{"id":56401,"date":"2021-12-14T01:52:59","date_gmt":"2021-12-13T21:52:59","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=56401"},"modified":"2021-12-14T01:53:02","modified_gmt":"2021-12-13T21:53:02","slug":"sah-ismayil-s%c9%99f%c9%99vi-komnenoslar-q%c9%99dim-albanlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=56401","title":{"rendered":"\u015eAH \u0130SMAYIL S\u018fF\u018fV\u0130 \u2013 KOMNENOSLAR \u2013 Q\u018fD\u0130M ALBANLAR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>II H\u0130SS\u018f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin (1487\u20131524) anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun (1460\u20131522) a\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin (1423\u20131478) v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si Feodora Despina xatunun\u00a0 (1438\u20131478) \u00f6vlad\u0131 idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Despina xatunun atas\u0131 IV \u0130oann \u015e\u0259rqi Roma imperiyas\u0131n\u0131n m\u0259\u015fhur Komnenoslar h\u00f6kmdar s\u00fclal\u0259sind\u0259n (1081\u20131185) olmu\u015fdur. Frans\u0131z tarix\u00e7isi Charles du Cangen (1610\u20131688) hesab edirdi ki, Komnenoslar n\u0259sli \u015e\u0259rqi Romaya (Bizansa) IV \u0259srd\u0259 Q\u0259rbi Romadan (indiki \u0130taliyadan) k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"203\" height=\"248\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"56402\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=56402\" class=\"wp-image-56402\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg 203w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7-123x150.jpg 123w\" sizes=\"auto, (max-width: 203px) 100vw, 203px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"225\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"56403\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=56403\" class=\"wp-image-56403\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-1.jpg 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-1-215x215.jpg 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"225\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5.jpg\" alt=\"\" data-id=\"56404\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=56404\" class=\"wp-image-56404\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5.jpg 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-215x215.jpg 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Komnenoslar n\u0259slinin tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ad\u0131 ke\u00e7\u0259n ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259si \u2013 Manuil Komnenos (?\u20131020) Balkan yar\u0131madas\u0131n\u0131n Trakya b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Bundan yeddi \u0259sr \u0259vv\u0259l \u2013 330-cu ild\u0259 Roma imperatoru Konstantin (274\u2013337) imperiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zini m\u0259hz Trakya b\u00f6lg\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb, orada Konstantinopol (\u0130stanbul) \u015f\u0259h\u0259rini salm\u0131\u015fd\u0131r. O zaman bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 xeyli romal\u0131 da g\u0259lmi\u015fdi. &nbsp;Konstantinopol\u2013\u0130slambul\u2013\u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259ri 395-ci il\u0259d\u0259k Roma imperiyas\u0131n\u0131n, 1453-c\u00fc il\u0259d\u0259k \u015e\u0259rqi Roma imperiyas\u0131n\u0131n, 1922-ci il\u0259d\u0259k Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n, 1923-c\u00fc il\u0259d\u0259k T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin paytaxt\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Komnenoslar\u0131n \u0259sl\u0259n romal\u0131 olduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 frans\u0131z tarix\u00e7isi Charles du Cangenin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc fikir he\u00e7 d\u0259 \u0259sass\u0131z deyildir.Bu ehtimal\u0131 q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndir\u0259n h\u0259m d\u0259 odur ki, \u015e\u0259rqi Roma (Bizans) imperatorlar\u0131 \u00f6zl\u0259rini yunan deyil, romal\u0131 hesab edirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Ha\u015fiy\u0259.<\/span><\/strong> Q\u0259dim Roma c\u0259miyy\u0259ti \u0259sas\u0259n iki t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n \u2013 patrisil\u0259rd\u0259n v\u0259 plebeyl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Yerli romal\u0131lar \u2013 patrisi, g\u0259lm\u0259l\u0259r is\u0259 plebey adlan\u0131rd\u0131. Hakim sinfi patrisil\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. Hesab olunurdu ki, yerli romal\u0131lar\u0131n \u2013 patrisil\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259sinin \u0259cdad\u0131 alban adl\u0131 xalqd\u0131r. M\u0259\u015fhur patrisi n\u0259sill\u0259rind\u0259n Geganil\u0259r, Julil\u0259r, Quinktil\u0259r, Kuriatil\u0259r, Kloelil\u0259r, Servilil\u0259r m\u0259hz alban \u0259silli idil\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bug\u00fcn d\u0259 \u0130taliyada Alban adl\u0131 da\u011f silsil\u0259si, g\u00f6l v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2019-cu ild\u0259 AB\u015e-\u0131n n\u00fcfuzlu \u201cScience\u201d elmi jurnal\u0131nda bir ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunmu\u015fdur. Stenford, Vena v\u0259 Roma universitetl\u0259rinin aliml\u0259rind\u0259n ibar\u0259t b\u00f6y\u00fck bir qrup Roma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n 29 arxeoloji abid\u0259d\u0259n (q\u0259dim m\u0259zarl\u0131qdan) toplanm\u0131\u015f 127 genetik n\u00fcmun\u0259ni t\u0259dqiq etmi\u015fdir. M\u0259lum olmu\u015fdur ki, q\u0259dim romal\u0131lar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si Romaya, t\u0259xmin\u0259n, 3.000 il \u0259vv\u0259l \u2013 e.\u0259. X \u0259srd\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n g\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mifologiyaya \u0259saslanan q\u0259dim \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, Roma \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f Romul e.\u0259. VIII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 maraql\u0131d\u0131r ki, Romulun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu iddia edil\u0259n arxeoloji abid\u0259nin (q\u0259dim kenotaf\u0131n) tarixi bundan iki \u0259sr sonraya \u2013 e.\u0259. VI \u0259srin ortalar\u0131na gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Qafqaz Albaniyas\u0131 bar\u0259d\u0259 ilk m\u0259lumatlarsa bundan be\u015f \u0259sr sonraya \u2013 e.\u0259. I \u0259sr\u0259 aiddir. Amma vur\u011fulamal\u0131y\u0131q ki, alban xalq\u0131n\u0131n el\u0259 bu tarixd\u0259n etibar\u0259n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 iddia, z\u0259nnimizc\u0259, d\u00fczg\u00fcn deyildir. Y\u0259ni, Qafqaz albanlar\u0131n\u0131n tarixi, s\u00f6zs\u00fcz ki, daha q\u0259dimdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-56405\" width=\"913\" height=\"585\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6.jpg 281w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-150x96.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 913px) 100vw, 913px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Qafqaz albanlar\u0131 il\u0259 Roma albanlar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131n eyni olmas\u0131 q\u0259dim Avropa tarix\u00e7il\u0259rinin d\u0259 n\u0259z\u0259rind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131. Onlar bu b\u0259nz\u0259rliyi \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u0259s\u0259l\u0259n, Uels tarix\u00e7isi Nenni (VIII\u2013IX \u0259srl\u0259r) iddia edirdi ki, german tayfalar\u0131n\u0131n \u0259fsan\u0259vi \u0259cdad\u0131 Alan mifik Romulun qarda\u015f\u0131, Qafqaz alanlar\u0131n\u0131n is\u0259 ulu babas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iki xalq aras\u0131nda dig\u0259r b\u0259nz\u0259rlik is\u0259 odur ki, Qafqaz albanlar\u0131 kimi q\u0259dim romal\u0131lar da Yeni ilin g\u0259li\u015fini mart ay\u0131nda qeyd edirdil\u0259r. Roma t\u0259qvimin\u0259 g\u00f6r\u0259, mart ay\u0131n\u0131n 1-i Yeni ilin ilk g\u00fcn\u00fc, mart\u0131n 26-\u0131 is\u0259 Romul v\u0259 Remin do\u011fum g\u00fcn\u00fc idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131dak\u0131 faktlar\u0131n m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili onu g\u00f6st\u0259rir ki, vahid Az\u0259rbaycan\u0131n qurucusu \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin ana n\u0259n\u0259si Despina xatunun atas\u0131 \u0130mperator IV \u0130oann\u0131n m\u0259nsub oldu\u011fu Komnenoslar n\u0259sli yunan deyil, q\u0259dim Roma \u0259silli olmu\u015fdur. Bel\u0259 bir ehtimal da ir\u0259li s\u00fcr\u0259 bil\u0259rik ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259cdad\u0131 olan Qafqaz albanlar\u0131 il\u0259 q\u0259dim romal\u0131lar\u0131n \u0259cdad\u0131 say\u0131lan Roma albanlar\u0131, \u0259slind\u0259, eyni k\u00f6kd\u0259ndirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ard\u0131 var&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>II H\u0130SS\u018f \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin (1487\u20131524) anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun (1460\u20131522) a\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin (1423\u20131478) v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":56406,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-56401","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56407,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56401\/revisions\/56407"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}