{"id":50878,"date":"2021-10-13T07:51:40","date_gmt":"2021-10-13T03:51:40","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=50878"},"modified":"2021-10-13T07:51:44","modified_gmt":"2021-10-13T03:51:44","slug":"rus-nato-su-bitdi-artiq-turk-nato-su-var-ozb%c9%99kistan-q%c9%99rar-verdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=50878","title":{"rendered":"\u201cRus NATO-su\u201d bitdi, art\u0131q \u201cT\u00fcrk NATO-su\u201d var &#8212; \u00d6zb\u0259kistan q\u0259rar verdi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00d6zb\u0259kistan \u201cRusiya NATO-su\u201d kimi tan\u0131nan Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131na (KTMT) qay\u0131tmaqdan imtina edib. Bunu \u00d6zb\u0259kistan prezidentinin m\u0259tbuat katibi \u015eirzad \u018fs\u0259dov deyib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O, bildirib ki, \u00f6lk\u0259si KTMT-y\u0259 qo\u015fulmaq niyy\u0259tind\u0259 deyil. \u201cBiz KTMT-d\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir d\u0259v\u0259t v\u0259 t\u0259klif almam\u0131\u015f\u0131q. \u00dcst\u0259lik, bizim qanunlara g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 h\u0259r hansi bir h\u0259rbi baza v\u0259 bu q\u0259bild\u0259n olan qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si v\u0259 qurulmas\u0131 qada\u011fand\u0131r. H\u0259m\u00e7inin \u00d6zb\u0259kistan \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini \u00f6z\u00fc t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259k g\u00fccd\u0259dir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u00d6zb\u0259kistan 1992-ci ild\u0259 KTMT-nin qurucu \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biri olub. Sonradan bu t\u0259\u015fkilatdan \u00e7\u0131x\u0131b, 2006-c\u0131 ild\u0259 r\u0259smi Da\u015fk\u0259nd yenid\u0259n KTMT \u00fczv\u00fc olub. 2012-ci ild\u0259 is\u0259 yenid\u0259n KTMT-d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Son 9 ild\u0259 \u00d6zb\u0259kistan\u0131n KTMT-y\u0259 qay\u0131tmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra c\u0259hdl\u0259r olsa da, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fcxt\u0259lif diplomatik manevrl\u0259rl\u0259 bundan yay\u0131na bilib. Son olaraq bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u018ffqan\u0131standa Taliban\u0131n hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131 post-sovet m\u0259kan\u0131nda \u00d6zb\u0259kistan\u0131n KTMT-y\u0259 qay\u0131da bil\u0259c\u0259yi iddialar\u0131n\u0131n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Lakin \u018fs\u0259dovun da qeyd etdiyi kimi, \u00d6zb\u0259kistan KTMT-y\u0259 qay\u0131tmaq niyy\u0259tind\u0259 deyil. Maraql\u0131s\u0131 is\u0259 bundad\u0131r ki, \u00d6zb\u0259kistan son d\u00f6vrl\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 h\u0259rbi-siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 genirl\u0259\u015fdirib. \u00d6t\u0259n aylarda iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda birg\u0259 h\u0259rbi t\u0259liml\u0259r\u0259 start verilib. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 \u00d6zb\u0259kistan\u0131n KTMT-y\u0259 arxa \u00e7evirm\u0259si onun T\u00fcrkiy\u0259 liderliyind\u0259 formala\u015facaq yeni h\u0259rbi alyansa qat\u0131la bil\u0259c\u0259yi ehtimal\u0131n\u0131n s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f6vzuyla ba\u011fl\u0131 EDNews.net-\u0259 dan\u0131\u015fan professor Cengiz Tomar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00d6zb\u0259kistan daha m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259k ist\u0259yir: \u201cBilirsiniz ki, Rusiya SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra b\u00fct\u00fcn post-sovet m\u0259kan\u0131n\u0131 \u00f6z n\u00fcfuz dair\u0259si hesab edir v\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tl\u0259rin\u0259 ard\u0131c\u0131l m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Haz\u0131rda Moskvan\u0131n bu imkanlar\u0131 getdikc\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zb\u0259kistan b\u00f6y\u00fck \u0259raziy\u0259, 35 milyona yax\u0131n \u0259haliy\u0259, \u0259lveri\u015fli iqtisadi imkanlara sahib \u00f6lk\u0259dir. H\u0259m\u00e7inin onun Rusiya il\u0259 quru s\u0259rh\u0259dl\u0259ri yoxdur. Bu bax\u0131mdan \u00d6zb\u0259kistan \u0259lind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131ndan m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir. R\u0259smi Da\u015fk\u0259nd ill\u0259rdir Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131na (KTMT) qat\u0131lmamaqla ba\u011fl\u0131 bir diplomatik m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259yir. \u00d6zb\u0259kistanla birlikd\u0259 Qazax\u0131stan da KTMT-d\u0259n uzaqla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hdl\u0259r edir. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin bu c\u0259hdl\u0259rin\u0259 Rusiya siyasi dair\u0259l\u0259rind\u0259n s\u0259rt reaksiyalar olub v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif rus siyas\u0259t\u00e7il\u0259r bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259f alan a\u00e7\u0131qlamalar verir. Lakin \u00d6zb\u0259kistan\u0131n Rusiya il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 malik olmamas\u0131 v\u0259 \u015e\u00f6vk\u0259t Mirz\u0259yev d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si r\u0259smi Da\u015fk\u0259ndin Rusiyadan m\u00fcst\u0259qil bir xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/thumbs_b_c_68b7712c859f241ae8e791ac29e01737.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50879\" width=\"926\" height=\"521\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/thumbs_b_c_68b7712c859f241ae8e791ac29e01737.jpg 864w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/thumbs_b_c_68b7712c859f241ae8e791ac29e01737-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/thumbs_b_c_68b7712c859f241ae8e791ac29e01737-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/thumbs_b_c_68b7712c859f241ae8e791ac29e01737-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 926px) 100vw, 926px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>C.Tomar h\u0259m\u00e7inin \u00d6zb\u0259kistan\u0131n KTMT-y\u0259 daxil olmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qca elan etm\u0259sini T\u00fcrk \u015euras\u0131 t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n v\u0259 T\u00fcrk Birliyinin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 hesab edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00d6zb\u0259kistan\u0131n KTMT-y\u0259 qat\u0131lmaqla ba\u011fl\u0131 m\u0259nfi cavab\u0131 T\u00fcrk \u015euras\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik, \u00e7ox \u00f6n\u0259mli hadis\u0259dir. Bundan \u0259vv\u0259l \u00d6zb\u0259kistan r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdi. 2019-cu ild\u0259n T\u00fcrk \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fc olan \u00d6zb\u0259kistan son d\u00f6vrl\u0259r a\u00e7\u0131q-a\u015fkar t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir\u201d \u2013 dey\u0259, o, qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p>C.Tomar h\u0259m\u00e7inin \u00d6zb\u0259kistan\u0131n v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birg\u0259 ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi t\u0259liml\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u201cRusiya NATO-nun\u201d yerind\u0259 \u201cT\u00fcrkiy\u0259 NATO-nun\u201d qurula bil\u0259c\u0259yini d\u0259 istisna etm\u0259yib:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHaz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259m \u00d6zb\u0259kistan, h\u0259m d\u0259 Qazax\u0131stanla h\u0259rbi-siyasi \u0259laq\u0259l\u0259ri olduqca yax\u015f\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. \u00d6zb\u0259kistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 ticar\u0259t, t\u0259hsil, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 getdikc\u0259 geni\u015f\u0259nir. Eyni zamanda T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n s\u0259viyy\u0259si d\u0259 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Qazax\u0131stan t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n 4 b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fcd\u00fcr v\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 h\u0259rbi-siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u00fcrk inteqrasiyas\u0131na x\u00fcsusi bir intensivlik qazand\u0131ra bil\u0259r. \u201cT\u00fcrk NATO-nun\u201d, daha do\u011frusu t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q alyans\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 haz\u0131rda olduqca z\u0259ruridir, lakin bunun qar\u015f\u0131s\u0131nda bir s\u0131ra \u0259ng\u0259ll\u0259r var. Bununla bel\u0259 t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n bu tendensiya davam ed\u0259rs\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259ng\u0259ll\u0259r d\u0259 aradan qalxa v\u0259 t\u00fcrk respublikalar\u0131n\u0131n h\u0259rbi alyans\u0131 regiondak\u0131 g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck bir alternativ ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Nicat \u0130smay\u0131lov<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zb\u0259kistan \u201cRusiya NATO-su\u201d kimi tan\u0131nan Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131na (KTMT) qay\u0131tmaqdan imtina edib. Bunu \u00d6zb\u0259kistan prezidentinin m\u0259tbuat katibi \u015eirzad \u018fs\u0259dov deyib. O, bildirib ki,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-50878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50878"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50881,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50878\/revisions\/50881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}