{"id":55566,"date":"2021-12-04T01:24:17","date_gmt":"2021-12-03T21:24:17","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=55566"},"modified":"2021-12-04T11:33:25","modified_gmt":"2021-12-04T07:33:25","slug":"kokun-kimdir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=55566","title":{"rendered":"K\u00d6K\u00dcN K\u0130MD\u0130R?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:38% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"309\" height=\"412\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55500 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0.png 309w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-225x300.png 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-113x150.png 113w\" sizes=\"auto, (max-width: 309px) 100vw, 309px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(1930\u20132014)<br>Tarix elml\u0259ri doktoru, professor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q\u2026<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li: <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55499 \">https:\/\/fedai.az\/?p=55499<\/a>)<br><br>Sonra ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259m\u0259k olur ki, bu konsepsiyan\u0131 ortaya qoyan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri, AMEA-n\u0131n Tarix \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 x\u00fcsusi haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rin\u0259 d\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015flar. M\u0259s\u0259l\u0259n, onlar duyurdular ki, antropoloji bilikl\u0259r, ara\u015fd\u0131r\u0131lmalar apar\u0131lmazsa, m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k, s\u00fcbut etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq ki, bu iranl\u0131d\u0131r, yoxsa t\u00fcrkd\u00fcr. Niy\u0259 ki\u00e7ik xalqlar \u00f6z dilind\u0259 qald\u0131, amma \u0259razic\u0259 bu taydan bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck olan C\u0259nubi Az\u0259rbaycan d\u0259yi\u015fdi? Bunu s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn antropoloji t\u0259dqiqatlar laz\u0131m idi. Bunlar bu s\u0259pgid\u0259 birc\u0259 n\u0259f\u0259r antropoloq g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r. O, m\u0259rhum R\u0259biyy\u0259 Qas\u0131mova idi. R\u0259biyy\u0259 Qas\u0131mova n\u0259 yaz\u0131rd\u0131, onun yazd\u0131qlar\u0131 Q\u0259vvam \u0259s-S\u0259lt\u0259n\u0259nin dedikl\u0259ri il\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 eynilik t\u0259\u015fkil edirdi? Bunu \u00f6z\u00fcn\u00fcz m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259c\u0259ksiniz.<br><br>Diqq\u0259t yetirin, R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u042e\u0436\u043d\u044b\u0445 \u0438 \u0421\u0435\u0432\u0435\u0440\u043d\u044b\u0445 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u043e\u0431\u044a\u0451\u0434\u0438\u043d\u044f\u0435\u0442 \u0442\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0442\u044e\u0440\u043a\u0441\u043a\u0438\u0439 \u044f\u0437\u044b\u043a, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u044b\u0439 \u043d\u0435\u043b\u044c\u0437\u044f \u0441\u0447\u0438\u0442\u0430\u0442\u044c \u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u043c \u044f\u0437\u044b\u043a\u043e\u043c \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432, \u0442\u0430\u043a-\u043a\u0430\u043a \u043e\u043d \u043d\u0430\u0441\u0438\u043b\u044c\u043d\u043e \u0431\u044b\u043b \u043d\u0430\u0432\u044f\u0437\u0430\u043d \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u043c\u0443 \u043d\u0430\u0441\u0438\u043b\u0435\u043d\u0438\u044e \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430 \u044d\u043b\u0435\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u043c\u0438 \u0432\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0433\u043e \u043f\u0440\u043e\u0438\u0441\u0445\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f\u201d. R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m\u0131n kitab\u0131 1975-ci ild\u0259 \u00e7ap olunub v\u0259 kitab \u201c\u0410\u043d\u0442\u0440\u043e\u043f\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430\u201d adlan\u0131r. M\u00fc\u0259llif bir d\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cM\u0259n qar\u015f\u0131ma bel\u0259 bir m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fam ki, \u0259vv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m q\u0259dim \u0130ran m\u0259n\u015f\u0259li \u0259halisinin, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yerli, aborigen \u0259halisinin x\u00fcsusi \u00e7\u0259kil\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edim\u201d. Sonra is\u0259 \u201c\u041e\u043f\u0440\u0435\u0434\u0435\u043b\u0438\u0442\u044c \u0443\u0434\u0435\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u0432\u0435\u0441 \u044d\u043b\u0435\u043c\u0435\u043d\u0442\u043e\u0432 \u0432\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0433\u043e \u043f\u0440\u043e\u0438\u0441\u0445\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f (\u043c\u043e\u043d\u0433\u043e\u043b\u043e\u0438\u0434)\u201d.<br><br>Ba\u015fqa tarix\u00e7il\u0259r bu tezisl\u0259ri tutdular. Onlar bunu antropoloji t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. \u018fhm\u0259d K\u0259sr\u0259vi deyir: \u201cOnlar t\u00fcrk deyill\u0259r v\u0259 t\u00fcrk dili d\u0259 onlar\u0131n ana dili deyil\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"218\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/LDGAG1.png\" alt=\"\" data-id=\"55567\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=55567\" class=\"wp-image-55567\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/LDGAG1.png 240w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/LDGAG1-150x136.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"213\" height=\"237\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"55568\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=55568\" class=\"wp-image-55568\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4.jpg 213w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4-135x150.jpg 135w\" sizes=\"auto, (max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>\u201cQuzey v\u0259 G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z onlar\u0131n ana dili olmayan t\u00fcrk dilidir,\u201d \u2013 dey\u0259n Rauf H\u00fcseynovun, \u0130qrar \u018fliyevin, \u018flis\u00f6hb\u0259t Sumbatzad\u0259nin yaz\u0131lar\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r toxunulmu\u015fdur. Vaxt\u0131m\u0131z olsa, bu haqda geni\u015f dan\u0131\u015fa bil\u0259rdik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ancaq m\u0259n bir \u015feyi dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n antropoloji qurulu\u015funun d\u0259yi\u015fm\u0259z oldu\u011funu R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259dqiqat apard\u0131\u011f\u0131 zamanlar b\u00f6y\u00fck Sovet aliml\u0259ri d\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar. Amma onlar\u0131n \u2013 R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m v\u0259 Sovet aliml\u0259rinin ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r daban-dabana zidd idi. M\u0259n onlardan bir ne\u00e7\u0259sinin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<br><br>Birincisi, professor Bunak\u0131n fikrini sizin diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m. O yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u0412\u043e \u0432\u0442\u043e\u0440\u043e\u043c \u0442\u044b\u0441\u044f\u0447\u0438\u043b\u0435\u0442\u0438\u044f \u0434\u043e \u043d\u0430\u0448\u0435\u0439 \u044d\u0440\u044b \u0432 \u0415\u0432\u0440\u043e\u0430\u0437\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0435\u043f\u0438 \u0436\u0438\u043b\u0438 \u043b\u044e\u0434\u0438 &#8212; \u0435\u0432\u0440\u043e\u0432\u0437\u0438\u0439\u0441\u043a\u0430\u044f \u0432\u0435\u0442\u0432\u044c \u0435\u0432\u0440\u043e\u043d\u0435\u043e\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0442\u0432\u043e\u043b\u0430. \u0415\u0439 \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435\u043b\u044f\u043c\u0438 \u044f\u0432\u043b\u044f\u044e\u0442\u0441\u044f \u0442\u0438\u043f\u044b \u0430\u0444\u0430\u043d\u0430\u0441\u044c\u0435\u0432\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0438 \u0430\u043d\u0434\u0440\u043e\u043d\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440, \u0430 \u0432 \u043d\u0430\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0435\u0435 \u0432\u0440\u0435\u043c\u044f \u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0442\u0438\u043f, \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440\u043d\u044b\u0439 \u0434\u043b\u044f \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u0438 \u0442\u0443\u0440\u043a\u043c\u0435\u043d\u201d.<br><br>Bu \u0259s\u0259r 1956-c\u0131 ild\u0259, R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m\u0131n \u0259s\u0259rind\u0259n 20 il \u0259vv\u0259l \u00e7ap olunub. Buna kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 \u00e7\u0259kisi olan bir alim idi. R\u0259biyy\u0259 xan\u0131m\u0131n r\u0259hb\u0259ri Debets is\u0259 1951-52-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda antropoloji eksedisiyaya ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Sonra onu buradan uzaqla\u015fd\u0131rd\u0131lar. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, nahaq yer\u0259 deyildi. \u00c7\u00fcnki bu adamlar h\u0259qiq\u0259ti gizl\u0259tmirdil\u0259r. Rus aliml\u0259rinin i\u00e7\u0259risind\u0259 obyektivliyini qurban verm\u0259y\u0259n tarix\u00e7il\u0259r, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u0259r zaman olmu\u015fdur. Onu buradan k\u0259narla\u015fd\u0131rd\u0131lar v\u0259 o, Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin \u015fimal\u0131na \u2013 Da\u011f\u0131stana getdi. Da\u011f\u0131stan \u0259halisinin, orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, l\u0259zgil\u0259rin, avarlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n antropoloji t\u0259dqiqat\u0131n\u0131 apard\u0131. Apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si bel\u0259 oldu: \u201c\u0412 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435 \u043f\u043e\u0432\u0441\u0435\u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e \u043f\u0440\u0435\u043e\u0431\u043b\u0435\u0434\u0430\u0435\u0442 \u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0442\u0438\u043f\u201d. Y\u0259ni Az\u0259rbaycanda n\u0259 \u0130ran, n\u0259 d\u0259 Qafqaz-\u0130ber antropoloji tipi apar\u0131c\u0131 yer tutmur. Sonra davam edir: \u201c\u041d\u0438 \u043e\u0434\u043d\u0430 \u0414\u0430\u0433\u0435\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f \u0433\u0440\u0443\u043f\u043f\u0430, \u0437\u0430 \u0438\u0441\u043a\u043b\u044e\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c \u0434\u0435\u0440\u0431\u0435\u043d\u0434\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432, \u043d\u0435 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u0441\u0447\u0438\u0442\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440\u043d\u043e\u0439 \u0434\u043b\u044f \u044d\u0442\u043e\u0433\u043e (\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e) \u0442\u0438\u043f\u0430\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Onun fikrinc\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259 t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rin antropoloji qurulu\u015fu k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011framam\u0131\u015fd\u0131r, ancaq onlar \u0130ran v\u0259 ya Qafqaz\u2013\u0130ber deyil, Kaspi tipin\u0259 m\u0259nsubdurlar. Bel\u0259 d\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u0412 \u0433\u043b\u0443\u0431\u043e\u043a\u043e\u0439 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0432 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u043c \u0417\u0430\u043a\u0430\u0444\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435 \u0438 \u0432 \u044e\u0436\u043d\u044b\u0445 \u0440\u0430\u0439\u043e\u043d\u0430\u0445 \u0421\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0439 \u0410\u0437\u0438\u0438 \u0436\u0438\u043b\u0438 \u043b\u044e\u0434\u0438, \u043f\u043e\u0447\u0442\u0438 \u043d\u0435 \u043e\u0442\u043b\u0438\u0447\u0430\u0432\u0448\u0438\u0435\u0441\u044f \u043e\u0442 \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u0438 \u0442\u0443\u0440\u043a\u043c\u0435\u043d. \u041d\u0430 \u043e\u0441\u043d\u0430\u0432\u0430\u043d\u0438\u0438 \u044d\u0442\u0438\u0445 \u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0441\u043b\u0435\u0434\u0443\u0435\u0442 \u0441\u0434\u0435\u043b\u0430\u0442\u044c \u0432\u044b\u0432\u043e\u0434, \u0447\u0442\u043e \u043f\u0440\u0435\u0434\u043a\u0430\u043c\u0438 \u0441\u043e\u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u0438 \u0442\u0443\u0440\u043a\u043c\u0435\u043d \u0431\u044b\u043b\u0438 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0438\u0435 \u043f\u043b\u0435\u043c\u0435\u043d\u0430, \u0436\u0438\u0432\u0448\u0438\u0435 \u043d\u0430 \u0442\u043e\u0439 \u0436\u0435 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0435\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0438 \u043e\u0431\u043b\u0430\u0434\u0430\u0432\u0448\u0438\u0435 \u0442\u0435\u043c\u0438 \u0436\u0435 \u043f\u0440\u0438\u0437\u043d\u0430\u043a\u0430\u043c\u0438\u201d (\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u043c\u0438 \u2013 S.\u018f.).<br><br>Sovetl\u0259r Birliyinin n\u0259h\u0259ng antropoloqlar\u0131n\u0131n fikirl\u0259rini siz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram. Tan\u0131nm\u0131\u015f g\u00fcrc\u00fc alimi, b\u00f6y\u00fck sovet antropoloqu Abdu\u015felili\u015fvilinin 1980-ci ild\u0259 Moskvada, SSR\u0130 EA-n\u0131n \u201cN\u0430uk\u0430\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131nda \u201c\u041d\u043e\u0432\u044b\u0435 \u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435 \u043a \u0430\u043d\u0440\u043e\u043f\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0421\u0435\u0432\u0435\u0440\u043d\u043e\u0439 \u0418\u043d\u0434\u0438\u0438\u201d adl\u0131 kitab\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Bu kitabda v\u0259 m\u00fc\u0259llifin bir s\u0131ra ba\u015fqa t\u0259dqiqatlar\u0131nda Zaqafqaziya xalqlar\u0131n\u0131n antropoloji \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 geni\u015f yer verilmi\u015fdir. M\u00fc\u0259llif bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir ki, Bor\u00e7al\u0131 t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 Qafqaz-\u0130ber cizgisi yoxdur. Bununla b\u0259rab\u0259r Bor\u00e7al\u0131 t\u00fcrkl\u0259rini Az\u0259rbaycan\u0131n iki rayonu, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, A\u011fsu v\u0259 C\u0259lilabad \u0259halisinin antropoloji qurulu\u015fu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259 bundan ibar\u0259tdir: \u201cQafqaz\u2013\u0130ber antropoloji tipin\u0259 m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r qism\u0259n d\u0259 olsa, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 aid edil\u0259 bilm\u0259z\u201d. D\u0259rb\u0259nd az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n da antropoloji qurulu\u015fu n\u0259 l\u0259zgil\u0259r\u0259, n\u0259 avarlara b\u0259nz\u0259mir. Onlar\u0131n da antropoloji qurulu\u015fu A\u011fsu v\u0259 C\u0259lilabad \u0259halisininki il\u0259 eynidir. Bunu akademik Alekseyev d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"390\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/yqj5ja.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55569\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/yqj5ja.png 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/yqj5ja-300x146.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/yqj5ja-150x73.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/yqj5ja-768x374.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ndi is\u0259 icaz\u0259 verin m\u00f6vzunun ikinci hiss\u0259si, yeni \u00e7oxcildli \u201cAz\u0259rbaycan tarixi\u201d haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t\u0259 ke\u00e7im. Etnogenezis v\u0259 tarixmizin sonuncu \u00e7oxcildli akademik n\u0259\u015fri 1990-c\u0131 ill\u0259rin sonundan ilk cildl\u0259ri \u00e7ap \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n yeni \u00e7oxcildli \u201cAz\u0259rbaycan tarixi\u201d d\u0259 bu \u00fcmidl\u0259ri do\u011frulda bil\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 burax\u0131lmad\u0131. Yeni n\u0259\u015frd\u0259 d\u0259 G\u00fcney az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ulu \u0259cdadlar\u0131n\u0131n \u0130ran, quzeylil\u0259rin is\u0259 Qafqaz-\u0130ber m\u0259n\u015f\u0259li olmalar\u0131 haqq\u0131nda sovet ideoloji m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin bir zaman ortaya g\u0259tirmi\u015f oldu\u011fu v\u0259 Az\u0259rbaycan aliml\u0259rind\u0259n b\u0259zil\u0259rinin (\u0130. \u018fliyev v\u0259 b.) inadla m\u00fcdafi\u0259 etdiyi k\u00f6hn\u0259 fikirl\u0259r yen\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer ala bildi. \u00c7oxcildliyin ikinci cildind\u0259 etnogenezis m\u014dvzusuna n\u0259hay\u0259t ki, \u00fcmumi bax\u0131\u015f bildirm\u0259k iddias\u0131nda olan ayr\u0131ca bir f\u0259sil h\u0259sr edilmi\u015fdir. S\u0131ra il\u0259 XIV olan bu f\u0259sil \u00abAz\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\u00bb m\u00f6vzusundad\u0131r (m\u00fc\u0259llif N. V\u0259lixanl\u0131).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Z3nkX0.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-55570\" width=\"1093\" height=\"772\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Z3nkX0.jpg 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Z3nkX0-300x212.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Z3nkX0-150x106.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Z3nkX0-768x542.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1093px) 100vw, 1093px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>Bel\u0259 bir \u201ctaley\u00fckl\u00fc\u201d (bu k\u0259lim\u0259y\u0259 m\u0259tnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olur) m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 kitab\u0131n konsepsiyas\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259k o g\u0259d\u0259r d\u0259 asan i\u015f deyildir. M\u00fc\u0259llif \u00f6z m\u00f6vqeyini maksimum gizl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cindi iki m\u00fclahiz\u0259nin\u201d ( Konsepsiyan\u0131n olmas\u0131 \u2013S.\u018f.) oldu\u011funu etiraf etm\u0259k zorundad\u0131r: <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c1) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n etnogenezisind\u0259 yerli (Qafqaz m\u0259n\u015f\u0259li) etnoslarla yana\u015f\u0131 g\u0259lm\u0259 (t\u00fcrkdilli v\u0259 \u0130randilli) etnoslar da i\u015ftirak etmi\u015f, tarix\u0259n t\u00fcrkdilli etnoslar b\u00f6y\u00fck \u00fcstunl\u00fck t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k b.e. XI\u2013XII \u0259srl\u0259rind\u0259 t\u00fcrkdilli Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>2) Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ta q\u0259dimd\u0259n bu \u0259razid\u0259 ya\u015fayan yerli t\u00fcrk etnoslar\u0131n v\u0259&#8230; t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fan dig\u0259r tayfalar\u0131n qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fmas\u0131ndan yaranm\u0131\u015f&#8230; Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri erk\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n t\u00fcrk (protot\u00fcrk, erk\u0259n t\u00fcrk) dilind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 he\u00e7 bir ba\u015fqa xalqdan d\u00f6nm\u0259mi\u015fdi\u201d.<br><br>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131 (1930\u20132014)Tarix elml\u0259ri doktoru, professor R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q\u2026 (\u018fvv\u0259li: https:\/\/fedai.az\/?p=55499) Sonra ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259m\u0259k olur ki, bu konsepsiyan\u0131 ortaya qoyan Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri, AMEA-n\u0131n Tarix<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-55566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55566"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55605,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55566\/revisions\/55605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}