{"id":53261,"date":"2021-11-08T01:05:06","date_gmt":"2021-11-07T21:05:06","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=53261"},"modified":"2021-11-08T15:07:46","modified_gmt":"2021-11-08T11:07:46","slug":"qarabag-sulh-sazisinin-atasi-at%c9%99sin-susacagi-gunu-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=53261","title":{"rendered":"QARABA\u011e S\u00dcLH SAZ\u0130\u015e\u0130N\u0130N &#171;ATASI&#187; AT\u018f\u015e\u0130N SUSACA\u011eI G\u00dcN\u00dc A\u00c7IQLADI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>REDAKS\u0130YADAN: Rus fa\u015fizminin biz\u0259 qar\u015f\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131 oyunda n\u00f6vb\u0259ti erm\u0259ni kart\u0131n\u0131n detallar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sil d\u00fc\u015fm\u0259ni v\u0259 rus \u015fovinisti Vladimir Kazimirovun m\u00fcsahib\u0259sind\u0259n a\u015fkar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu g\u00fcn Rusiyadan imdad g\u00f6zl\u0259y\u0259nl\u0259rin yax\u015f\u0131-yax\u015f\u0131 oxumalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00fcsahib\u0259ni \u00f6t\u0259n il rusca qoymu\u015fdum, bu il is\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yay\u0131nlay\u0131r\u0131q ki, d\u00fc\u015fm\u0259ninizi tan\u0131yas\u0131n\u0131z. D\u00fcnyada b\u00fct\u00fcn pislikl\u0259rin ba\u015f\u0131nda bu imperiya v\u0259 onlara k\u00f6p\u0259klik ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r g\u0259lir. Yaz\u0131 2016-c\u0131 ild\u0259 yay\u0131nlan\u0131b&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2016-c\u0131 ilin aprelind\u0259 22-ci ililik s\u00fclhd\u0259n sonra Qaraba\u011fda dondurulmu\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin yenid\u0259n &#171;donunun a\u00e7\u0131lmas\u0131&#187; g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n ba\u015f verdi. Niy\u0259 Qaraba\u011f q\u0259fl\u0259t\u0259n &#171;partlad\u0131&#187;? 22 il \u0259vv\u0259l erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259 nec\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131? Niy\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r Qaraba\u011fa daxil olmad\u0131? &#171;Moskovskiy Komsomolets&#187;-in k\u00f6\u015f\u0259 yazar\u0131 b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin m\u00fc\u0259llifi, birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fib. 1992-1996-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Rusiya diplomat\u0131 Vladimir Kazimirov Rusiyan\u0131n vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, Rusiya prezidentinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u00fczr\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, AT\u018fT-in Minsk qrupunun rusiyal\u0131 h\u0259ms\u0259dri olub.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#8212; Vladimir Nikolaevi\u00e7, siz, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n \u0259sas i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131s\u0131n\u0131z. Bundan ba\u015fqa, m\u00fcharib\u0259nin dayanmas\u0131 haqq\u0131nda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 At\u0259\u015fk\u0259s (1994) Sazi\u015finin m\u00fc\u0259llifisiniz. Bu ilin aprel ay\u0131na q\u0259d\u0259r, bu raz\u0131la\u015fma say\u0259sind\u0259 Qaraba\u011fda nisbi s\u00fclh saxlan\u0131l\u0131b. Niy\u0259 bu s\u00fclh prosesi pozuldu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8212; Son hadis\u0259l\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131n\u0131n kim olmas\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u0259nim fikrimc\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 s\u0259firinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 v\u0259 Bak\u0131 r\u0259hb\u0259rliyini yanl\u0131\u015f yola y\u00f6n\u0259ltdi. O, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edib ki, Bak\u0131 bu \u0259razil\u0259ri h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 il\u0259 qaytarmaq h\u00fcququna malikdir. Sonradan imzalanan s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 davam edir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r imzalama\u011fa ehtiyac yoxdur. Baxmayaraq ki, b\u0259zil\u0259rin\u0259 bu asan g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. H\u0259r k\u0259sin bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ciddi \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 haz\u0131r olmamas\u0131 ba\u015fqa bir \u015feydir. Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sinin laz\u0131m oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan edib. Onun varisi art\u0131q &#171;dinc yollarla&#187; s\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0259tinlikl\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edir. N\u0259tic\u0259ni aprelin 2-d\u0259 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Bu g\u00fcn \u0130lham, Qaraba\u011f \u0259traf\u0131ndak\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na ehtiyac duyuldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. 7 rayonu i\u015f\u011faldad\u0131r &#8212; 5 rayon tamamil\u0259 v\u0259 2 rayon is\u0259 qism\u0259n i\u015f\u011fal edilib. Amma bu i\u015f\u011fala g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan, erm\u0259nil\u0259ri s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fcmidiyl\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 dayand\u0131rmaq ist\u0259mirdi. Ancaq tam t\u0259rsin\u0259 oldu v\u0259 b\u00f6lg\u0259 ard\u0131nca b\u00f6lg\u0259 itirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Niy\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259si m\u00fcharib\u0259ni dayand\u0131ra bilm\u0259di?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Ham\u0131s\u0131 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar oldu, yerin\u0259 yetirilm\u0259di. Kim t\u0259r\u0259find\u0259n yerin\u0259 yetirilm\u0259di? Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n. 1993-c\u00fc ilin yaz\u0131nda erm\u0259nil\u0259r K\u0259lb\u0259c\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu \u0259m\u0259liyyat\u0131n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda La\u00e7\u0131n d\u0259hlizind\u0259n ba\u015fqa bir k\u00f6rp\u00fc il\u0259 t\u0259min olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bundan sonra Az\u0259rbaycan T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259ni m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 1993-c\u00fc il aprelin 30-da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u00fczr\u0259 822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259ni q\u0259bul etdi. Bak\u0131 \u00fcmid edirdi ki, q\u0259tnam\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259si t\u0259l\u0259b olunacaq. Ancaq Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi \u0259sas t\u0259l\u0259bin s\u0259n\u0259dd\u0259 bu t\u0259l\u0259bin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almad\u0131: d\u0259rhal at\u0259\u015fk\u0259s, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar v\u0259 h\u0259tta &#171;d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik yaradan aktlar&#187;\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131. B\u0259s &#171;d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik yaradan aktlar&#187; n\u0259dir? Erm\u0259ni torpaqlar\u0131n\u0131n blokadas\u0131 &#8212; enerji, iqtisadi, n\u0259qliyyat. Bax, Bak\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259m\u0259diyi fakt budur. B\u00fct\u00fcn d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259d\u0259 &#8212; at\u0259\u015fk\u0259s rejimi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u0259l\u0259b budur. Ancaq Az\u0259rbaycan h\u0259l\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin g\u00fcc yoluyla \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259ri ill\u00fcziyas\u0131nda qal\u0131blar. Onun potensial\u0131 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n potensial\u0131ndan \u00e7ox \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. H\u0259m \u0259razisin\u0259, \u0259haliy\u0259 v\u0259 silahlanma\u011fa g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c7\u00fcnki \u0130ttifaq da\u011f\u0131ld\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistandan daha \u00e7ox h\u0259rbi sursat vard\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, Zaqafqaziyada sovet ordusunun strateji ehtiyatlar\u0131 A\u011fdam anbarlar\u0131nda yerl\u0259\u015firdi. Az\u0259rbaycanda t\u0259xmin\u0259n 16 h\u0259rbi hava liman\u0131 var idi. Erm\u0259nistanda is\u0259, yaln\u0131z 2-3. Ancaq m\u00fcharib\u0259d\u0259 t\u0259k potensial q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil. 822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259nin q\u0259bulundan sonra m\u0259n, amerikal\u0131lar\u0131 v\u0259 h\u0259tta t\u00fcrkl\u0259ri d\u0259 m\u0259\u011flub etdim.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00dc\u00e7l\u00fckd\u0259 &#8212; Rusiya, AB\u015e v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 &#8212; m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 yaz\u0131l\u0131 bir sualla m\u00fcraci\u0259t etdik: &#171;822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259nin tam \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rs\u0131n\u0131zm\u0131?&#187;<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130r\u0259van v\u0259 Stepanakert raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldi. Bak\u0131 susma\u011f\u0131 se\u00e7di. \u00c7\u00fcnki h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanma\u011fa \u00fcmid edirdi. Buna g\u00f6r\u0259 m\u00fcharib\u0259 dayand\u0131. \u018fslind\u0259, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Qaraba\u011f \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn 4 q\u0259tnam\u0259si devalvasiyaya u\u011frad\u0131. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 art\u0131q be\u015finci q\u0259tnam\u0259ni q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259mirdi, \u00e7\u00fcnki onun imicin\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259l\u0259rdi. Q\u0259rar q\u0259bul edir, amma h\u0259yata ke\u00e7irilmir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s raz\u0131la\u015fmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259si \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259yi q\u0259rara ald\u0131q. Ba\u015fqa yeni z\u0259min icad etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; B\u0259s bu z\u0259min n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 1994-c\u00fc ilin mart v\u0259 aprel aylar\u0131nda Moskvada MDB d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131 ke\u00e7irildi. Birincisi, m\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015fd\u0131m, ikincisi, 15 aprel tarixind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n b\u0259yanat\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131mda, o d\u00f6vrd\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 dayand\u0131rmaq laz\u0131m oldu\u011fu ifad\u0259 edilmi\u015fdi. Bizim bir dayanaql\u0131 z\u0259minimiz el\u0259 bu s\u0259n\u0259d oldu v\u0259 bu, onun \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olan bir s\u0259n\u0259d idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Bi\u015fkekd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n zirv\u0259 hans\u0131 rol oynad\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; May\u0131n 5-d\u0259 Bi\u015fkekd\u0259 MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri parlamentl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. Onlar h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Protokolu imzalad\u0131lar, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son verildi. Q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u0259sas tutub buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 8-d\u0259n 9-na ke\u00e7\u0259n may gec\u0259si at\u0259\u015fk\u0259s etm\u0259yi t\u0259klif etmi\u015fdim. Amma i\u015f\u0259 yaramad\u0131. H\u0259min vaxt Heyd\u0259r \u018fliyev, Az\u0259rbaycan\u0131n NATO-nun &#171;S\u00fclh namin\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q&#187; proqram\u0131na daxil olmas\u0131n\u0131n imzalanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Br\u00fcssel\u0259 getdi. R\u0259sul Quliyev \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z edirdi. Buna g\u00f6r\u0259, vitse-spiker C\u0259lilov Bi\u015fk\u0259k\u0259 g\u0259ldi. Orada Qaraba\u011f\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 icmas\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etdi. Amma erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda olmayan Az\u0259rbaycan icmas\u0131 il\u0259 deyil, Bak\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apardl\u0131qlar\u0131n\u0131 dedil\u0259r. Bu da bizi tarixl\u0259ri d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qoydu. 9 Mayda Bak\u0131ya getm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131m v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar orada Bi\u015fkek Protokolunu imzalad\u0131lar. \u00c7\u00fcnki C\u0259lilov Bi\u015fk\u0259kd\u0259 bu protokolu imzalamaqdan imtina etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, o anda Erm\u0259nistan h\u0259r c\u00fcr raz\u0131la\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lmirdi. \u0130r\u0259van iddia edirdi ki, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin t\u0259r\u0259fi deyil, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa k\u00f6m\u0259k edibl\u0259r, m\u00fcharib\u0259 onlarla olmay\u0131b. Onlar DQ t\u0259r\u0259f kimi tan\u0131tma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bu yanl\u0131\u015f m\u00f6vqe idi. Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin konfiqurasiyas\u0131na dair anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fin var olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. H\u0259rbi bax\u0131mdan Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri v\u0259 \u0130r\u0259van erm\u0259nil\u0259riyl\u0259 birg\u0259 m\u00fcharib\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. Siyasi bax\u0131mdan, \u0130r\u0259van v\u0259 Stepanakert aras\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck f\u0259rql\u0259r var idi, b\u0259z\u0259n d\u0259 ziddiyy\u0259tl\u0259r ba\u015f verirdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin m\u00fcst\u0259qil t\u0259r\u0259fi oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259lm\u0259di, \u00e7\u00fcnki Qaraba\u011f onun ke\u00e7mi\u015f muxtar b\u00f6lg\u0259si idi.<br><br>&#8212; Ax\u0131 Bak\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f il\u0259 sazi\u015fl\u0259r imzalam\u0131\u015fd\u0131?<br><br>&#8212; B\u0259li, art\u0131q Bak\u0131 v\u0259 Stepanakert aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f bir \u00e7ox s\u0259n\u0259d var idi, h\u0259m d\u0259 \u0130r\u0259van olmadan. Sonra da \u0130r\u0259vanla birlikd\u0259 yaln\u0131z \u00fc\u00e7 s\u0259n\u0259d imzalad\u0131lar. Y\u0259ni onlara ehtiyac olduqda, az\u0259rbaycanl\u0131lar birba\u015fa Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla m\u00fcv\u0259qq\u0259ti ate\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzalama\u011fa m\u0259cbur olurdular. Ancaq o anda at\u0259\u015fk\u0259si tamamil\u0259 dayand\u0131rd\u0131qlar\u0131 zaman is\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi\u00e7 arxay\u0131nla\u015faraq &#8212; he\u00e7 bir \u015fey etm\u0259k ist\u0259mirdi. V\u0259 m\u0259nd\u0259n yenid\u0259n \u0130r\u0259vana m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi xahi\u015f edirdi. \u0130r\u0259vana z\u0259ng edirdim. T\u0259kc\u0259 onun ist\u0259yi il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bizim anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131za uy\u011fun oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 z\u0259ng edirdim, b\u00fct\u00fcn \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fin bu m\u00fcqavil\u0259ni imzalamas\u0131 laz\u0131m g\u0259lirdi. Bird\u0259n bir saat yar\u0131mdan sonra m\u0259n\u0259 Yerevandan z\u0259ng g\u0259lir v\u0259 s\u0259n\u0259di imzalama\u011fa raz\u0131l\u0131q verirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0259n\u0259d\u0259 bax\u0131n. B\u00fct\u00fcn m\u0259tn komp\u00fcterd\u0259 yaz\u0131l\u0131b v\u0259 &#171;Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcdafi\u0259 Naziri&#187; s\u00f6zl\u0259ri is\u0259 m\u0259nim x\u0259ttiml\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rk\u0131 prezidenti, o vaxtk\u0131 m\u00fcdafi\u0259 naziri Serj Sarkisyan Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n imza atd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>H\u0259tta iki d\u0259yi\u015fiklik d\u0259 etdi. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uzla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir ay vaxt laz\u0131m idi. Amma bu zaman erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00e7ox g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kld\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar.<br><br>&#8212; Az\u0259rbaycan c\u0259bh\u0259d\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frad\u0131?<br><br>&#8212; O vaxtlar erm\u0259nil\u0259rin K\u00fcr \u00e7ay\u0131na \u00e7\u0131xmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si vard\u0131, ondan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal-q\u0259rb hiss\u0259si tam \u0259laq\u0259 k\u0259sil\u0259rdi. Alt\u0131 ay \u0259vv\u0259l erm\u0259nil\u0259rin Araz \u00e7ay\u0131na oldu\u011fu kimi \u0130ranla s\u0259rh\u0259d\u0259 \u00e7\u0131xmalar\u0131 il\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbi tam i\u015f\u011fal edildi. Sonra h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r \u0130ran \u0259razisind\u0259n qa\u00e7d\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Eyni \u015fey ikinci d\u0259f\u0259 ba\u015f vers\u0259ydi, Heyd\u0259r hakimiyy\u0259td\u0259 qala bilm\u0259zdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar bu d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259rl\u0259 d\u0259rhal raz\u0131la\u015fd\u0131lar. May\u0131n 9-da Bak\u0131da Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 Naziri M\u0259mm\u0259dr\u0259fi M\u0259mm\u0259dovun imzalad\u0131\u011f\u0131 sazi\u015fi, may\u0131n 10-da \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Serj Sarkisyan imzalad\u0131, may\u0131n 11-d\u0259 Stepanakertd\u0259 is\u0259 &#171;DQR&#187; m\u00fcdafi\u0259 ordusu komandiri Samvel Babayan imzalad\u0131. M\u00fcqavil\u0259nin m\u0259tni h\u0259r \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fin ayr\u0131-ayr\u0131 imzalamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t bir \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7oxald\u0131l\u0131b. Bak\u0131dan &#171;Az\u0259rbaycan&#187; versiyas\u0131 il\u0259 Moskvaya qay\u0131td\u0131m, qalan v\u0259r\u0259ql\u0259ri is\u0259 m\u0259n\u0259 faksla g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda at\u0259\u015fk\u0259s sazi\u015fi imzaland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u00fc\u00e7 v\u0259r\u0259q sazi\u015f\u0259 \u00e7evrildi. 12 mayda is\u0259 sazi\u015f q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir i\u015f olmay\u0131b. H\u00fcquqi normalar, s\u0259n\u0259din eyni g\u00fcnd\u0259, bir yerd\u0259 imzalanmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Burada f\u0259rqli \u00fc\u00e7 g\u00fcn v\u0259 \u00fc\u00e7 f\u0259rqli imzalama yeri var. Ancaq m\u00fcqavil\u0259nin ba\u011flanmas\u0131n\u0131n t\u0259xir\u0259 sal\u0131nmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259liydi. T\u0259r\u0259fl\u0259r c\u0259bh\u0259d\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qzanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyi yenid\u0259n ba\u015flaya bil\u0259rdil\u0259r.<br><br>&#8212; G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Qaraba\u011fda at\u0259\u015fk\u0259s Rusiyan\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi say\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilib. Q\u0259rb t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 buna nec\u0259 reaksiya verdil\u0259r?<br><br>&#8212; Q\u0259rblil\u0259r buna \u00e7ox q\u0131sqanc yana\u015fd\u0131lar. \u00c7\u00fcnki onlar Rusiyan\u0131 Zaqafqaziyadan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ruhlanm\u0131\u015fd\u0131lar. 1994-c\u00fc ilin iyulunda Erm\u0259nistan s\u0259f\u0259rl\u0259rimd\u0259n birind\u0259 Erm\u0259nistan prezidenti Levon Ter-Petrosyan bird\u0259n m\u0259n\u0259 \u0130sve\u00e7li diplomat Jan Eliassonun, Minsk qrupunun s\u0259dri oldu\u011funu deyib. \u0130sve\u00e7 &#171;at\u0259\u015fk\u0259sin 30 g\u00fcn\u0259 uzad\u0131lmas\u0131n\u0131&#187; t\u0259klif etmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259n \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcm. Dedim: &#171;Levon Akopovi\u00e7, at\u0259\u015fk\u0259si 30 g\u00fcn nec\u0259 uzatmaq olar? Biz bunu m\u00fcdd\u0259tsiz (sonsuza q\u0259d\u0259r) olaraq ba\u011flad\u0131q &#171;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bel\u0259 bir diplomatik t\u0259l\u0259 var &#8212; &#171;default&#187;. Y\u0259ni he\u00e7 bir m\u00fcdd\u0259t m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259dikd\u0259, m\u00fcqavil\u0259nin m\u00fcdd\u0259ti qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bundan \u0259vv\u0259l m\u00fcv\u0259qq\u0259ti at\u0259\u015fk\u0259s haqq\u0131nda 10-12 raz\u0131la\u015fma var idi. H\u0259r yerd\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t yaz\u0131l\u0131b. Bird\u0259n nec\u0259 oldu ki, biz m\u00fcdd\u0259t qoyma\u011f\u0131 unutduq? Bunu x\u00fcsusi olaraq v\u0259 q\u0259sd\u0259n unutduq. V\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev bunu q\u0259bul etdi. Ancaq q\u0259rb\u00e7il\u0259r bu diplomatik q\u0259l\u0259b\u0259ni Rusiyadan almaq v\u0259 onu Minsk qrupuna verm\u0259k arzusundayd\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, amerikal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259mr edilmi\u015fdi. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prezident Ter-Petrosyan da m\u0259niml\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>M\u0259n ona d\u0259rhal fikirl\u0259\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rhal daha bir t\u0259klif verdim: &#171;G\u0259lin h\u0259r \u00fc\u00e7 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259finin &#8212; Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n siyasi raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 edil\u0259n\u0259d\u0259k tam \u015f\u0259kild\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin t\u0259sdiql\u0259nm\u0259sini v\u0259 n\u0259hay\u0259t, silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015faq&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ter-Petrosyan raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldi. Bak\u0131 v\u0259 Stepanakertl\u0259 telefon \u0259laq\u0259si saxlad\u0131. Onlara bu s\u0259n\u0259din ilk layih\u0259sini haz\u0131rlad\u0131m. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259 t\u0259kc\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck siyasi m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flanana q\u0259d\u0259r bu \u015f\u0259rtl\u0259rin saxlan\u0131laca\u011f\u0131na v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rl\u0259rin m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq t\u0259sdiq ed\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131ram. \u0130yulun 26-da Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi onu imzalad\u0131, qalanlar\u0131 is\u0259 iyulun 27-d\u0259 imzalad\u0131lar. Bu s\u0259n\u0259din m\u0259tni he\u00e7 vaxt n\u0259\u015fr olunmay\u0131b. Bunu siz\u0259 verir\u0259m. \u018fslind\u0259, bu s\u0259n\u0259d, Va\u015finqtonun diqt\u0259si il\u0259 \u0130sve\u00e7lil\u0259rin Rusiyadan at\u0259\u015fk\u0259sin o\u011furlanmas\u0131 c\u0259hdl\u0259rin\u0259 mane olurdu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Bu s\u0259n\u0259d indiy\u0259d\u0259k niy\u0259 n\u0259\u015fr olunmay\u0131b?<br><br>&#8212; \u00c7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259r ona \u015fi\u015firdilmi\u015f d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t vermi\u015fdil\u0259r: ilk d\u0259f\u0259 olaraq Qaraba\u011f icmas\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Az\u0259rbaycan il\u0259 eyni s\u0259n\u0259d\u0259 imza atm\u0131\u015fd\u0131.<br><br>&#8212; Niy\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r Qaraba\u011fa daxil olmad\u0131?<br><br>&#8212; Burada Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunurdu. Bu, q\u0259rb\u00e7il\u0259rin maraqlar\u0131na uy\u011fun g\u0259lmirdi, \u00e7\u00fcnki bel\u0259 bir add\u0131m, Rusiya hakimiyy\u0259ti v\u0259 n\u00fcfuzu \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259y\u0259rdi. Erm\u0259nil\u0259r s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n g\u0259lm\u0259sin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131lar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar is\u0259, gah raz\u0131la\u015fd\u0131lar, gah da qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131lar. AT\u018fT-in Rusiyan\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si ehtimal\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>1994-c\u00fc ilin dekabr ay\u0131nda Budape\u015ftd\u0259 AT\u018fT-in sammiti ke\u00e7irildi. Onun zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131n\u0131n yekun s\u0259n\u0259dind\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etdiyi bir madd\u0259 var. Y\u0259ni, bunlar AT\u018fT-in s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Amma \u0259slind\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u00fclhm\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 haz\u0131r deyildil\u0259r. Bu, oraya Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; M\u0259n Qaraba\u011fda oldu\u011fumda, orada v\u0259ziyy\u0259t m\u0259ni t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirdi. M\u00fcharib\u0259 aparan ordular bir-birl\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 dururlar, yaln\u0131z onlar\u0131n aras\u0131nda s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar yoxdur, h\u0259m d\u0259 m\u00f6vqel\u0259ri olduqca yax\u0131nd\u0131r. \u00c7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259tdir.<br><br>&#8212; B\u0259li, t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00f6vqel\u0259ri bir-birin\u0259 yax\u0131nd\u0131 v\u0259 bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bir \u00e7ox hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>1994-c\u00fc il fevral\u0131n 18-d\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin Arbatda Pavel Qra\u00e7ev, at\u0259\u015fk\u0259sd\u0259n \u0259vv\u0259l Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan M\u00fcdafi\u0259 Nazirl\u0259ri il\u0259, Qaraba\u011f\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irdi. M\u0259n d\u0259 orada i\u015ftirak edirdim. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn protokolunda, at\u0259\u015fk\u0259sd\u0259n sonra t\u0259r\u0259fl\u0259r t\u0259mas x\u0259ttin\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259yini qeyd edilib. Az\u0259rbaycan\u0131n M\u00fcdafi\u0259 Naziri M\u0259mm\u0259dov da imza at\u0131b. Bir az vaxt ke\u00e7dikd\u0259n sonra M\u0259mm\u0259dov yax\u0131nla\u015f\u0131b m\u0259n\u0259 dedi: &#171;Xeyr, erm\u0259nil\u0259r geri \u00e7\u0259kilsinl\u0259r, \u00e7\u00fcnki onlar torpaqlar\u0131m\u0131za soxulublar v\u0259 biz eyni m\u00f6vqed\u0259 qalaca\u011f\u0131q&#187;. V\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u00f6hd\u0259likd\u0259n imtina etdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>T\u0259r\u0259fl\u0259rinn q\u00fcvv\u0259l\u0259ri geri \u00e7\u0259km\u0259l\u0259ri ba\u015f verm\u0259di. Ax\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u00f6zg\u0259 \u0259razil\u0259r\u0259, ona g\u00f6r\u0259 girdil\u0259r ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 dayand\u0131rmaq ist\u0259mirdil\u0259r. \u018fg\u0259r T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 822 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sind\u0259n sonra onlar h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 dayand\u0131rsayd\u0131lar, yaln\u0131z \u015eu\u015fa, La\u00e7\u0131n v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r erm\u0259ni &#171;i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda&#187; qalacaqd\u0131. \u0130ndi is\u0259, 7 rayon i\u015f\u011faldad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bundan sonra ba\u015fqa bir raz\u0131la\u015fma oldu. Az\u0259rbaycan, h\u0259tta bunu etiraf etm\u0259kd\u0259n imtina edir. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsi i\u015ftirak\u0131 il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f olsa da. Siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki, \u0130lham\u0131n hans\u0131sa \u00f6hd\u0259liyi var? Bel\u0259 bir \u015fey yoxdur. At\u0259\u015fk\u0259sin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda Sazi\u015f. H\u0259r hans\u0131 bir hadis\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fin g\u00fcnah\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n ba\u015f ver\u0259rs\u0259, \u0259ks t\u0259r\u0259f nec\u0259 davranmal\u0131d\u0131r. 6 saatdan art\u0131q hadis\u0259ni m\u0259tbuatdan gizl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r sistemi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bel\u0259likl\u0259, h\u0259r hans\u0131 raz\u0131la\u015fman\u0131n imtina etm\u0259si t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin pis bir \u0259n\u0259n\u0259sidir.<br><br>&#8212; Y\u0259qin ki, kims\u0259 sizi erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqed\u0259n ittiham ed\u0259 bil\u0259r &#8230;<br><br>&#8212; D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yin ki, m\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259niy\u0259m. M\u0259n erm\u0259nil\u0259rl\u0259 d\u0259 \u00e7ox k\u0259skin qar\u015f\u0131durmalar ya\u015fad\u0131m. Bir d\u0259f\u0259 h\u0259tta at\u0131\u015fma da ba\u015f verdi. 1993-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131nda m\u0259n yenil\u0259nmi\u015f m\u00fcqavil\u0259 layih\u0259si haz\u0131rlad\u0131m. \u0130lk Bak\u0131n\u0131, sonra \u0130r\u0259van\u0131 v\u0259 Stepanakerti ziyar\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldum. M\u0259n Bak\u0131ya g\u0259ldim, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, orada h\u0259r \u015feyi iki g\u00fcn\u0259 bitir\u0259c\u0259y\u0259m. Amma qalma\u011f\u0131m\u0131 ist\u0259dil\u0259r v\u0259 bir h\u0259ft\u0259 orada oturdum. C\u0259dv\u0259l d\u0259yi\u015fdi. Bak\u0131dan \u0130r\u0259vana birba\u015fa u\u00e7u\u015f etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcn idi. Moskvaya qay\u0131tmaq v\u0259 yaln\u0131z oradan \u0130r\u0259vana u\u00e7maq laz\u0131md\u0131. Sonra Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 t\u0259klif etdim: &#171;Vaxt ke\u00e7m\u0259sin dey\u0259 qo\u015funlar\u0131n t\u0259mas x\u0259ttind\u0259n ke\u00e7ib gedim.&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259n\u0259 bir avtomobil verildi, amma g\u0259ldiyimiz m\u00fcdd\u0259td\u0259 art\u0131q hava qaralm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259ni aparmaqdan imtina etdil\u0259r, gec\u0259ni orada ke\u00e7irm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131m. Ert\u0259si g\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar ba\u015fqa bir \u0259razid\u0259n ke\u00e7m\u0259k laz\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259dil\u0259r. Amma o vaxt mobil telefonlar yox idi, m\u0259n Yerevana m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bilmirdim, m\u0259n Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin tam n\u0259zar\u0259ti alt\u0131ndayd\u0131m. S\u0259n dem\u0259, orada d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r olmu\u015fdu v\u0259 Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r m\u0259nim bunu g\u00f6rm\u0259yimi ist\u0259mirdil\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259nim oradan ke\u00e7m\u0259yim\u0259 etiraz etdil\u0259r. Buna baxmayaraq getdik. Dayand\u0131q, az\u0259rbaycanl\u0131 batalyon komandiri, erm\u0259nil\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Cip g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259di. Biz dayanm\u0131\u015fd\u0131q, bird\u0259n at\u0259\u015f a\u00e7d\u0131lar. Birincisi, avtomatik silahlardan, sonra toplardan at\u0259\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Cipi d\u0259 vurdular. Biz t\u0259p\u0259nin arxas\u0131nda durduq, yaralanmad\u0131q, amma o t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7\u0259 bilm\u0259dik. O d\u00f6vrd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir skandal oldu, xarici i\u015fl\u0259r naziri Andrey Koz\u0131rev m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7irdi.<br><br>&#8212; Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli perspektivl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<br><br>&#8212; Bir \u00e7oxlar\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n taleyinin \u00f6z \u0259halisi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair ideyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirl\u0259r. \u018fg\u0259r referendum ke\u00e7iririks\u0259, onda onun n\u0259tic\u0259si ayd\u0131nd\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r orada ya\u015fayan, \u0259haz\u0131rda ba\u015fqa yerd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar da bu referendumda s\u0259s ver\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259k d\u0259 \u00fcmumi \u0259ks\u0259riyy\u0259t m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 s\u0259s ver\u0259c\u0259k. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130lham \u018fliyev, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 referendumun ke\u00e7irilm\u0259sini ist\u0259mir. Sual\u0131 da bu c\u00fcr qoyur: &#171;Bu bizim \u0259razimizdir v\u0259 onu biz\u0259 verin&#187;. Bundan \u0259lav\u0259 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakmiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan yeni konstitusiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etdi. Burada referendumlar\u0131n yaln\u0131z milli miqyasda ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, Qaraba\u011fda Az\u0259rbaycan\u0131n konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 referendum ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. B\u0259s bu, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Kvebekin m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda referendumda, Kvebekin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 b\u00fct\u00fcn Kanada deyil, Kvebek s\u0259s verdi. \u015eotlandiyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 referendumda B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131 deyil, \u015eotlandiyan\u0131n se\u00e7icil\u0259ri s\u0259s verdil\u0259r. Kataloniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda referendum ke\u00e7irildikd\u0259, b\u00fct\u00fcn \u0130spaniyaya deyil, Kataloniya s\u0259s ver\u0259c\u0259kdi. Ancaq \u0130spaniya da, Az\u0259rbaycan kimi, bu referendumu ist\u0259mir, \u00e7\u00fcnki onun n\u0259tic\u0259si ayd\u0131nd\u0131r. M\u00fcnaqi\u015f\u0259nin mahiyy\u0259ti budur.<br><br>2016-c\u0131 il<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/8abo6Q.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-53262\" width=\"563\" height=\"422\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/8abo6Q.png 475w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/8abo6Q-300x225.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/8abo6Q-150x112.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 563px) 100vw, 563px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>REDAKS\u0130YADAN: Rus fa\u015fizminin biz\u0259 qar\u015f\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131 oyunda n\u00f6vb\u0259ti erm\u0259ni kart\u0131n\u0131n detallar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sil d\u00fc\u015fm\u0259ni v\u0259 rus \u015fovinisti Vladimir Kazimirovun m\u00fcsahib\u0259sind\u0259n a\u015fkar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu g\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":53264,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-53261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53261"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53307,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53261\/revisions\/53307"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}