{"id":50195,"date":"2021-10-04T01:52:51","date_gmt":"2021-10-03T21:52:51","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=50195"},"modified":"2021-10-04T01:52:55","modified_gmt":"2021-10-03T21:52:55","slug":"rus-liberallarin-b%c9%99rbad-olmus-qarabag-sinagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=50195","title":{"rendered":"Rus liberallar\u0131n b\u0259rbad olmu\u015f Qaraba\u011f s\u0131na\u011f\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130mperiya sindromu \u0259v\u0259zin\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiya. Rusiya Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan n\u0259 \u00f6yr\u0259ndi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rusiyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qarabaqdak\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n uzaq durmaq siyas\u0259ti, h\u0259r \u015fey\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, \u0130r\u0259vanla da, Bak\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u00fcbahis\u0259d\u0259n qa\u00e7maq s\u0259yl\u0259ri bu \u00f6lk\u0259nin ekspertl\u0259r cami\u0259sind\u0259 ciddi polemikaya s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259zi eskpertl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n k\u0259nar tutmas\u0131 \u201ct\u0259mkinlilik n\u00fcmun\u0259si\u201d idi. Son vaxtlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 bu, \u00e7ox n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131rd\u0131. Rusiyan\u0131n t\u0259mkinlilik siyas\u0259ti, ax\u0131r ki, onun xarici siyas\u0259tind\u0259 ilk s\u0131raya \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131 \u2013 \u00f6z \u0259halisinin rifah\u0131 v\u0259 stabilliyini qorumaqla ba\u011fl\u0131 maraqlar\u0131 qoydu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdi. \u201cNezavisimaya qazeta\u201d-da 12.11.20 il tarixind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f \u015f\u0259rhd\u0259 d\u0259 deyildiyi kimi, Rusiya \u201c\u00f6z\u00fcn\u00fcn laz\u0131ms\u0131z v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259m\u0259kl\u0259\u201d \u00e7ox d\u00fcz etdi. O, \u201c30 il \u0259rzind\u0259 n\u0259 Bak\u0131, n\u0259 d\u0259 Yerevanla ixtilafa girm\u0259mi\u015fdi\u201d v\u0259 indi d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n b\u0259rab\u0259r uzaql\u0131qda dayanmaq siyas\u0259tini qoruma\u011fa nail oldu. \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259, RF-n\u0131n prezidenti il\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan liderl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 etimadl\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti qorumaq m\u00fcmk\u00fcn oldu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Rusiyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n uzaq dayanmaq siyas\u0259tin\u0259 \u0259ks m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 m\u00f6vcuddur. Putin\u0259 m\u00fcxalif m\u00f6vqed\u0259 dayanan liberal intelligensiya bu siyas\u0259ti yekdillikl\u0259 satq\u0131nl\u0131q adland\u0131r\u0131rd\u0131. Bir \u00e7ox ekspertl\u0259r bel\u0259 hesab edirdil\u0259r ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Rusiyan\u0131n, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n imtinas\u0131n\u0131n arxas\u0131nda \u201cRusiyan\u0131n m\u0259\u011flub \u0259hval-ruhiyy\u0259si\u201d dayan\u0131r. \u0130lk bax\u0131\u015fda, Avropan\u0131n liberal d\u0259y\u0259rl\u0259rini t\u0259bli\u011f ed\u0259n insanlar, bu d\u0259f\u0259 Rusiya r\u0259hb\u0259rliyinin h\u00fcququn aliliyin\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 riay\u0259t etm\u0259sin\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n qanuni haqq\u0131n\u0131 \u2013 \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259k h\u00fcququnu, 1989-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki m\u00fcharib\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeddi rayonunun DQ-\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin qanunsuzluq, insani bax\u0131mdan \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q kimi tan\u0131mas\u0131na sevinm\u0259liydil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"560\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1-1024x560.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50196\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1-1024x560.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1-300x164.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1-150x82.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1-768x420.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/E63FD6B0-3A08-4E65-A74C-BD00CD388D41_w1080_h608_s-e1608024337958-1.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong>Erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcr\u0259yi ged\u0259n Andrey Piantkovskiy<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>L\u0130BERAL\u0130ZM\u0130N PARADOKSLARI<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Amma bel\u0259 olmad\u0131. Liberallar\u0131n m\u00f6vqeyind\u0259 \u2013 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipl\u0259ri v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q inkar\u0131, Avropa humanizminin t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259rinin itirilm\u0259si n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r Vladimir Putin DQ m\u00fcnaqi\u015f\u0259sind\u0259 d\u0259 Donbass m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki kimi davransayd\u0131, onda i\u00e7ind\u0259 bizim \u0259sg\u0259rl\u0259r olan sink tabutlar indi Zaqafqaziyadan g\u0259l\u0259rdi. \u201cRus bahar\u0131\u201d zaman\u0131 \u2013 2014-c\u00fc ild\u0259 \u2013 ruslar, Vladislav Surkovun s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k, \u201cUkraynan\u0131 zorla Rusiya il\u0259 dostlu\u011fa m\u0259cbur etm\u0259k laz\u0131md\u0131r v\u0259 olar\u201d tezisin\u0259 inam u\u011frunda h\u0259lak olurdular. Bu g\u00fcn is\u0259 rus \u0259sg\u0259rl\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda Erm\u0259nistan\u0131n, Az\u0259rbaycandan qopartd\u0131\u011f\u0131 yeddi rayonu \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlamas\u0131 u\u011frunda h\u0259lak olacaqd\u0131lar. Halbuki Erm\u0259nistan\u0131n, g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259k v\u0259 h\u0259min yeddi rayonu Az\u0259rbaycana qaytarmaqla DQ-nin erm\u0259ni statusunu qorumaq, b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh yaratmaq f\u00fcrs\u0259ti vard\u0131. Amma Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycanla m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll etm\u0259k f\u00fcrs\u0259tini \u0259ld\u0259n buraxd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, h\u0259l\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Yevgeni Primakov AB\u015e v\u0259 Avropa il\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lmi\u015fdi ki, Erm\u0259nistan yeddi rayonu Az\u0259rbaycana qaytard\u0131\u011f\u0131 halda onlar Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131ayacaqlar. Primakov bu raz\u0131la\u015fma bar\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyana m\u0259lumat vermi\u015f v\u0259 ona \u201crealist olun, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar g\u00f6zl\u0259m\u0259yi v\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi bacar\u0131rlar. 10, 20, 30 il ke\u00e7\u0259c\u0259k v\u0259 onlar g\u00fcc toplay\u0131b sizd\u0259n h\u0259r \u015feyi alacaqlar\u201d dey\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etmi\u015fdi. <strong>Ancaq Ter-Petrosyan\u0131n Primakova dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, DQ-d\u0259ki s\u0259hra komandirl\u0259ri at\u0259\u015fk\u0259sin bu \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015fmam\u0131\u015fd\u0131lar: \u0259g\u0259r \u00f6z \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zonam\u0131z\u0131\u201d Az\u0259rbaycana vers\u0259k, \u201ck\u00fc\u00e7\u0259 bizi devir\u0259c\u0259k\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Adam\u0131 heyr\u0259tl\u0259ndir\u0259n ba\u015fqa \u015feydir: bizim liberal intelligensiyan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259, m\u0259hz 1989-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki s\u0259hra komandirl\u0259rinin g\u00f6z\u00fcyl\u0259 bax\u0131rlar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u0259n Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131n\u0131n on illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u0130r\u0259vana d\u0259v\u0259t olunmu\u015fdum, orda erm\u0259ni intelligensiyas\u0131n\u0131n bir \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n \u201cAz\u0259rbaycanla m\u00fcharib\u0259y\u0259 yol verm\u0259m\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc onlarla kompromiss\u0259 getm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d c\u00fcml\u0259sini e\u015fitmi\u015fdim. Amma onlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, respublika parlamentind\u0259ki Qaraba\u011f lobbisi h\u0259r v\u0259chl\u0259 buna mane olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk bax\u0131\u015fda, \u00f6zl\u0259rini q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc adland\u0131ran politoloqlar DQ-d\u0259 m\u00fcharib\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259rk\u0259n 1989\u20131994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 \u00f6z evl\u0259rini v\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 itirmi\u015f sad\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n faci\u0259sini d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131 idil\u0259r. Halbuki, m\u0259s\u0259l\u0259n, Andrey Piontkovski \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259zab-\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri el\u0259 d\u0259 ciddi bir \u015fey deyil:<strong> \u201c\u018flb\u0259tt\u0259, 1990-c\u0131 ill\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi elan olunandan sonra \u00f6z evl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qalm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lara g\u00f6r\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf edir\u0259m. Amma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri ba\u015fqa c\u00fcr \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259skunla\u015fan yeddi rayonunu \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rini t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259zdil\u0259r\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n Piontkovskinin \u2013 Putin m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 liberal m\u00fcxalifl\u0259rin \u0259n parlaq n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n birinin bu s\u00f6zl\u0259rini e\u015fid\u0259nd\u0259 \u015fok ke\u00e7irdim: bu, nec\u0259 ola bil\u0259r?! Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u2013 o q\u0259d\u0259r d\u0259 insan deyill\u0259r, \u00f6z evl\u0259rini, torpaqlar\u0131n\u0131 itirmi\u015f insanlar\u0131n \u0259ziyy\u0259tl\u0259ri qon\u015fu erm\u0259nil\u0259rin \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rini t\u0259min etm\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zonas\u0131 yaratmaq h\u00fcququ il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 he\u00e7 n\u0259dir. Ki, qondarma Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f respublikas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n h\u0259min t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zonas\u0131nda he\u00e7 kim ya\u015fam\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n k\u0259narda durmaq siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 liberal intelligensiyan\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sinin etiraz\u0131 onlar\u0131n \u0259slind\u0259 kim olduqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259qiq\u0259ti \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131. M\u0259n g\u00f6rd\u00fcm ki, Yeqor Qayday\u0131n komandas\u0131nda oldu\u011fu kimi, bizim liberal intelligensiyan\u0131n da d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc marksizm m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. D\u00fczd\u00fcr, liberal intelligensiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u0259msil\u00e7il\u0259ri, m\u0259s\u0259l\u0259n, Dmitri B\u0131kov kimi get-ged\u0259 Lenini daha \u00e7ox sevdikl\u0259rini demirl\u0259r. Lakin m\u0259hz marksizm onlara, insanlar\u0131 \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rini t\u0259min etm\u0259k h\u00fcququna sahib olanlara v\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik u\u011frunda \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259li olanlara b\u00f6lm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verir. Burdak\u0131 rasizm kommunist rasizmind\u0259n daha qorxuncdur. Kommunistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istismar\u00e7\u0131lar insan deyildil\u0259r, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k olard\u0131. <strong>Andrey Piontkovski \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik ist\u0259m\u0259k h\u00fcquqlar\u0131 yoxdur. Leninin \u201ckommunizmin q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n h\u0259r \u015fey \u0259xlaqidir\u201d tezisi t\u0259kc\u0259 bizim milli-v\u0259t\u0259np\u0259rl\u0259rin \u00fcr\u0259yind\u0259 yox, \u00f6zl\u0259rini q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc adland\u0131ran liberal intelligensiyan\u0131n da \u00fcr\u0259yind\u0259 ya\u015fay\u0131r: s\u00f6hb\u0259t m\u0259nim simpatiya b\u0259sl\u0259diyim xalq\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n ged\u0259nd\u0259 insanlar\u0131n \u0259ziyy\u0259tl\u0259ri, cinay\u0259tl\u0259r yoxdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>D\u018fR\u0130N ATE\u0130ZM<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin t\u0259bi\u0259tini d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259rk\u0259n niy\u0259 liberal m\u00fcxalif\u0259tin b\u0259zi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin t\u0259r\u0259fini tutdular? Z\u0259nnimc\u0259, bunun s\u0259b\u0259bi onlar\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan daha \u00e7ox simpatiya b\u0259sl\u0259m\u0259si deyil. Burda bizim liberal intelligensiyan\u0131n \u0259ks\u0259r n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan d\u0259rin ateizm \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar yar\u0131m-insand\u0131lar, zira onlar m\u00fcs\u0259lmand\u0131lar, zira, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, islam z\u0259minind\u0259 dini fanatizm xristian klerikalizmind\u0259n v\u0259 fanatizmind\u0259n daha aqressiv xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130\u015f ondad\u0131r ki, bizim intelligensiyan\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin liberalizminin arxas\u0131nda adi ateizm yox, ateistik messianizm, m\u00fcasir b\u0259\u015f\u0259r tarixinin dinl\u0259 dinsizliyin qar\u015f\u0131durmas\u0131 kimi qavran\u0131lmas\u0131 dayan\u0131r. Bu liberal messianizm \u00f6z\u00fcn\u00fc dinin gec-tez \u00f6l\u0259c\u0259yi v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin Kils\u0259d\u0259n, dini m\u0259rasiml\u0259rd\u0259n, dini ayinl\u0259r\u0259 sitayi\u015fd\u0259n imtina ed\u0259c\u0259yin\u0259 inamda b\u00fcruz\u0259 verir. Aleksandr Nevzorovun \u201crus ke\u015fi\u015fl\u0259ri\u201d il\u0259 fasil\u0259siz m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 ateistik messianizm \u0259n aqressiv formada t\u0259zah\u00fcr edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yuliya Lat\u0131nina hesab edir ki, Rusiya Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 strateji m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, zira onun n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n, \u201cislam dini fanatizmi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Rusiyan\u0131n daxilind\u0259 d\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 canland\u0131\u201d. H\u0259r\u00e7\u0259nd Yuliya Lat\u0131nina \u0259mindir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n 1994-c\u00fc ild\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f b\u00f6lg\u0259l\u0259ri azad etm\u0259sinin Rusiyada dini fanatizmi g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yin\u0259 inanmaq \u00e7\u0259tindir. M\u0259n is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259ksin\u0259, Rusiyan\u0131n, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa h\u00fcququnu d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si Rusiya Federasiyas\u0131ndak\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda yax\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lanacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u0259g\u0259r, Allah el\u0259m\u0259mi\u015f, Rusiya bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259n qo\u015fulsayd\u0131, biz RF-d\u0259k\u0131 t\u00fcrk respublikalar\u0131nda separat\u00e7\u0131 \u0259hval-ruhiyy\u0259nin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u015fahid olard\u0131q. H\u0259m\u00e7inin ona da \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, \u0259g\u0259r Rusiya Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131larla vuru\u015fma\u011fa ba\u015flasayd\u0131, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-n\u0131n Orta Asiya respublikalar\u0131nda anti-rusiya \u0259hval\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si qa\u00e7\u0131lmaz olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/26_101-e1608024175724.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50197\" width=\"927\" height=\"684\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/26_101-e1608024175724.jpg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/26_101-e1608024175724-300x221.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/26_101-e1608024175724-150x111.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 927px) 100vw, 927px\" \/><figcaption><strong>Erm\u0259nil\u0259rin taleyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259rin narahatl\u0131q ke\u00e7ir\u0259n Yuliya Lat\u0131nina<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yuliya Lat\u0131nina hesab edir ki, Putin DQ-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 vuru\u015fmaq ist\u0259m\u0259y\u0259nd\u0259 eynil\u0259 1944-c\u00fc ilin avqustunda Var\u015fava \u00fcsyan\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259m\u0259y\u0259 q\u0259rar vermi\u015f Stalin kimi davran\u0131b. Lat\u0131ninan\u0131n fikrinc\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n, 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131n\u0131 geri qaytarmas\u0131na n\u0259inki b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq olmaz, h\u0259tta s\u0259n dem\u0259, bu, almanlar\u0131n Var\u015fava \u00fcsyan\u0131n\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 yat\u0131rtmas\u0131 q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r cinay\u0259tdir. Amma burda \u0259n iyr\u0259nc m\u0259qan ba\u015fqad\u0131r: bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar Pol\u015fan\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 onun \u00f6z \u0259halisind\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259n hitler\u00e7il\u0259r q\u0259d\u0259r pisdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u015f\u00fcurda liberal-ateist messianizm h\u00f6kmranl\u0131q ed\u0259nd\u0259 art\u0131q n\u0259 \u0259xlaqa, n\u0259 d\u0259 elementar insanl\u0131\u011fa yer qalm\u0131r. Adam nec\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc hesab edib, eyni zamanda da Avropa humanizmini inkar ed\u0259 bil\u0259r? \u0130nsanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi b\u0259rab\u0259rlik prinsipinin bel\u0259 instinktiv t\u0259kzibinin birc\u0259 izah\u0131 var: h\u0259qiq\u0259t ondan ibar\u0259tdir ki, Avropa humanizmi v\u0259 liberalizminin arxas\u0131nda xristianl\u0131\u011f\u0131n, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n Tanr\u0131 \u00f6vladlar\u0131 olaraq m\u0259n\u0259vi b\u0259rab\u0259rliyi haqq\u0131nda t\u0259limi, Bibliyan\u0131n \u201c\u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259va bilm\u0259diyini ba\u015fqas\u0131na da r\u0259va bilm\u0259\u201d tezisi dayan\u0131rd\u0131. Aqressiv ateizmd\u0259 is\u0259 liberal intelligensiyan\u0131n b\u0259zi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 insaniyy\u0259ti qorumaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, bol\u015fevikl\u0259rin messianizmi il\u0259 islam\u0131 b\u0259\u015f\u0259r sivilizasiyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca d\u00fc\u015fm\u0259ni hesab ed\u0259nl\u0259rin liberal messianizmi aras\u0131nda ciddi f\u0259rq yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2014-c\u00fc ild\u0259 \u2013 \u201crus bahar\u0131\u201d zaman\u0131 liberal m\u00fcxalif\u0259t Putini, \u00f6z xarici siyas\u0259tini rus imperiyas\u0131na nostalgiya, rus torpaqlar\u0131n\u0131n \u201ctoplanmas\u0131\u201d ideyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmaqda g\u00fcnahland\u0131r\u0131rd\u0131. Z\u0259nnimc\u0259, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Putin, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, Avropan\u0131n h\u00fcquq prioritetind\u0259n uzaqla\u015fm\u0131\u015f v\u0259 xarici siyas\u0259tini \u201cbir xalq-bir d\u00f6vl\u0259t\u201d prinsipli siyas\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmu\u015fdu. \u0130ndi is\u0259 biz paradoks m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Putin, Rusiyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini formala\u015fd\u0131rark\u0259n d\u00f6vl\u0259tin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipini \u0259sas g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. O dedi ki, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 h\u0259qiq\u0259t az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259dir, zira onlar \u00f6z \u0259razil\u0259rini geri qaytar\u0131rlar, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259rini b\u0259rpa edirl\u0259r. Bizim liberallarsa g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n d\u00f6vl\u0259t\u00e7i-imperialistl\u0259r\u0259 \u00e7evrildil\u0259r v\u0259 \u201cilk d\u0259f\u0259 post-sovet m\u0259kan\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 verdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259\u201d Putini t\u0259nqid etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Y\u0259ni 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n, \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259sizlik k\u0259m\u0259ri\u201d yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razil\u0259rini i\u015f\u011fal etm\u0259si \u2013 bizim liberal m\u00fcxalif\u0259tin n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n, \u0259dal\u0259t prinsipinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si idi. Amma az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n onlardan zorla al\u0131nan\u0131 geri qaytarmalar\u0131 \u2013 cinay\u0259tdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130mperiya sindromu 2014-c\u00fc ild\u0259ki \u201crus bahar\u0131\u201dnda Rusiya r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259r vurmu\u015fdusa, bizim liberal intelligensiyaya da o q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259r vurub. Amma n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, \u201cd\u0259rin rus xalq\u0131\u201d imperiya sindromundan q\u0259tiyy\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmir, onun b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Putinin DQ-d\u0259ki m\u00fcharib\u0259d\u0259n uzaq qalmaq q\u0259rar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. \u00dcmumrusiya \u0130ctimai Fikrin \u00d6yr\u0259nilm\u0259si M\u0259rk\u0259zinin apard\u0131\u011f\u0131 sor\u011fulara g\u00f6r\u0259, rusiyal\u0131lar\u0131n 72%-i ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 xalqlar\u0131 qismind\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lara da b\u0259rab\u0259r m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini qoruyurlar. \u0130ndi \u201cd\u0259rin rus xalq\u0131\u201d sovet insanlar\u0131 kimi birc\u0259 \u015fey haqq\u0131nda fikirl\u0259\u015fir: \u201ct\u0259ki m\u00fcharib\u0259 olmas\u0131n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bax bel\u0259. \u0130lk bax\u0131\u015fda Kremlin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc t\u0259mkinli siyas\u0259ti m\u0259hz bizim liberallar d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259li idil\u0259r. \u0130lk bax\u0131\u015fda n\u00f6vb\u0259ti m\u00fcharib\u0259y\u0259 qo\u015fulmad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6r\u0259, n\u0259hay\u0259t ki, rus torpaqlar\u0131n\u0131 bir bayraq alt\u0131na toplamaq arzusundan yox, \u00f6z xalq\u0131m\u0131z\u0131n rihaf\u0131n\u0131, sabitliyi qoruma\u011f\u0131 se\u00e7diyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 sevinm\u0259k laz\u0131m idi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ntiqli olaraq adam, haz\u0131rk\u0131 rus liberal intelligensiyas\u0131n\u0131n h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l \u015f\u0259xsiyy\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 h\u00fcquqa h\u00f6rm\u0259t ed\u0259c\u0259k m\u00fcasir milli d\u00f6vl\u0259t yaratma\u011fa qadir oldu\u011funa \u015f\u00fcbh\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Unutmaq olmaz ki, Rusiya \u2013 \u00e7oxmill\u0259tli \u00f6lk\u0259dir v\u0259 m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkl\u0259r \u0259halinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Unutmaq olmaz ki, b\u00fct\u00fcn xalqlara, b\u00fct\u00fcn dinl\u0259r\u0259 prinsipial b\u0259rab\u0259r m\u00fcnasib\u0259t olmadan, n\u0259inki demokratiya qurmaq imkans\u0131zd\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 dincliyi d\u0259 qorumaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>YEN\u0130 RUS\u0130YANI K\u0130M QURACAQ?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259qamda d\u0259h\u015f\u0259tli bir sual meydana \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 m\u0259n onun cavab\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. Avropa d\u0259y\u0259rl\u0259rinin dominant olaca\u011f\u0131 m\u00fcasir rus d\u00f6vl\u0259tini \u201c\u0130zbor klubu\u201dnun ideologiyas\u0131n\u0131 yayan bizim milli-v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259r yarada bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. Rusiyada m\u00fcasir milli d\u00f6vl\u0259ti insanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi b\u0259rab\u0259rliyi ideyas\u0131ndan uzaq olan intellegentl\u0259r d\u0259 qura bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. B\u0259s Putin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si zaman\u0131 Rusiyan\u0131n xarici siyas\u0259tini tabe etdiyi f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 sadiq qala v\u0259 ax\u0131r ki, imperiya ill\u00fcziyalar\u0131ndan, iqtisadi bax\u0131mdan gerid\u0259 qalm\u0131\u015f Rusiyan\u0131 f\u00f6vq\u0259l d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evirm\u0259k x\u0259yal\u0131ndan imtina ed\u0259 bil\u0259c\u0259kmi? B\u0259lk\u0259 art\u0131q \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll etm\u0259yin vaxt\u0131 \u00e7at\u0131b: ke\u00e7mi\u015f sovet respublikas\u0131 RSFSR-i milli d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evirm\u0259k v\u0259 Rusiya tarixind\u0259 h\u00f6kum\u0259tin he\u00e7 vaxt el\u0259m\u0259diyi \u015feyi el\u0259m\u0259k \u2013 \u00f6z xalq\u0131n\u0131n xo\u015fb\u0259xtliyi v\u0259 rifah\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalmaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018flb\u0259tt\u0259, SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra ke\u00e7\u0259n 30 ild\u0259 \u201cd\u0259rin rus xalq\u0131\u201d tamamil\u0259 f\u0259rqli \u0259hval-ruhiyy\u0259l\u0259r\u0259 malik olub. SSR\u0130-nin s\u00fcqutunun s\u0259b\u0259bi onun (d\u0259rin rus xalq\u0131n\u0131n) sovet imperiyas\u0131ndan, Rusiyan\u0131n \u00e7oxmill\u0259tli d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131ndan yorulmas\u0131 idi. Rus ideyas\u0131 da \u2013 y\u0259ni RSFSR-in dig\u0259r ittifaq respublikalar\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 buna \u0259saslan\u0131r. 1990-1991-ci ill\u0259rd\u0259 \u0259halinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u201crus torpaqlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131\u201dndan daha \u00e7ox, Ukraynadan, Belorusdan m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez ayr\u0131lmaq bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259\u015firdi. V\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131: rus xalq\u0131 Rus imperiyas\u0131nda nec\u0259 h\u0259r k\u0259sd\u0259n daha yoxsul h\u0259yat s\u00fcr\u00fcrd\u00fcs\u0259, sovet imperiyas\u0131nda da eyni \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r k\u0259sd\u0259n daha yoxsul ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amma 1990-lar\u0131n xarabal\u0131\u011f\u0131, \u00fcst\u0259g\u0259l Q\u0259rbin rusiyal\u0131lar\u0131n milli l\u0259yaq\u0259tin\u0259 saymazyana m\u00fcnasib\u0259ti bir-birin\u0259 tamamil\u0259 zidd olan iki \u0259hval-ruhiyy\u0259 do\u011furdu: Rusiyada \u201conu yerd\u0259n qald\u0131racaq\u201d birinin peyda olmas\u0131 arzusu; v\u0259 imkans\u0131za, Rusiyan\u0131 yenid\u0259n imperiyaya \u00e7evirm\u0259yin, \u201cMDB-nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri il\u0259 \u015faqqalanm\u0131\u015f rus xalq\u0131n\u0131n \u00fcm\u00fcmi v\u00fccudunu yenid\u0259n birl\u0259\u015fdirm\u0259yin\u201d m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 inam.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ideya Gennadi Z\u00fcqanova m\u0259xsus idi, h\u0259l\u0259 1996-c\u0131 ild\u0259 onun t\u0259r\u0259find\u0259n dil\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015fdu. 2014-c\u00fc il \u201crus bahar\u0131\u201dn\u0131n t\u0259m\u0259lin\u0259 qoyulan f\u0259ls\u0259f\u0259ni d\u0259 Z\u00fcqanov s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kr\u0131m\u0131n Rusiyaya birl\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u201cYeni Rusiya\u201d layih\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259hvalat \u2013 ham\u0131s\u0131 rus torpaqlar\u0131n\u0131 eyni s\u0259rh\u0259d daxilin\u0259 toplama\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 inam\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdi idi. Amma \u0259halinin b\u00f6y\u00fck qismi aras\u0131nda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, Kr\u0131m\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 g\u0259l\u0259n co\u015f\u011funluq da s\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00f6st\u0259rdi ki, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dind\u0259n k\u0259narda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r art\u0131q \u00e7ox az adam\u0131 narahat edir. Ukrayna kim bilir, hara getdi \u2013 qoy getsin. H\u0259tta Belorusdak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u0259 \u201cd\u0259rin rus xalq\u0131\u201dn\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb etmir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu g\u00fcn beloruslar\u0131n da b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si Rusiyaya birl\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259mir. Rusiya Aleksandr Luka\u015fenkonu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 Belorusda \u0259vv\u0259ll\u0259r olmayan bir hal \u2013 anti-rusiya \u0259hval-ruhiyy\u0259si meydana \u00e7\u0131x\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, bu g\u00fcn Rusiya \u00f6z atmosferin\u0259 g\u00f6r\u0259, RSFSR-in suverenl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u00f6vr\u00fcn\u0259 qay\u0131d\u0131r. O d\u00f6vr\u0259 ki, onda insanlar RF-ni normal milli d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evirm\u0259yi arzulay\u0131rd\u0131lar. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, \u0259slind\u0259, \u201cd\u0259rin rus xalq\u0131\u201d he\u00e7 vaxt imperiya sindromundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259yib. RSFSR-in suvereniteti ideyas\u0131 1917-18-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan b\u00f6y\u00fck rus separatizminin atmosferini t\u0259krarlay\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, z\u0259nnimc\u0259, Rusiya, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u201crus torpaqlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131\u201d siyas\u0259tind\u0259n imtina edib ham\u0131ya laz\u0131m olan s\u00fclhm\u0259raml\u0131ya \u00e7evrils\u0259, bunda qorxulu he\u00e7 n\u0259 yoxdur. \u00c7\u00fcnki rus imperiyas\u0131 1917-ci ild\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259lik \u00f6ld\u00fc. Sovet hakimiyy\u0259ti rus imperiyas\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 zorak\u0131l\u0131q, g\u00fcc yolu il\u0259 birl\u0259\u015fdirmi\u015fdi v\u0259 yenid\u0259nqurma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259min g\u00fcc z\u0259ifl\u0259y\u0259n kimi b\u00fct\u00fcn xalqlar da\u011f\u0131l\u0131\u015fd\u0131lar. Ukraynal\u0131lar\u0131n polyaklarla dostluq etm\u0259y\u0259 ba\u015flamalar\u0131nda, ya da get-ged\u0259 daha \u00e7ox belorusun \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201clitvin\u201d adland\u0131rmas\u0131nda, g\u0259nc Belorusun is\u0259 art\u0131q t\u0259kc\u0259 Viln\u00fcs\u0259 baxmas\u0131nda g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z he\u00e7 n\u0259 yoxdur. Moldovada se\u00e7kil\u0259rd\u0259 rusmeyilli \u0130qor Dodonun yox, rum\u0131nmeylli mill\u0259t\u00e7i Mayya Sandunun qalib g\u0259lm\u0259sind\u0259 d\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z he\u00e7 n\u0259 yoxdur. B\u0259\u015f\u0259r tarixinin m\u0259ntiqi bel\u0259dir, ona mane olmaq, onunla m\u00fcbariz\u0259 aparmaq a\u011f\u0131ls\u0131zl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu g\u00fcn Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib \u015fey \u2013 Rusiya Federasiyas\u0131ndak\u0131 xalqlar\u0131n birliyini qorumaq v\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcqutu hekay\u0259sini t\u0259krar etm\u0259m\u0259kdir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, hesab edir\u0259m ki, m\u00fc\u0259slmanlar\u0131n l\u0259yaq\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmayan intellektuallar son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidirl\u0259r. Yaln\u0131z Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi b\u0259rab\u0259rliyi ideyas\u0131 Rusiyam\u0131z\u0131 qoruma\u011f\u0131m\u0131za yard\u0131m\u00e7\u0131 ola bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:40% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/tsipko-150x150-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50198 size-full\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>Aleksandr Sergeyevi\u00e7 Sipko<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>F\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131 \u0130qtisadiyyat institutunun ba\u015f elmi i\u015f\u00e7isi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#171;\u041d\u0435\u0437\u0430\u0432\u0438\u0441\u0438\u043c\u0430\u044f \u0413\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430&#187;<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: Azlogos.eu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130mperiya sindromu \u0259v\u0259zin\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiya. Rusiya Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan n\u0259 \u00f6yr\u0259ndi? Rusiyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qarabaqdak\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n uzaq durmaq siyas\u0259ti, h\u0259r \u015fey\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, \u0130r\u0259vanla da, Bak\u0131 il\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50199,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-50195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50195"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50200,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50195\/revisions\/50200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50199"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}