{"id":57157,"date":"2021-12-22T02:40:48","date_gmt":"2021-12-21T22:40:48","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=57157"},"modified":"2021-12-22T02:40:51","modified_gmt":"2021-12-21T22:40:51","slug":"sah-ismayil-s%c9%99f%c9%99vi-komnenoslar-q%c9%99dim-turkl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=57157","title":{"rendered":"\u015eAH \u0130SMAYIL S\u018fF\u018fV\u0130 \u2013 KOMNENOSLAR \u2013 Q\u018fD\u0130M T\u00dcRKL\u018fR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">III H\u0130SS\u018f<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin (1487\u20131524) anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun (1460\u20131522) A\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin (1423\u20131478) v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si Feodora Despina xatunun\u00a0 (1438\u20131478) \u00f6vlad\u0131 idi.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Despina xatunun atas\u0131 IV \u0130oann \u015e\u0259rqi Roma imperiyas\u0131n\u0131n m\u0259\u015fhur Komnenoslar h\u00f6kmdar s\u00fclal\u0259sind\u0259n (1081\u20131185) olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Komnenoslar n\u0259slinin tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ad\u0131 ke\u00e7\u0259n ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259si \u2013 Manuil Komnenos (?\u20131020) Balkan yar\u0131madas\u0131n\u0131n Trakya b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Komnenoslar s\u00fclal\u0259sinin m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ikinci ehtimal budur ki, onlar k\u00f6kl\u00fc trakyal\u0131 olmu\u015flar. Q\u0259dim Skandinaviya salnam\u0259sind\u0259ki m\u0259lumata diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSaxland adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer German \u00f6lk\u0259sidir. Bu, \u00e7ox g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tdir. Orada Danubia (Dunay) adl\u0131 \u00e7ay ax\u0131r. O Alpia da\u011flar\u0131ndan ba\u015flan\u0131r. Bu n\u0259h\u0259ng \u00e7aya daha 60 iri \u00e7ay qo\u015fulduqdan sonra, o 7 b\u00f6y\u00fck qola b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k d\u0259niz\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7ay\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 \u00f6lk\u0259 Trakya adlan\u0131r. Konstantinopol \u015f\u0259h\u0259ri oradad\u0131r. \u015e\u0259h\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 Konunq Konstantin qoymu\u015fdur. Bu \u015f\u0259h\u0259ri Maklaqard da adland\u0131r\u0131rlar. Yaf\u0259s o\u011flu Tiras Trakyada ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrk adl\u0131 xalq orada yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0259dim kitablardan b\u0259llidir ki, onlar buradan Svitoda, oradan Norve\u00e7\u0259, Norve\u00e7d\u0259n is\u0259 Qrenlandiyaya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259r. Trakyan\u0131n yan\u0131nda Unqar \u00f6lk\u0259si yerl\u0259\u015fir. Yepiskop Martinin \u0259sli oradand\u0131r. Bolqar \u00f6lk\u0259si d\u0259 Trakyan\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"213\" height=\"237\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"57159\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=57159\" class=\"wp-image-57159\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4-1.jpg 213w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-4-1-135x150.jpg 135w\" sizes=\"auto, (max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">O\u011eUZ XAQAN<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"759\" height=\"890\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Odin_der_Gottervater.jpg\" alt=\"\" data-id=\"57158\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=57158\" class=\"wp-image-57158\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Odin_der_Gottervater.jpg 759w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Odin_der_Gottervater-256x300.jpg 256w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Odin_der_Gottervater-128x150.jpg 128w\" sizes=\"auto, (max-width: 759px) 100vw, 759px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">OD\u0130N<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"219\" height=\"230\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-3-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"57160\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-3-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=57160\" class=\"wp-image-57160\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-3-1.jpg 219w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-3-1-143x150.jpg 143w\" sizes=\"auto, (max-width: 219px) 100vw, 219px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">KOMN\u0130N<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u0259tnin original variant\u0131: &#171;Germania riki heitir \u00feat er ver kollum Saxland. \u00deat er alvitt riki. Danubium heitir a. Hon fellr or Alpia fiollum. Hon er sua mikil, at .lx. stor a falla i hana. Hon kemr i siau sto\u0111um til sefar, oc mikil i ollum sto\u0111um. Firir vttan ana heitir Tracia. \u00dear stendr su borg, er Konstantinopolim heitir. Hana let gera Constantinus konungr. \u00dea borg kalla menn Miclagar\u0111. A Tracia byg\u0111i fyst Tiras sonr lafeths Noasonar. Fra honum er komen \u00feio\u0111 su, er Tyrkir (z) heita. \u00deat er oc mioc margra manna mal, at \u00feui er fornar b\u0153kr visa til at af \u00feui lande byg\u0111ist Sui\u00feio\u0111. En Noregr af Sui\u0111io\u0111, en Island af Noregi, en Gr\u0153nland af Islande. Hia Tracia er Ungara (a) land. \u00deanan var Martinus byskup \u00e6ska\u0111r. \u00dear nest er Bolgara (b) land&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Homer\u0259 (e.\u0259. VIII \u0259sr) g\u00f6r\u0259, q\u0259dim trakyal\u0131lar sa\u00e7lar\u0131n\u0131 q\u0131rx\u0131r, yaln\u0131z ba\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fcz ortas\u0131nda k\u0259kil, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0131\u011f v\u0259 saqqal saxlay\u0131rd\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Herodot (e.\u0259. 484\u2013425) trakyal\u0131lar\u0131n ad\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 yaz\u0131r: \u201cOnlar t\u00fclk\u00fc d\u0259risind\u0259n papaq qoyurlar. Z\u0259ngin trakyal\u0131n\u0131n mat\u0259m m\u0259rasimi bel\u0259dir: \u00d6l\u00fc vay-\u015fiv\u0259nl\u0259 d\u0259fn edilir. M\u0259zar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 kurqan ucald\u0131l\u0131r. Sonra onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qurbanlar k\u0259silir, m\u00fcxt\u0259lif yar\u0131\u015flar \u2013 g\u00fcl\u0259\u015f v\u0259 s t\u0259\u015fkil edilir, qalibl\u0259r\u0259 m\u00fckafatlar verilir. Trakyal\u0131lar d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc v\u0259 ya quldurun h\u0259yat\u0131n\u0131 daha \u015f\u0259r\u0259fli hesab edirl\u0259r. \u018fkin\u00e7iy\u0259 is\u0259, \u0259ksin\u0259, \u00e7ox h\u00f6rm\u0259tsiz yana\u015f\u0131rlar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130osif Flaviy\u0259 (37\u2013100) \u0259sas\u0259n, \u201cYaf\u0259sin yeddinci o\u011flu Tiras trakyal\u0131lar\u0131n \u0259cdad\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00f6vrat\u201da g\u00f6r\u0259, Yaf\u0259sin Qomer, Maqoq, Madai, Javan, Tubal, Me\u015fex, Tiras adl\u0131 yeddi o\u011flu olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><strong>Qeyd.<\/strong> <\/span>M\u00fcq\u0259dd\u0259s \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 Yaf\u0259sin \u00f6vladlar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Xiv\u0259 h\u00f6kmdar\u0131, tarix\u00e7i v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u018fbulqazi Bahad\u0131r xan \u015eeybani (1603\u20131664) \u201cT\u00fcrkl\u0259rin \u015f\u0259c\u0259r\u0259si\u201d adl\u0131 m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rind\u0259 Yaf\u0259sin s\u0259kkiz o\u011flunun ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdir: T\u00fcrk, X\u0259z\u0259r, S\u0259kl\u0259b, Rus, Minq (Maqoq?), \u00c7in, K\u0259m\u0259ri (Qomer?) v\u0259 Tarix.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yuxar\u0131dak\u0131 r\u0259vay\u0259tl\u0259rin m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili onu g\u00f6st\u0259rir ki, q\u0259dim Skandinaviya salnam\u0259sind\u0259, \u201cT\u00f6vrat\u201dda, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cT\u00fcrkl\u0259rin \u015f\u0259c\u0259r\u0259si\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 adlar\u0131 \u00e7\u0259kilmi\u015f Tiras v\u0259 T\u00fcrk, \u0259slind\u0259, eyni obrazd\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat prosesind\u0259 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259lumatlar\u0131 bu d\u0259f\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259alar \u015f\u0259klind\u0259 bir daha t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n ana babas\u0131 \u0130mperator IV \u0130oann\u0131n \u0259cdad\u0131 Manuil Komnenos m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 q\u0259dim trakyal\u0131d\u0131r (m\u00fcasir tarix\u00e7il\u0259rin ehtimal\u0131);<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Q\u0259dim trakyal\u0131lar\u0131n ad\u0259tl\u0259ri il\u0259 q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin ad\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n b\u0259nz\u0259rlikl\u0259r vard\u0131r (q\u0259dim trakyal\u0131lar haqq\u0131nda Homer v\u0259 Herodotun yazd\u0131qlar\u0131n\u0131n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlarla m\u00fcqayis\u0259si);<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Q\u0259dim trakyal\u0131lar\u0131n mifik \u0259cdad\u0131 Tirasla q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin mifik \u0259cdad\u0131 T\u00fcrk eyni \u015f\u0259xsdir (onlar haqq\u0131nda r\u0259vay\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcqayis\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m\u0131z n\u0259tic\u0259);<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Trakya q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin v\u0259t\u0259nidir v\u0259 onlar buradan dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015flar (q\u0259dim Skandinaviya salnam\u0259\u00e7isinin iddias\u0131).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Qeyd olunanlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bel\u0259 bir f\u0259rziyy\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u0259 bil\u0259rik: Q\u0259dim trakyal\u0131lar v\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin ana x\u0259tti il\u0259 \u0259cdadlar\u0131 say\u0131lan Komnenoslar m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 t\u00fcrk olmu\u015flar.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130stifad\u0259 olunmu\u015f \u0259d\u0259biyyat:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu. \u201c\u201dT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckd\u0259 S\u0259lcuqlu x\u0259st\u0259liyi\u201d. Bak\u0131\u20132015.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0415.\u0410.\u041c\u0435\u043b\u044c\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430. \u00ab\u0414\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0441\u043a\u0430\u043d\u0434\u0438\u043d\u0430\u0432\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0433\u0435\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0441\u043e\u0447\u0438\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f\u00bb. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430\u20131986.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>III H\u0130SS\u018f \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d kitab\u0131ndan \u015eah \u0130smay\u0131l S\u0259f\u0259vinin (1487\u20131524) anas\u0131 Al\u0259m\u015fahb\u0259yim xatun (1460\u20131522) A\u011fqoyunlular\u0131n I sultan\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin (1423\u20131478) v\u0259 Trabzon \u015fahzad\u0259si<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":57161,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-57157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57157"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57162,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57157\/revisions\/57162"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}