{"id":5313,"date":"2020-05-03T10:16:03","date_gmt":"2020-05-03T06:16:03","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=5313"},"modified":"2020-05-03T10:16:13","modified_gmt":"2020-05-03T06:16:13","slug":"3-may-turkculuk-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=5313","title":{"rendered":"3 MAY T\u00dcRK\u00c7\u00dcL\u00dcK G\u00dcN\u00dc"},"content":{"rendered":"\n<p> <strong>T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck G\u00fcn\u00fc, 3 May 1945-ci ild\u0259 Topxana h\u0259rbi h\u0259bsxanas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 Nihal Ats\u0131z, Zeki Velidi Togan, Nejdet San\u00e7ar ve Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan ba\u015fda olmaqla 10 m\u0259hkum t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edilmi\u015fdir. H\u0259r \u015fey T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 Turan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131ndan olan b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk \u015fairi H\u00fcseyin Nihal Ats\u0131za qar\u015f\u0131 D\u00f6vl\u0259t Konservatoriyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259si S\u0259bah\u0259ttin \u018fli (sonradan T\u00fcrkiy\u0259nin m\u0259h\u015fur b\u0259st\u0259kar\u0131 olmu\u015fdur) t\u0259r\u0259find\u0259n qald\u0131r\u0131lan m\u0259hk\u0259m\u0259 davas\u0131ndan qaynaqlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p> N. Ats\u0131z ba\u015f redaktoru oldu\u011fu Orhun jurnal\u0131nda \u00e7ap olunan \u201cBa\u015f Nazir Saraco\u011flu \u015e\u00fckr\u00fcy\u0259 ikinci a\u00e7\u0131q m\u0259ktub\u201d adl\u0131 yaz\u0131s\u0131 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. N. Ats\u0131z m\u0259qal\u0259d\u0259 II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin Sovetl\u0259r Birliyinin q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 do\u011fru istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259si T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 kommunizim meyill\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sin\u0259 siray\u0259t etm\u0259sini \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li sayaraq T\u0259hsil Naziri H\u0259s\u0259n Ali Y\u00fcceld\u0259 t\u0259nqid ed\u0259r\u0259k bildirirdi ki, nec\u0259 ola bil\u0259r ki, Atat\u00fcrk ba\u015fda olmaqla d\u00f6vl\u0259t b\u00f6y\u00fckl\u0259rini la\u011fa qoyan v\u0259 14 ay h\u0259bs c\u0259zas\u0131 almas\u0131na baxmayaraq hamill\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 \u0259fv edilmi\u015f bir \u015f\u0259xs hans\u0131 yollarla D\u00f6vl\u0259t Konservatoriyas\u0131nda t\u0259l\u0259b\u0259 ola bil\u0259rdi? <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.bakixeber.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/atsiz.jpg\" alt=\"3 May T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck G\u00fcn\u00fc | Bak\u0131 X\u0259b\u0259r\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>N. Ats\u0131z a\u00e7\u0131q m\u0259ktubda h\u0259r k\u0259sin bir kommunist kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 S\u0259bah\u0259ttin \u018flinin z\u0259r\u0259rli kommunizim ideyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri hesab etm\u0259kl\u0259 onu v\u0259t\u0259n xaini adaland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>N. Ats\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131q m\u0259ktubu \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Saraco\u011flu H\u0259min d\u00f6n\u0259md\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin ba\u015f naziri v\u0259zif\u0259sini da\u015f\u0131yan \u015e\u00fckr\u00fc Saraco\u011flu T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259zmunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cBiz T\u00fcrk\u00fck, T\u00fcrk\u00e7\u00fcy\u00fck v\u0259 daima T\u00fcrk\u00e7\u00fc olaraq qalaca\u011f\u0131q. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkl\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck bir qan m\u0259s\u0259l\u0259si oldu\u011fu q\u0259d\u0259r bir vicdan v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Biz azalan v\u0259 ya azaldan T\u00fcrk\u00e7\u00fc yox, \u00e7oxalan v\u0259 \u00e7oxaldan T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259rik. V\u0259 h\u0259r zaman bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q\u201d<br><\/p>\n\n\n\n<p> S\u0259bah\u0259ttin \u018fli N. Ats\u0131z\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verdi. <\/p>\n\n\n\n<p>Qar\u015f\u0131durman\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdiyini g\u00f6r\u0259n S\u0259bah\u0259ttin \u018fli sonradan etiraf etdi ki, onu m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259y\u0259 D\u00f6vl\u0259t Konservatoriyas\u0131n\u0131n Rektoru \u015eaik G\u00f6gkaya t\u0259hrik etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259bah\u0259tin \u018fli il\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk \u015fairi N. Ats\u0131z aras\u0131nda ilk m\u0259hk\u0259m\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259si 26 aprel 1944-c\u00fc il tarixd\u0259 olmu\u015fdur. Mill\u0259t\u00e7i k\u0259simin m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 ax\u0131n\u0131ndan qorxan S\u0259bah\u0259ttin \u018fli m\u0259hk\u0259m\u0259 binans\u0131n\u0131n birinci m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259n p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc ataraq qa\u00e7\u0131r v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259nin birinci iclas\u0131 t\u0259xir\u0259 sal\u0131naraq n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn\u0259 t\u0259yin edilir. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259hk\u0259m\u0259 iclas\u0131nda iddia il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131qdan sonra hakim Saffet Unan, v\u0259t\u0259n xaini s\u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u00fcbut edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdafi\u0259 t\u0259r\u0259fin\u0259 vaxt verilm\u0259kl\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 yenid\u0259n t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131. 03 may 1944-c\u00fc il tarixd\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesi davam etdirildi. Ankara milliy\u0259t\u00e7i g\u0259ncl\u0259ri m\u0259hk\u0259m\u0259nin d\u0259hlizl\u0259rini v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259nin yerl\u0259\u015fdiyi Anafartalar Cadd\u0259sini tutlmu\u015fdular. M\u0259hk\u0259m\u0259 d\u0259 N. Ats\u0131z\u0131n v\u0259kill\u0259rinin v\u0259sat\u0259tl\u0259ri r\u0259dd edildi prokurorun ittiham akt\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 t\u0259qdim edildikd\u0259n  sonra m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/aktor.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Sebahhetin-Nihal-600x338.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>09 may 1944-c\u00fc il tarixd\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 yenid\u0259n davam etdirildi, N. Ats\u0131z\u0131n v\u0259kill\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdikd\u0259n sonra, s\u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck \u015fair\u0259 verdil\u0259r. N. Ats\u0131z bildirdi ki, m\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k fikirim yoxdur. S\u0259bah\u0259ttin \u018flinin bir kommunist olmaqla d\u00f6vl\u0259ti devirm\u0259k, istiqlal\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259hv etm\u0259k niyy\u0259ti a\u00e7\u0131q a\u015fkard\u0131, onun bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini v\u0259t\u0259n xainliyi hesab edir\u0259m, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 Ba\u015f Nazir\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f\u0259m. Siz b\u0259lk\u0259 d\u0259 burada m\u0259nim \u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yimi g\u00f6zl\u0259yirsinizs\u0259, yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. M\u0259n b\u00f6y\u00fck vicdan, h\u00fczur v\u0259 inanc i\u00e7ind\u0259  s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 siz\u0259 h\u0259r \u015feyi izah etdim. Sizd\u0259n b\u0259ra\u0259t ist\u0259mir\u0259m, bir an \u00f6nc\u0259 ail\u0259 oca\u011f\u0131ma d\u00f6nm\u0259yim haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259yinizi ist\u0259yir\u0259m. M\u0259hk\u0259m\u0259 m\u00fccc\u0259r\u0259d olaraq i\u015f\u0259l\u0259nmi\u015f \u201cv\u0259t\u0259n xaini\u201d ifad\u0259sini t\u0259hqir kimi deyil, s\u00f6y\u00fc\u015f kimi t\u00f6vsif ed\u0259r\u0259k, ona g\u00f6r\u0259 N. Ats\u0131za c\u0259za verdi, lakin c\u0259zan\u0131 icras\u0131n\u0131 t\u0259xir\u0259 sald\u0131. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck \u0259lehin\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cv\u0259t\u0259n xaini\u201d adland\u0131r\u0131lan S\u0259bah\u0259ttin \u018flinin cinay\u0259ti s\u00fcbuta yetirildi. Lakin bu m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesi T\u00dcRK\u00c7\u00dcL\u00dcK g\u00fcn\u00fcn yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. \/Aktor.az\/<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck bayram\u0131 nas\u0131l do\u011fdu?\" width=\"715\" height=\"402\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/p0vP5wh3qRg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck G\u00fcn\u00fc, 3 May 1945-ci ild\u0259 Topxana h\u0259rbi h\u0259bsxanas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 Nihal Ats\u0131z, Zeki Velidi Togan, Nejdet San\u00e7ar ve Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan ba\u015fda olmaqla<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-5313","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5313"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5315,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5313\/revisions\/5315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}