{"id":57231,"date":"2021-12-23T02:16:26","date_gmt":"2021-12-22T22:16:26","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=57231"},"modified":"2021-12-23T02:18:03","modified_gmt":"2021-12-22T22:18:03","slug":"qizilbas-cihadi-must%c9%99ml%c9%99k%c9%99ci-q%c9%99rb-dovl%c9%99tl%c9%99ri-v%c9%99-rus-imperiyasi-il%c9%99-muharib%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=57231","title":{"rendered":"Q\u0131z\u0131lba\u015f cihad\u0131: M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 Rus imperiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r silsil\u0259sind\u0259n&#8230;<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n orta \u0259sr d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin v\u0259 Qacarlar\u0131n \u00fcnvan\u0131na s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n ittihamlardan biri d\u0259 budur ki, guya s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r he\u00e7 bir zaman Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 Rusiya il\u0259 ciddi m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olmam\u0131\u015f, yaln\u0131z \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131, \u00f6zb\u0259kl\u0259r v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 sava\u015fm\u0131\u015flar. <\/p>\n\n\n\n<p>Bu iddialar n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u011frudur? Suala cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 faktlara v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013\u0130spaniya m\u00fcharib\u0259si: 1602\u20131622.<\/strong> Bu sava\u015f tarix\u0259 yanl\u0131\u015f olaraq S\u0259f\u0259vi\u2013Portuqaliya m\u00fcharib\u0259si kimi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r ki, 1580-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini itirmi\u015f Portuqaliya 1640-c\u0131 il\u0259d\u0259k \u0130spaniyan\u0131n sad\u0259c\u0259 bir vilay\u0259ti olmu\u015fdur. S\u00f6zs\u00fcz ki, m\u00fcst\u0259qilliyi olmayan bir \u00f6lk\u0259 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t d\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u0259 bilm\u0259zdi. M\u00fcharib\u0259 \u0130spaniyan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015f, fasil\u0259l\u0259rl\u0259 20 il\u0259d\u0259k davam etmi\u015f, \u0130spaniyan\u0131n \u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259ki i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin darmada\u011f\u0131n olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/269783986_135767518865294_572676226865474920_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57232\" width=\"913\" height=\"703\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/269783986_135767518865294_572676226865474920_n.jpg 656w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/269783986_135767518865294_572676226865474920_n-300x231.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/269783986_135767518865294_572676226865474920_n-150x115.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/269783986_135767518865294_572676226865474920_n-345x265.jpg 345w\" sizes=\"auto, (max-width: 913px) 100vw, 913px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>I Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya m\u00fcharib\u0259si: 1651\u20131653.<\/strong> T\u0259xmin\u0259n iki il davam etmi\u015f bu m\u00fcharib\u0259nin \u0259sas s\u0259b\u0259bi o idi ki, Rusiya \u015eimali Qafqaz\u0131n t\u00fcrk v\u0259 m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131 \u0259sar\u0259ti alt\u0131na salmaq ist\u0259mi\u015fdi. Rus i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 sava\u015fda S\u0259f\u0259vi ordusu il\u0259 yana\u015f\u0131, qumuxlar v\u0259 da\u011fl\u0131 xalqlar\u0131 da i\u015ftirak etmi\u015fdil\u0259r. M\u00fcharib\u0259 Rusiyan\u0131n \u015eimali Qafqazdak\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015f istehkamlar\u0131n\u0131n birba\u015fa h\u00fccumla al\u0131nmas\u0131, rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n darmada\u011f\u0131n edil\u0259r\u0259k Qafqazdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>II Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya: 1722\u20131736.<\/strong> T\u0259xmin\u0259n 14 il davam etmi\u015f bu m\u00fcharib\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015fland\u0131. 160.000 n\u0259f\u0259rlik rus ordusu D\u0259rb\u0259nd, Bak\u0131 v\u0259 R\u0259\u015ft \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259 ald\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 h\u0259rbi bazalar qurdu. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti eyni zamanda \u0259fqanlar\u0131n v\u0259 da\u011fl\u0131 qiyam\u00e7\u0131lar\u0131n (1721), el\u0259c\u0259 d\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n (1723) h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalsa da, \u0259razisinin bir qar\u0131\u015f\u0131n\u0131 da Rusiyaya g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/photo_166387.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57233\" width=\"920\" height=\"497\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/photo_166387.jpg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/photo_166387-300x162.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/photo_166387-150x81.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p> 1723-c\u00fc ild\u0259 ruslar f\u0131r\u0131lda\u011fa \u0259l atd\u0131lar. Onlar girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri S\u0259f\u0259vi diplomat\u0131n\u0131 m\u0259cbur etdil\u0259r ki, qondarma Peterburq m\u00fcqavil\u0259sini imzalas\u0131n. Lakin S\u0259f\u0259vi saray\u0131 bu saxta \u201csazi\u015fi\u201d t\u0259sdiql\u0259m\u0259di. K\u0259l\u0259yinin ba\u015f tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n Rusiya 1724-c\u00fc il iyunun 24-d\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 il\u0259 \u0130stanbul m\u00fcqavil\u0259sini ba\u011flad\u0131. X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259r Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda qald\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb hiss\u0259si is\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di. Lakin S\u0259f\u0259vi ordusu v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 rus istila\u00e7\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni dayand\u0131rmad\u0131. \u018fn \u015fidd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r Bak\u0131, Salyan, Astara v\u0259 R\u0259\u015ftd\u0259 gedirdi. Bu, d\u00fcnya tarixinin \u0259n qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi. Rus ordusu 14 il \u0259rzind\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik bir \u0259razid\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rini itirdi. \u0130mperiya m\u00fcharib\u0259nin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259di. <strong>N\u0259hay\u0259t, 1736-c\u0131 ild\u0259 Rusiya m\u0259\u011flub oldu\u011funu etiraf edib qo\u015funlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0131xard\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>III Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya m\u00fcharib\u0259si: 1796\u20131797.<\/strong> Qar\u015f\u0131durman\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 yen\u0259 d\u0259 Rusiya imperiyas\u0131 oldu. 35.000 n\u0259f\u0259rlik rus ordusu Az\u0259rbaycana soxuldu. Qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra D\u0259rb\u0259nd \u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal edildi. Quba xan\u0131 \u015eeyx \u018fli da\u011flara \u00e7\u0259kildi. Da\u011f\u0131stan\u0131n Qaziqumux xanl\u0131\u011f\u0131 Qacar d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7di. 1796-c\u0131 il oktyabr\u0131n 1-d\u0259 Quban\u0131n Alpan k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qrupla\u015fmas\u0131 darmada\u011f\u0131n edildi. \u0130stedadl\u0131 h\u00f6kmdar v\u0259 b\u00f6y\u00fck alim A\u011fa Muh\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar Az\u0259rbaycana do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Q\u0131z\u0131lba\u015f ordusunun g\u0259li\u015fi x\u0259b\u0259rini alan ruslar a\u011f\u0131r toplar\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259tta yaral\u0131lar\u0131n\u0131 at\u0131b t\u0259la\u015f i\u00e7ind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk etdil\u0259r. Bu, \u0259slind\u0259, qa\u00e7\u0131\u015f idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/a2341ad5596d33fb0a3517caac371.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57234\" width=\"920\" height=\"566\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/a2341ad5596d33fb0a3517caac371.jpg 650w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/a2341ad5596d33fb0a3517caac371-300x185.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/a2341ad5596d33fb0a3517caac371-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>IV Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya m\u00fcharib\u0259si: 1803\u20131813.<\/strong> Bu qar\u015f\u0131durma x\u00fcsusil\u0259 \u015fidd\u0259tli oldu. G\u0259nc\u0259, \u0130r\u0259van, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, Quba, L\u0259nk\u0259ran, \u015e\u0259ki u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 imperiya on minl\u0259rl\u0259 zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rini itirdi. T\u0259kc\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin ikinci m\u00fchasir\u0259si zaman\u0131 ruslar\u0131n 4.000-d\u0259n \u00e7ox h\u0259rb\u00e7isi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Lakin Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 v\u0259 silah-sursat sar\u0131dan \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. M\u00fcharib\u0259 Rusiyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>V Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya m\u00fcharib\u0259si: 1826\u20131828.<\/strong> Sava\u015f\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 Qacarlar d\u00f6vl\u0259ti idi. Qacarlar \u0259vv\u0259lki m\u00fcharib\u0259d\u0259 itirdikl\u0259ri Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. M\u00fcharib\u0259nin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar qazan\u0131lsa da, canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 sar\u0131dan b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malik olan Rusiya sonda qalib g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-7-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57235\" width=\"900\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-7-3.jpg 290w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-7-3-150x90.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/images-7-3-184x109.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013B\u00f6y\u00fck Britaniya m\u00fcharib\u0259si: 1856\u20131857. <\/strong>Ke\u00e7mi\u015f S\u0259f\u0259vi m\u00fclk\u00fc olan Heratla ba\u011fl\u0131 Qacarlar\u0131n qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia bel\u0259 bir qar\u015f\u0131durmaya s\u0259b\u0259bi oldu. B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n t\u0259xmin\u0259n 11.000 h\u0259rb\u00e7id\u0259n ibar\u0259t iki diviziyas\u0131 Qacarlar\u0131n \u0130ran k\u00f6rf\u0259zi sahill\u0259rind\u0259ki \u0259razil\u0259rin\u0259 soxuldu. \u0130lk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni Qacar ordusunun yaln\u0131z 4.000 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc qar\u015f\u0131lad\u0131. Canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 v\u0259 silah-sursat sar\u0131dan b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malik olan ingilisl\u0259r ki\u00e7ik u\u011furlar qazand\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n<p>1857-ci il fevral\u0131n 7-d\u0259 Xu\u015fab d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f verdi. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 4.400 ingilis, 2.500 q\u0131z\u0131lba\u015f i\u015ftirak etdi. \u0130ngilisl\u0259rd\u0259n 220 n\u0259f\u0259r h\u0259lak oldu, q\u0131z\u0131lba\u015flardan is\u0259 50 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259had\u0259t\u0259 yetdi. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcd\u00fcr ki, k\u00f6hn\u0259 mu\u015fket v\u0259 toplarla, \u0259sas\u0259n is\u0259 q\u0131l\u0131nc, balta v\u0259 niz\u0259 il\u0259 silahlanm\u0131\u015f, saylar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n iki d\u0259f\u0259 az olan q\u0131z\u0131lba\u015flar qalib g\u0259ldil\u0259r. \u0130ngilis ordusu Xu\u015fab \u0259traf\u0131ndan geri \u00e7\u0259kildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 budur ki, ingilisl\u0259r g\u00fcman edirmi\u015fl\u0259r ki, \u0130ran k\u00f6rf\u0259zinin sahill\u0259rin\u0259 desant \u00e7\u0131xard\u0131qdan sonra yerli \u0259hali Qacarlara qar\u015f\u0131 \u00fcsyan qald\u0131r\u0131b Britaniya ordusunun t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259kdir. Lakin onlar\u0131n bu \u00fcmidi \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmad\u0131. H\u0259m yerli farslar, h\u0259m Qa\u015fqay t\u00fcrkl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Qacar d\u00f6vl\u0259tin\u0259 sadiq qal\u0131b q\u0131z\u0131lba\u015flara \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n k\u00f6m\u0259yi g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259yan\u0259t yolunu yaln\u0131z b\u0259zi \u0259r\u0259b tayfalar\u0131 tutdular. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f T\u0259briz alay\u0131n\u0131n r\u0259\u015fad\u0259tini v\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259ri t\u00fcrk tayfalar\u0131ndan t\u0259\u015fkil olunmu\u015f s\u00fcvari hiss\u0259l\u0259rinin ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259tli h\u00fccumlar\u0131n\u0131 h\u0259tta onlar\u0131n r\u0259qibl\u0259ri olan ingilisl\u0259r bel\u0259 etiraf etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Abbas_Mirza_in_battle.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57238\" width=\"913\" height=\"601\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Abbas_Mirza_in_battle.jpg 700w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Abbas_Mirza_in_battle-300x198.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Abbas_Mirza_in_battle-150x99.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 913px) 100vw, 913px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>VI Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013Rusiya m\u00fcharib\u0259si: 1920\u20131921.<\/strong> 1920-ci ilin aprelind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etmi\u015f rus qo\u015funlar\u0131 h\u0259min ilin may\u0131nda \u0130ran\u0131n Gilan vilay\u0259tin\u0259 soxuldular. Burada ruslar oyuncaq \u0130ran Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131 qurdular. Sovet qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri iki d\u0259f\u0259 Tehran istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7dil\u0259r. Lakin Qacar ordusunun \u015fidd\u0259tli m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131b geri \u00e7\u0259kildil\u0259r. D\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda m\u0259\u011flub olmu\u015f rus ordusu 1921-ci ilin sentyabr\u0131nda Qacar torpaqlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">N\u0259tic\u0259.<\/span><\/strong> <strong><em>1501-ci ild\u0259n 1925-ci il\u0259d\u0259k q\u0131z\u0131lba\u015flar Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 Rusiya il\u0259 s\u0259kkiz m\u00fcharib\u0259 etmi\u015f, 424 ilin 50 ilini cihad meydanlar\u0131nda ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Bu m\u00fcharib\u0259l\u0259rin be\u015fi q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n, ikisi qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin (Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n) q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f, birind\u0259 (Q\u0131z\u0131lba\u015f\u2013B\u00f6y\u00fck Britaniya m\u00fcharib\u0259sind\u0259) is\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259rin he\u00e7 biri \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 nail olmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">P.S.<\/span><\/strong> 1651-ci ild\u0259n etibar\u0259n Rusiya aqressiv xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k \u0259vv\u0259lc\u0259 \u015eimali Qafqaz, sonra is\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 Az\u0259rbaycan istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, 1922-ci il\u0259d\u0259k (271 il \u0259rzind\u0259) Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 30 il \u0259rzind\u0259 alt\u0131 m\u00fcharib\u0259 etmi\u015fdir. Maraql\u0131d\u0131r ki, 1640-c\u0131 ild\u0259n 1922-c\u00fc il\u0259d\u0259k (282 il \u0259rzind\u0259) q\u0131z\u0131lba\u015flarla osmanl\u0131lar aras\u0131nda \u00fcst-\u00fcst\u0259 c\u0259mi 15 il \u0259rzind\u0259 be\u015f m\u00fcharib\u0259 olmu\u015fdur. Bu m\u00fcharib\u0259l\u0259rin ikisi osmanl\u0131lar\u0131n (1723\u20131727; 1821\u20131823), \u00fc\u00e7\u00fc is\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n (1730\u20131732; 1732\u20131734; 1743\u20131746) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin onu da vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259ti bu \u00fc\u00e7 m\u00fcharib\u0259nin h\u0259r birini 1723\u20131727-ci ill\u0259r m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itirdiyi torpaqlar\u0131 geri qaytarmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. Uzun m\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 (1640\u20131722=82 il; 1747\u20131820=73 il) h\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259hz Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 son qoymu\u015fdur. 1824-c\u00fc ild\u0259n sonra Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 il\u0259 Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda he\u00e7 bir m\u00fcharib\u0259 olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu faktlar h\u0259m d\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, sovet tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n iddialar\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n, Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259ti Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131 deyil, Rusiya imperiyas\u0131n\u0131 \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi hesab etmi\u015fdir. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar Qrupunun \u00fczv\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r silsil\u0259sind\u0259n&#8230; Az\u0259rbaycan\u0131n orta \u0259sr d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin v\u0259 Qacarlar\u0131n \u00fcnvan\u0131na s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n ittihamlardan biri d\u0259 budur ki, guya s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r he\u00e7 bir zaman<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":57236,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-57231","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57231"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57240,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57231\/revisions\/57240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}