{"id":51623,"date":"2021-10-21T02:33:16","date_gmt":"2021-10-20T22:33:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=51623"},"modified":"2022-08-01T23:09:29","modified_gmt":"2022-08-01T19:09:29","slug":"az%c9%99rbaycan-ozunun-sak-sanq-adlanmis-tarixin%c9%99-sahib-durmalidir-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=51623","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN \u00d6Z\u00dcN\u00dcN SAK (SANQ) ADLANMI\u015e TAR\u0130X\u0130N\u018f SAH\u0130B DURMALIDIR"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/span><br><br>Bu g\u00fcn b\u0259zi xalqlar \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259 baxmadan bizim \u0259ski geyimimizi geyinm\u0259y\u0259 can at\u0131rlar. Sanki 1 ya\u015fl\u0131 u\u015faq da\u011f boyda q\u0259hr\u0259man\u0131n geyimini geyib. Avrosentrist hindavropa\u00e7\u0131lar d\u00fcnya tarixini el\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131blar ki, bu xaosda he\u00e7 \u00f6zl\u0259rini d\u0259 tapa bilmirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, haylar frans\u0131zlar\u0131n uydurdu\u011fu (ke\u015fi\u015f Kalmetin (1672-1757) uydurdu\u011fu) tarixi yalanlara inanan Kornif fahi\u015f\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn \u00f6zl\u0259rin\u0259 Arsaq (Artsax) dem\u0259kd\u0259n d\u0259 \u00e7\u0259kinmirl\u0259r. Bu g\u00fcn \u00f6zl\u0259rini O\u011fuz adland\u0131ran bu separat\u00e7\u0131 topluma cavab bel\u0259 verm\u0259diyimiz fakt kimi ortadad\u0131r.<br><br>Bunu bir daha xat\u0131rlad\u0131ram. &#171;O\u011fuznam\u0259&#187;l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Arsaqlar 24 O\u011fuz boyunun sol qolunu t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00dc\u00e7 Oklar\u0131n G\u00f6y Alp (G\u00f6y Xan) o\u011flu Bayandur boyundand\u0131r. B\u00f6y\u00fck Arsaqlar\u0131n uc b\u0259yliyi say\u0131lan Ki\u00e7ik Arsaqlar (Ar\u015fakuni) qolu is\u0259 Da\u011f Alp (Da\u011f Xan) o\u011flu Salur boyundan v\u0259 Qazan xan s\u00fclal\u0259sind\u0259ndirl\u0259r. Dini t\u0259fsirl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 (Tora, Bibliya, Quran) Arsaqlar \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259rin T\u00fcrk xaqan\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131 K\u00f6t\u00fcr\u0259d\u0259n olan o\u011fullar\u0131n\u0131n n\u0259sill\u0259ri oldu\u011funu yaz\u0131rlar. &#171;D\u00fcnyan\u0131n krallar\u0131 sizd\u0259n \u00e7\u0131xacaqd\u0131r&#187;-dey\u0259 \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259rin duas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f bir soy hesab olunur.<br><br>\u018fski O\u011fuzlar\u0131n sak-skif-sanq adlanmas\u0131 prosesi XVIII \u0259sr\u0259d\u0259k davam ets\u0259 d\u0259, bu g\u00fcn y\u00fczl\u0259rl\u0259 yanl\u0131\u015flarla dolu kitablar n\u0259\u015fr edilib bizi k\u00f6k\u00fcm\u00fczd\u0259n ay\u0131rmaq ist\u0259m\u0259l\u0259rini sezm\u0259m\u0259yimiz \u00f6z z\u0259ifliyimizdir. Bu g\u00fcn biril\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131b alban oldu\u011funu, biri midiyal\u0131 oldu\u011funu, dig\u0259ri is\u0259 sak oldu\u011funu elan edirl\u0259r. Amma bu \u0259silsizl\u0259r he\u00e7 olmasa anlam\u0131rlar ki, bunlar eyni tayfalara aid d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir.<br><br>Saklar\u0131 \u0130roni q\u00f6vm adland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan rusiyal\u0131 v\u0259 osetiyal\u0131 b\u0259zi aliml\u0259rin Yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n \u015f\u0259xs adlar\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u0259ldi ironil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcl\u00fc\u015f do\u011furur. \u018fslind\u0259 onlar yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, onlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131 he\u00e7 alanlar da deyil, az sayl\u0131 alonlard\u0131r.<\/strong> <strong>Yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f adlara diqq\u0259t edin:<\/strong> <\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>FARN- (osetin v\u0259 ya ironi dill\u0259rd\u0259 &#171;t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr&#187; kimi yozulub, y\u0259ni &#171;af\u0259rin&#187;). \u018fslind\u0259 is\u0259 \u0259ski o\u011fuzca bu s\u00f6z &#171;Afran-avran&#187; indiki anlamda &#171;evren (\u0259vr\u0259n)&#187; dem\u0259kdir. Bu s\u00f6z &#171;se\u00e7kin, se\u00e7ilmi\u015f&#187; anlam\u0131nda olan s\u00f6zd\u00fcr. Antonimi &#171;afras-avras(\u0259vr\u0259s)&#187; s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Alp \u018fr Tonqan\u0131n ad\u0131 &#171;Avestada&#187; Franqrasian kimi ke\u00e7\u0259r. Bu da &#171;se\u00e7ilmi\u015fl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&#187; dem\u0259kdir. Bu ad Firdovsi t\u0259r\u0259find\u0259n saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u018ffrasiyab kimi vermi\u015fdir. Y\u0259ni, pisl\u0259rin pisinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131. Bu \u00f6zg\u0259 bir m\u00f6vzudur. T\u0259kc\u0259 onu deyim ki, bu adla \u00f6z xaqan\u0131m\u0131za min ildir s\u00f6y\u00fcr\u00fck.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/P1gN47.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-51624\" width=\"922\" height=\"691\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/P1gN47.png 710w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/P1gN47-300x225.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/P1gN47-150x112.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 922px) 100vw, 922px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>XSAR-(G\u00fcya irandilli osetinc\u0259-h\u0259rb\u00e7i). \u018fslind\u0259 is\u0259 Xsar deyil, Axsar(iksar). \u0130ndiki anlamda \u018fsg\u0259r (Aksar) dem\u0259kdir. Sak dilind\u0259 bu &#171;G\u00fcn\u0259\u015f yol\u00e7usu, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc&#187; anlam\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/strong><\/li><li><strong>ALDAR-(\u0130roni-osetinc\u0259 &#171;c\u0259nab&#187; dem\u0259kdir). \u018fslind\u0259 O\u011fuzca &#171;Aldar (Eldar)&#187; dem\u0259kdir. Bu g\u00fcn d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259k \u015f\u0259xs ad\u0131d\u0131r v\u0259 &#171;el canl\u0131&#187; dem\u0259kdir.<\/strong><\/li><li><strong>L\u0130MAN-(\u0130roni-osetinc\u0259 &#171;dost&#187; dem\u0259kdir). \u018fslind\u0259 is\u0259, o\u011fuzca &#171;Aliman (Elman)&#187; ad\u0131d\u0131r. \u0130ndi d\u0259 i\u015fl\u0259k add\u0131r.<\/strong><\/li><li><strong>SAQ-(ironi-osetinc\u0259 &#171;maral&#187; dem\u0259k oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131r). \u018fski o\u011fuzca v\u0259 h\u0259tta M. Ka\u015f\u011farl\u0131n\u0131n l\u00fc\u011f\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 &#171;q\u00fcvv\u0259tli, qo\u00e7aq&#187; anlam\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/li><li><strong>SAR-(\u0130roni-osetinc\u0259 &#171;ba\u015f-k\u0259ll\u0259&#187;). \u018fslind\u0259 is\u0259 sak-o\u011fuzca &#171;\u00e7ar&#187;, &#171;ba\u015f\u00e7\u0131&#187; dem\u0259kdir. Herodot skifl\u0259r haqq\u0131nda yazark\u0259n Targitos (Targitay, Tangr\u0131tay) o\u011fullar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 Arpoxais (\u018frb\u0259ksay-Arbaksar), Lepoxsais (Alpoksay-Alpoksar) v\u0259 Koloxais (Koloksay- Kolangsar) (IV,5), yaxud Qerakl\u0131n (Qoro\u011flu) o\u011fullar\u0131n\u0131 Agathyrsos (A\u011fac\u0259ril\u0259r), Gelonos (Kolanl\u0131lar) (bildirim ki, ruslar v\u0259 bizim ruscadan t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259nl\u0259r q\u0259sd\u0259n yunan dilind\u0259n f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 bu hiss\u0259ni t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259rl\u0259r. \u00c7\u00fcnki Kolan\u0131lar\u0131n ad\u0131 yunanca a\u015fikard\u0131r v\u0259 bu da Avrosentrizmin yalanlar\u0131n\u0131 fa\u015f edir), Skithes (\u0130skit) (IV, 10) adland\u0131r\u0131b. Bu ad makedonlarda-Gauanes, Airopos v\u0259 Peredikkas (VIII,137), \u015fimali germanlarda &#8212; Elqfrodi, Forir v\u0259 B\u00f6dwar, yaxud Wili, Wodin v\u0259 We, yaxud da Ingiwio, Istwio v\u0259 Irmino adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<br><br>Bu adlardan yaln\u0131z biri yunan, iran, german v\u0259 hind dilind\u0259 &#171;\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc&#187; m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nilib.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/fNBQ1G.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-51625\" width=\"1101\" height=\"756\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/fNBQ1G.png 677w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/fNBQ1G-300x206.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/fNBQ1G-150x103.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1101px) 100vw, 1101px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>-&#171;Frid&#187;, &#171;Tritos&#187;, &#171;Frita&#187;, &#171;Trita&#187;. Bu da sonuncu o\u011fulun s\u0131ra n\u00f6mr\u0259sidir v\u0259 i\u015far\u0259t Kolaksar\u0131n, y\u0259ni Kolanl\u0131n\u0131n (yun. Gelonos) s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu da minar\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir, y\u0259ni ki\u00e7ik o\u011fulun avtomatik varis vsay\u0131lmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259si, yaln\u0131z Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 yer al\u0131b. Bu tezisi Montesky\u00f6, h\u0259m d\u0259 Zasidovskiy ara\u015fd\u0131rsa da tapa bilm\u0259yib. T\u00fcrkl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z Osmanl\u0131 c\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilib v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>STIR &#8212; (\u0130RON\u0130-OSET\u0130NL\u018fR\u018f G\u00d6R\u018f &#171;b\u00f6y\u00fck&#187; dem\u0259kdir). \u018fslind\u0259 \u0259ski o\u011fuzca v\u0259 t\u00fcrkc\u0259 &#171;astar, i\u00e7lik&#187; dem\u0259kdir.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>ANDAN-(\u0130roni-osetinc\u0259 metal deyildiyi yaz\u0131l\u0131b). Bu s\u00f6z indiki &#171;Polad&#187; ad\u0131na uy\u011fundur v\u0259 bu ada d\u0259miri d\u00f6ym\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan &#171;zindan&#187; s\u00f6z\u00fcn\u0259 uy\u011fundur.<\/strong><\/li><li><strong>KARTAS\u0130S (CARTHAS\u0130S)-Bu ad bir ingilis dilli m\u0259tnd\u0259 Makedoniyal\u0131 Filippin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc anladan m\u0259tnd\u0259 \u00e7\u0259kilir. &#171;THE WERE LED BY CARTHASIS TO THE SIGTHIAN KING&#187; (\u0130skit kral\u0131 Carthasis (y\u0259ni Qarda\u015f) t\u0259r\u0259find\u0259n&#187;&#8230;-dey\u0259 yaz\u0131l\u0131r. Sakca &#171;qarda\u015f&#187; s\u00f6z\u00fc indi d\u0259 dilimizd\u0259 i\u015fl\u0259nir v\u0259 bu s\u00f6z\u00fcn yaranmas\u0131nda O\u011fuz c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259nin tarixi \u015fifr\u0259l\u0259nib.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Dandamayev, S\u0131soyev v\u0259 Abayevd\u0259n f\u0259rqli olaraq bu sadalad\u0131\u011f\u0131m adlarda t\u00fcrk izl\u0259rini g\u00f6r\u0259n g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259rimiz Y. Yusifov v\u0259 Q. Qeybullayev d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ad\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Tanr\u0131 ad\u0131 olan Qoytosir (yunanlarda Apollon) ad\u0131n\u0131 V. Miller, \u0130. Makvart, X. Qote d\u0259 irandilli s\u00f6z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etmi\u015fl\u0259r. Lakin etimologiyas\u0131n\u0131 a\u00e7ark\u0259n &#171;k\u00f6p\u0259k&#187;, yaxud &#171;qurd basan&#187; kimi yozmu\u015flar. Lakin m\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu Tanr\u0131n\u0131n missiyas\u0131 G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131 yer\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq olmas\u0131yla \u0259laq\u0259dard\u0131r v\u0259 bu ad indiki zamanda &#171;G\u00f6y t\u00fc\u015f\u00fcr (G\u00f6y\u00fcn t\u0259siri)&#187; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015fqas\u0131 deyildir.<br><br>&#8212; XONAX\u0130S &#8212; Bu s\u00f6z\u00fc Q.Qeybullayev ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 V. Abayevin bu s\u00f6z\u00fc osetin dilind\u0259ki &#171;xonek&#187;-&#171;d\u0259v\u0259t\u00e7i&#187; kimi yozmas\u0131na v\u0259 E. Qrantovskinin hind dilind\u0259 &#171;khanaka&#187; -yer qazan kimi yorumuna qar\u015f\u0131 \u0259ski t\u00fcrkc\u0259d\u0259 olan &#171;konak&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. -\u0130s bu adda yunan \u015f\u0259kil\u00e7isi oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"478\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/A7WWS6.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51627\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51627\" class=\"wp-image-51627\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/A7WWS6.jpg 480w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/A7WWS6-300x300.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/A7WWS6-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/A7WWS6-215x215.jpg 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"288\" height=\"216\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/0dcI6Q-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51628\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51628\" class=\"wp-image-51628\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/0dcI6Q-1.jpg 288w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/0dcI6Q-1-150x113.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 288px) 100vw, 288px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"350\" height=\"337\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/V444QB.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51629\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/V444QB.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51629\" class=\"wp-image-51629\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/V444QB.jpg 350w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/V444QB-300x289.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/V444QB-150x144.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>O\u0130RPATA-\u0130ronic\u0259 &#171;\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u0259n&#187; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259ndiyini dey\u0259n Avrosentrizm kahinl\u0259rinin axmaql\u0131\u011f\u0131na g\u00fclm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. <\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u018fslind\u0259 bu s\u00f6z o\u011fuzca bu g\u00fcn d\u0259 dilimizd\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n &#171;ARVAD&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6z\u00fcn etimoloji m\u0259nas\u0131na vard\u0131qda is\u0259 &#171;Zir\u0259k \u0259r&#187; m\u0259nas\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 (M. Ka\u015f\u011fari) g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Avrosentristl\u0259rin bu yozumu saklar\u0131n (sanglar\u0131n) amazonkalara &#171;oirpata&#187; dem\u0259sind\u0259n qaynaqlan\u0131r v\u0259 onlar\u0131n do\u011fulan o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259siyl\u0259 izah olunurdu. Amma sad\u0259c\u0259 bu s\u00f6z qad\u0131na verdiyimiz bir add\u0131r. AMAZONKALARA g\u0259linc\u0259 is\u0259, sad\u0259c\u0259 qeyd edim ki, bu s\u00f6z d\u0259 o\u011fuzca AMA (M\u018fM\u018f) \u018fZ\u018fN&#187; dem\u0259kdir v\u0259 onlar\u0131n sa\u011f d\u00f6\u015fl\u0259rini 13-14 ya\u015fad\u0259k burub ba\u011flayaraq inki\u015fafdan saxlamalar\u0131 v\u0259 ya gec olarsa, k\u0259sm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r&#8230;<br><br>Bu yax\u0131nlarda t\u00fcrkoloq alimimiz El\u015fad \u018flili indiy\u0259d\u0259k oxunmam\u0131\u015f \u0130ss\u0131k g\u00f6l cam\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki sak yaz\u0131s\u0131n\u0131 oxudu: &#171;OGA SEN AND \u0130\u00c7 SAK. S\u00d6Z ERENG \u00d6G\u00dcNE S\u018fS-\u00dcN\u0130 ER\u0130R \u00dcZ\u018f&#187; (Sak bu and\u0131 \u00f6z xalq\u0131n\u0131n ad\u0131yla i\u00e7). Oxunmu\u015f m\u0259tnin s\u00f6zl\u0259rind\u0259 irandilli n\u0259s\u0259 varm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bir daha tariximiz\u0259 k\u00f6n\u00fcl ver\u0259n g\u0259ncliyimiz\u0259 SANQ-SAK-\u0130SK\u0130T-SK\u0130F v\u0259 s. adlarla bizd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259dikl\u0259ri tariximizi \u00f6yr\u0259nin.T\u00fcrk \u00f6z tarixini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu yolu ke\u00e7m\u0259lidi v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ilkin fatehl\u0259ri omu\u015f \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n buraxd\u0131\u011f\u0131 mirasa sahib \u00e7\u0131xmal\u0131y\u0131q.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bu x\u00fclas\u0259 n\u0259\u015fr olunmam\u0131\u015f &#171;Dilin tarixi,tarixin dili&#187; kitab\u0131ndan ixtisarlarla lakonik \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dig\u0259r m\u0259lumatlara diqq\u0259t yetir\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Saklar e.\u0259. V \u0259srd\u0259 q\u0131z\u0131l paltar geyin\u0259nd\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 n\u0259 rus, n\u0259 alman, n\u0259 d\u0259 frans\u0131z var idi. Turukkil\u0259r, \u00abT\u00fcrk\u00bb Turku Krall\u0131\u011f\u0131na ged\u0259k\u2026<br>\u00c7\u00fcnki Anadolu sivilizasiyas\u0131n\u0131n qurucular\u0131n\u0131n q\u0259dim Yunan sivilizasiyas\u0131na aid oldu\u011fu tezisi ill\u0259rdir biz\u0259 soxu\u015fdurulub<\/p>\n\n\n\n<p id=\"block-4dbcaf59-186e-47c8-aa97-94aaaa8686e6\"><strong>Dig\u0259r m\u0259lumatlara diqq\u0259t yetir\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p id=\"block-7f3b9659-374f-43fa-8141-832b5dabf371\">Saklar e.\u0259. V \u0259srd\u0259 q\u0131z\u0131l paltar geyin\u0259nd\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 n\u0259 rus, n\u0259 alman, n\u0259 d\u0259 frans\u0131z var idi. Turukkil\u0259r, \u00abT\u00fcrk\u00bb Turku Krall\u0131\u011f\u0131na ged\u0259k\u2026<br>\u00c7\u00fcnki Anadolu sivilizasiyas\u0131n\u0131n qurucular\u0131n\u0131n q\u0259dim Yunan sivilizasiyas\u0131na aid oldu\u011fu tezisi ill\u0259rdir biz\u0259 soxu\u015fdurulub \u2026<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130ndi d\u00fcnyadak\u0131 Arxeologiya professorlar\u0131 torpaqdan \u00e7\u0131xard\u0131qlar\u0131 s\u00fcm\u00fckl\u0259rin DNT-sini v\u0259 h\u0259min \u0259razid\u0259ki k\u0259ndlil\u0259rin DNT-l\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 etdikd\u0259n sonra \u015foka d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r \u2026 \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n DNT-si 97 faiz uy\u011fun g\u0259lirdi. Bu t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131 Hind-Avropa\u00e7\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na da\u015f kimi d\u00fc\u015fd\u00fc. SAGALASSOS sivilizasiyas\u0131 da \u00d6n T\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Bel\u00e7ika LEUVEN Katolik Universitetind\u0259n Prof.Dr. Matc WAELKENS, A\u011flasundak\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 ortaya \u00e7\u0131xan s\u00fcm\u00fckl\u0259rin DNT-ni k\u0259ndlil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etdikd\u0259 \u015foka d\u00fc\u015fd\u00fc. 6-8 min il \u0259vv\u0259l\u0259 aid s\u00fcm\u00fckl\u0259r il\u0259 qaz\u0131nt\u0131da i\u015fl\u0259y\u0259n t\u00fcrk f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin DNT-si (97 faiz) eyni \u00e7\u0131xd\u0131, y\u0259ni onlar da \u00d6n T\u00fcrkl\u0259rin bir qolu olan SAGALASSOS \u00e7\u0131xd\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"715\" height=\"400\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dT6de0-715x400-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51630\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51630\" class=\"wp-image-51630\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dT6de0-715x400-1.jpg 715w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dT6de0-715x400-1-300x168.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dT6de0-715x400-1-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"575\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/BNbfS0.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51631\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51631\" class=\"wp-image-51631\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/BNbfS0.jpg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/BNbfS0-300x230.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/BNbfS0-150x115.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/BNbfS0-345x265.jpg 345w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"514\" height=\"315\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/1yVJHe.jpg\" alt=\"\" data-id=\"51632\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/1yVJHe.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51632\" class=\"wp-image-51632\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/1yVJHe.jpg 514w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/1yVJHe-300x184.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/1yVJHe-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 514px) 100vw, 514px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>Frigiyas\u0131 da, Yaz\u0131l\u0131da\u015f\u0131 da eyni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Urartu v\u0259 Hettlil\u0259r d\u0259 (xattil\u0259r) eyni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7mi\u015fd\u0259, Q\u0259rb arxeoloqlar\u0131 tapd\u0131qlar\u0131n\u0131 o\u011furlayaraq \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00f6n\u00fcrd\u00fcl\u0259r, Ellin deyib, Anadolu tarixin\u0259 ad qoyaraq, bizi aldatsalar da, n\u0259hay\u0259t \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u0259ksini s\u00fcbut etm\u0259yi bacard\u0131q, \u015f\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun \u2026<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu fikirl\u0259r ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 B\u0259xtiyar Ayd\u0131na m\u0259xsusdur. O Yaz\u0131r: &#171;S.N. Kramer il\u0259 prof. Osman Turan, \u015eumer dilind\u0259ki 950 s\u00f6z t\u00fcrk dilind\u0259dir, deyinc\u0259 q\u0259rbd\u0259ki diaspor tarix\u00e7il\u0259ri sus-pus oldular\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><br>Ah bu s\u00f6zl\u0259r t\u00fcrkc\u0259 deyil, m\u0259s\u0259l\u0259n, Yunan v\u0259 ya erm\u0259ni dilind\u0259 \u00e7\u0131xsayd\u0131, onda d\u00fcnyan\u0131 aya\u011fa qald\u0131rard\u0131lar \u2026<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>N\u0259tic\u0259: Bu g\u00fcn Hun \/ Macarlardan, almanlardan tutmu\u015f italyanlara (Etrusklar \u00d6n T\u00fcrkl\u0259rin bir qolu), ispanlara, h\u0259tta ingilisl\u0259r\u0259 v\u0259 isve\u00e7lil\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r k\u0259s, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn q\u0259rb tarixini iskitl\u0259r\u0259\/saklara ba\u011flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259sirl\u0259r.<\/strong> Dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 k\u00f6kl\u0259rini Az\u0259rbaycan\u0131n Qobustan\u0131na, Albaniyaya, Q\u0259b\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259 daha da \u015fimala ba\u011flama\u011fa ba\u015flad\u0131lar \u2026 \u00e7\u00fcnki bir az geri qay\u0131danda tarixi k\u00f6kl\u0259rinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259ndil\u0259r <strong>(\u0130ndi Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259nin k\u00f6k\u00fcn\u00fc anlay\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131? Bilirsinizmi erm\u0259nil\u0259r \u0259l k\u00f6p\u0259yi kimi tariximiz \u00fcz\u0259rin\u0259 niy\u0259 q\u0131sq\u0131rd\u0131l\u0131b?).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Antik Yunan tanr\u0131lar\u0131n\u0131n bel\u0259, Misird\u0259n o\u011furland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259ndil\u0259r (Herodot bunu ilk d\u0259f\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi, amma bunu n\u0259d\u0259ns\u0259 unutdular).<br>Q\u0259rb indi \u00abQara Atena\u00bbn\u0131 yazd\u0131 \u2026<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/images-2-5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-51641\" width=\"926\" height=\"595\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/images-2-5.jpg 280w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/images-2-5-150x96.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/images-2-5-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 926px) 100vw, 926px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>Ba\u015fqa bir t\u00fcrkiy\u0259li ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Semra Bayraktar da Q\u0259rb tarix\u00e7il\u0259rinin fikirl\u0259rin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#8212; Bunu biz demirik, \u0130rlandiyal\u0131 tarix\u00e7i deyir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;D\u00f6rd Ustad\u0131n dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Kelt dili \u0130skit (sak) dili idi. Bu, Gaodhaldan &#171;onu t\u0259mizl\u0259y\u0259n v\u0259 b\u0259z\u0259y\u0259n&#187;, daha sonra Gaodhilg v\u0259 ya &#171;Gaelic&#187; adland\u0131r\u0131lan \u0130skit dili idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;\u0130skitl\u0259rin dill\u0259rinin ilk Valideynl\u0259rimizin (Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vva) dill\u0259ri oldu\u011funa inanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0259b\u0259b var. Kelt, Teutonik v\u0259 Slavyan xalqlar\u0131 skif m\u0259n\u015f\u0259li idil\u0259r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu xalqlar\u0131n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn l\u0259hc\u0259l\u0259rin ana k\u00f6k\u00fc skif dili idi. \u0130rlandiyan\u0131n, q\u0259dim ild\u00f6n\u00fcml\u0259rinin v\u0259 salnam\u0259l\u0259rinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dildir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#171;Japhetin (Yas\u0259fin) o\u011flu, Magoqun o\u011flu Baoz o\u011flu Phoeniusa Faresaidh, yaz\u0131lar\u0131n ixtira\u00e7\u0131s\u0131 idi v\u0259 ondan sonra g\u0259l\u0259n n\u0259sl\u0259 Finikiya deyilirdi&#187; &#8230; s\u0259hif\u0259 9<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ad\u0131 &#171;Teuton&#187;, &#171;bir tanr\u0131&#187; anlam\u0131nda, Gotik Teuttdan, (y\u0259ni t\u00fcrkc\u0259 G\u00f6k Tanr\u0131 anlam\u0131nda) t\u00f6r\u0259mi\u015fl\u0259r. &#171;Teutonlar&#187; termini skif m\u0259n\u015f\u0259li m\u00fcxt\u0259lif xalqlara, b\u00f6y\u00fck bir dilin (Kelt) m\u00fcxt\u0259lif l\u0259hc\u0259l\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#171;Sklavonik v\u0259 ya slavonik xalqlar\u0131 b\u0259z\u0259n&#187; sklavoniyal\u0131lar &#171;adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 Almaniyada ya\u015fayan skif irqi olan Romal\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n slavi v\u0259 ya sklavil\u0259rind\u0259n g\u0259lirdil\u0259r. Ad\u0131 &#171;\u015fan&#187; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n Slavadan g\u0259lir. Pol\u015fa, Rusiya, Prussiya v\u0259 Avstriyan\u0131n bir hiss\u0259si olan \u00f6lk\u0259ninin \u0259razil\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdil\u0259r &#8230; s\u0259hif\u0259 13.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Mileziyal\u0131 v\u0259 ya \u0130sve\u00e7h Irlandiyal\u0131s\u0131 \u0130skit ail\u0259sind\u0259n olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130skitin q\u0131sa bir \u015f\u0259c\u0259r\u0259sini verm\u0259k uy\u011fun olard\u0131. Nuhun o\u011flu Yafet (Japhet) skifl\u0259rin \u0259cdad\u0131 idi. &#171;\u0130skit&#187; ad\u0131 yay istifad\u0259sind\u0259 bacar\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n xalqlara t\u0259tbiq edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>L\u00fc\u011f\u0259td\u0259 Dr. O&#8217;Brien, &#171;\u0130skit&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn Keltc\u0259 s\u00f6z k\u00f6k\u00fcnd\u0259n g\u0259ldiyini v\u0259 \u0130rland dilind\u0259 oxatan v\u0259 ya ox anlam\u0131n\u0131 bildirir v\u0259 bu t\u00f6r\u0259m\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n sur\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259dir. Skif xalqlar\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Partlar (Parflar, y\u0259ni ki\u00e7ik \u018frsaklar), ham\u0131s\u0131 m\u0259\u015fhur oxatanlar idil\u0259r.<br>Qara d\u0259nizin \u015fimal\u0131ndak\u0131 Euxine v\u0259 ya Yunan koloniyalar\u0131, \u0130skit qon\u015fular\u0131n\u0131 e\u015fitdikd\u0259, tez-tez &#171;Scuti&#187;, &#171;Scythi (Skuzi)&#187;, &#171;Shuten&#187; adlar\u0131 il\u0259 ox\u00e7u, at\u0131c\u0131 v\u0259 ov\u00e7u (aralar\u0131nda \u00e7ox sayda olan) adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130skitl\u0259ri simvoliz\u0259 ed\u0259n &#171;Schuten&#187; ad\u0131 b\u00fct\u00fcn mill\u0259t\u0259 t\u0259tbiq edildi. Bu s\u00f6z v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ilkin m\u0259nas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0130ngilis, Alman, Litva, Fin, Latviya, Kurland, Lapponian, Estoniya v\u0259 Prussiya dill\u0259rind\u0259 qorunub saxlan\u0131l\u0131r. Bu da b\u00fct\u00fcn bu xalqlar\u0131n skif m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n bir h\u0259qiq\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130skitl\u0259r q\u0259dim d\u00f6vr\u00fcn \u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n v\u0259 c\u0259sur insanlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda idil\u0259r v\u0259 m\u00fcharib\u0259 arabalar\u0131nda vuru\u015furdular. G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, aya v\u0259 k\u00fcl\u0259kl\u0259r\u0259 ibad\u0259t edirdil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas tanr\u0131s\u0131 yunanlar\u0131n Ares (\u018fr\u0259s) adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259 tanr\u0131s\u0131 idi; <strong>Qotlar, almanlar v\u0259 skandinaviyal\u0131lar onu Odin v\u0259 ya Wodin adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Sakalar\u0131n \u0259cdad\u0131 olan Sakae; Sarmatlar, Sarmatlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131; Basternae, Qotlar, Vandalllar; Daki v\u0259 ya Dakiyal\u0131lar; Skandinaviyal\u0131lar, Almanlar; Fransan\u0131 f\u0259th ed\u0259n franklar; Suevi, Alanlar, Alemanni; Longobardlar v\u0259 ya Lombardlar; v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa tayfalar skif ail\u0259sinin g\u00fccl\u00fc mill\u0259tl\u0259ri idi. V \u0259srd\u0259 Attila d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Roma \u0130mperiyas\u0131n\u0131 devir\u0259n Asiya Hunlar\u0131n\u0131, b\u0259zi yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130skit oldu\u011funu yazm\u0131\u015fd\u0131lar, lakin bu bax\u0131\u015f s\u0259hvdir, \u00e7\u00fcnki Hunlar monqol irqliydi v\u0259 ya T\u0259rt\u0259rd\u0259n (Tartariya) idil\u0259r, \u0130skitl\u0259r is\u0259 b\u00f6y\u00fck Qafqaz irqi idi&#187;&#8230; s\u0259hif\u0259 14.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/COxK86.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-51640\" width=\"1100\" height=\"725\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/COxK86.png 680w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/COxK86-300x198.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/COxK86-150x99.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1100px) 100vw, 1100px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>B\u0259zi sap\u0131 bizd\u0259n olan erm\u0259ni d\u0259hr\u0259l\u0259ri AZ\u018fRBAYCAN ad\u0131n\u0131n sonradan uyduruldu\u011funu tez-tez payla\u015f\u0131rlar. X\u00fcsus\u0259n etnik separatizm\u0259 meyilli antit\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259r tez-tez bu c\u00fcr bo\u015fbo\u011fazl\u0131qlara yol verirl\u0259r. Birincisi bildirim ki, \u00e7apa haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m &#171;Dilin tarixi, tarixin dili&#187; adl\u0131 kitab\u0131mda h\u0259m Az\u0259rbaycan ad\u0131n\u0131n h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131na, h\u0259m d\u0259 bu ad\u0131n q\u0259dimlikd\u0259 tarixl\u0259 ya\u015fda\u015f olmas\u0131na geni\u015f yer vermi\u015f\u0259m. \u0130kincisi o faktlar\u0131 kitabdan \u00f6nc\u0259 yaymaq ist\u0259m\u0259diyim\u0259 g\u00f6r\u0259 daha \u00fczd\u0259 olan bir-ne\u00e7\u0259 fakt\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131raca\u011fam.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130lk olaraq dahi Nizami G\u0259nc\u0259vi b\u00f6y\u00fck \u015fair omaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rq tarixinin, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 T\u00fcrk tarixinin g\u00f6z\u0259l bilicisi oub. O, &#171;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#187; poemas\u0131nda &#171;X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n \u00c7in d\u0259nizin\u0259 h\u0259r yeri t\u00fcrk\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu &#187; yazmaqla yana\u015f\u0131 bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 \u0130sg\u0259nd\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259l\u0259n B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan el\u00e7isind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r. Y\u0259ni eradan \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259n &#171;t\u00fcrk canl\u0131, rum qiyaf\u0259li \u0130sg\u0259nd\u0259r&#187; (N. G\u0259nc\u0259vi) dediyi s\u0259rk\u0259rd\u0259nin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc zamanlar\u0131nda bu ad\u0131 \u00e7\u0259km\u0259si t\u0259sad\u00fcf deyil. <strong>E.\u0259. 336 \u2014 E.\u0259. 323-c\u00fc ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan ad\u0131 \u00e7\u0259k\u0259n \u015fair, \u0259s\u0259rd\u0259 Firdovsini yalan\u00e7\u0131 adland\u0131r\u0131r. Y\u0259ni e.\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n &#171;Az\u0259rbaycan&#187; ad\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r \u0259s\u0259ri bir d\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259sinl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Yaxud \u0130r\u0259vanda erm\u0259nil\u0259rin sev\u0259-sev\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rini \u00e7ap etdikl\u0259ri qondarma akademikmiz \u0130qrar \u018fliyev (&#171;Az\u0259rbaycan tarixi&#187;), yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259ldiyi &#171;Madi Atropaten&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#171;Midiyal\u0131 Atropat&#187; kimi yozur (e.\u0259. VIII \u0259sr), Eradan \u0259vv\u0259lki m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 veril\u0259n bu ad \u0259slind\u0259 &#171;Az\u0259rbaycan Midiyas\u0131&#187; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259dilib. Avrosentristl\u0259rin sifari\u015fiyl\u0259 milli satq\u0131nlar\u0131m\u0131z v\u0259 rus-fars c\u0131zmaqara\u00e7\u0131lar bel\u0259 bir satrap uydurdular. &#171;Midiya satrap\u0131 Atropat bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olan kadusil\u0259r, qafqaz albanlar\u0131 v\u0259 sisaklarla ittifaqda vuru\u015fmu\u015f, madaylar\u0131n s\u00fcvari v\u0259 piyada d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdi. \u00c7a\u011fda\u015f tarix\u00e7il\u0259r bel\u0259 hesab edirl\u0259r ki, o d\u00f6vrd\u0259 Atropat orta \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisini, h\u0259m\u00e7inin B\u00f6y\u00fck Midiya torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u00f6z tabeliyind\u0259 saxlay\u0131rd\u0131. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra Dara Ekbatana qa\u00e7\u0131r v\u0259 Atropat t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131\u011f\u0131nacaq verilir. E.\u0259. 330-cu ild\u0259 yenid\u0259n qa\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur olan Dara bir ne\u00e7\u0259 ay sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr v\u0259 Atropat \u0130sg\u0259nd\u0259r\u0259 tabe olur&#187;. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Y\u0259ni \u0130qrar \u018fliyevin dediyi &#171;Madi Atropaten&#187; daha sonra satrap Atropata \u00e7evrildi. Nizami is\u0259 daha d\u0259qiq olaraq bunu B\u00d6Y\u00dcK AZ\u018fRBAYCAN adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Y\u0259ni \u0130sg\u0259nd\u0259rl\u0259 B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan Midiyas\u0131n\u0131n el\u00e7isinin g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131. Amma Avrosentrist kahinl\u0259ri uydurduqlar\u0131 tarixd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 bolluca s\u0259hvl\u0259r, yanl\u0131\u015fl\u0131qlar buraxmaqdad\u0131rlar. Yalan\u00e7\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131 olmur. Sad\u0259c\u0259 onlar\u0131n bu s\u0259hvl\u0259rini \u00f6rtm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259r f\u0259aliyy\u0259td\u0259dirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Sad\u0259c\u0259 bu tarixi fakt\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sak-o\u011fuzlar\u0131n \u00f6lk\u0259si olmas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Midiyal\u0131lar, sisaklar, albanlar\u0131n birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin k\u00f6k\u00fc onlar\u0131n sak \u00f6lk\u0259l\u0259ri, eyni toplum olmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Sak (sang) tariximizi alt-\u00fcst ed\u0259nl\u0259r bu ad\u0131 irandilli elan etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, amma (X \u0259sr) Alm\u0131\u015f xaqan \u00f6z nitqin\u0259: <strong>&#171;Ey m\u0259nim Sak (skif) qarda\u015flar\u0131m!&#187;<\/strong>&#8212; dey\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 bu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc xat\u0131rlad\u0131r. \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taiy\u0259 Sultan S\u0259lim ri\u015fx\u0259ndl\u0259 &#171;Sak, \u018ffrasiyab&#187; dediyi o d\u00f6vr\u00fcn tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n m\u0259lumdur. \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n Sultan S\u0259lim\u0259 skif (sak) m\u0259ktubu g\u00f6nd\u0259rm\u0259si d\u0259 yax\u0131n tarixin izl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Dig\u0259r bir ara\u015fd\u0131rmada (Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu &#171;TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN&#187; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259) bir fakt n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilib:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"175\" height=\"218\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/7SL2x4.png\" alt=\"\" data-id=\"51634\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51634\" class=\"wp-image-51634\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/7SL2x4.png 175w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/7SL2x4-120x150.png 120w\" sizes=\"auto, (max-width: 175px) 100vw, 175px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"402\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/cc5QS7.png\" alt=\"\" data-id=\"51635\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/cc5QS7.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51635\" class=\"wp-image-51635\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/cc5QS7.png 600w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/cc5QS7-300x201.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/cc5QS7-150x101.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>&#8212; Dig\u0259r bir yaz\u0131 is\u0259 p\u0259hl\u0259vic\u0259 D\u0259rb\u0259nd divarlar\u0131nda qalmaqdad\u0131r v\u0259 burada da Az\u0259rbaycan ad\u0131 i\u015fl\u0259nm\u0259siyl\u0259 yana\u015f\u0131, P\u0259hl\u0259vi dilinin bir Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin bir dialekt n\u00fcmun\u0259si olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. Bu yaz\u0131 VI \u0259srd\u0259 D\u0259rb\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259 divarlar\u0131nda P\u0259hl\u0259vi dilind\u0259 h\u0259kk edilmi\u015f yaz\u0131lardan biridir: <strong>&#171;Dara, Adurbadaqan\u0131n amarqar\u0131<\/strong> (y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u0259muru)&#187;<strong> m\u0259nb\u0259: &#171;DARBAND EPIGRAPHY i. Middle Persian Inscriptions&#187;. Encyclop\u00e6dia Iranica. 2016.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n p\u0259hl\u0259vi dilinin hans\u0131 dil\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnd\u0259n ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u0259si izl\u0259nilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan ad\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015fan erm\u0259ni \u0259lalt\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn! Ya bu m\u0259ml\u0259k\u0259ti sevin, ya da t\u0259rk edin!<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#171;TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN&#187; adl\u0131 yaz\u0131da sadalanm\u0131\u015f faktlara bir &#171;tarix&#187; fak\u00fclt\u0259sind\u0259 oxumu\u015f &#171;tarix\u00e7i&#187; yamanca \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdi. Bildirdi ki, sak-skif-sang-skuz v\u0259 s. irandilli bir tayfad\u0131r. Sak-O\u011fuz haradan \u00e7\u0131xd\u0131? V\u0259 s. v\u0259 i.a&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ondan sak dilind\u0259 ne\u00e7\u0259 s\u00f6z bildiyini soru\u015fanda bu tarix\u00e7i dedi ki, m\u0259n filoloqam? Bel\u0259 yerd\u0259 b\u0259r\u0259kallah dedim v\u0259 bu yaz\u0131n\u0131 oxumas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ona bir ne\u00e7\u0259 \u00fczd\u0259 olan m\u0259nb\u0259 \u00fcnvanlad\u0131m. \u0130nan\u0131n oxumad\u0131, bu zavall\u0131 el\u0259 bilir ki, tarix\u00e7i olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q tarix fak\u00fclt\u0259sini bitirm\u0259k vacibdir.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 inan\u0131lm\u0131\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanan faktlar \u0259sas\u0131nda &#171;Tarixin dili, dilin tarixi&#187; adl\u0131 h\u0259l\u0259 \u00e7ap edilm\u0259mi\u015f kitab\u0131mda geni\u015f ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m var.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sad\u0259c\u0259 bu tarix\u00e7iy\u0259 Ukraynan\u0131n Xerson \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Sak-O\u011fuz kurqan\u0131 haqq\u0131nda ensklopeik m\u0259lumat verm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bildim. Y\u0259qin ki, bu adam\u0131n bu arxeoloji faktdan da x\u0259b\u0259ri yoxdur. \u00c7ox g\u00fcman ki, \u0130qrar \u018fliyev kimil\u0259rinin zir-zibiliyl\u0259 beynini doldurublar v\u0259 g\u00f6z\u00fcn\u0259 h\u0259r \u015fey &#171;iran dilli&#187; g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>O\u011fuz-skif \u00e7ar kurqan\u0131 rus v\u0259h\u015filiyin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f bir arxeoloji abid\u0259dir. \u015eahidl\u0259rin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu kurqandan miqdar\u0131 bilinm\u0259y\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 q\u0131z\u0131l \u0259\u015fya da\u015f\u0131n\u0131b. 19-cu \u0259srd\u0259n bu kurqanda ara\u015fd\u0131rmalara ba\u015flan\u0131b. O vaxtlar kurqan\u0131n h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 20 metr, diametri 380 metr olub. Kurqan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 6 metr d\u0259rinliyind\u0259 da\u015f m\u0259zar yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"162\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/VQvjJv.png\" alt=\"\" data-id=\"51636\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51636\" class=\"wp-image-51636\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/VQvjJv.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/VQvjJv-150x81.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"601\" height=\"493\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/3e5RJe-1.png\" alt=\"\" data-id=\"51637\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51637\" class=\"wp-image-51637\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/3e5RJe-1.png 601w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/3e5RJe-1-300x246.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/3e5RJe-1-150x123.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 601px) 100vw, 601px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"260\" height=\"194\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WX1jL8.png\" alt=\"\" data-id=\"51638\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WX1jL8.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=51638\" class=\"wp-image-51638\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WX1jL8.png 260w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/WX1jL8-150x112.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 260px) 100vw, 260px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>M\u0259zar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi toponim d\u0259 a\u00e7ar rolunu oynayan SAROQUZ bu g\u00fcn c\u00fczi d\u0259yi\u015fikliy\u0259 m\u0259\u0131ruz qoyulmaqdad\u0131r. \u018fslind\u0259 Sar O\u011fuz- \u00c7ar O\u011fuz anlam\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycanda Sar\u015fen, Sarsang kimi toponiml\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 qalmaqdad\u0131r. V\u0259 bu s\u00f6zl\u0259rin &#171;\u00e7ar \u015f\u0259h\u0259r&#187;, &#171;\u00e7ar sang&#187; anlam\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ukraynada e.\u0259. 4-c\u00fc \u0259srd\u0259 Daran\u0131, Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin atas\u0131 Flippi m\u0259\u011flub ed\u0259n Sak-O\u011fuz d\u00f6vl\u0259tinin qoruyucu kurqanlar\u0131 eyni co\u011frafi x\u0259tt \u00fczr\u0259 d\u00f6rd kurqan O\u011fuz kurqan\u0131ndan 100 km m\u0259saf\u0259d\u0259 Soloxa, Kozel, \u00c7ertoml\u0131k adl\u0131 kurqanlar olaraq s\u0131ralan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu m\u0259zardan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f tarixi incil\u0259r Ermitaj muzeyind\u0259 Ukrayna incil\u0259ri ad\u0131yla saxlan\u0131lmaqdad\u0131r. Bu kurqan arxeoloqlar N. Veselovski, V. Rotom, A. Leskov, Y. Botrik v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Y. Boltrik<strong> O\u011fuz<\/strong> kurqan\u0131n\u0131n saklar\u0131n \u0259fsan\u0259vi \u00e7ar\u0131 <strong>Ateyin<\/strong> varisin\u0259 aid olmas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/EO5j4Z.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-51639\" width=\"1064\" height=\"603\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/EO5j4Z.png 448w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/EO5j4Z-300x170.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/EO5j4Z-150x85.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1064px) 100vw, 1064px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu Bu g\u00fcn b\u0259zi xalqlar \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259 baxmadan bizim \u0259ski geyimimizi geyinm\u0259y\u0259 can at\u0131rlar. Sanki 1 ya\u015fl\u0131 u\u015faq da\u011f boyda q\u0259hr\u0259man\u0131n geyimini geyib. Avrosentrist<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51642,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-51623","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51623"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77530,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51623\/revisions\/77530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}