{"id":5530,"date":"2020-05-07T01:26:52","date_gmt":"2020-05-06T21:26:52","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=5530"},"modified":"2020-05-07T01:26:57","modified_gmt":"2020-05-06T21:26:57","slug":"alban-v%c9%99-%c9%99rm%c9%99n-turkl%c9%99ri-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=5530","title":{"rendered":"ALBAN V\u018f \u018fRM\u018fN T\u00dcRKL\u018fR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p>\n\n1917-ci ild\u0259 &#171;Rus-\u00c7in l\u00fc\u011f\u0259ti&#187; adl\u0131 kitab n\u0259\u015fr edilir. Bu kitabda bizi maraqland\u0131ran bir m\u0259qam var. Rus dilind\u0259n \u00c7in dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 \u201cAlban\u201ds\u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cAz\u0259rbaycan\u201d dey\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edirl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 Oljas S\u00fcleymanov da \u00f6z \u0259s\u0259rind\u0259 qeyd edir (\u041e\u043b\u0436\u0430\u0441 \u0421\u0443\u043b\u0435\u0439\u043c\u0435\u043d\u043e\u0432. \u00ab\u041b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0430 \u2013 \u044d\u0442\u043e \u0436\u0438\u0437\u043d\u044c: \u043e \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0435 \u0438 \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u043e\u0440\u0430\u0445\u00bb, \u0418\u0437\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0434\u043e\u043c \u00ab\u0411\u0438\u0431\u043b\u0438\u043e\u0442\u0435\u043a\u0430 \u041e\u043b\u0436\u0430\u0441\u0430\u00bb, \u0410\u043b\u043c\u0430\u0442\u044b, 2011 \u0433).<\/p>\n\n\n\n<p>Tarixd\u0259n m\u0259lumdur ki, B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolu \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tacirl\u0259ri v\u0259 s\u0259yyahlar\u0131 ke\u00e7ib gedibl\u0259r. \u00c7inlil\u0259rin q\u0259dim s\u0259lnam\u0259\u00e7il\u0259ri d\u0259 s\u0259yyahlar v\u0259 tacirl\u0259rin dedikl\u0259rini qeyd\u0259 alm\u0131\u015f v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rini yaratm\u0131\u015flar. D\u00fcnya\u0131n q\u0259dim tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 Yunan v\u0259 Avropa aliml\u0259rinin yazd\u0131qlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 \u0259r\u0259b, m\u00fcasir iran v\u0259 \u00e7in \u0259lyazmalar\u0131da m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qafqazda yerl\u0259\u015f\u0259n Albaniya \u00f6lk\u0259sini b\u0259zi xalqlar\u0131n ad\u0131na ba\u011flama\u011fa c\u0259hdl\u0259r olub. M\u0259s\u0259l \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k buran\u0131n &#171;\u018fl-\u018frm\u0259n \u00f6lk\u0259si&#187; kimi yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r. ibn Xordadbeh, \u0259l-Y\u0259qubi, ibn \u0259l-F\u0259qih v\u0259 b\u0259zil\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u201c\u0259l-\u018frm\u0259n \u00f6lk\u0259si\u201d bar\u0259d\u0259 qeydl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 c\u0259hd edirl\u0259r. Lakin bir m\u0259qam\u0131 undurlar ki, \u0259r\u0259b m\u00fc\u0259llifl\u0259ri Suriya-Sasanil\u0259r-Albaniya \u0259razil\u0259rind\u0259 azsayl\u0131 xristan \u0259hali i\u00e7\u0259risind\u0259 hay ad\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 da yaz\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p> \u018fl-\u0259rm\u0259n \u00f6lk\u0259sinin sakinl\u0259rinin is\u0259 m\u00fclayim xarkter\u0259 malik t\u00fcrkl\u0259r adland\u0131rlar. \u018fr-M\u0259n zamanla fars v\u0259 \u0259r\u0259b dill\u0259rin\u0259 deformasiya olunan \u201cAlban\/Alpan, Alp, \u018fr insan\u201d ad\u0131 q\u0259dim t\u00fcrk s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib. Q\u0259dim Alp \u018fr Tonqa adl\u0131 t\u00fcrk xaqan\u0131n olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, Alp v\u0259 \u018fr s\u00f6zl\u0259ri q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 titul idi. Bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259r ingilis dilind\u0259 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fr ki\u015fi (Ar Man) s\u00f6z\u00fc kimi d\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr\u0259 q\u0259bul edilir. 1846-c\u0131 ild\u0259 rus \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131 M. Yanovskinin t\u0259dqiqatlar\u0131ndan sonra Albaniyan\u0131n Az\u0259rbaycan oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan edilmi\u015fdir. Onun bu m\u00f6vqeyi B. Dorn t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, Albaniyan\u0131n \u201cQafqaz Az\u0259rbaycan\u0131\u201d olmas\u0131 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, XII \u0259sr m\u00fc\u0259llifi Mxitar Qo\u015f R\u0259vvadil\u0259r, S\u0259lcuqlar, Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vr\u00fc hadis\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n \u00f6lk\u0259ni yen\u0259 d\u0259 Albaniya, \u0259halini is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar kimi qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, tarix\u015f\u00fcnasl\u0131qda yanl\u0131\u015f bir yana\u015fma \u2013 Albaniya tarixini q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin tarixin\u0259 yax\u0131n buraxmamaq \u201cx\u0259st\u0259liyi\u201d m\u00f6vcuddur. Bunun da ba\u015f\u0131nda kiml\u0259r durur b\u0259llidir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Albaniya Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim d\u00f6vl\u0259tidir v\u0259 26 tayfas\u0131ndan 24-\u00fc t\u00fcrk olmu\u015fdur. 2-si is\u0259 qeyri &#8212; t\u00fcrk. D\u0259d\u0259 Qorqud dastan\u0131 da Albaniyaya daxil olan o\u011fuz, q\u0131p\u00e7aq, sak, qarqar v\u0259 dig\u0259r t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n \u00fcmumi dastan\u0131d\u0131r v\u0259 26 boyu var. H\u0259r bir Alban d\u00f6vl\u0259tin\u0259 daxil olan t\u00fcrk tayfas\u0131n\u0131n bir s\u0259lnam\u0259sidir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zaur \u018fliyev, dosent <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1917-ci ild\u0259 &#171;Rus-\u00c7in l\u00fc\u011f\u0259ti&#187; adl\u0131 kitab n\u0259\u015fr edilir. Bu kitabda bizi maraqland\u0131ran bir m\u0259qam var. Rus dilind\u0259n \u00c7in dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 \u201cAlban\u201ds\u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cAz\u0259rbaycan\u201d dey\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5531,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-5530","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5532,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5530\/revisions\/5532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}