{"id":48751,"date":"2021-09-20T01:16:34","date_gmt":"2021-09-19T21:16:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=48751"},"modified":"2021-09-20T01:16:34","modified_gmt":"2021-09-19T21:16:34","slug":"%c9%99srin-muqavil%c9%99sinin-imzalanmasindan-27-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=48751","title":{"rendered":"\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan 27 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n 27-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sentyabr\u0131n 20-si Az\u0259rbaycanda X\u0259z\u0259rin milli sektorunda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-D\u0259rinsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d (A\u00c7G) yataqlar blokunun i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 Hasilat\u0131n Pay B\u00f6lg\u00fcs\u00fc Sazi\u015finin (\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d) ild\u00f6n\u00fcm\u00fc v\u0259 neft-qaz sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin pe\u015f\u0259 bayram\u0131 &#8212; Neft\u00e7il\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn\u00fcn pe\u015f\u0259 bayram\u0131 kimi qeyd edilm\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin 16 avqust 2001-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 r\u0259smil\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Neft\u00e7il\u0259r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 s\u0259nayenin bu sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n u\u011furlar v\u0259 qar\u015f\u0131da duran \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilir, bu sah\u0259d\u0259 x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n f\u0259hl\u0259 v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 f\u0259xri adlar, orden v\u0259 medallar verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz h\u0259min g\u00fcn\u00fcn bu sektorda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n pe\u015f\u0259 bayram\u0131 kimi qeyd edilm\u0259si is\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da A\u00c7G-nin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 hasil olunan neftin pay \u015f\u0259klind\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 alt\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n olan 11 xarici neft \u015firk\u0259ti aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130lkin olaraq 30 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 imzanlanm\u0131\u015f A\u00c7G sazi\u015fi 12 dekabr 1994-cu il tarixind\u0259 Milli M\u0259clis t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunub v\u0259 14 dekabr 1994-cu il tarixind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. Bu sazi\u015f ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259sin\u0259 Q\u0259rb transmilli \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f ilk b\u00f6y\u00fck investisiya olub v\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d kimi tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sazi\u015f ratifikasiya olunduqdan sonra sazi\u015fi SOCAR v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n xarici s\u0259hmdarlar ad\u0131ndan h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259liyyat \u015eirk\u0259ti (AB\u018f\u015e) yarad\u0131l\u0131b. \u0130lkin olaraq AB\u018f\u015e alt\u0131 \u00f6lk\u0259ni, y\u0259ni B\u00f6y\u00fck Britaniya, AB\u015e, Rusiya, Norve\u00e7, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n 11 iri xarici neft \u015firk\u0259tind\u0259n (BP, \u201cAmoco\u201d, \u201cUnocal\u201d, \u201cLUKoil\u201d, \u201cStatoil\u201d, \u201cExxon\u201d, TPAO, \u201cPennzoil\u201d, \u201cMcDermott\u201d, \u201cRamco\u201d \u201cDelta Nimir\u201d) t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1999-cu ilin iyun ay\u0131ndan etibar\u0259n, BP AB\u018f\u015e \u00fczr\u0259 operatorluq fuksiyas\u0131n\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda A\u00c7G \u00fczr\u0259 i\u015ftirak paylar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir: BP (30,37 %), SOCAR (25 %), MOL (16 aprel 2020-ci il tarixind\u0259n \u201cChevron\u201d \u015firk\u0259tini \u0259v\u0259z edib (9,57 %), \u201cInpex\u201d (9,31 %), \u201cEquinor\u201d (7,27 %), \u201cExxonMobil\u201d (6,79 %), TPAO (5,73 %), \u201cItochu\u201d (3,65 %), \u201cONGC Videsh Limited\u201d (OVL) (2,31 %).<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00c7G neft yata\u011f\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda, Bak\u0131dan t\u0259xmin\u0259n 100 km \u015f\u0259rqd\u0259 d\u0259nizd\u0259 yerl\u0259\u015fir. A\u00c7G meqastrukturu X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin alt\u0131nda 2000-3500 m d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Balaxan\u0131 VIII v\u0259 X, h\u0259m\u00e7inin yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 Fasil\u0259 lay d\u0259st\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yata\u011f\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si bir ne\u00e7\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib: \u201c\u00c7\u0131raq\u201d yata\u011f\u0131ndan hasilat \u0130lkin Neft Layih\u0259si (\u0130NL) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 1997-ci ild\u0259n ba\u015flan\u0131b. Bunun ard\u0131nca \u201cAz\u0259ri\u201d layih\u0259si \u201cM\u0259rh\u0259l\u0259 1\u201d \u2013 \u201cM\u0259rk\u0259zi Az\u0259ri\u201dd\u0259n hasilat 2005-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 ba\u015flan\u0131b. Sonrak\u0131 2-ci faza \u201cQ\u0259rbi Az\u0259ri\u201d v\u0259 \u201c\u015e\u0259rqi Az\u0259ri\u201d platformalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edib. Orada hasilat m\u00fcvafiq olaraq 2005-ci ilin dekabr\u0131nda v\u0259 2006-ci ilin ax\u0131rlar\u0131nda ba\u015flan\u0131b. A\u00c7G yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti 3-c\u00fc fazas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cD\u0259rinsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d platformas\u0131ndan hasilat 2008-ci ilin aprelind\u0259 ba\u015flan\u0131b. H\u0259min fazalardan sonra \u201cQ\u0259rbi \u00c7\u0131raq\u201d platformas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u00c7\u0131raq Neft Layih\u0259si davam edib. H\u0259min platformadan ilk neft 28 yanvar 2014-c\u00fc il tarixind\u0259 \u0259ld\u0259 olunub. A\u00c7G yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259n sonuncu layih\u0259 \u201cM\u0259rk\u0259zi-\u015e\u0259rqi Az\u0259ri\u201d layih\u0259sidir. Bu layih\u0259y\u0259 2019-cu ild\u0259 sanksiya verilib v\u0259 o, bir hasilat platformas\u0131n\u0131n tikintisind\u0259n ibar\u0259tdir. Bu layih\u0259 haz\u0131rda icra m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir v\u0259 orada ilk neft hasilat\u0131 2023-c\u00fc ild\u0259 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00c7G yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin u\u011furunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti v\u0259 A\u00c7G t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 d\u00fcz\u0259li\u015f edilmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015f sazi\u015fi 14 sentyabr 2017-ci il tarixind\u0259 imzalayaraq A\u00c7G sazi\u015finin m\u00fcdd\u0259tini \u0259srin ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r uzad\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni sazi\u015f h\u00f6kum\u0259t\u0259 v\u0259 investorlara A\u00c7G-nin Az\u0259rbaycan v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyini n\u00f6vb\u0259ti 30 il \u0259rzind\u0259 maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131rma\u011fa v\u0259 bu d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259li yata\u011fa 40 milyard AB\u015e dollardan \u00e7ox kapital qoyma\u011fa imkan verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il &#171;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#187;nin imzalanmas\u0131n\u0131n 27-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc qeyd edilir. \u0130ndiy\u0259d\u0259k A\u00c7G-y\u0259 43 milyard AB\u015e dollardan \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 qoyulub. Bundan sonra da bir o q\u0259d\u0259r investisiyan\u0131n x\u0259rcl\u0259nm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00c7G say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan strateji enerji t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi daha m\u00fch\u00fcm rol oynama\u011fa ba\u015flay\u0131b. Energetika Nazirliyinin m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131 istismara veril\u0259nd\u0259n bu ilin 1 avqust tarixin\u0259d\u0259k 537 milyon tondan \u00e7ox neft, \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Bu ilin 1 avqust tarixin\u0259d\u0259k \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201dd\u0259n 184 milyard kubmetrd\u0259n \u00e7ox qaz hasil edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>2001-ci ild\u0259n etibar\u0259n bu ilin sentyabr\u0131n 1-n\u0259 kimi A\u00c7G yata\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259ld\u0259 olunan \u00fcmumi g\u0259lirl\u0259rin h\u0259cmi 152 milyard 893 milyon AB\u015e dollar\u0131 olub. Bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n sentyabr\u0131n 1-n\u0259 kimi A\u00c7G yata\u011f\u0131ndan 3 milyard 488,5 milyon AB\u015e dollar\u0131 g\u0259lir \u0259ld\u0259 edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Publika.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n 27-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur. Sentyabr\u0131n 20-si Az\u0259rbaycanda X\u0259z\u0259rin milli sektorunda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-D\u0259rinsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d (A\u00c7G) yataqlar blokunun i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 Hasilat\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":48753,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-48751","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48754,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48751\/revisions\/48754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}