{"id":55421,"date":"2021-12-02T02:09:55","date_gmt":"2021-12-01T22:09:55","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=55421"},"modified":"2021-12-02T02:09:58","modified_gmt":"2021-12-01T22:09:58","slug":"hindistanda-turk-izl%c9%99ri-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=55421","title":{"rendered":"Hindistanda T\u00fcrk izl\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li:\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55230\">https:\/\/fedai.az\/?p=55230<\/a>, <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55312\">https:\/\/fedai.az\/?p=55312<\/a>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ndi Q\u00fctb minar\u0259sind\u0259yik. 1192-ci ild\u0259 Dehli T\u00fcrk Sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 quran T\u00fcrk k\u00f6l\u0259 komandir Q\u00fctb\u0259ddin Ayb\u0259kin 1199-cu ild\u0259 tikintisin\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu minar\u0259ni, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra k\u00fcr\u0259k\u0259ni \u0130ltutmu\u015f davam etdirmi\u015f v\u0259 daha sonrak\u0131 T\u00fcrk idar\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u00fctb Minar\u0259 80 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259dir v\u0259 olduqca qal\u0131n bir b\u0259d\u0259nl\u0259 g\u00f6y\u0259 el\u0259 d\u0131rma\u015f\u0131r ki, \u00fcz\u0259rind\u0259 izah edilm\u0259z bir da\u015f i\u015f\u00e7iliyin\u0259 heyr\u0259t etm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Allah\u0131n b\u00fct\u00fcn x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, bu minar\u0259nin Kufi yaz\u0131s\u0131 il\u0259 q\u00fcsursuz ustal\u0131qla i\u015fl\u0259nmi\u015fdir ki, onu insan a\u011f\u0131l\u0131n\u0131n q\u0259bul etm\u0259si qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00fctb Minar\u0259si v\u0259 m\u0259scidi Hindistan tarixind\u0259ki ilk camil\u0259rdir. Daha \u0259vv\u0259l burada tap\u0131lm\u0131\u015f bir Hindu m\u0259b\u0259dinin da\u015flar\u0131 il\u0259 tikilmi\u015fdir. Hindu m\u0259b\u0259dinin qal\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259scidin qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131r. Q\u00fctb minar\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259r minar\u0259l\u0259rin \u0259sas\u0131 qoyulsa da, lakin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmad\u0131. Q\u00fctb minar\u0259sinin arxa giri\u015f qap\u0131s\u0131 v\u0259 m\u0259scid kompleksi d\u0259 memarl\u0131q c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259sirli bir t\u0259rzd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, giri\u015fin \u0259traf\u0131nda olan ay\u0259ti &#8212; k\u0259rim\u0259l\u0259r qism\u0259n t\u00f6k\u00fcl\u00fcb v\u0259 bu g\u00fcn t\u0259mir\u0259 ehtiyac\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"538\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-55424\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7.jpg 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7-300x168.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7-768x430.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/k6a6G7-715x400.jpg 715w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Cengiz \u00c7andar, Q\u00fctb minar\u0259 &#171;M\u0259nim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rim&#187; kitab\u0131nda yaz\u0131r: &#171;Q\u00fctb Minar\u0259ni g\u00f6r\u0259n ateist, ya dindar olur, ya da insano\u011flunun iman\u0131, g\u00fcc\u00fc, \u0259m\u0259yi, s\u0259bat\u0131, bacar\u0131\u011f\u0131, ustal\u0131\u011f\u0131, dahiliyi v\u0259 a\u011fla g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcsb\u0259t sif\u0259t ola bils\u0259 bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00f6rm\u0259tin k\u0259nar\u0131nda, hu\u015fu il\u0259 \u0259yilm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa \u0259lind\u0259n bir \u015fey g\u0259lm\u0259z&#187;-deyir. \u00c7andar il\u0259 tam raz\u0131yam v\u0259 bundan daha yax\u015f\u0131 bir \u015feyin tikilm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi plan\u0131m\u0131z Abdullah D\u0259hl\u0259vini ziyar\u0259t etm\u0259kdir. D\u0259hl\u0259vi 1740-c\u0131 ild\u0259 Dehli \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259ldi v\u0259 soyu Hz. \u018fliy\u0259 dayan\u0131r. D\u0259hl\u0259vi m\u0259\u015fhur bir elm v\u0259 mistisizm\u0259 sahib bir ail\u0259d\u0259ndir. \u0130yirmi iki ya\u015f\u0131nda Can-\u0131 Canan Mahzar H\u0259zr\u0259tl\u0259rin\u0259 intisab ed\u0259r\u0259k t\u0259s\u0259vv\u00fcf elmin\u0259 d\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bu t\u0259hsili tam on be\u015f il davam etmi\u015fdir. Hindu inanc, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 evl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259hat\u0259 edinc\u0259, D\u0259hl\u0259vi h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u0259l\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, mollalar v\u0259 salikl\u0259r il\u0259 t\u0259k- t\u0259k m\u0259\u015f\u011ful olaraq, m\u0259dr\u0259s\u0259 \u00fcsulunu b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015fkilat v\u0259 qaydalar\u0131 il\u0259 Hindistanda ortaya qoymu\u015fdur. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259n ona m\u00fcrid olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259ldil\u0259r. Anadolu Nak\u015fi inanc\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259lq\u0259si say\u0131lan M\u00f6vlana X\u0259lid-i Ba\u011fdadi D\u0259hl\u0259vinin t\u0259l\u0259b\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkm\u0259n Qap\u0131s\u0131ndan ke\u00e7dikd\u0259n sonra dar ara k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k D\u0259hl\u0259vi h\u0259zr\u0259tl\u0259rinin k\u00fclliyesine g\u0259lir v\u0259 ziyar\u0259timizi edirik. Bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 M\u00fcs\u0259lmanlar oturur v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rinin olduqca qeyri-kafi oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bir h\u0259ft\u0259lik Hindistan g\u0259zintimizin t\u0259k T\u00fcrkm\u0259n ad\u0131n\u0131n ke\u00e7diyi yer d\u0259 burad\u0131r. \u0130ngilisl\u0259r minl\u0259rl\u0259 il T\u00fcrk hakimiyy\u0259tinin oldu\u011fu Hindistanda T\u00fcrk ad\u0131n\u0131 bir d\u0259n\u0259 bel\u0259 qalmayacaq \u015f\u0259kild\u0259 yox etmi\u015fl\u0259r. H\u0259tta Babur t\u00fcrkl\u0259ri ad\u0131n\u0131 &#171;Mu\u011fal&#187; ad\u0131na d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k Babur ad\u0131na bel\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Ancaq T\u00fcrk \u0259s\u0259rl\u0259ri h\u0259r \u015fey\u0259 baxmayaraq sa\u011f qald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Dehlid\u0259ki son dayanaca\u011f\u0131m\u0131z, \u0130slam b\u00f6y\u00fckl\u0259rind\u0259n biri olan M\u0259h\u0259mm\u0259d Baki Billah h\u0259zr\u0259tl\u0259rinin m\u0259zar\u0131d\u0131r. Billah 1563-c\u00fc ild\u0259 Kabild\u0259 do\u011fuldu. \u0130slam\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n sufi \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 zidd oldu\u011funu g\u00f6r\u0259n, \u0130slam\u0131n m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f &#171;Yeni Din&#187; yaratmaq ist\u0259y\u0259n xainl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 cihad\u0131n\u0131 Dehlid\u0259 davam etdirdi v\u0259 1606-c\u0131 ild\u0259 v\u0259fat etdi. Turb\u0259ni ziyar\u0259t edirik v\u0259 orada m\u0259scidd\u0259 ax\u015fam namaz\u0131n\u0131 q\u0131l\u0131r\u0131q. Biz namaz m\u0259rasimind\u0259n sonra m\u0259rasiml\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edirik v\u0259 Quran oxumaq \u00f6yr\u0259n\u0259n \u015fagirdl\u0259r il\u0259 s\u00f6hb\u0259t edirik.<\/p>\n\n\n\n<p>Dehlid\u0259n sonra Varanasiye havayolu il\u0259 getdik. Bu \u015f\u0259h\u0259r m\u0259\u015fhur Vara v\u0259 Nasi \u00e7aylar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bel\u0259 adlan\u0131r. Vara v\u0259 Nasi \u00e7aylar\u0131 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k G\u0259nc \u00e7ay\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r. M\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn, M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259 nec\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdirs\u0259 v\u0259 Hinduslar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 Varanasi el\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. \u015e\u0259h\u0259rin m\u00fcq\u0259dd\u0259s olmas\u0131n\u0131n \u0259n vacib s\u0259b\u0259bi G\u0259nc \u00e7ay\u0131n\u0131n burada olmas\u0131d\u0131r. Hinduslar G\u0259nci \u00e7ay\u0131n\u0131n g\u00f6yl\u0259rind\u0259n \u015eiva Allah\u0131n sa\u00e7lar\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259ldiyin\u0259 v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s oldu\u011funa inan\u0131rlar. Onlar bu \u00e7aya Ana deyirl\u0259r. Onlar G\u0259nc \u00e7ay\u0131na \u0259n az\u0131 bir d\u0259f\u0259 daxil olub yuyunmaqla g\u00fcnahlardan t\u0259mizl\u0259ndikl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259ncd\u0259ki bir qay\u0131qda g\u0259z\u0259rk\u0259n, \u00f6nd\u0259 bir t\u0259p\u0259y\u0259 in\u015fa edilmi\u015f m\u0259scidi g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu m\u0259scid VI Babil imperatoru Evrengzib t\u0259r\u0259find\u0259n tikilmi\u015fdir. M\u0259scid ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u00e7\u0259ri gir\u0259 bilm\u0259dik. \u018fvv\u0259lki hindu- m\u00fcs\u0259lman qar\u015f\u0131durmas\u0131nda, fanatik hindular t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qal\u0131b. Orada t\u0259mir i\u015fl\u0259ri getdiyini s\u00f6yl\u0259dil\u0259r. \u0130n\u015fallah bu m\u0259scidin t\u0259miri v\u0259 ibad\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. Varanasid\u0259 \u00e7ox sayda t\u00fcrk \u0259s\u0259rl\u0259ri yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"509\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55423\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD.png 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD-300x191.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD-150x95.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD-768x489.png 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/1E3EgD-115x73.png 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Varanasi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki ba\u015fqa bir duraca\u011f\u0131m\u0131z Banaras Universitetidir. Hindistandak\u0131 \u0259n m\u0259\u015fhur Sree Vishnu m\u0259b\u0259dinin bu universitetd\u0259 oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nib ziyar\u0259t etdik. Bunu bizd\u0259ki Y\u00d6K v\u0259 universitet rektorlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram. Universitet 1918-ci ild\u0259 geni\u015f bir sah\u0259d\u0259 qurulmu\u015fdur. Vi\u015fnu m\u0259b\u0259dind\u0259 m\u0259rasimi seyr edirik. M\u0259b\u0259dd\u0259ki tanr\u0131lara ibad\u0259t\u0259 v\u0259 bu heyk\u0259ll\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0259cd\u0259 ed\u0259nl\u0259r\u0259 bax\u0131b biz \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf v\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcb i\u00e7ind\u0259 qald\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Hindistanda bir m\u0259b\u0259dd\u0259 qabartma \u00fcsuluyla Hindistan\u0131n bir m\u0259rm\u0259r x\u0259rit\u0259si yerl\u0259\u015fdiril\u0259n m\u0259b\u0259d\u0259 gedirik. M\u0259b\u0259din tavan\u0131ndak\u0131 x\u0259rit\u0259, da\u011flar\u0131, ovalar\u0131, ke\u00e7dl\u0259ri v\u0259 b\u00fct\u00fcn detallar\u0131 il\u0259 Hindistan\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 bir x\u0259rit\u0259ni Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fcy\u00fcm\u00fcz, ya da bir b\u0259l\u0259diy\u0259miz T\u00fcrkiy\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n bel\u0259 bir \u0259s\u0259ri \u00f6lk\u0259miz\u0259 qazand\u0131rarsa xeyirli bir xidm\u0259t olar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u0259f\u0259rin son dayanaca\u011f\u0131 Candigar. Bu yer \u00f6z ad\u0131n\u0131 9 d\u0259f\u0259 reinkarnasiya edilmi\u015f Can adl\u0131 tanr\u0131 ad\u0131ndan alm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6lk\u0259nin \u015fimal\u0131nda v\u0259 Himalayalara yax\u0131n olan planl\u0131 bir \u015f\u0259h\u0259rdir. \u0130ngilisl\u0259rin \u00e7ox s\u0131x oldu\u011fu bir b\u00f6lg\u0259dir. \u00c7\u00fcnki 1945-ci ild\u0259 Britaniya t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur. Candigar, P\u0259njab vilay\u0259tinin paytaxt\u0131d\u0131r. T\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fc b\u00fcrokratlar v\u0259 P\u0259njab Universiteti burada oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r \u00e7ox t\u0259mizdir v\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259min olunur. \u018fhalisinin \u00e7oxu regionun y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar torpaqlar\u0131nda \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Candigardan 55 km m\u0259saf\u0259d\u0259 olan Sirigind\u0259 getdik. Varanasi hindulara nec\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdirs\u0259, h\u0259m m\u00fcs\u0259lmanlar, h\u0259m d\u0259 Sikhl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Sirhind el\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259ki T\u00fcrk sultanlar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t izl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 yerind\u0259dir. 1360-c\u0131 ild\u0259 Firuz \u015eah Tugluk, \u015f\u0259h\u0259ri b\u00f6lg\u0259nin paytaxt\u0131 edib burada b\u00f6y\u00fck bir qala in\u015fa etdi. Daha sonra Ba\u011f\u00e7alar\u0131 ziyar\u0259t etdik. \u018fkb\u0259r \u015eah t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015f bu ba\u011flar Cihangir v\u0259 \u015eah Cihan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015fdir. \u0130\u00e7\u0259rid\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir hovuz olan bir saray, hamam, har\u0259m var.<\/p>\n\n\n\n<p>Sirhindd\u0259 Sikhl\u0259rin \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s Altun Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 ziyar\u0259t edirik. Sikhl\u0259r Hindistan\u0131n \u00e7ox yax\u015f\u0131 v\u0259 z\u0259ngin bir qrupudur. Bunlar islam v\u0259 Hinduizm qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olan bir din\u0259 inan\u0131rlar. Dini quruculardan biri olan Gurunana da M\u0259kk\u0259ni ziyar\u0259t edib. 10 gurular\u0131 (pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259ri) var. Q\u0131z\u0131l m\u0259b\u0259d\u0259 abd\u0259st al\u0131b gir\u0259rl\u0259r. D\u0259st\u0259maz ald\u0131qlar\u0131nda \u0259ll\u0259rini v\u0259 ayaqlar\u0131n\u0131 yuyurlar. M\u0259b\u0259dd\u0259 daima t\u0259bli\u011f vaiz oxuyur. Bu vaxt T\u00fcrk s\u00f6zl\u0259rini e\u015fitdik. Bu da, Hindistan\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131nda bir \u00e7ox t\u00fcrk s\u00f6zl\u0259ri oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz Sirhidd\u0259 turumuzun sonuncu dayanaca\u011f\u0131 olan \u0130mam Rabbani Kompleksind\u0259yik. (\u018fhm\u0259d-i Faruk-i Sihrindi) \u0130mam R\u0259bbani h\u0259zr\u0259tl\u0259ri 1563-c\u00fc ild\u0259 Sihrindd\u0259 do\u011fulub. 1625-ci ild\u0259 el\u0259 burada da v\u0259fat etmi\u015fdir. Kompleks \u0259traf\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 100-150, Sirhindd\u0259 is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 400-500 n\u0259f\u0259r m\u00fcs\u0259lman var. K\u00fclliyenin m\u0259sulu R\u0259bbaninin 10-cu g\u00f6b\u0259kd\u0259n n\u0259v\u0259si \u015eeyx Z\u00fcbeyr il\u0259 s\u00f6hb\u0259t edirik. <\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259bbani h\u0259zr\u0259tl\u0259rinin m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t edirik v\u0259 dualar oxuyuruq. O, \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00f6nc\u0259 v\u0259fat ed\u0259n iki o\u011flu il\u0259 burada yat\u0131r. Giri\u015finin solunda \u0130mam R\u0259bbaninin o\u011flu \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d Masumun, sa\u011fda is\u0259 \u0130mam Masumun o\u011flu \u0130mam Seyf\u0259ddinin q\u0259birl\u0259rini ziyar\u0259t edirik. \u015eeyx Z\u00fcbeyr deyir ki, bu yerin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 k\u00f6m\u0259k umur v\u0259 onlar b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlardan k\u00f6m\u0259k g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00e7ox ziyaret\u00e7i g\u0259ldiyini v\u0259 onlar\u0131n yard\u0131mlar\u0131 il\u0259 k\u00fclliyenin i\u015fl\u0259rinin ir\u0259lil\u0259diyini qeyd etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"363\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/VDGD3V.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55422\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/VDGD3V.png 640w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/VDGD3V-300x170.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/VDGD3V-150x85.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Biz bu s\u0259f\u0259rin sonuna g\u0259ldik. Ancaq d\u00fcnyan\u0131n \u0259razic\u0259 yeddinci \u00f6lk\u0259si v\u0259 \u0259halisi bax\u0131m\u0131ndan ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259si olan Hindistan\u0131 bir h\u0259ft\u0259y\u0259 ziyar\u0259t etm\u0259k v\u0259 anlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. X\u00fcsusil\u0259, T\u00fcrk \u0259s\u0259rl\u0259rinin s\u0131x oldu\u011fu b\u00f6lg\u0259l\u0259ri tan\u0131tmaq ist\u0259yirik. \u018fkb\u0259r \u015eah t\u0259r\u0259find\u0259n tikilmi\u015f Fatehpur Sirki \u015f\u0259h\u0259rini v\u0259 saray\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259dik. \u0130n\u015fallah, turun dig\u0259r hiss\u0259sind\u0259 T\u00fcrk \u0259s\u0259rl\u0259rini sizinl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k imkan\u0131 olar. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n tolerant, m\u0259d\u0259ni v\u0259 k\u00f6kl\u00fc bir mill\u0259ti olan T\u00fcrk Mill\u0259tinin D\u00fcnya T\u00fcrk Birliyini qurmas\u0131 dil\u0259k v\u0259 arzular\u0131 il\u0259 oxucular\u0131ma h\u00f6rm\u0259tl\u0259r t\u0259qdim edir v\u0259 ba\u015fqa bir yaz\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn &#171;Allaha \u0259man\u0259t olun!&#187;- deyir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Dr. Orhan Gedikli \/ Ufuk \u00d6tesi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=55230, https:\/\/fedai.az\/?p=55312) \u0130ndi Q\u00fctb minar\u0259sind\u0259yik. 1192-ci ild\u0259 Dehli T\u00fcrk Sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 quran T\u00fcrk k\u00f6l\u0259 komandir Q\u00fctb\u0259ddin Ayb\u0259kin 1199-cu ild\u0259 tikintisin\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu minar\u0259ni, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55425,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-55421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55421"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55426,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55421\/revisions\/55426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}