{"id":58449,"date":"2022-01-03T02:31:15","date_gmt":"2022-01-02T22:31:15","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=58449"},"modified":"2022-01-03T02:31:19","modified_gmt":"2022-01-02T22:31:19","slug":"yalan-v%c9%99-h%c9%99qiq%c9%99t-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=58449","title":{"rendered":"YALAN V\u018f H\u018fQ\u0130Q\u018fT!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li:<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=57943\">\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=57943<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=58075\">https:\/\/fedai.az\/?p=58075<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=58217\">https:\/\/fedai.az\/?p=58217<\/a>, <a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=58318\">https:\/\/fedai.az\/?p=58318<\/a>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>La\u00e7\u0131nl\u0131 bir m\u00fc\u0259llimin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu m\u0259qal\u0259ni sizl\u0259r\u0259 t\u0259krar\u0259n t\u0259qdim edirik\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cTarix\u0259n Az\u0259rbaycanda assimliasiya bax\u0131m\u0131ndan milli azl\u0131qda qalan h\u0259r hans\u0131 xalqa, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fcrdl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt, he\u00e7 bir daxili v\u0259 xarici m\u0259cburi t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rilm\u0259mi\u015fdir. Sad\u0259c\u0259 olaraq b\u00fct\u00fcn tarixi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin sayca \u00fcst\u00fcn olmas\u0131 milli azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n dig\u0259r xalqlar\u0131n ikinci dili kimi az\u0259ri t\u00fcrkc\u0259sini \u00f6yr\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu g\u00fcn\u0259 kimi \u00f6z ana dill\u0259rini saxlamaqla, az\u0259ri t\u00fcrkc\u0259sini d\u0259 m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k, \u00f6zl\u0259rinin \u0259sas dan\u0131\u015f\u0131q dilin\u0259 \u00e7evirmi\u015fl\u0259r. Onlar t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131r, h\u0259m d\u0259 t\u0259hsil al\u0131rlar\u201d (Q\u0259m\u0259r\u015fah Cavadov).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr Moskvadak\u0131lar (erm\u0259nil\u0259r v\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259stl\u0259r) \u201cK\u00fcrd\u00fcstan\u201d statusunu saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rib\u0259 formula &#8212; \u201cmilliy\u0259ti v\u0259 ana dili\u201d tap\u0131blar. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda h\u0259min r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k ham\u0131n\u0131 bu \u201ch\u0259qiq\u0259t\u0259\u201d inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 t\u0259\u0259s\u00fcf ki, \u00e7oxlar\u0131, h\u0259tda savadl\u0131, m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259zif\u0259 sahibl\u0259ri bel\u0259 buna inan\u0131rlar&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-10.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58456\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58456\" class=\"wp-image-58456\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/\u0421\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435_\u043f\u043e\u0434_\u0415\u043b\u0438\u0441\u0430\u0432\u0435\u0442\u043f\u043e\u043b\u0435\u043c.jpeg\" alt=\"\" data-id=\"58457\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58457\" class=\"wp-image-58457\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/ip190520.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58458\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/ip190520.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58458\" class=\"wp-image-58458\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 \u0130nsan psixologiyas\u0131n\u0131n bel\u0259 bir x\u00fcsusiyy\u0259ti var: &#171;O, yalan\u0131 bir m\u00fcdd\u0259t h\u0259qiq\u0259t kimi dedikd\u0259, sonra onu h\u0259qiq\u0259t kimi q\u0259bul edir, yalan oldu\u011funu is\u0259 unudur. N\u0259 dey\u0259s\u0259n?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>&#8230;Hesab elmind\u0259n minimum biliyi olan h\u0259r bir k\u0259s bunun adi statistika saxtakarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcr. \u0130ngilisl\u0259r deyir: \u201cR\u0259q\u0259ml\u0259r yalan dan\u0131\u015fa bilm\u0259z, amma yalan r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 ifad\u0259 olunar\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n V\u0259liliy\u0259 v\u0259 R\u0259\u015fid b\u0259y \u0130smay\u0131lova istinad\u0259n dem\u0259k olar ki, yuxar\u0131da ana dili k\u00fcrd kimi qeyd olunan 3123 n\u0259f\u0259r \u0259cdadlar\u0131 bu yerl\u0259r\u0259 1813-c\u00fc ild\u0259n sonra \u0130ran Urmiyas\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259lmi\u015f, \u00f6zl\u0259rini \u201ckurmanc\u0131\u201dadland\u0131ran k\u00fcrdl\u0259rin n\u0259sill\u0259ridir. (M. V\u0259lili bu fikri b\u00f6y\u00fck alim S. P. Zelinskid\u0259n iqtibas edib). K\u00fcrdl\u0259r \u0259sas\u0259n La\u00e7\u0131n (10 k\u0259nd), K\u0259lb\u0259c\u0259r (7 k\u0259nd) rayonlar\u0131nda ya\u015fay\u0131rlar v\u0259 he\u00e7 bir assimliasiyaya u\u011framay\u0131blar, Psianl\u0131lar\u0131 v\u0259 Qara\u00e7orlular\u0131 k\u00fcrd kimi tan\u0131m\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 Dem\u0259k olar ki, yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n, ana dili t\u00fcrk, milliy\u0259ti k\u00fcrd kimi qeyd edil\u0259n 34059 n\u0259d\u0259ris\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259 adlar\u0131 sadalanan v\u0259 \u201ck\u00fcrd\u201d say\u0131lan, t\u00fcrkdilli Psian v\u0259 Qara\u00e7orlu tayfalar\u0131n\u0131n n\u0259sill\u0259ri hesab edil\u0259nl\u0259rdir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>(\u018fvv\u0259ld\u0259 qeyd edildiyi kimi bu rayonlar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisin\u0259 k\u00fcrd deyilm\u0259si tarix\u0259n Psianl\u0131lar v\u0259 Qara\u00e7orlularla ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u201ckurmanc\u0131\u201d adlanan k\u00fcrdl\u0259rin 1913- c\u00fc ild\u0259n sonra bu \u201ch\u0259mtayfalar\u0131n\u0131n\u201d (Psianl\u0131, Qaara\u00e7orlu) yan\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcb, g\u0259lm\u0259l\u0259\u0131ri qeyd olunur. Bu rayonlar\u0131n k\u00fcrd \u0259halisi, h\u0259qiq\u0259td\u0259 is\u0259 b\u00fct\u00fcn k\u00fcrdl\u0259r v\u0259 h\u0259tta b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259halisi indiy\u0259 kimi s\u0259hv\u0259n el\u0259 bilirl\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn \u0259haliy\u0259 onlara &#8212; \u201ckurmanc\u0131\u201d adlananlara g\u00f6r\u0259 k\u00fcrd deyilir).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 S. P. Zelinski 1885- ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259rinin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259til\u0259 \u0259laq\u0259dar apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat zaman\u0131 orada ya\u015fayan k\u00fcrdl\u0259rin P\u00fcsyan (Babal\u0131, Sultanl\u0131, Zodbanl\u0131, Potanl\u0131 icmalar\u0131) v\u0259 Qara\u00e7orlu (Hac\u0131saml\u0131, G\u0259lox\u00e7u, T\u0259hm\u0259zli, \u015eadmanl\u0131, \u015eeylanl\u0131, \u018fliyanl\u0131 icmalar\u0131) tayfalar\u0131n\u0131n n\u0259sill\u0259rind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu qeyd edir (bu tayfalar haqq\u0131nda \u0259vv\u0259ld\u0259 yaz\u0131l\u0131m\u0131\u015fd\u0131r). Eyni zamanda Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda ya\u015fayan k\u00fcrdl\u0259rin \u00e7ox c\u00fczi hiss\u0259sinin \u2013 m\u00fcasir bax\u0131mdan, indiki La\u00e7\u0131n rayonu \u00fczr\u0259 Bozlu-A\u011f\u00e7ak\u0259ndlil\u0259rin, A\u011f k\u00f6rp\u00fcl\u00fcl\u0259rin (ehtimal ki, La\u00e7\u0131ndak\u0131 Qarake\u015fi\u015f, A\u011fbulaq, \u015eeylanl\u0131, Katos k\u0259ndl\u0259rinin \u0259halisi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur), Zerti v\u0259 Qar\u0131kaha, Mink\u0259nd k\u0259ndl\u0259ri \u0259halisinin, Qaz\u0131qurdal\u0131da (Qaz\u0259d\u0259r\u0259si) bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin, Qubadl\u0131 rayonunda Korcalanl\u0131, Temir-M\u00fcskanl\u0131, Qunnabl\u0131, G\u00f6d\u0259kl\u0259r, Mollu v\u0259 \u015e\u0131xova k\u0259ndl\u0259rinin \u0259halisinin k\u00fcrd dilind\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. S. P. Zelinski onlar\u0131n \u201ckurmanc\u0131\u201d olduqlar\u0131n\u0131 qeyd edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131 S. P. Zelinski g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259tda yerli erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxu Z\u0259ng\u0259zurda k\u00fcrdl\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funu bilmirl\u0259r. Bel\u0259 olan halda S. P. Zelinski bu t\u00fcrkdilli Psian v\u0259 Qara\u00e7orlu tayfalar\u0131n\u0131 k\u00fcrd adland\u0131rmas\u0131 t\u0259\u0259c\u00fcb do\u011furur&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ehtimal etm\u0259k olar ki, t\u00fcrkdilli \u0259halinin xeyli hiss\u0259sini k\u00fcrd kimi t\u0259qdim ed\u0259n S. P. Zelinski yazd\u0131qlar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funa \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131r v\u0259 reall\u0131\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259r\u0259k Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y kimi b\u00f6y\u00fck alimd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 sitat\u0131 verm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r: \u00ab\u041a\u044f\u0437\u0438\u043c \u0431\u0435\u043a, \u0432 \u043f\u0435\u0440\u0435\u0432\u043e\u0434 \u043a\u043d\u0438\u0433\u0438 \u00ab\u0428\u0435\u0440\u0430\u0439\u0438\u043b\u044c \u0418\u0441\u043b\u0430\u043c\u044c\u00bb (\u043f\u0440\u0438\u043c\u0435\u0440.\u043a 46. \u0441\u0442\u0440. 11), \u0433\u043e\u0432\u043e\u0440\u0438\u0442 \u0447\u0442\u043e \u0421\u043b\u043e\u0432\u043e \u043a\u0443\u0440\u0434\u044c \u0447\u0430\u0441\u0442\u043e \u0443\u043f\u043e\u0442\u0440\u0435\u0431\u043b\u044f\u0435\u0442\u0441\u044f \u0432 \u0441\u043c\u044b\u0441\u043b\u044c \u0445\u0440\u0430\u0431\u0440\u043e\u0433\u043e, \u043e\u0442\u0447\u0430\u044f\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0438 \u043d\u0435\u043e\u0431\u0442\u0435\u0441\u0430\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a\u0430\u00bb. Buradan ayd\u0131n olur ki, Z\u0259ng\u0259zurun \u0259halisin\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 k\u00fcrd dem\u0259k onlar\u0131n milli m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n yox, tarix\u0259n xarakterini \u0259ks etdir\u0259n bir stereotip bax\u0131\u015f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lib v\u0259 sonralar milli m\u0259nsubluq kimi q\u0259bul olunub&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>S. P. Zelinski Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn \u0259halinin (107612 n\u0259f\u0259r) \u2013 49075 n\u0259f\u0259rinin (45,6%) erm\u0259ni, 33415 n\u0259f\u0259rinin (31%) tatar (az\u0259rbaycanl\u0131), 24679 n\u0259f\u0259rinin (22,9%) k\u00fcrd, 443 n\u0259f\u0259rinin (0,4%) rus oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. \u018fhalinin k\u00fcrd hesab edil\u0259n hiss\u0259sind\u0259n k\u00fcrd dilind\u0259 dan\u0131\u015fanlar (ana dilin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00fcrd olanlar \u2013 yuxar\u0131da adlar\u0131 qeyd olunan azl\u0131q, 4122 n\u0259f\u0259r (3,8%)) istisna olmaqla, qalanlar\u0131n da (20557 n\u0259f\u0259r) tatar (az\u0259rbaycanl\u0131) oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr (24679-4122=20557). Dem\u0259li az\u0259rbaycanl\u0131lar 53972 n\u0259f\u0259r (50%) olub (33415+20557=53972) v\u0259 burada m\u0259qs\u0259d ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259 erm\u0259ni \u00e7oxlu\u011fu yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fcrdl\u0259rin say\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 1886- c\u0131 ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda k\u00fcrd adlanan \u0259halinin ev (ail\u0259) dili tatar (az\u0259rbaycan) dili idi. Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n k\u00fcrd ki\u015fi cinsi say\u0131lan 18571 n\u0259f\u0259rind\u0259n ancaq 2519 n\u0259f\u0259ri (13,6%) k\u00fcrd dilini ail\u0259 (ev) dili hesab edirdi. Dem\u0259li, 18572 n\u0259f\u0259rd\u0259n quberniyada 16053 (86,4%) n\u0259f\u0259r, (18572-2519=16053) ki\u015fi tatar (t\u00fcrk-az\u0259rbaycanl\u0131), 2519 n\u0259f\u0259r ki\u015fi is\u0259 k\u00fcrd olublar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/y6MdJa.png\" alt=\"\" data-id=\"58453\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58453\" class=\"wp-image-58453\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"250\" height=\"182\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/7akmdW.png\" alt=\"\" data-id=\"58454\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58454\" class=\"wp-image-58454\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/7akmdW.png 250w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/7akmdW-150x109.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/oXgQp2.png\" alt=\"\" data-id=\"58455\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/oXgQp2.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58455\" class=\"wp-image-58455\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 M\u00fcasir d\u00f6vrl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edildikd\u0259 m\u0259lum olur ki, indiki La\u00e7\u0131n rayonunun \u0259hat\u0259 etdiyi \u0259razid\u0259 1886- c\u0131 ild\u0259 105 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni (57 k\u0259nd, 9 q\u0131\u015flaq (zimovka) v\u0259 39 yeni k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259l\u0259nl\u0259rin m\u0259sk\u0259nl\u0259ri \u2013 \u201cotsyolka\u201d ) olub v\u0259 burada 20466 n\u0259f\u0259r ya\u015fay\u0131rm\u0131\u015f. Bu m\u0259sk\u0259nl\u0259rd\u0259n h\u0259qiq\u0259td\u0259 94 k\u0259ndd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n tatar (az\u0259rbaycanl\u0131) oldu\u011fu, 7-d\u0259 (Mink\u0259nd, Bozlu, A\u011fcak\u0259nd, Kamall\u0131, A\u011fbulaq, Qarake\u015fi\u015f, \u015eeylanl\u0131) ya\u015fayanlar\u0131n (t\u0259xmin\u0259n 1353 n\u0259f\u0259r (6,6%) k\u00fcrd oldu\u011fu (indiki \u00c7\u0131raql\u0131, Katos, Qala\u00e7a k\u0259ndl\u0259rinin adlar\u0131 \u00e7\u0259kilmir) halda, \u0259ksin\u0259 yaln\u0131z 8 k\u0259ndd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n (Cicimli-1, Cicimli-2, Seyidl\u0259r, Seyidl\u0259r-X\u0259lf\u0259liq\u0131\u015flaq, Alaqaya-Qara\u00e7anl\u0131, M\u00fcs\u0259lmanlar, D\u0259yhan, Pull \u2013 c\u0259mi 3036 n\u0259f\u0259r) tatar oldu\u011fu, qalan 86 k\u0259ndd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n da k\u00fcrd oldu\u011fu v\u0259 4 k\u0259ndd\u0259 is\u0259 (\u018fliquluk\u0259nd, Haral (indiki A\u015fa\u011f\u0131 F\u0259r\u0259can) tamam, Zeyv\u0259 v\u0259 Mirk\u0259ndd\u0259 is\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q) erm\u0259nil\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131b. Bu tendensiya 1897- ci ild\u0259 \u0259halinin \u00fcmumrusiya siyah\u0131ya al\u0131nmas\u0131na q\u0259d\u0259r davam edib (\u0130. \u015eopen v\u0259 S. P. Zelinski v\u0259 bu kimil\u0259rin fikirl\u0259rin\u0259 istinad\u0259n).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259hay\u0259t 1897- ci ild\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131nda apar\u0131lan \u00fcmumrusiya siyah\u0131ya al\u0131nmas\u0131 g\u00f6st\u0259rdi ki, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda \u0259sl k\u00fcrd \u0259hali c\u0259mi 1807 n\u0259f\u0259r olmaqla b\u00fct\u00fcn \u0259halinin 1,3%-ni, m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin (c\u0259mi 73013 n\u0259f\u0259r) is\u0259 2,5%-ni t\u0259\u015fkil edir. 1897-1918-ci ill\u0259r aras\u0131nda n\u0259\u015fr edil\u0259n statistik m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 (Tiflis n\u0259\u015frl\u0259ri) 1897-ci il \u00fcmumrusiya siyah\u0131ya al\u0131nmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda \u0259halinin milli m\u0259nsubluq etibar\u0131 il\u0259 \u0259sas hiss\u0259sinin tatar (az\u0259rbaycanl\u0131) oldu\u011fu, k\u00fcrdl\u0259rin is\u0259 \u00e7ox azl\u0131q t\u0259\u015fkil etdiyi \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Lakin 1918- ci ild\u0259n sonra yuxar\u0131dak\u0131 tendensiya (k\u00fcrdl\u0259rin \u00e7ox olmas\u0131) yenid\u0259n siyasi meydana \u00e7\u0131x\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n V\u0259lili (Baharl\u0131) \u201cAz\u0259rbaycan\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 (Bak\u0131 \u2013 1921 ci il) yaz\u0131r: \u201cAz\u0259rbaycan k\u00fcrdl\u0259ri bir \u00e7ox q\u0259bil\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrl\u0259r: Onlardan \u0259n m\u0259\u015fhuru Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131nda Qara\u00e7urlu v\u0259 ya Qaracall\u0131 v\u0259 Pesyan k\u00fcrdl\u0259ridir. \u00d6zl\u0259rini Rumdan, y\u0259ni Ki\u00e7ik Asiyadan (T\u00fcrkiy\u0259) \u00e7\u0131xma hesab edirl\u0259r. Onlar \u0130brahim A\u011fa adl\u0131 bir \u015f\u0259xsin idar\u0259si alt\u0131nda 1589- cu ild\u0259 \u0130ranla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 sultan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fl\u0259r\u201d. (M. V\u0259lili bu fikri d\u0259 S. P. Zelinskid\u0259n iqtibas etmi\u015fdir).<\/strong> (G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, M. Baharl\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumat s\u0259hih deyil. \u0130brahim a\u011fa il\u0259 ba\u011fl\u0131 rus m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 m\u0259lumatlar var. \u00c7\u00fcnki o, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259leyhin\u0259 ruslara satq\u0131nl\u0131q etmi\u015f v\u0259 Paskevi\u00e7\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259n h\u0259min hiss\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#171;\u041f\u043e\u043b\u043d\u044b\u0439 \u0440\u0430\u0437\u0433\u0440\u043e\u043c\u044a \u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u043c\u0438 \u0432\u043e\u0439\u0441\u043a\u0430\u043c\u0438 \u041f\u0435\u0440\u0441\u0456\u0438 \u0432\u044a \u0432\u043e\u0439\u043d\u0443 26\u201427 \u0433\u043e\u0434\u0430 \u043f\u0440\u043e\u0438\u0437\u0432\u0435\u043b\u044a \u0435\u0449\u0435 \u0431\u043e\u043b\u0463\u0435 \u0441\u0438\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0432\u043f\u0435\u0447\u0430\u0442\u043b\u0463\u043d\u0456\u0435 \u043d\u0430 \u0432\u0435\u0441\u044c \u043f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0434\u0441\u043a\u0456\u0439 \u0438 \u0442\u0443\u0440\u0435\u0446\u043a\u0456\u0439 \u041a\u0443\u0440\u0434\u0438\u0441\u0442\u0430\u043d\u044a. \u041c\u043d\u043e\u0433\u0456\u0435 \u043f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0434\u0441\u043a\u0456\u0435 \u043a\u0443\u0440\u0434\u044b \u0441\u0442\u0430\u043b\u0438 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u0430\u0433\u0430\u0442\u044c \u0433\u0440\u0430\u0444\u0443 \u041f\u0430\u0441\u043a\u0435\u0432\u0438\u0447\u0443 \u0441\u0432\u043e\u0438 \u0443\u0441\u043b\u0443\u0433\u0438 \u0434\u043b\u044f \u0441\u043e\u0432\u043c\u0463\u0441\u0442\u043d\u044b\u0445\u044a \u0434\u0463\u0439\u0441\u0442\u0432\u0456\u0439 \u043f\u0440\u043e\u0442\u0438\u0432\u044a \u0442\u0443\u0440\u043e\u043a\u044a; \u0442\u0430\u043a\u044a \u043d\u0430\u043f\u0440., \u0432\u044a 1828 \u0433\u043e\u0434\u0443, \u043d\u0430\u0447\u0430\u043b\u044c\u043d\u0438\u043a\u044a \u0421\u0430\u043b\u043c\u0430\u0441\u0441\u043a\u0438\u0445\u044a \u043a\u0443\u0440\u0434\u043e\u0432\u044a, \u0418\u0431\u0440\u0430\u0433\u0438\u043c\u044a-\u0430\u0433\u0430, \u0432\u0435\u0441\u044c\u043c\u0430 \u043d\u0430\u0441\u0442\u043e\u0439\u0447\u0438\u0432\u043e \u043f\u0440\u043e\u0441\u0438\u043b\u044a \u0440\u0430\u0437\u0440\u0463\u0448\u0435\u043d\u0456\u044f \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f (\u0432\u043c\u0463\u0441\u0442\u0463 \u0441\u044a \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u044f\u0432\u0448\u0438\u043c\u0441\u044f \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0430\u043c\u0438) \u0441\u043e \u0432\u0441\u0463\u043c\u0438 \u0441\u0432\u043e\u0438\u043c\u0438 \u043a\u0443\u0440\u0434\u0430\u043c\u0438 \u0432\u044a \u043d\u0430\u0448\u0438 \u0432\u043b\u0430\u0434\u0463\u043d\u0456\u044f, \u043e\u0442\u043a\u0430\u0437\u044b\u0432\u0430\u044f\u0441\u044c \u043e\u0442\u044a \u0432\u0441\u043f\u043e\u043c\u043e\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e\u0432\u0430\u043d\u0456\u044f, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u043e\u0435 \u0431\u044b\u043b\u043e \u0432\u044b\u0434\u0430\u0432\u0430\u0435\u043c\u043e \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u043c\u044a \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0446\u0430\u043c\u044a; \u044d\u0442\u043e\u0442\u044a \u0436\u0435 \u0418\u0431\u0440\u0430\u0433\u0438\u043c\u044a-\u0430\u0433\u0430 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u0430\u0433\u0430\u043b\u044a \u0441\u0432\u043e\u0438 \u0443\u0441\u043b\u0443\u0433\u0438 \u0438 \u0432\u044a \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0435\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u0463 \u0441\u044a \u0422\u0443\u0440\u0446\u0456\u0435\u0439. \u0415\u0449\u0435 \u0440\u0430\u043d\u044c\u0448\u0435, \u0432\u044a 1827 \u0433., \u043c\u043d\u043e\u0433\u0456\u0435 \u043f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0434\u0441\u043a\u0456\u0435 \u043a\u0443\u0440\u0434\u044b \u043e\u0431\u0440\u0430\u0449\u0430\u043b\u0438\u0441\u044c \u0441\u044a \u043f\u043e\u0434\u043e\u0431\u043d\u044b\u043c\u0438 \u0436\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0441\u044c\u0431\u0430\u043c\u0438 \u0438 \u043f\u0440\u0435\u0434\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0456\u044f\u043c\u0438 \u043a\u044a \u0413\u0440\u0438\u0431\u043e\u0463\u0434\u043e\u0432\u0443, \u0432\u043e \u0432\u0440\u0435\u043c\u044f \u043d\u0430\u0445\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u0456\u044f \u0435\u0433\u043e \u0432\u044a \u0427\u043e\u0440\u0441\u0441\u043a\u043e\u043c\u044a \u043b\u0430\u0433\u0435\u0440\u0463 \u0410\u0431\u0431\u0430\u0441\u0430-\u041c\u0438\u0440\u0437\u044b. (\u041a\u0443\u0440\u0434\u044b \u0432 \u0432\u043e\u0439\u043d\u0430\u0445 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0438 \u0441 \u041f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0435\u0439 \u0438 \u0422\u0443\u0440\u0446\u0438\u0435\u0439 (\u0410\u0432\u0435\u0440\u044c\u044f\u043d\u043e\u0432)\/1900 (\u0414\u041e)\/\u0413\u043b\u0430\u0432\u0430 III). Y\u0259ni \u0130brahim a\u011fa XVII \u0259srd\u0259 deyil, XIX \u0259srd\u0259 buraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb-red.).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-8.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58450\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58450\" class=\"wp-image-58450\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58451\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58451\" class=\"wp-image-58451\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-9.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58452\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-9.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58452\" class=\"wp-image-58452\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong> S. P. Zelinskinin yazd\u0131\u011f\u0131 Qara\u00e7orlu k\u00fcrd tayfas\u0131, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n V\u0259lilinin yazd\u0131\u011f\u0131 Qara\u00e7urlu v\u0259 ya Qaracall\u0131 k\u00fcrd tayfas\u0131 eyni m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. \u201cO\u011fuzlar\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 (s\u0259h. 181, 244) Qaracall\u0131lar\u0131n t\u00fcrkm\u0259n D\u00fclq\u0259dirli elin\u0259-ulusuna m\u0259xsus bir boy oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilir. Faruq Sumer yaz\u0131r: \u201c&#8230;M\u00fcdrik bir d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 olan \u0130brahim pa\u015fa \u00fcsyan\u0131n \u0259sl s\u0259b\u0259bini ara\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 Q\u0259l\u0259nd\u0259r \u00c7\u0259l\u0259binin ba\u015f\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7oxunun iqtalar\u0131 (d\u00f6vl\u0259t verdiyi torpaqlar) al\u0131nm\u0131\u015f D\u00fclq\u0259dirli t\u00fcrkm\u0259n sipahil\u0259ri oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. \u0130brahim pa\u015fa D\u00fclq\u0259dirli oymaqlar\u0131nda Qaracallu v\u0259 Doqquz boy b\u0259yl\u0259rini \u00e7a\u011f\u0131raraq iqtalar\u0131n qaytar\u0131laca\u011f\u0131na s\u00f6z verdi \u201d. Qaracallular inamla dem\u0259k olar ki, h\u0259min \u0130brahim pa\u015fan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda sultan\u0131n (III Murad) f\u0259rman\u0131 il\u0259 1589-cu ild\u0259 bu \u0259razil\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fl\u0259r. O zaman bu \u0259razil\u0259r T\u00fcrkiy\u0259nin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn sultan bu torpaqlar\u0131 onlara iqta kimi vermi\u015fdir (ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015f). T\u00fcrkiy\u0259-\u0130ran m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 bu \u0259razini T\u00fcrkiy\u0259nin tabeliyind\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 buraya g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Qubadl\u0131 rayonundan ba\u015fqa, C\u0259bray\u0131l, Ucar, Xa\u00e7maz rayonlar\u0131nda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Ba\u015fke\u00e7id (Dimanisi) rayonunda da Qaracall\u0131 adl\u0131 k\u0259ndl\u0259r vard\u0131r v\u0259 onlar\u0131n \u0259halisi \u0259sl\u0259n O\u011fuz t\u00fcrkl\u0259ridirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259hay\u0259t, 1897-ci ild\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131nda apar\u0131lan \u00fcmumi siyah\u0131ya al\u0131nma g\u00f6st\u0259rdi ki, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda \u0259sl k\u00fcrd \u0259hali c\u0259mi 1807 n\u0259f\u0259r olmaqla b\u00fct\u00fcn \u0259halinin 1,3%-ni, m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin (c\u0259mi 73013 n\u0259f\u0259r) is\u0259 2,5%-ni t\u0259\u015fkil edir. Siyah\u0131ya al\u0131nma S. P. Zelinski kimil\u0259rinin fikirl\u0259rinin tamamil\u0259 s\u0259hv oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>\u2022 \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, o zaman Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda c\u0259mi \u0259halinin \u2154 &#8212; si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fcrdl\u0259r d\u0259 d\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259ri idi. Onu da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u0259halinin d\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259ri adlanan z\u00fcmr\u0259si bu \u0259razil\u0259r \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra (1813-1828- ci ill\u0259rd\u0259 v\u0259 sonralar) \u0259sas\u0259n \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259l\u0259nl\u0259rd\u0259n, ba\u015fl\u0131ca olaraq k\u0259ndli t\u0259b\u0259q\u0259sind\u0259n ibar\u0259t olub (XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Tiflisd\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259ki \u0259haliy\u0259 ba\u011fl\u0131 statistik c\u0259dv\u0259ll\u0259r bunu ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir). \u00c7ar Rusiyas\u0131 bir m\u00fcdd\u0259t (6 il) vergi almamaq \u015f\u0259rti il\u0259 torpaqs\u0131z k\u0259ndlil\u0259ri Rusiyaya az m\u0259skun (daha do\u011frusu m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259halinin m\u0259hv olmas\u0131, k\u00f6\u00e7\u00fcb getm\u0259si, qa\u00e7mas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bo\u015falm\u0131\u015f) \u0259razil\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259k siyas\u0259ti yeridirdi. \u201cKi\u015fil\u0259r burada (\u0130randa, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259) d\u0259rdli v\u0259 yoxsuldursa, orada (Rusiyada) igid v\u0259 varl\u0131 olacaqlar\u201d fikri t\u0259bli\u011f edilirdi. K\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259l\u0259nl\u0259rin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 torpaqs\u0131z, yoxsul k\u0259ndlil\u0259r olublar. Bu yerl\u0259r\u0259 h\u0259yatlar\u0131n\u0131, dolan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq v\u0259 varlanmaq \u00fcmidi il\u0259 g\u0259lirdil\u0259r. Bir d\u0259 ki, onlar \u0259vv\u0259l ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yerl\u0259rd\u0259ki hakim q\u00fcvv\u0259l\u0259rin istismar\u0131ndan, t\u0259zyiql\u0259rind\u0259n yaxa qurtarmaq ist\u0259yirdil\u0259r. \u00c7ar Rusiyas\u0131 onlara \u00fcmidli, etibarl\u0131, xo\u015f g\u0259l\u0259c\u0259kli h\u0259yat v\u0259d edirdi&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Ha\u015fiy\u0259: Lakin La\u00e7\u0131n rayonunun az\u0259rbaycanl\u0131 (t\u00fcrk) \u0259halisinin ham\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131z Qara\u00e7orlu v\u0259 Pisianl\u0131 tayfalar\u0131n\u0131n n\u0259sli olmas\u0131n\u0131 dem\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyildir. Buradak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali tarixin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, zaman-zaman, x\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycan \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olduqdan sonra \u0130ran, T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259n, Nax\u00e7\u0131van, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahallar\u0131ndan, \u015eu\u015fa, A\u011fdam, B\u0259rd\u0259, A\u011fcab\u0259di, Beyl\u0259qan, C\u0259bray\u0131l v\u0259 s. rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259lmi\u015f \u0259halinin hesab\u0131na formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bu prosesi m\u00fcbali\u011f\u0259siz, anoloji olaraq yuxar\u0131da adlar\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n dig\u0259r rayonlar\u0131n \u0259halisin\u0259 d\u0259 aid etm\u0259k olar. Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 etdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 1823-c\u00fc ild\u0259 k\u0259ndl\u0259rin say\u0131 85, \u0259halinin say\u0131 22910 n\u0259f\u0259r oldu\u011fu halda, 1888- ci ilin statistik hesabatlar\u0131nda 300 &#8212; \u0259 yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nind\u0259 70 min\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259halinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, 1907-1908-ci ill\u0259r\u0259 dair hesabatlarda is\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin 423, \u0259halinin say\u0131n\u0131n is\u0259 214153 n\u0259f\u0259r oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilir. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin m\u00fcvafiq olaraq y\u00fcks\u0259lm\u0259si tendensiyas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=57943,\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=58075,\u00a0https:\/\/fedai.az\/?p=58217, https:\/\/fedai.az\/?p=58318) La\u00e7\u0131nl\u0131 bir m\u00fc\u0259llimin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu m\u0259qal\u0259ni sizl\u0259r\u0259 t\u0259krar\u0259n t\u0259qdim edirik\u2026 \u201cTarix\u0259n Az\u0259rbaycanda assimliasiya bax\u0131m\u0131ndan milli azl\u0131qda qalan h\u0259r hans\u0131 xalqa, o c\u00fcml\u0259d\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-58449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58449"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58460,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58449\/revisions\/58460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}