{"id":55583,"date":"2021-12-04T02:05:18","date_gmt":"2021-12-03T22:05:18","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=55583"},"modified":"2021-12-05T12:23:20","modified_gmt":"2021-12-05T08:23:20","slug":"nato-dunyanin-%c9%99n-guclu-h%c9%99rbi-gucl%c9%99rind%c9%99n-birini-itir%c9%99-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=55583","title":{"rendered":"NATO d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc h\u0259rbi g\u00fccl\u0259rind\u0259n birini itir\u0259 bil\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Va\u015finqtonla s\u0259s-k\u00fcyl\u00fc hesabla\u015fmadan sonra Paris NATO-dan \u00e7\u0131xmaq bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>V\u0259ziyy\u0259t\u0259 Cozef Baydenin z\u0259ngi il\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u00fcz\u0259li\u015f edildi. Amma Emmanuel Makron Anjela Merkeld\u0259n sonra A\u0130-nin lideri olmaq ist\u0259yir v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 strateji m\u00fcst\u0259qillik m\u00f6vzusunu f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259bli\u011f edir. Frans\u0131zlar \u00f6z maraqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t\u0259 nail olmaqda q\u0259rarl\u0131d\u0131rlar, lakin art\u0131q Avropan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 olan dig\u0259r m\u00fctt\u0259fiql\u0259r bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u00c7\u0131xmaq vaxt\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Fransa \u201cill\u00fcziyalara qap\u0131lma\u011f\u0131 dayand\u0131rmal\u0131\u201d v\u0259 NATO-dan \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, Va\u015finqtonun Tuluzada yerl\u0259\u015fdirm\u0259yi planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kosmik t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 \u015eimali Atlantika Alyans\u0131n\u0131n \u201c\u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u201d m\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq g\u00fcnd\u0259md\u0259dir. Milli Assambleyan\u0131n deputat\u0131, sol\u00e7u \u201c\u0130ta\u0259tsiz Fransa\u201dn\u0131n r\u0259hb\u0259ri Jan-Lyuk Melan\u015fon buna \u0259mindir. Onu \u201cMilli Assosiasiya\u201dn\u0131n lideri Marin Le Pen d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Amerikadan naraz\u0131l\u0131q siyasi r\u0259qibl\u0259ri birl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fdc058e72dbee73eb1241830fb57e.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-55585\" width=\"923\" height=\"568\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fdc058e72dbee73eb1241830fb57e.jpeg 650w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fdc058e72dbee73eb1241830fb57e-300x185.jpeg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/fdc058e72dbee73eb1241830fb57e-150x92.jpeg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 923px) 100vw, 923px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Onlar\u0131n s\u0259rt ifad\u0259l\u0259ri ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir: Fransa il\u0259 AB\u015e aras\u0131nda diplomatik qalmaqal q\u0131z\u0131\u015f\u0131r. Avstraliyan\u0131n Fransan\u0131n \u201cNaval Group\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 12 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n tikintisin\u0259 dair b\u00f6y\u00fck m\u00fcqavil\u0259ni pozmas\u0131 v\u0259 Amerika n\u00fcv\u0259 sualt\u0131 qay\u0131qlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si Be\u015finci Respublikan\u0131 incitdi. \u00dcst\u0259lik, Avstraliya, AB\u015e v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 yeni AUKUS alyans\u0131n\u0131n yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdil\u0259r &#8212; Fransa n\u0259inki d\u0259v\u0259t edilm\u0259yib, h\u0259tta ona bu bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q da edilm\u0259yib. Amma Paris \u00f6z\u00fcn\u00fc Sakit okean regionunda m\u00fch\u00fcm oyun\u00e7u hesab edirdi &#8212; Va\u015finqtonla b\u0259rab\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>56 milyard avroluq m\u00fcqavil\u0259nin pozulmas\u0131 Fransa \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 oldu. \u00d6lk\u0259 \u0259mindir ki, AB\u015e-dan g\u0259l\u0259n \u201carxadan b\u0131\u00e7aq\u201d v\u0259 \u201csif\u0259tin\u0259 \u015fill\u0259\u201d Parisl\u0259 anqlo-sakson m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131r v\u0259 \u201ca\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Fransa Avstraliya v\u0259 AB\u015e-dan s\u0259firl\u0259rini geri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. M\u00fcdafi\u0259 naziri Florens Parli bildirib ki, Va\u015finqton uzun m\u00fcdd\u0259tdir etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131b. Emmanuel Makron is\u0259 amerikal\u0131larla Chesapeake d\u0259niz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 240-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc birg\u0259 qeyd etm\u0259yi l\u0259\u011fv etdi v\u0259 AB\u015e-\u0131n dekabrda ke\u00e7ir\u0259c\u0259yi demokratiyalar forumunda i\u015ftirakdan imtina etdi. Prezident gizl\u0259tmir: ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u015f\u0259xsi t\u0259hqir kimi q\u0259bul edib, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 NATO-da daha da qalma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransan\u0131n tarixi d\u0259 buna b\u0259nz\u0259r bir n\u00fcmun\u0259 bilir. 1966-c\u0131 ild\u0259 amerikal\u0131lardan daha \u00e7ox h\u00f6rm\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u015earl de Qoll \u00f6lk\u0259ni alyans\u0131n h\u0259rbi strukturlar\u0131ndan \u00e7\u0131xard\u0131, onu yaln\u0131z siyasi strukturlarda qoydu. O, ora yaln\u0131z 2009-cu ild\u0259 Nikola Sarkozinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda qay\u0131d\u0131b. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, o zaman sosialistl\u0259r qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131lar: onlar Milli Assambleyaya \u00f6z n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r v\u0259 bununla da NATO-ya \u00fczvl\u00fcy\u00fcn \u201cAB\u015e-dan as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131\u201d bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>AB\u015e-a qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fmi\u015f c\u0259bh\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Qalmaqalda Avropa Birliyi Fransan\u0131n t\u0259r\u0259fini tutub. Br\u00fcssel a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirdi ki, Parisl\u0259 m\u00fcqavil\u0259ni pozmaq b\u00fct\u00fcn bloka meydan oxuyur. Baydenin s\u0259l\u0259finin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 korlad\u0131\u011f\u0131 avropal\u0131 m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 bar\u0131\u015fmaq c\u0259hdl\u0259ri iflasa u\u011frad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma m\u0259lum oldu ki, sualt\u0131 qay\u0131qlarla ba\u011fl\u0131 hadis\u0259d\u0259n sonra Donald Tramp avropal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn daha da m\u0259qbul h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olub \u2013 \u0259n az\u0131ndan niyy\u0259tini gizl\u0259tm\u0259yib. \u0130ndi d\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri \u00c7arlz Mi\u015fel qeyd edir ki, Va\u015finqton etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f deyil, ona daha az g\u00fcv\u0259nm\u0259k v\u0259 \u00f6z m\u00fcdafi\u0259 potensial\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Br\u00fcssel uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, suveren silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r yaratmaq arzusunda olub. Amma m\u0259s\u0259l\u0259 planlardan k\u0259nara \u00e7\u0131xm\u0131r: Pol\u015fa, Britaniya v\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r ad\u0259t\u0259n buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. AB\u015e-\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bu ideyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mir: bu, Amerikan\u0131n Avropadak\u0131 t\u0259sirini z\u0259ifl\u0259d\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Britaniyan\u0131n &#171;The Telegraph&#187; q\u0259zeti hesab edir ki, indi ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru vaxt ola bil\u0259r v\u0259 Makron liderlik roluna \u0259n yax\u015f\u0131 namiz\u0259ddir. Anjela Merkelin Almaniya kansleri postundan getm\u0259si Fransa prezidentin\u0259 vahid Avropada bir n\u00f6mr\u0259 olmaq v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259rbi inteqrasiya ideyas\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u015fans\u0131 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yanvar\u0131n 1-d\u0259n Fransa Avropa Birliyin\u0259 s\u0259drlik ed\u0259c\u0259k. G\u0259l\u0259n il m\u00fcdafi\u0259 sammiti ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 orada \u00e7evik reaksiya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 haz\u0131rl\u0131q<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Fransan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 is\u0259 art\u0131q prezident se\u00e7kil\u0259ri kampaniyas\u0131 ba\u015flay\u0131b. Se\u00e7kil\u0259r yeddi aydan sonra ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. H\u0259l\u0259lik Makron, Melan\u015fon v\u0259 Le Pen, h\u0259m\u00e7inin jurnalist v\u0259 politoloq Erik Zemmur ehtimal namiz\u0259dl\u0259r hesab edilir. O, art\u0131q teledebatlarda i\u015ftirak edib, lakin yar\u0131\u015fa qat\u0131l\u0131b-qat\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 t\u0259sdiql\u0259m\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"512\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a-1024x512.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-55586\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a-300x150.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a-150x75.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a-768x384.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/617c225f23745d001824380a.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>&#171;Makronun indiki xarici siyas\u0259t add\u0131mlar\u0131 onun populyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmad\u0131. Amma indiy\u0259d\u0259k o, ictimai r\u0259y sor\u011fular\u0131nda liderlik edir. \u00d6lk\u0259d\u0259 \u00e7oxlu daxili probleml\u0259r var: islahatlar\u0131n \u00e7oxu getm\u0259yib. Prezident is\u0259 xarici koz\u0131rlar\u0131 maksimuma \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaq\u201d, &#8212; Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Avropa \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi Sergey Fyodorov bel\u0259 izah etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Rusiya Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n (R\u0130AC) ba\u015f direktoru Andrey Kortunov da onunla raz\u0131la\u015f\u0131r: &#171;Daxili i\u015fl\u0259rd\u0259 dem\u0259k olar ki, he\u00e7 n\u0259 i\u015fl\u0259mir. M\u0259n bu probleml\u0259ri xarici siyas\u0259t u\u011furlar\u0131 il\u0259 kompensasiya etm\u0259k ist\u0259rdim, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t statusu he\u00e7 d\u0259 bel\u0259 deyil, bu, frans\u0131z se\u00e7icisi \u00fc\u00e7\u00fcn bo\u015f bir ifad\u0259dir.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi \u015f\u0259rtl\u0259r Paris \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015flidir. &#171;B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u00e7\u0131xmas\u0131ndan sonra Fransa Avropa \u0130ttifaq\u0131nda yegan\u0259 n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 A\u0130-d\u0259n BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n yegan\u0259 \u00fczv\u00fc olaraq qal\u0131b. Bu, Fransan\u0131n ambisiyalar\u0131n\u0131 qidaland\u0131r\u0131r. Makron t\u0259sad\u00fcf\u0259n dem\u0259yib ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259 \u00f6z Fransa n\u00fcv\u0259 arsenal\u0131 il\u0259 A\u0130 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r\u201d, &#8212; dey\u0259 ekspert izah edib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bununla bel\u0259, Kortunov \u0259mindir ki, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, 50 il \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259t t\u0259krarlanmayacaq v\u0259 Fransa bir d\u0259 NATO-dan \u00e7\u0131xmayacaq. AB\u015e d\u00f6vl\u0259t katibi Entoni Blinken art\u0131q Paris\u0259, Fransa s\u0259firi Filip Etyen is\u0259 Va\u015finqtona gedib. Bu arada respublika d\u0259ymi\u015f itkil\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259n\u0259vi itkil\u0259rin \u00f6d\u0259nilm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Kseniya Melnikova<br>M\u0259nb\u0259: \u0420\u0418\u0410 \u041d\u043e\u0432\u043e\u0441\u0442\u0438<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rlad\u0131: <strong>Elnur S\u0259lim<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Va\u015finqtonla s\u0259s-k\u00fcyl\u00fc hesabla\u015fmadan sonra Paris NATO-dan \u00e7\u0131xmaq bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. V\u0259ziyy\u0259t\u0259 Cozef Baydenin z\u0259ngi il\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u00fcz\u0259li\u015f edildi. Amma Emmanuel Makron Anjela Merkeld\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55584,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-55583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55583"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55619,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55583\/revisions\/55619"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}