{"id":5722,"date":"2020-05-10T02:14:59","date_gmt":"2020-05-09T22:14:59","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=5722"},"modified":"2020-05-11T12:07:07","modified_gmt":"2020-05-11T08:07:07","slug":"tarixl%c9%99-yasid-olan-az%c9%99rbaycan-bir-sak-olk%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=5722","title":{"rendered":"TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN B\u0130R SAK \u00d6LK\u018fS\u0130D\u0130R&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p> <strong>B\u0259zi sap\u0131 bizd\u0259n olan &#171;erm\u0259ni d\u0259hr\u0259l\u0259ri&#187; AZ\u018fRBAYCAN ad\u0131n\u0131n sonradan uyduruldu\u011funu tez-tez payla\u015f\u0131rlar. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 etnik separatizm\u0259 meyilli antit\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259r tez-tez bu c\u00fcr bo\u015fbo\u011fazl\u0131qlara yol verirl\u0259r.<\/strong> <strong>Torpa\u011f\u0131mda yer verdiyim g\u0259lm\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rini aborigen, Ev sahibini is\u0259 qonaq saymaqdan da \u00e7\u0259kinmirl\u0259r. H\u0259r birinizin g\u0259li\u015f &#171;bilgil\u0259riniz&#187; m\u0259lumdur&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> Birincisi, bildirim ki, \u00e7apa haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m <strong>&#171;Dilin tarixi, tarixin dili<\/strong>&#187; adl\u0131 kitab\u0131mda h\u0259m Az\u0259rbaycan ad\u0131n\u0131n h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131na, h\u0259m d\u0259 bu ad\u0131n q\u0259dimlikd\u0259 tarixl\u0259 ya\u015fda\u015f olmas\u0131na geni\u015f yer vermi\u015f\u0259m. \u0130kincisi, o faktlar\u0131 kitabdan \u00f6nc\u0259 yaymaq ist\u0259m\u0259diyim\u0259 g\u00f6r\u0259, daha \u00fczd\u0259 olan bir-ne\u00e7\u0259 fakt\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131raca\u011fam.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk olaraq dahi Nizami G\u0259nc\u0259vi b\u00f6y\u00fck \u015fair omaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rq tarixinin, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 T\u00fcrk tarixinin g\u00f6z\u0259l bilicisi olub. O, &#171;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#187; poemas\u0131nda &#171;X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n \u00c7in d\u0259nizin\u0259, h\u0259r yerin t\u00fcrk\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu&#187; yazmaqla yana\u015f\u0131, bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 \u0130sg\u0259nd\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259l\u0259n B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan el\u00e7isind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r. Y\u0259ni eradan \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259n &#171;t\u00fcrk canl\u0131, rum qiyaf\u0259li \u0130sg\u0259nd\u0259r&#187; (N. G\u0259nc\u0259vi) dediyi s\u0259rk\u0259rd\u0259nin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc zamanlar\u0131nda bu ad\u0131 \u00e7\u0259km\u0259si t\u0259sad\u00fcf deyil. E.\u0259. 336 \u2014 E.\u0259. 323-c\u00fc ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan ad\u0131 \u00e7\u0259k\u0259n \u015fair, \u0259s\u0259rd\u0259 Firdovsini yalan\u00e7\u0131 adland\u0131r\u0131r. Y\u0259ni eradan \u0259vv\u0259l \u00e7\u0259kil\u0259n &#171;Az\u0259rbaycan&#187; ad\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r \u0259s\u0259ri bir d\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/resimyukle.xyz\/d\/cc5QS7.png\" alt=\"TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yaxud \u0130r\u0259vanda erm\u0259nil\u0259rin sev\u0259-sev\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rini \u00e7ap etdikl\u0259ri qondarma akademikmiz \u0130qrar \u018fliyev (&#171;Az\u0259rbaycan tarixi&#187;), yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259ldiyi &#171;Madi Atropaten&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#171;Midiyal\u0131 Atropat&#187; kimi yozur (e.\u0259. VIII \u0259sr). <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eradan \u0259vv\u0259lki m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 veril\u0259n bu ad \u0259slind\u0259 <strong>&#171;Midiya Az\u0259rbaycan\u0131<\/strong>&#187; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259dilib. Avrosentristl\u0259rin sifari\u015fiyl\u0259 milli satq\u0131nlar\u0131m\u0131z v\u0259 rus-fars c\u0131zmaqara\u00e7\u0131lar bel\u0259 bir satrap uydurdular. &#171;<strong>Midiya satrap\u0131 Atropat bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olan kadusil\u0259r, qafqaz albanlar\u0131 v\u0259 sisaklarla ittifaqda vuru\u015fmu\u015f, madaylar\u0131n s\u00fcvari v\u0259 piyada d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdi. \u00c7a\u011fda\u015f tarix\u00e7il\u0259r bel\u0259 hesab edirl\u0259r ki, o d\u00f6vrd\u0259 Atropat orta \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisini, h\u0259m\u00e7inin B\u00f6y\u00fck Midiya torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u00f6z tabeliyind\u0259 saxlay\u0131rd\u0131. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra Dara Ekbatana qa\u00e7\u0131r v\u0259 Atropat t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131\u011f\u0131nacaq verilir. E.\u0259. 330-cu ild\u0259 yenid\u0259n qa\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur olan Dara bir ne\u00e7\u0259 ay sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr v\u0259 Atropat \u0130sg\u0259nd\u0259r\u0259 tabe olur&#187;.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni \u0130. \u018fliyevin dediyi Madi Atropaten daha sonra satrap Atropata \u00e7evrildi. Nizami is\u0259 daha d\u0259qiq olaraq bunu <strong>B\u00d6Y\u00dcK AZ\u018fRBAYCAN<\/strong> adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Y\u0259ni \u0130sg\u0259nd\u0259rl\u0259  Midiya Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n el\u00e7isinin g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131. Amma Avrosentrizm kahinl\u0259ri uydurduqlar\u0131 tarixd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 bolluca s\u0259hvl\u0259r, yanl\u0131\u015fl\u0131qlar buraxmaqdad\u0131rlar. Sad\u0259c\u0259 onlar\u0131n bu s\u0259hvl\u0259rini \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259r f\u0259aliyy\u0259td\u0259dirl\u0259r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Sad\u0259c\u0259 bu tarixi fakt\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sak-o\u011fuzlar\u0131n \u00f6lk\u0259si olmas\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Midiyal\u0131lar, sisaklar, albanlar\u0131n birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin k\u00f6k\u00fc onlar\u0131n sak \u00f6lk\u0259l\u0259ri, eyni toplum olmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Sak (sang) tariximizi alt-\u00fcst ed\u0259nl\u0259r bu ad\u0131 irandilli elan etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, amma (X \u0259sr) Alm\u0131\u015f xaqan \u00f6z nitqin\u0259: &#171;Ey m\u0259nim Sak (skif) qarda\u015flar\u0131m!&#187;- dey\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 anam\u0131z Tomris xatunu xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131 (Anonim macar s\u0259lnam\u0259si). \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taiy\u0259 Sultan S\u0259lim ri\u015fx\u0259ndl\u0259 Sak, \u018ffrasiyab dediyi m\u0259ktublardan m\u0259lumdur. \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n Sultan S\u0259lim\u0259 skif (sak) m\u0259ktubu g\u00f6nd\u0259rm\u0259si d\u0259 yax\u0131n tarixin izl\u0259ridir.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/i.resimyukle.xyz\/7SL2x4.png\" alt=\"TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r bir yaz\u0131 is\u0259 p\u0259hl\u0259vic\u0259 D\u0259rb\u0259nd divarlar\u0131nda qalmaqdad\u0131r v\u0259 burada da Az\u0259rbaycan ad\u0131 i\u015fl\u0259nm\u0259siyl\u0259 yana\u015f\u0131, P\u0259hl\u0259vi dilinin Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin bir dialekt n\u00fcmun\u0259si olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. Bu yaz\u0131 VI \u0259srd\u0259 D\u0259rb\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259 divarlar\u0131nda P\u0259hl\u0259vi dilind\u0259 h\u0259kk edilmi\u015f yaz\u0131lardan biridir: &#171;<strong><em>Dara, Adurbadaqan\u0131n amarqar\u0131 (y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u0259muru)&#187;<\/em><\/strong> m\u0259nb\u0259: <strong>&#171;DARBAND EPIGRAPHY i. Middle Persian Inscriptions&#187;. Encyclop\u00e6dia Iranica. 2016.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n p\u0259hl\u0259vi dilinin hans\u0131 dil\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnd\u0259n ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u0259si izl\u0259nilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131da sadalanm\u0131\u015f faktlara bir &#171;tarix&#187; fak\u00fclt\u0259sind\u0259 oxumu\u015f &#171;tarix\u00e7i&#187; yamanca \u0259s\u0259bil\u0259\u015fmi\u015fdi. Bildirirdi ki, sak-skif-sang-skuz v\u0259 s. adland\u0131r\u0131lan tayfalar irandilli bir tayfad\u0131r. Sak-O\u011fuz haradan \u00e7\u0131xd\u0131? V\u0259 s. v\u0259 i.a&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ondan sak dilind\u0259 ne\u00e7\u0259 s\u00f6z bildiyini soru\u015fanda bu tarix\u00e7i dedi ki, m\u0259n filoloqam? Bel\u0259 yerd\u0259 b\u0259r\u0259kallah dedim v\u0259 tarixi bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tarix fak\u00fclt\u0259sind\u0259 oxumaq deyil, tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259ri saf-\u00e7\u00fcr\u00fck etm\u0259yi, oxuma\u011f\u0131 bacarmaq v\u0259 bir d\u0259 ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vr\u00fc t\u0259sfir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn elml\u0259ri bilm\u0259yin laz\u0131md\u0131r. Arxeologiya, antropologiya, co\u011frafiya, astronomiya, heliobiologiya, rassologiya, klimatologiya, linqivistik filologiya, mifologiya v\u0259 s. elml\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olanlar\u0131 tarix elmi, he\u00e7 \u00f6z zibilliyin\u0259 d\u0259 yax\u0131n buraxmaz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/i.hizliresim.com\/VQvjJv.png\" alt=\"&quot;TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN&quot; yaz\u0131s\u0131na s\u00f6z ard\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sad\u0259c\u0259 bu tarix\u00e7iy\u0259 Ukraynan\u0131n Xerson \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Sak-O\u011fuz kurqan\u0131 haqq\u0131nda ensklopeik m\u0259lumat verm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bildim. Y\u0259qin ki, bu adam\u0131n bu arxeoloji faktdan da x\u0259b\u0259ri yoxdur. \u00c7ox g\u00fcman ki, \u0130qrar \u018fliyev kimil\u0259rinin zir-zibiliyl\u0259 beynini doldurublar v\u0259 g\u00f6z\u00fcn\u0259 h\u0259r \u015fey &#171;iran dilli&#187; g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011fuz-skif \u00e7ar kurqan\u0131 rus v\u0259h\u015filiyin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f bir arxeoloji abid\u0259dir. \u015eahidl\u0259rin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu kurqandan miqdar\u0131 bilinm\u0259y\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 q\u0131z\u0131l \u0259\u015fya da\u015f\u0131n\u0131b. 19-cu \u0259srd\u0259n bu kurqanda ara\u015fd\u0131rmalara ba\u015flan\u0131b. O vaxtlar kurqan\u0131n h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 20 metr, diametri 380 metr olub.Kurqan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 6 metr d\u0259rinliyind\u0259 da\u015f m\u0259zar yerl\u0259\u015firdi.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/i.hizliresim.com\/WX1jL8.png\" alt=\"&quot;TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN&quot; yaz\u0131s\u0131na s\u00f6z ard\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u0259zar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi toponimd\u0259 a\u00e7ar rolunu oynayan SAROQUZ bu g\u00fcn c\u00fczi d\u0259yi\u015fikliy\u0259 m\u0259ruz qoyulmaqdad\u0131r. \u018fslind\u0259 Sar O\u011fuz- \u00c7ar O\u011fuz anlam\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycanda Sar\u015fen, Sarsang kimi toponiml\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 qalmaqdad\u0131r. V\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r &#171;\u00e7ar \u015f\u0259h\u0259r&#187;, &#171;\u00e7ar sang&#187; (\u00e7ar Skifl\u0259r) anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukraynada e.\u0259. 4-c\u00fc \u0259srd\u0259 Daran\u0131, Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin atas\u0131 Filippi m\u0259\u011flub ed\u0259n Sak-O\u011fuz d\u00f6vl\u0259tinin qoruyucu kurqanlar\u0131 eyni co\u011frafi x\u0259tt \u00fczr\u0259 d\u00f6rd kurqan O\u011fuz kurqan\u0131ndan 100 km m\u0259saf\u0259d\u0259 Soloxa, Kozel, \u00c7ertoml\u0131k adl\u0131 kurqanlar s\u0131ralan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/arxiv\/www.fedai.az\/www.fedai.az\/i.hizliresim.com\/EO5j4Z.png\" alt=\"&quot;TAR\u0130XL\u018f YA\u015eID OLAN AZ\u018fRBAYCAN&quot; yaz\u0131s\u0131na s\u00f6z ard\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259zardan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f tarixi incil\u0259r Ermitaj muzeyind\u0259 Ukrayna incil\u0259ri ad\u0131yla saxlan\u0131lmaqdad\u0131r. Bu kurqan arxeoloqlar N. Veselovski, V. Rotom, A. Leskov, Y. Botrik v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Y. Boltrik O\u011fuz kurqan\u0131n\u0131n saklar\u0131n \u0259fsan\u0259vi \u00e7ar\u0131 Ateyin varisin\u0259 aid olmas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi iddialara g\u00f6r\u0259, bu Kurqan el\u0259 O\u011fuz xaqana m\u0259xsusdur. Bel\u0259 faktlar\u0131 avrosentristl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 fak\u00fclt\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259zl\u0259r.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan ad\u0131na, onun tarixi varl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 onun g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015fan erm\u0259ni \u0259lalt\u0131lar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ya bu m\u0259ml\u0259k\u0259ti sevin, ya da t\u0259rk edin!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<br>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259ti <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zi sap\u0131 bizd\u0259n olan &#171;erm\u0259ni d\u0259hr\u0259l\u0259ri&#187; AZ\u018fRBAYCAN ad\u0131n\u0131n sonradan uyduruldu\u011funu tez-tez payla\u015f\u0131rlar. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 etnik separatizm\u0259 meyilli antit\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259r tez-tez bu c\u00fcr bo\u015fbo\u011fazl\u0131qlara yol<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-5722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5722"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5831,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5722\/revisions\/5831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}