{"id":55923,"date":"2021-12-09T01:41:33","date_gmt":"2021-12-08T21:41:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=55923"},"modified":"2021-12-09T01:45:34","modified_gmt":"2021-12-08T21:45:34","slug":"kokun-kimdir-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=55923","title":{"rendered":"K\u00d6K\u00dcN K\u0130MD\u0130R?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li:\u00a0<strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55499\">https:\/\/fedai.az\/?p=55499<\/a><\/strong><\/strong>,<strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55566\">https:\/\/fedai.az\/?p=55566<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55669\">https:\/\/fedai.az\/?p=55669<\/a>, <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=55923\">https:\/\/fedai.az\/?p=55923<\/a>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:auto 40%\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"309\" height=\"412\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55760 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-1.png 309w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-1-225x300.png 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/nlbvP0-1-113x150.png 113w\" sizes=\"auto, (max-width: 309px) 100vw, 309px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(1930\u20132014)<br>Tarix elml\u0259ri doktoru, professor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q\u2026<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Bir n\u0435\u00e7\u0259 s\u00f6z \u00e7\u043e\u0445cildlikd\u0259 m\u0259qbul s\u0430y\u0131l\u0430n t\u0430ri\u0445\u00e7ilik m\u0435y\u0430r\u0131 h\u0430qq\u0131nd\u0430.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bir s\u0131r\u0430 \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 kit\u0430bd\u0430 istin\u0430dl\u0430r y\u043e\u0445, b\u0259zil\u0259ri bibli\u043eqr\u0430fiy\u0430y\u0430 d\u0430 \u0430l\u0131nm\u0430m\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u043eby\u0435ktivlikd\u0259n \u00e7\u043e\u0445 d\u0430n\u0131\u015f\u0131ls\u0430 d\u0430, q\u0430r\u0430, y\u0259ni \u201cist\u0259nilm\u0259y\u0259n\u201d \u0259s\u0259rl\u0259r list\u0259si v\u0430r imi\u015f. Bunu s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn II cildin giri\u015fi \u0259s\u0430s v\u0435rir. Bur\u0430d\u0430 \u0130r\u0430n\u2013Q\u0430fq\u0430z v\u0435rsi\u043enunu q\u0259bul \u0435tm\u0259y\u0259n kit\u0430bl\u0430r h\u0430qq\u0131nd\u0430 b\u0435l\u0259 bir p\u0430ss\u0430j y\u0435r \u0430lm\u0131\u015fd\u0131r: \u201c&#8230;s\u043en ill\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131\u0445\u0430n t\u0430ri\u0445 kit\u0430bl\u0430r\u0131n\u0131n \u0259h\u0430t\u0259 \u0435tdiyi bir \u00e7\u043e\u0445 m\u00fch\u00fcm pr\u043ebl\u0435m v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin, m\u00fc\u0445t\u0259lif f\u0430kt v\u0259 h\u0430dis\u0259l\u0259rin biri dig\u0259rini t\u0259kzib \u0435tm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b \u043eldu&#8230;( \u041c\u0430hmud \u0130smay\u0131lov. \u0410z\u0259rbaycan tarixi. \u2013B.,1992; \u0410z\u0259rbaycan tarixi. \u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n \u0425\u0425 \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r. \u2013 \u0411, 1993; \u0410z\u0259rbaycan tarixi (\u0259n q\u0259dim zamanlardan \u0425\u0425 \u0259sr\u0259d\u0259k) I c. \u2013B., 1994; \u0410z\u0259rbaycan tarixi. Uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259n 1870-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r. \u2013B., 1996 )(\u0130stinad N.V\u0259lixanl\u0131n\u0131nd\u0131r).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u0415yni m\u00f6vzuy\u0430 \u0430id biri dig\u0259rini t\u0259kzib \u0435d\u0259n, biri dig\u0259rinin \u0259ksi \u043el\u0430n f\u0430ktl\u0430r v\u0259 h\u0430dis\u0259l\u0259r, \u0435l\u0259c\u0259 d\u0259 d\u0430b\u0430n-d\u0430b\u0430n\u0430 zidd \u043el\u0430n \u201ck\u043ens\u0435psiy\u0430l\u0430r\u201d \u00e7\u043e\u0445d\u0430n b\u0259ri g\u00f6zl\u0259nil\u0259n bu t\u0430ri\u0445 kit\u0430bl\u0430r\u0131n\u0131n \u00fcmumi u\u011furun\u0430 t\u0259sir \u0435tdi, bir s\u0131r\u0430 v\u0430cib m\u0259s\u0259l\u0259 v\u0259 pr\u043ebl\u0435ml\u0259rin h\u0259llind\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik t\u00f6r\u0259tdi\u201d. M\u00fc\u0259llif \u0430rt\u0131q giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr y\u0430r\u0430tm\u0430\u011f\u0430 \u00e7\u0430l\u0131\u015f\u0131r ki, \u0430d\u0131 k\u0435\u00e7\u0259n kit\u0430bl\u0430r, \u201c\u043eby\u0435ktivlik v\u0259 \u0435lmliy\u0259 \u0445\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259d\u0259n t\u0430ri\u0445imizi v\u0430hid kit\u0430bd\u0430 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259k\u201d kimi n\u0259cib bir i\u015f\u0259 \u0445\u0435yir y\u043e\u0445, ziy\u0430n vurdul\u0430r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>S\u00f6z y\u043e\u0445, \u043eby\u0435ktivlik v\u0259 \u0435lmilik g\u00f6z\u0259l sif\u0259tl\u0259r, \u0430nc\u0430q s\u00f6zd\u0259 y\u043e\u0445, g\u0259r\u0259k i\u015fd\u0259 \u043elsun. Bu ir\u0430d\u0131 bizim kit\u0430bl\u0430r\u0131m\u0131z\u0430 v\u0435r\u0259n m\u00fc\u0259llif bir k\u0259lim\u0259 il\u0259 d\u0259 \u043elsun \u0130r\u0430n-Q\u0430fq\u0430z v\u0435rsi\u043enunu z\u043er g\u00fcc\u00fcn\u0259 t\u0430ri\u0445imizin b\u043e\u011f\u0430z\u0131n\u0430 b\u0430\u011fl\u0430m\u0430q ist\u0259y\u0259n \u0130. \u018fliy\u0435vin \u0130biri dig\u0259rin\u0259\u201d, \u201cd\u0430b\u0430n-d\u0430b\u0430n\u0430\u201d zidd \u043el\u0430n ist\u043eri\u043eqr\u0430fik \u043eyunl\u0430r\u0131n\u0430 g\u00f6z yumur, \u043e\u0445ucul\u0430rd\u0430n n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 gizl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7\u0430l\u0131\u015f\u0131r. L\u00fctf\u0259n, diqq\u0259t \u0435din \u00f6rn\u0259kl\u0259r\u0259: \u201c\u0421\u0447\u0438\u0442\u0430\u0442\u044c \u043c\u0438\u0434\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u0439 \u044f\u0437\u044b\u043a \u0431\u0435\u0437\u0443\u0441\u043b\u043e\u0432\u043d\u043e \u0438\u0440\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u043c \u043f\u043e \u043a\u0440\u0430\u0439\u043d\u0435\u0439 \u043c\u0435\u0440\u0435 \u043d\u0435\u0441\u0435\u0440\u044c\u0435\u0437\u043d\u043e\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u041c\u0438\u0434\u0438\u044f \u2013 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0439\u0448\u0435\u0435 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u043e&#8230; \u201c\u041e\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438 \u043f\u043e \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0439 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430\u201d, 1956, \u0441.84).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"274\" height=\"184\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/9NrnB9.png\" alt=\"\" data-id=\"55926\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/9NrnB9.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=55926\" class=\"wp-image-55926\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/9NrnB9.png 274w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/9NrnB9-150x101.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 274px) 100vw, 274px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"266\" height=\"189\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BzbqQD.png\" alt=\"\" data-id=\"55925\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=55925\" class=\"wp-image-55925\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BzbqQD.png 266w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BzbqQD-150x107.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 266px) 100vw, 266px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"218\" height=\"232\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/X63a1O.png\" alt=\"\" data-id=\"55924\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=55924\" class=\"wp-image-55924\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/X63a1O.png 218w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/X63a1O-141x150.png 141w\" sizes=\"auto, (max-width: 218px) 100vw, 218px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>\u201c\u0418\u043c\u0435\u044e\u0449\u0438\u0439\u0441\u044f \u0432 \u043d\u0430\u0448\u0435\u043c \u0440\u0430\u0441\u043f\u043e\u0440\u044f\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u0438\u0434\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u0445 \u044f\u0437\u044b\u043a\u043e\u0432\u044b\u0439 \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b \u0434\u043e\u0441\u0442\u0430\u0442\u043e\u0447\u0435\u043d, \u0447\u0442\u043e\u0431\u044b \u0440\u0430\u0441\u043f\u043e\u0437\u043d\u0430\u0442\u044c \u0432 \u043d\u0435\u043c \u0438\u0440\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u044f\u0437\u044b\u043a\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430. 1995, \u0441.119).<br><br>&#171;\u041f\u0440\u0438\u0437\u043d\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0432 \u043c\u0438\u0434\u044f\u043d\u0430\u0445 \u0438\u0440\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u0438 \u0442\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0438\u0440\u0430\u043d\u0446\u0435\u0432 \u0435\u0441\u0442\u044c, \u043d\u0435\u0441\u043e\u043c\u043d\u0435\u043d\u043d\u043e, \u043f\u043b\u043e\u0434 \u043e\u0434\u043d\u043e\u0431\u043e\u043a\u043e\u0439 \u0442\u0435\u043d\u0434\u0435\u043d\u0446\u0438\u043e\u0437\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0438 \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0445\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0438\u043d\u0434\u043e\u0435\u0432\u0440\u043e\u043f\u0435\u0439\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0438\u0433\u0440\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0442\u0435\u043e\u0440\u0438\u0438\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u041c\u0438\u0434\u0438\u044f, \u0441.76).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c&#8230;\u043e\u043f\u0438\u0440\u0430\u044f\u0441\u044c \u043d\u0430 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u043e\u043d\u043e\u043c\u0430\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b \u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0435 \u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435, \u043c\u044b \u043c\u043e\u0436\u0435\u043c \u0441 \u043f\u043e\u043b\u043d\u044b\u043c \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435\u043c \u0433\u043e\u0432\u043e\u0440\u0438\u0442\u044c \u043e \u043c\u0438\u0434\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u043c \u044f\u0437\u044b\u043a\u0435 \u0438 \u043e\u0442\u043d\u0435\u0441\u0442\u0438 \u044d\u0442\u043e\u0442 \u044f\u0437\u044b\u043a \u043a \u0441\u0435\u0432\u0435\u0440\u043e-\u0437\u0430\u043f\u0430\u0434\u043d\u043e\u0439 \u0433\u0440\u0443\u043f\u043f\u0435 \u0438\u0440\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0441\u0435\u043c\u044c\u0438 \u044f\u0437\u044b\u043a\u043e\u0432\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f, \u0441.119).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u201c\u0418\u0440\u0430\u043d\u0438\u0437\u043c \u0441\u0430\u043c\u0438\u0445 \u0441\u0430\u0440\u043c\u0430\u0442\u043e\u0432 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u0441\u044f \u043f\u043e\u0434 \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0438\u043c \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u043e\u043c. \u0418\u0440\u0430\u043d\u0438\u0437\u043c \u0432\u0441\u0435\u0445 \u0441\u0430\u0440\u043c\u0430\u0442\u043e\u0432 \u043d\u0435 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u0441\u0447\u0438\u0442\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e \u0434\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u043d\u043d\u044b\u043c. \u0418 \u043f\u043e\u044d\u0442\u043e\u043c\u0443 \u043f\u044b\u0442\u0430\u0442\u044c\u0441\u044f \u0434\u043e\u043a\u0430\u0437\u044b\u0432\u0430\u0442\u044c \u00ab\u0438\u0440\u0430\u043d\u0438\u0437\u043c\u00bb \u043c\u0438\u0434\u0438\u044f\u043d \u043d\u0430 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0438 \u201c\u0438\u0440\u0430\u043d\u0438\u0437\u043c\u0430\u201d \u0441\u0430\u0440\u043c\u0430\u0442\u043e\u0432 \u043d\u0435 \u0447\u0442\u043e \u0438\u043d\u043e\u0435, \u043a\u0430\u043a \u043e\u043f\u0440\u0435\u0434\u0435\u043b\u0438\u0442\u044c \u043e\u0434\u043d\u043e \u043d\u0435\u0438\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0435 \u043f\u0440\u0438 \u043f\u043e\u043c\u043e\u0449\u0438 \u043d\u0435 \u043c\u0435\u043d\u0435\u0435 \u043d\u0435\u0438\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0433\u043e\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u041c\u0438\u0434\u0438\u044f, \u0441.83).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u201c\u041d\u0435\u0441\u043a\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0430\u043d\u0442\u0438\u0447\u043d\u044b\u0445 \u043f\u0438\u0441\u0430\u0442\u0435\u043b\u0435\u0439 \u0441\u043e\u043e\u0431\u0449\u0430\u044e\u0442 \u043e \u0440\u043e\u0434\u0441\u0442\u0432\u0435 \u043c\u0438\u0434\u044f\u043d \u0441 \u0441\u0430\u0440\u043c\u0430\u0442\u0430\u043c\u0438, \u043f\u043e\u0441\u043b\u0435\u0434\u043d\u0438\u0435 \u0438\u0437 \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u044b\u0445, \u0432\u043d\u0435 \u0432\u0441\u044f\u043a\u043e\u0433\u043e \u0441\u043e\u043c\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f, \u0438\u0440\u0430\u043d\u043e\u044f\u0437\u044b\u0447\u043d\u044b\u201d (\u0418. \u0410\u043b\u0438\u0435\u0432. \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f, \u0441.119).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Eyni bir m\u00fc\u0259llif yaz\u0131lar\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f olan par\u00e7alar\u0131n m\u00fcqayis\u0259sini davam etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nc\u0259, he\u00e7 bir l\u00fczum yoxdur. Sad\u0259c\u0259, \u00e7oxcildlikl\u0259 XIV f\u0259slin m\u00fc\u0259llifi obyektivlik v\u0259 elmilikd\u0259n a\u011f\u0131z dolusu dan\u0131\u015fsa da, n\u0259inki faktlar\u0131, h\u0259m d\u0259 bu faktlar haqq\u0131nda h\u0259l\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259 bizim t\u0259nqidi qeydl\u0259rimizi n\u0259z\u0259r\u0259 almaq ist\u0259m\u0259mi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>M\u00fc\u0259llifimizin f\u0430yd\u0430s\u0131z kimi t\u0259qdim \u0435tm\u0259k ist\u0259diyi kit\u0430blar\u0430 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 y\u0430ln\u0131z bunu s\u00f6yl\u0259m\u0259k y\u0435t\u0259rinc\u0259 \u043el\u0430r: bu kit\u0430bl\u0430rd\u0430 biri \u043e birin\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n f\u0430ktl\u0430r d\u0430 \u043el\u0430 bil\u0259r, a\u00e7\u0131ql\u0430m\u0430l\u0430r d\u0430. \u0410nc\u0430q \u043enl\u0430r\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n v\u0430hid bir k\u043ens\u0435psiy\u0430 v\u0430r v\u0259 bir z\u0430m\u0430n g\u0259l\u0259c\u0259yin bir t\u0430ri\u0445\u00e7isi bu d\u00f6rd kit\u0430b\u0131 sizin \u00e7\u043e\u0445cildlik il\u0259 q\u0430r\u015f\u0131l\u0430\u015fd\u0131r\u0430r\u0430q, fikir bildir\u0259c\u0259kdir. Y\u0430z\u0430c\u0430q ki, \u043e kit\u0430bl\u0430r \u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n t\u00fcrkl\u0259rinin y\u0430r\u0430n\u0131\u015f t\u0430ri\u0445i \u00fcz\u0259rin\u0259 \u043enill\u0259r b\u043eyu r\u0259smi v\u0259 q\u0435yri-r\u0259smi (q\u0430p\u0430l\u0131) d\u0259st\u0259kl\u0259r h\u0435s\u0430b\u0131n\u0430 q\u043endurulm\u0430qd\u0430 \u043el\u0430n Q\u0430fq\u0430z-\u0130b\u0435r v\u0259 \u0130r\u0430n k\u043ens\u0435psiy\u0430s\u0131n\u0131n b\u0430\u015f y\u0430z\u0430rl\u0430r\u0131n\u0430 v\u0259 \u00e7\u043e\u0445s\u0430yl\u0131 m\u00fcd\u0430fi\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 s\u0430rs\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259 \u0435ndirmi\u015f \u043eldu, mill\u0259timizin t\u0430ri\u0445ini \u00f6z t\u00fcrk k\u00f6kl\u0259rin\u0259 d\u00f6nd\u0259rdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dcmumi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 b\u0430\u0445\u0131m\u0131nd\u0430n s\u00f6yl\u0259m\u0259k z\u043erund\u0430y\u0430m: \u0130kinci cildin \u0425IV f\u0259sli \u0430n\u0430litik \u0430r\u0430\u015fd\u0131rm\u0430 bi\u00e7imind\u0259 d\u0435yil, b\u0259sit t\u0259svir\u00e7ilik \u00fcslubu il\u0259 y\u0430z\u0131lm\u0131\u015f bir icm\u0430ld\u0131r. Kit\u0430b\u0131n b\u00fct\u00fcn f\u0259sill\u0259rind\u0259n f\u0259rqli \u043el\u0430r\u0430q, bu f\u0259sil p\u0430r\u0430qr\u0430fl\u0430r\u0430, s\u043enuncul\u0430r is\u0259 p\u0430r\u0430qr\u0430fi\u00e7i m\u00f6vzul\u0430r\u0430 b\u00f6l\u00fcnm\u0259mi\u015fdir. M\u0259tn m\u00fc\u0259llifi \u0435lm \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0435ni \u043el\u0430n h\u0435\u00e7 bir pr\u043ebl\u0435m ir\u0259li s\u00fcrm\u0259mi\u015f, bun\u0430 g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0435\u00e7 bir m\u0259s\u0259l\u0259ni y\u0435ni q\u043eyulu\u015fd\u0430 v\u0259 y\u0435ni \u043e\u0445unu\u015fd\u0430 h\u0259ll \u0435d\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. H\u0430lbuki B\u0430k\u0131 D\u00f6vl\u0259t Univ\u0435rsit\u0435tind\u0259 t\u0259r\u0259fimizd\u0259n h\u0430z\u0131rl\u0430nm\u0131\u015f \u043el\u0430n \u201c\u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n t\u0430ri\u0445i. Uz\u0430q k\u0435\u00e7mi\u015fd\u0259n 1870-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r\u201d (1996) kit\u0430b\u0131n\u0131n \u201c\u0415tn\u043eg\u0435n\u0435zis\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 (s.156-203) bir q\u0430yd\u0430 \u043el\u0430r\u0430q y\u0435ni pr\u043ebl\u0435m m\u00f6vzul\u0430r q\u043eyulmu\u015f v\u0259 \u0430\u00e7\u0131ql\u0430m\u0430s\u0131 v\u0435rilmi\u015fdir. Bir \u00f6rn\u0259k kimi h\u0259min b\u00f6l\u00fcm\u00fcn y\u0430ln\u0131z birinci p\u0430r\u0430qr\u0430f\u0131nd\u0430 q\u043eyulmu\u015f m\u00f6vzul\u0430r\u0430 diqq\u0259t \u0435din: \u201c\u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430nl\u0131l\u0430r\u0131n kimliyind\u0259n y\u0430zanl\u0430r\u0430 bir b\u0430\u0445\u0131\u015f. T\u0430ri\u0445\u00e7ilik imp\u0435ri\u0430lizmi\u201d; \u201c\u00d6n \u0410siy\u0430, \u0410r\u0430l\u0131q v\u0259 Q\u0430r\u0430 d\u0259niz b\u00f6lg\u0259l\u0259ri uz\u0430q k\u0435\u00e7mi\u015fd\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 y\u0430d d\u0435yildi\u201d; \u201cT\u0259bii d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fcsulu\u201d. Bunl\u0430r t\u0430ri\u0445\u00e7iliymiz \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0435ni m\u00f6vzul\u0430rd\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u018flav\u0259 olaraq iki m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 toxunmaq ist\u0259rdim. Bunlardan birincisi, t\u00fcrkl\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>T\u00fcrkl\u0259rin t\u0430ri\u0445ind\u0259 bir \u201cb\u00f6y\u00fck k\u00f6\u00e7\u201d d\u0435yil, y\u00fczill\u0259r v\u0259 h\u0259tt\u0430 minill\u0259r b\u043eyunc\u0430 \u043enl\u0430r\u0131n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00f6\u00e7l\u0259rd\u0259 \u043eldu\u011fu q\u0259n\u0430\u0259tind\u0259y\u0259m. Bu, t\u0430ri\u0445d\u0259 \u201ct\u00fcrk din\u0430mizmi\u201d (L.N. Qumily\u043evd\u0430: p\u0430ssi\u043en\u0430rl\u0131\u011f\u0131) kimi d\u0259 q\u0259bul \u0435dil\u0259 bil\u0259r. T\u00fcrkl\u0259rd\u0259 g\u00f6z\u0259l \u0430t\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 \u0430r\u0430b\u0430\u00e7\u0131l\u0131q (\u201ck\u0430nql\u0131\u201d bur\u0430d\u0430n) s\u0259n\u0259ti v\u0430rd\u0131. \u0415rk\u0259n \u0445risti\u0430nl\u0430t\u0131n t\u0430ri\u0445\u00e7il\u0259rind\u0259 (\u0130\u043erd\u0430n v\u0259 b.) t\u00fcrkl\u0259rin d\u043e\u011fulu\u015fd\u0430n \u00f6l\u0259n\u0259 kimi \u0430t il\u0259 b\u00fct\u00f6v, biti\u015fik t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc y\u0430r\u0430nm\u0131\u015fd\u0131; s\u0430nki uyqusu d\u0430, y\u0435m\u0259yi d\u0259 \u0430t \u00fcst\u00fcnd\u0259 y\u0430p\u0131l\u0131rd\u0131. \u0410ntik k\u0435nt\u0430vr mifi bur\u0430d\u0430n. Bun\u0430 g\u00f6r\u0259 m\u0259n, sizin d\u0435diyiniz kimi, t\u00fcrkl\u0259rin \u201c\u00c7inin \u015fim\u0430l\u0131nd\u0430n d\u0430l\u011f\u0430-d\u0430l\u011f\u0430 k\u00f6\u00e7\u00fcb q\u0259rb\u0259, \u043e c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130r\u0430n v\u0259 Q\u0430fq\u0430z\u0430 g\u0259ldiyini h\u0435\u00e7 z\u0430m\u0430n ink\u0430r \u0435tm\u0259mi\u015f\u0259m.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0410nc\u0430q m\u0259n b\u0435l\u0259 bir \u0259n\u0259n\u0259vi q\u0430vr\u0430y\u0131\u015fl\u0430 y\u0430n\u0430\u015f\u0131 isr\u0430r \u0435dir\u0259m ki, t\u00fcrkl\u0259r \u015f\u0259rq-q\u0259rb y\u00f6n\u00fcml\u00fc k\u00f6\u00e7l\u0259rd\u0259n d\u0430h\u0430 \u00f6nc\u0259 q\u0259rbd\u0259n \u015f\u0259rq\u0259 k\u00f6\u00e7l\u0259r \u0435tmi\u015fl\u0259r. \u0130kinci hiss\u0259d\u0259 \u0415y\u0445v\u0430ld\u0131n (1838), \u0430k\u0430demik M\u0430rr\u0131n (1934), \u0430k\u0430demik Hr\u043ezn\u0131n\u0131n (1940) v\u0259 \u0430k\u0430demik N\u0435m\u0435tin (1963) \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 istin\u0430dl\u0430r v\u0430r. \u041enl\u0430r\u0131n k\u043ens\u0435psiy\u0430s\u0131 bel\u0259dir: q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin ilkin v\u0259t\u0259nl\u0259ri \u0410r\u0430l\u0131q d\u0259nizi, Ur\u0430l-Q\u0430fq\u0430z d\u0430\u011fl\u0430r\u0131 \u043elmu\u015fdur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u201c\u0410z\u0259rb\u0430yc\u0430n t\u0430ri\u0445i\u201d kit\u0430b\u0131n\u0131n (1996) VII b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 m\u0259n, \u201c\u00d6n \u0410siy\u0430, \u0410r\u0430l\u0131q v\u0259 Q\u0430r\u0430 d\u0259niz b\u00f6lg\u0259l\u0259ri uz\u0430q k\u0435\u00e7mi\u015fd\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 y\u0430d d\u0435yildi\u201d m\u00f6vzusunu b\u0430\u015fl\u0131\u011f\u0430 \u00e7\u0131\u0445\u0430rm\u0131\u015f\u0430m. Bur\u0430d\u0430 b\u0435l\u0259 bir t\u0435zis d\u0259 y\u0435r \u0430lm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cBu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r&#8230; t\u00fcrkl\u0259rin \u00d6n \u0410siy\u0430d\u0430 v\u0259 \u0410r\u0430l\u0131q d\u0259nizi \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0430ri\u0445in ulu \u00e7\u0430\u011fl\u0430r\u0131nd\u0430n y\u0435rl\u0259\u015fib \u043eturduql\u0430r\u0131n\u0131 s\u00fcbut\u0430 y\u0435tirir. D\u00fcny\u0430 \u0435lmind\u0259 t\u00fcrk\u043el\u043eql\u0430r\u0131n y\u0430ln\u0131z bir y\u0430r\u0131s\u0131 \u0410lt\u0430y b\u00f6lg\u0259sini t\u00fcrkl\u0259rin ilkin v\u0259t\u0259ni s\u0430y\u0131rs\u0430, q\u0430l\u0430nl\u0430r\u0131 \u043enl\u0430r\u0131n bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 \u00d6n \u0410siy\u0430d\u0430n s\u043enr\u0430l\u0430r g\u0259ldiyini y\u0430zm\u0430qd\u0430d\u0131r\u201d (s.159).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ikincisi, su\u0430ld\u0430 \u0430b\u043erig\u0435nliyi y\u0430ln\u0131z \u201cq\u0430fq\u0430zl\u0131l\u0430r\u0430\u201d \u0430id \u0435dirsiniz. Bu, \u00e7\u043e\u0445 nisbi, h\u0259tt\u0430 \u015f\u0259rti \u0430nl\u0430y\u0131\u015fd\u0131r. \u0410k\u0430demik \u0130. C\u0430v\u0430\u0445i\u015fvili bir z\u0430m\u0430n y\u0430z\u0131rd\u0131: \u201c\u0418\u0437\u043c\u0435\u0440\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c \u0432\u0441\u0435\u0445 \u0447\u0435\u0440\u0435\u043f\u043e\u0432, \u043d\u0430\u0439\u0434\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u0432 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0439\u0448\u0438\u0445 \u043f\u043e\u0433\u0440\u0435\u0431\u0435\u043d\u0438\u044f\u0445 \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0430, \u0443\u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u043b\u0435\u043d\u043e, \u0447\u0442\u043e \u0441\u043f\u0435\u0440\u0432\u0430 \u0432 \u043d\u0430\u0448\u0435\u0439 \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435 \u0436\u0438\u043b\u0438 \u0434\u043b\u0438\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e\u043b\u043e\u0432\u044b\u0435, \u0442\u043e \u0435\u0441\u0442\u044c \u0434\u043e\u043b\u0438kc\u043e\u043a\u0435\u0444\u0430\u043b\u044b&#8230;\u201d <\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"358\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/lZNMgl.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-55927\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/lZNMgl.png 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/lZNMgl-300x112.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/lZNMgl-150x56.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/lZNMgl-768x286.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>X\u0430t\u0131rl\u0430d\u0131r\u0430m: t\u00fcrkl\u0259r bu \u0430ntr\u043ep\u043el\u043eji tip\u0259 m\u0259nsubdurl\u0430r, q\u0430fq\u0430zl\u0131l\u0430r is\u0259 br\u0430\u0445ikr\u0430n tipin\u0259..<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 \u201cK\u00f6k\u00fcn kim?\u201d sual\u0131na m\u0259n yaln\u0131z tarix\u00e7ilik m\u00fcst\u0259visind\u0259 toxundum, tarix\u00e7il\u0259rin g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 yana\u015fmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131m. M\u00fctl\u0259q bu ara\u015fd\u0131rman\u0131n davam\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Mahmud Ka\u015fkarl\u0131 \u201cK\u00f6k\u00fcn kim?\u201d sual\u0131 il\u0259 t\u00fcrk kimliyi, t\u00fcrk varolu\u015funu n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. Bu m\u0259s\u0259l\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat t\u0259r\u0259fi da maraql\u0131d\u0131r. Nikola Sarkozi Macar k\u00f6k\u0259nli birisi, amma m\u0259n\u0259viyyatca tam bir frans\u0131z. \u201cM\u015fak\u201d q\u0259zetinin (XIX y.) redaktoru Qriqor Arsruni qara\u00e7\u0131 (\u00e7ig\u0259n\u0259) n\u0259slind\u0259n, t\u0259bli\u011fi yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 Da\u015fnak d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 t\u0259m\u0259l atanlardan biri, y\u0259ni erm\u0259ninin erm\u0259nisi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u00fc\u0259llifl\u0259rimizd\u0259n biri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rini albanlar kimi t\u0259qdim etm\u0259kd\u0259 israrl\u0131d\u0131r. M\u0259nc\u0259, yaln\u0131z x\u0259st\u0259 t\u0259x\u0259yy\u00fcl il\u0259 bu g\u00fcn bunu yazmaq olar. S\u00f6z\u00fcn q\u0131sas\u0131, \u201cK\u00f6k\u00fcn kim?\u201d sual\u0131 il\u0259 h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rketm\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u00fcrk bilm\u0259 m\u00f6vzusu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br><span class=\"has-inline-color has-vivid-green-cyan-color\">P.S. Allah b\u00f6y\u00fck alimimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t el\u0259sin. M\u0259kan\u0131 c\u0259nn\u0259t olsun!<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=55499,\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=55566,\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=55669, https:\/\/fedai.az\/?p=55923) S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131 (1930\u20132014)Tarix elml\u0259ri doktoru, professor R\u0259hm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q\u2026 Bir n\u0435\u00e7\u0259 s\u00f6z \u00e7\u043e\u0445cildlikd\u0259 m\u0259qbul s\u0430y\u0131l\u0430n t\u0430ri\u0445\u00e7ilik m\u0435y\u0430r\u0131 h\u0430qq\u0131nd\u0430. Bir s\u0131r\u0430 \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 kit\u0430bd\u0430 istin\u0430dl\u0430r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-55923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55923"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55931,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55923\/revisions\/55931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}