{"id":50133,"date":"2021-10-03T01:54:26","date_gmt":"2021-10-02T21:54:26","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=50133"},"modified":"2021-10-03T01:54:30","modified_gmt":"2021-10-02T21:54:30","slug":"az%c9%99rbaycan-ssr-ilk-hokum%c9%99ti-v%c9%99-onun-taleyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=50133","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan SSR ilk h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 onun taleyi"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>TO\u011eRUL MA\u015eALLI<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Togrul-Masalli-150x150-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-50134\" width=\"241\" height=\"241\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em><strong>100 il \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259ri t\u0259dqiq ed\u0259rk\u0259n, ad\u0259t\u0259n h\u0259m tarix\u00e7il\u0259r, h\u0259m siravi v\u0259t\u0259nda\u015flar Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc il\u0259 maraqlan\u0131rlar. AXC-nin s\u00fcqutundan sonra ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir \u00e7ox hallarda ya repressiyalar, ya da Brejnev d\u00f6vr\u00fc il\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259nir. Amma SSR\u0130-y\u0259 daxil oldu\u011fumuz tarixi d\u00f6vr d\u0259 \u00e7ox geni\u015f v\u0259 maraql\u0131d\u0131r. Ke\u00e7mi\u015f m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n birind\u0259 qeyd etdiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan tarixinin Sovet d\u00f6vr\u00fc \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir-biri il\u0259 he\u00e7 ba\u011fl\u0131 olmayan bir ne\u00e7\u0259 d\u00f6vrd\u0259n ibar\u0259tdir. B\u0259zi d\u00f6vrl\u0259ri h\u0259m iqtisadiyyata, h\u0259m inki\u015fafa m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir edib, ba\u015fqalar\u0131 bar\u0259d\u0259 is\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa meyll\u0259nmirik (misal \u00fc\u00e7\u00fcn, repressiya \u2013 h\u0259m m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunan, ba\u015fqa t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 m\u00fczakir\u0259si apar\u0131lmayan m\u00f6vzudur).<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn az t\u0259dqiq olunan d\u00f6vr is\u0259 1920-ci ill\u0259rdir. AXC-nin s\u00fcqutundan sonraki d\u00f6vr \u0259sas\u0259n AXC xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r. B\u0259z\u0259n el\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131r ki, Az\u0259rbaycan 1920-ci ild\u0259n birba\u015fa repressiya v\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 ke\u00e7ib. \u018fvv\u0259lki\u00a0m\u0259qal\u0259d\u0259\u00a0biz o d\u00f6vr\u00fcn iqtisadiyyat\u0131n\u0131 t\u0259svir etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q. Az\u0259rbaycan Sovet respublikalar\u0131 aras\u0131nda bel\u0259 dem\u0259k olarsa, inki\u015faf templ\u0259ri \u00fczr\u0259 ir\u0259lid\u0259 idi. Buna h\u0259m s\u0259rh\u0259d v\u0259ziyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f bir \u00e7ox azadl\u0131qlar k\u00f6m\u0259k edirdi. Amma yax\u015f\u0131, b\u0259s bu Az\u0259rbaycan\u0131 kim idar\u0259 edib? Ad\u0259t\u0259n 20-ci ill\u0259r bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n, \u0259sas\u0259n N\u0259rimanovu qeyd edirl\u0259r. Amma N\u0259rimanov 1922-ci ild\u0259n Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yib. Martdan etibar\u0259n Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n \u0130ttifaq \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri idi, ilin sonunda is\u0259 SSR\u0130 M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sin\u0259 ke\u00e7di. 1922-ci ild\u0259 Xalq Komissarlar \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri olaraq N\u0259rimanov Genuya konfrans\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259rpas\u0131nda, iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda N. N\u0259rimanovdan ba\u015fqa dig\u0259r xadiml\u0259rin d\u0259 rollar\u0131 var v\u0259 h\u0259tta onlar\u0131n rolu daha b\u00f6y\u00fck idi. Maraql\u0131d\u0131r ki, bir \u00e7oxlar\u0131 haqda biz tez-tez e\u015fidirik, amma ciddi olaraq \u00f6n\u0259m vermirik. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 bu insanlara h\u0259sr olunmu\u015f barelyefl\u0259r v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r var, amma \u00e7ox insan onlar\u0131n rolu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumats\u0131zd\u0131r. AXC h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f nazirl\u0259rini is\u0259 \u00e7oxlar\u0131 tan\u0131y\u0131r. Baxmayaraq ki, onlar\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda n\u0259 iqtisadi inki\u015faf, n\u0259 d\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci ilin aprelind\u0259 hakimiyy\u0259tin bol\u015fevikl\u0259r\u0259 ke\u00e7m\u0259si il\u0259 yeni h\u00f6kum\u0259t formala\u015fmal\u0131 idi. \u0130lk q\u0259rara g\u00f6r\u0259, m\u00fcvafiq Konstitusiyan\u0131n q\u0259buluna kimi, \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycan SSR \u0130nqilab Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunacaqd\u0131. Bu \u0130nqilab Komit\u0259si bir ild\u0259n \u00e7ox (sonuncu s\u0259n\u0259d 1921-ci ilin may\u0131n 30-da q\u0259bul edilmi\u015fdi) f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Onun t\u0259rkibin\u0259: N\u0259riman N\u0259rimanov (s\u0259dr), Mirz\u0259 Davud H\u00fcseynov, Q\u0259z\u0259nf\u0259r Musab\u0259yov, H\u0259mid Sultanov, Abid Alimov, \u018fli Heyd\u0259r Qarayev v\u0259 Dada\u015f Bunyadzad\u0259 daxil edilmi\u015fdi. Eyni g\u00fcnd\u0259, \u0130nqilab Komit\u0259si m\u00fcv\u0259qq\u0259ti Xalq Komissarlar \u015euras\u0131n\u0131n t\u0259rkibini d\u0259 t\u0259sdiq etdi: N. N\u0259rimanov (s\u0259dr v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 xalq komissar\u0131), \u00c7ingiz \u0130ld\u0131r\u0131m (h\u0259rbi-d\u0259niz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259), H. Sultanov (daxili i\u015fl\u0259r), \u018f.H. Qarayev (\u0259m\u0259k v\u0259 \u0259dliyy\u0259), Q. Musab\u0259yov (\u0259kin\u00e7ilik, s\u0259naye v\u0259 \u0259rzaq), M.D. H\u00fcseynov (maliyy\u0259), D. Bunyadzad\u0259 (maarif v\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti), C\u0259mil V\u0259zirov (po\u00e7t, teleqraf v\u0259 yollar), A. Alimov (s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 sosial). Eyni zamanda iki xalq komissar\u0131na m\u00fcavin d\u0259 t\u0259yin edilmi\u015fdi. Bunlar, maliyy\u0259 xalq komissar\u0131n\u0131n m\u00fcavini N\u0259sir Ta\u011f\u0131yev v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259si \u00fczr\u0259 A\u011fah\u00fcseyn Kaz\u0131movdur. 2-3 g\u00fcnd\u0259n sonra Q. Musab\u0259yovun r\u0259hbr\u0259lik etdiyi komissarl\u0131q 3 b\u00f6lm\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc: \u0259kin\u00e7ilik (S\u0259m\u0259d A\u011fa A\u011famal\u0131o\u011flu), \u0259rzaq (Q. Musab\u0259yov) v\u0259 Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u015euras\u0131 (s\u0259dri Moskvadan Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f N.\u0130. Solovyev t\u0259yin edilmi\u015fdir).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin milliy\u0259tc\u0259 t\u0259rkibi 10 Az\u0259rbaycanl\u0131, 1 k\u00fcrd (\u00c7. \u0130ld\u0131r\u0131m), 1 tatar (A. Alimov) v\u0259 1 rusdan (N.\u0130. Solovyev) ibar\u0259t idi. Maraql\u0131d\u0131r ki, sonuncu, N.\u0130. Solovyev, Lenin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi hesabatda x\u0259b\u0259r verir ki, \u201c<em>\u00c7evrili\u015fd\u0259n sonra yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olsa da, he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, bu h\u00f6kum\u0259tin \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 bir hakimiyy\u0259t var. Bu Az\u0259rbaycan Kommunist partiyas\u0131d\u0131r<\/em>\u201d. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259hz AKP b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri idar\u0259 edirdi v\u0259 AKP-nin M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sini d\u0259 eyni insanlar t\u0259\u015fkil edirdi. Bel\u0259 ki, AKP M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin Prezidiumunun r\u0259hb\u0259ri M.D. H\u00fcseynov idi v\u0259 o, may\u0131n ortas\u0131na kimi \u0130nqilab Komit\u0259sinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sini icra edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, Sovet tarixind\u0259 ilk Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin ad\u0131n\u0131 unutdurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bel\u0259 ki, 13 n\u0259f\u0259rd\u0259n 8 n\u0259f\u0259r 1937-1941-ci ill\u0259rd\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Qalanlar\u0131 aras\u0131nda N. N\u0259rimanov v\u0259 S. A\u011famal\u0131o\u011flu m\u00fcvafiq olaraq 1925 v\u0259 1930-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdil\u0259r (Ba\u011f\u0131rov d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onlar\u0131n adlar\u0131 da silinmi\u015fdi). N. N\u0259rimanovun \u00f6l\u00fcm\u00fc h\u0259l\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 bir \u00e7ox \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131. Daha biri, A. Alimov 1935-ci ild\u0259 Leninqradda m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdi (r\u0259smi versiyaya g\u00f6r\u0259, pill\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259n y\u0131x\u0131l\u0131b \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc). Normal olaraq pensiyaya kimi yaln\u0131z N\u0259sir Ta\u011f\u0131yev (1953-c\u00fc il\u0259 kimi y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b) v\u0259 N.\u0130. Solovyev (1936-ci ild\u0259 pensiyaya \u00e7\u0131x\u0131b v\u0259 1947-ci ild\u0259 v\u0259fat edib) ya\u015fay\u0131blar. Maraql\u0131d\u0131r ki, ilk Az\u0259rbaycan SSR h\u00f6kum\u0259tind\u0259 iki b\u0259y var idi: C\u0259mil V\u0259zirov v\u0259 N\u0259sir Ta\u011f\u0131yev. Birincisi 1938-c ild\u0259 h\u0259bs olunub v\u0259 1941-ci ild\u0259 Stalin t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015f siyah\u0131ya uy\u011fun olaraq g\u00fcll\u0259l\u0259nib, ikincisi is\u0259 sona kimi v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir il \u0259rzind\u0259 h\u00f6kum\u0259tdaxili bir \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdi. Xalq komissarl\u0131qlar\u0131 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc, yenil\u0259ri yaran\u0131rd\u0131. Ad\u0259t\u0259n sad\u0259c\u0259 daxild\u0259 v\u0259zif\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri ba\u015f verirdi. Amma sonradan h\u00f6kum\u0259t\u0259 Behbud \u015eahtaxtinski (\u0259dliyy\u0259), M\u00f6hs\u00fcn \u0130srafilb\u0259yov (Qadirli, sosial t\u0259minat \u00fczr\u0259), Teymur \u018fliyev (xarici ticar\u0259t \u00fczr\u0259) qat\u0131ld\u0131lar. Onlar aras\u0131nda da yaln\u0131z B. \u015eahtaxtinski \u00f6z \u0259c\u0259li il\u0259 1924-c\u00fc ild\u0259 v\u0259fat etdi. H\u0259m T. \u018fliyev, h\u0259m Q\u0259dirli repressiya qurbanlar\u0131 oldular. Daha bir maraql\u0131 t\u0259r\u0259f ondan ibar\u0259tdir ki, repressiya olunanlar\u0131n bir qismi (T. \u018fliyev, \u018f. Qarayev, Q. Musab\u0259yov v\u0259 s.), 1936-1938-ci ill\u0259rd\u0259 art\u0131q Az\u0259rbaycanda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131rd\u0131lar, amma buna baxmayaraq onlar\u0131 Bak\u0131ya g\u0259tirib, burada m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131lar (g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 art\u0131q m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 ba\u015f verirdi).<\/p>\n\n\n\n<p>1921-ci ilin may\u0131n 6-da Birinci \u00dcmumaz\u0259rbaycan \u015euralar Qurultay\u0131 ke\u00e7irildi. Bu Qurultay \u00f6lk\u0259nin \u0259n ali qurumu hesab olunurdu. Qurultay \u00f6lk\u0259nin ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etdi. Ali Qanuna g\u00f6r\u0259 qurultay 2 ild\u0259n bir y\u0131\u011f\u0131l\u0131r v\u0259 qurultaylar aras\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259ni M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si v\u0259 onun Prezidiumu idar\u0259 edirdi. Bu Komit\u0259 is\u0259 Qurultay t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ilirdi. M\u0130K h\u0259r 2 aydan bir y\u0131\u011f\u0131l\u0131rd\u0131. Faktiki olaraq \u00f6lk\u0259ni idar\u0259 ed\u0259n M\u0130K Prezidiumu v\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunan Xalq Komissarlar \u015euras\u0131 idi. \u0130lk M\u0130K-\u0259 73 \u00fczv v\u0259 26 namiz\u0259d se\u00e7ilmi\u015fdi. Onlar aras\u0131nda ilk prezidium Muxtar Hac\u0131yev (s\u0259dr, 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib), S. A\u011famal\u0131o\u011flu (s\u0259dr m\u00fcavini) v\u0259 Teymur H\u00fcseynov (katib, 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib) v\u0259 \u00fczvl\u0259r: N. N\u0259rimanov, \u018f. Qarayev, Mir Ba\u015fir Qas\u0131mov (Ba\u011f\u0131rov d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Ali Sovetin s\u0259dri idi), Ta\u011f\u0131 \u015eahbazov (1937-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib), M.Q. Ple\u015fakov (1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib) v\u0259 \u0130.M. Konu\u015fkin se\u00e7ilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidiumdan sonra Xalq Komissarlar \u015euras\u0131n\u0131n t\u0259rkibi d\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndi: N. N\u0259rimanov (s\u0259dr), M.D. H\u00fcseynov (xarici i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 v\u0259 Ali \u0130qtisadi \u015euran\u0131n s\u0259dri), \u018f. Qarayev (h\u0259rbi v\u0259 d\u0259niz), H. Sultanov (daxili i\u015fl\u0259r), S.M. \u018ff\u0259ndiyev (torpaq, 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib), D. Bunyadzad\u0259 (maarif), M. Qadirli (sosial t\u0259minat), A. Kaz\u0131mov (s\u0259hiyy\u0259), B. \u015eahtaxtinski (n\u0259zar\u0259t), \u00c7vanov (\u0259dliyy\u0259), L. Mirzoyan (\u0259m\u0259k, 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib), B\u00f6y\u00fcka\u011fa Tal\u0131bl\u0131 (Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib), C. V\u0259zirov (po\u00e7t v\u0259 teleqraf), N. Ta\u011f\u0131yev (maliyy\u0259), A.P. Serebrovskiy (Neft komit\u0259sinin s\u0259dri v\u0259 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nib) v\u0259 M.C. Ba\u011f\u0131rov (F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyan\u0131n s\u0259dri). Bel\u0259likl\u0259, g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, ilk m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olmayan kabinetd\u0259 d\u0259 t\u0259msil olunan bir \u00e7ox xadiml\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 repressiya olunublar. Yaln\u0131z S.T. \u00c7vanov bar\u0259d\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat yoxdur. Qalanlar\u0131 is\u0259 M.C. Ba\u011f\u0131rovun repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131 olublar.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, vaxtil\u0259 AXC deputat v\u0259 nazirl\u0259rini t\u0259dqiq ed\u0259rk\u0259n, m\u00fc\u0259yy\u0259n etdim ki, 121 n\u0259f\u0259rd\u0259n 1920-ci ild\u0259ki repressiyalar\u0131n qurban\u0131 yaln\u0131z 7-si olmu\u015fdu. Amma sonradan (art\u0131q 30-cu ill\u0259rin prosesl\u0259rind\u0259) onlar\u0131n da bir \u00e7oxu repressiyalara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 ki, son AXC kabinetind\u0259 olan 14 n\u0259f\u0259rd\u0259n yaln\u0131z be\u015fi m\u00fchacir\u0259t\u0259 getmi\u015fdi. Az\u0259rbaycanda qalanlardan yaln\u0131z biri \u2013 S. Mehmandarov o d\u00f6vrki repressiyalara m\u0259ruz qalmam\u0131\u015fd\u0131. Qalan 8 n\u0259f\u0259rd\u0259n 6-s\u0131 ya g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015f (H. M\u0259mm\u0259db\u0259yli, \u018f. Pepinov, R. Kaplanov), ya da h\u0259bsd\u0259 v\u0259 ya s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc. Yaln\u0131z N. \u015eahsuvarov s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n qay\u0131da bilmi\u015fdi. Faktiki olaraq, ilk Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar \u015euras\u0131n\u0131n 68,75%, sonuncu AXC h\u00f6kum\u0259tinin is\u0259 50%-i 30-cu ill\u0259rd\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Azlogos<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50030\" width=\"926\" height=\"638\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4.jpg 270w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4-150x103.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 926px) 100vw, 926px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TO\u011eRUL MA\u015eALLI 100 il \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259ri t\u0259dqiq ed\u0259rk\u0259n, ad\u0259t\u0259n h\u0259m tarix\u00e7il\u0259r, h\u0259m siravi v\u0259t\u0259nda\u015flar Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc il\u0259 maraqlan\u0131rlar. AXC-nin s\u00fcqutundan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50135,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-50133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50133"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50136,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50133\/revisions\/50136"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}