banal olaraq o\u011furlan\u0131b v\u0259 ya b\u00fcdc\u0259d\u0259ki ke\u00e7mi\u015f hakimiyy\u0259td\u0259n qalan hans\u0131sa d\u0259likl\u0259rin yamanmas\u0131na s\u0259rf olunub\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201c\u015eimal-C\u0259nub\u201d avtomobil magistral\u0131 say\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan tranzit \u00f6lk\u0259 ola bil\u0259r. \u015eimaldan o, Erm\u0259nistan\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanla birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, Qara d\u0259niz v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. C\u0259nubdan avtomobil yolu \u00f6lk\u0259ni \u0130ranla birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. Yolun in\u015fas\u0131 2012-ci ild\u0259n ba\u015flaylb, 2019-cu ild\u0259 istismara verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, amma h\u0259l\u0259lik c\u0259mi 20 faizin\u0259 q\u0259d\u0259r tikilib. 2021-ci ild\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 magistral\u0131n \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b hiss\u0259l\u0259rinin in\u015fas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 600 milyon avro t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yini bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6n \u015f\u0259rtl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cT\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z siyasi maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u00f6z \u00f6n \u015f\u0259rtl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Erm\u0259nistan da indi z\u0259if oldu\u011fu b\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 bundan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkiy\u0259nin \u00fc\u00e7 \u00f6n \u015f\u0259rti var:<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#8212; Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin tam h\u0259lli,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq tan\u0131nmas\u0131 \u00fczr\u0259 s\u0259yl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Qars m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas\u0131nda s\u0259rh\u0259dl\u0259rin tan\u0131nmas\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259n bilmir\u0259m bizim h\u00f6kum\u0259timiz milli kimliyimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259y\u0259 qadirdir, iqtisadi xeyir \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z siyasi koz\u0131rlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259n verm\u0259y\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 haz\u0131rd\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma m\u0259s\u0259l\u0259n, Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259s\u0259 d\u0259, erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si art\u0131q \u00e7oxdan sad\u0259c\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 aid deyil v\u0259 beyn\u0259lxalq tan\u0131nma prosesinin a\u00e7ar\u0131 art\u0131q \u00e7oxdan Yerevanda deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131yan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r bunu bizim yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259yimiz v\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 buna s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259yimiz n\u0259tic\u0259sind\u0259 etm\u0259yib, \u00f6z \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkiy\u0259nin Erm\u0259nistandan tan\u0131mas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdiyi Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 paradoksal olsa da, Moskva v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra bizd\u0259 iki \u00f6lk\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n he\u00e7 bir s\u0259n\u0259d yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cDostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q\u201d haqda Moskva m\u00fcqavil\u0259si 1921-ci ilin mart\u0131nda Moskvada T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisi h\u00f6kum\u0259tinin v\u0259 RSFSR h\u00f6kum\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n imzalan\u0131b. S\u0259n\u0259d Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 olmadan imzalan\u0131b. \u201cDostluq\u201d haqda Qars m\u00fcqavil\u0259si bu \u00fc\u00e7 respublika v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda 1921-ci ilin oktyabr\u0131nda Moskva m\u00fcqavil\u0259sinin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imzalan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259, 100 il \u0259vv\u0259l, \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259ri haqda q\u0259rar ver\u0259n m\u00fcst\u0259qil suveren Erm\u0259nistan yox idi. Birinci halda bu, h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 olmayan bol\u015fevik Rusiyas\u0131, ikinci halda is\u0259 \u0130r\u0259vandak\u0131 marionet h\u00f6kum\u0259ti idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Biz d\u0259 yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki, bu iki s\u0259n\u0259din he\u00e7 bir ciddi beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sini nizamlaya bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Burada m\u0259n qorxuram ki, T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6n \u015f\u0259rtini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k bu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259lik qapada bil\u0259rik. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn bu \u00f6n \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259ni \u0259n \u00e7ox m\u0259hz bu madd\u0259 maraqland\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130qtisadi maraqlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cErm\u0259nistan\u0131n iqtisadi maraqlar\u0131, h\u0259tta \u0259g\u0259r s\u0259rh\u0259dl\u0259r a\u00e7\u0131lsa da, \u00e7ox \u015f\u00fcbh\u0259lidir. Yollar a\u00e7\u0131landan sonra n\u0259 olaca\u011f\u0131na dair bizim \u00f6z hesabat\u0131m\u0131z varm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nistan, m\u0259s\u0259l\u0259n, b\u00fct\u00fcn k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sinin yenid\u0259n formatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130qtisadiyyat\u0131n el\u0259 budaqlar\u0131 olacaq ki, sad\u0259c\u0259 l\u0259\u011fv olunmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qalacaqd\u0131r, \u00e7\u00fcnki qon\u015fu T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n eyni m\u0259hsul g\u0259tiril\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 daha ucuz.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bundan ba\u015fqa, Erm\u0259nistan 2021-ci il yanvar\u0131n 1-d\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 mallar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 qada\u011fa qoyub. \u0130ndi hans\u0131 m\u0259ntiql\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u00e7ma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda insanlar yaln\u0131z s\u0259rh\u0259dl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 anlay\u0131rlar, miqrasiyas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif insan qruplar\u0131n\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131rlar. Erm\u0259nistan bu insan ax\u0131n\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 alma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r? Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 resurslar var? Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi bu t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 durma\u011fa qadirdirmi?<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 haqda dan\u0131\u015fmazdan \u0259vv\u0259l b\u00fct\u00fcn bunlara v\u0259 dig\u0259r suallara cavab tapmaq laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"678\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Armenia_Turkey_border.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48680\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Armenia_Turkey_border.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Armenia_Turkey_border-300x199.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Armenia_Turkey_border-150x99.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Armenia_Turkey_border-768x509.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Armine Martirosyan, JAMn\u0435ws, \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131n\u0131n, Erm\u0259nistan-T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259miryolu v\u0259 avtomobil magistral\u0131nda h\u0259r\u0259k\u0259tin b\u0259rpas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc haqda fikir bildirib. O,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":48683,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-48679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48679"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48684,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48679\/revisions\/48684"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}