{"id":58738,"date":"2022-01-06T01:18:31","date_gmt":"2022-01-05T21:18:31","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=58738"},"modified":"2022-01-07T01:34:46","modified_gmt":"2022-01-06T21:34:46","slug":"qardas-qazaxstanda-n%c9%99-bas-verir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=58738","title":{"rendered":"Qarda\u015f Qazaxstanda n\u0259 ba\u015f verir?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cBu terror\u00e7u d\u0259st\u0259l\u0259r mahiyy\u0259t etibaril\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00fccl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onlar xaricd\u0259 ciddi t\u0259lim ke\u00e7ibl\u0259r\u201d, &#8212; Tokayev bildirib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidentin b\u0259yanat\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus \u201cX\u0259b\u0259r 24\u201d telekanal\u0131 yay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax\u0131standa k\u00fctl\u0259vi etirazlar 2022-ci ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 maye qaz\u0131n bahala\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar ba\u015flay\u0131b. Rusiya Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi bildirib ki, Rusiya Qazax\u0131standa v\u0259ziyy\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez normalla\u015fmas\u0131na \u00fcmid edir v\u0259 probleml\u0259rin dialoq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Departament onu da qeyd edib ki, Tokayevin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri v\u0259ziyy\u0259ti sabitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 AB\u015e-\u0131n Qazaxstan s\u0259firliyi m\u00fcnasib\u0259t bildirib v\u0259 b\u0259zi m\u0259qamlara toxunub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#171;AB\u015e Qazax\u0131standak\u0131 etiraz\u00e7\u0131lar\u0131 dinc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 saxlama\u011fa, hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131 t\u0259mkinli olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259rginl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 \u015f\u0259riklik ittihamlar\u0131n\u0131 r\u0259dd edir\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Bunu A\u011f Evin s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fc Cen Psaki bildirib. Bu, AB\u015e administrasiyas\u0131n\u0131n Qazax\u0131standak\u0131 k\u00fctl\u0259vii etirazlara ilk r\u0259smi reaksiyas\u0131d\u0131r. Psaki \u0259lav\u0259 edib ki, Va\u015finqton v\u0259ziyy\u0259tin gedi\u015fat\u0131n\u0131 izl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n arxas\u0131nda AB\u015e-\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131na dair b\u0259zi s\u0259rs\u0259m Rusiya iddialar\u0131 var. F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib deyim ki, bu, tamamil\u0259 yaland\u0131r v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Rusiyan\u0131n dezinformasiyas\u0131n\u0131n standart \u015firnikdiriciliyinin bir hiss\u0259sidir&#187;, &#8212; o qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2017-ci ilin oktyabr ay\u0131nda AB\u015e M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin (C\u0130A) \u201ck\u00f6lg\u0259si\u201d hesab olunan \u201cStratfor\u201d k\u0259\u015ffiyyat-analitik m\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Corc Fridman\u0131n 2030-cu il \u00fc\u00e7\u00fcn verdiyi proqnozlar yada d\u00fc\u015f\u00fcr. Proqnozlar\u0131 sizl\u0259r\u0259 xat\u0131rlad\u0131r\u0131q.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>D\u00fcnyan\u0131n siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259si yenid\u0259n d\u0259yi\u015fir v\u0259 bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, siyasi x\u0259rit\u0259nin yenid\u0259n dizayn edilm\u0259sin\u0259 c\u0259hd edilir. Yax\u0131n v\u0259 Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015e\u0259rqi Avropada toqqu\u015fmalar\u0131n siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259n h\u0259rbi sferaya ke\u00e7m\u0259si an m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p> Fridman 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 iddia edib. Bu proses Avrasiyada xaosa s\u0259b\u0259b olacaq v\u0259 yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259r qurulacaq. \u00c7e\u00e7enistan v\u0259 Rusiyan\u0131n dig\u0259r m\u00fcs\u0259lman \u0259razil\u0259ri m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k, Finlandiya Karelyan\u0131 z\u0259bt ed\u0259c\u0259k, Rum\u0131niya is\u0259 Moldovan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bildir\u0259k ki, Rum\u0131niya ill\u0259rdir Moldovan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yir. Rum\u0131n xalq\u0131 Moldova xalq\u0131 il\u0259 eyni k\u00f6k\u0259 malikdirl\u0259r. D\u00fcn\u0259n Rusiyan\u0131n adam\u0131 hesab edil\u0259n Moldova prezidenti \u0130qor Dodonun (sabiq prezident &#8212; red.) \u201cm\u0259n Rum\u0131niya il\u0259 Moldovan\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259y\u0259m\u201d a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131 verm\u0259si d\u0259 Fridman\u0131n proqnozu fonunda diqq\u0259t \u00e7\u0259kirdi. \u00c7\u00fcnki o, Rusiya meyilli siyas\u0259t\u00e7i kimi tan\u0131n\u0131b. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fridman\u0131n proqnozlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Tibet Hindistan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k, Tayvan is\u0259 \u00c7ind\u0259 \u00f6z t\u0259sirini geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Rusiyan\u0131n yox olmas\u0131ndan sonra G\u00fcrc\u00fcstan C\u0259nubi Osetiya v\u0259 Abxaziyan\u0131 qaytaracaq, Ukrayna bu prosesd\u0259 ona ciddi d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259k. Orta Asiyan\u0131 is\u0259 qaranl\u0131q g\u0259l\u0259c\u0259k g\u00f6zl\u0259yir. Da\u011f\u0131lma prosesi Qazax\u0131standan ba\u015flayacaq. Astana Amerika g\u00fccl\u0259rinin m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Orta Asiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qorxuncu ekstremistl\u0259rin ekspansiyas\u0131d\u0131r. Bu, d\u00fcny\u0259vi elitalarla radikallar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Regionda uzun ill\u0259r davam ed\u0259c\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si ya\u015fanacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Proqnozda Rusiyas\u0131z qalan Erm\u0259nistan\u0131n yox olaca\u011f\u0131 deyilir. Bu \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u0259ng\u0259n\u0259sind\u0259 s\u0131x\u0131lacaq v\u0259 x\u0259rit\u0259d\u0259n silin\u0259c\u0259k. Bak\u0131 v\u0259 Ankaran\u0131n ittifaq\u0131 g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 regionda \u0259sas faktora \u00e7evril\u0259c\u0259kl\u0259r. Az\u0259rbaycan h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 regiondak\u0131 prosesl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131nda \u0259sas m\u0259kana \u00e7evril\u0259c\u0259k. Proqnozlarda \u00c7inin d\u0259 z\u0259ifl\u0259y\u0259c\u0259yi, da\u011f\u0131lmasa da, b\u00f6y\u00fck g\u00fcc itir\u0259c\u0259yi deyilir. X\u00fcsusil\u0259 Sibird\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n Amerika, Orta Asiyadan radikal dindarlar \u00c7ini s\u0131x\u0131\u015fd\u0131racaq, Honkonqda is\u0259 \u201cr\u0259ngli inqilab\u201d ba\u015flayacaq. Regionda Yaponiya g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k. \u0130randa dini hakimiyy\u0259t devril\u0259c\u0259k. Tehranda \u015fi\u0259 hakimiyy\u0259tinin devrilm\u0259si Pakistana q\u0259d\u0259r s\u00fcnni xilaf\u0259tinin yaranmas\u0131 perspektivl\u0259rini a\u00e7acaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin (C\u0130A) \u201ck\u00f6lg\u0259si\u201d hesab olunan \u201cStratfor\u201d k\u0259\u015ffiyyat-analitik m\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Corc Fridman\u0131n proqnozlar\u0131na uy\u011fun bir \u015f\u0259kild\u0259 Baydenin Demokratiya Sammitind\u0259: \u201cKonqresl\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q ki, g\u0259l\u0259n il \u015f\u0259ffaf v\u0259 d\u00fcr\u00fcst idar\u0259\u00e7iliy\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131na d\u0259st\u0259k d\u0259 daxil olmaqla, demokratik islahatlar\u0131n d\u0259st\u0259yin\u0259, m\u00fct\u0259r\u0259qqi texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259, demokratiya v\u0259 \u0259dal\u0259tli se\u00e7kil\u0259rin m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 424 milyon dollar v\u0259sait ay\u0131raq\u201d. \u00dcst\u0259lik AB\u015e-\u0131n \u018ffqan\u0131stan siyas\u0259tinin mahiyy\u0259ti ciddi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Prosesl\u0259r r\u0259ngli inqilablar texnologiyas\u0131 \u00fczr\u0259 getm\u0259si g\u00f6r\u00fcn\u0259ndir. Bunu t\u0259kzib etm\u0259y\u0259 yanan binalar\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc azl\u0131q ed\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Xaos yaratmaqla \u00f6z siyas\u0259tl\u0259rini y\u00fcr\u00fctm\u0259k xisl\u0259ti art\u0131q h\u0259r k\u0259s\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r. B\u0259zi ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar hesab edirl\u0259r ki, burada Rusiya barma\u011f\u0131 ola bil\u0259r. Amma prosesl\u0259ri izl\u0259dikd\u0259 bu i\u011fti\u015fa\u015flar Rusiyan\u0131n \u0259n ist\u0259m\u0259diyi anda ba\u015f verdiyi m\u0259lumdur. Ehtimallara g\u00f6r\u0259, Moskva \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d layih\u0259sinin Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n Orta D\u0259hlizin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaqla bu mar\u015fruta n\u0259zar\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259diyi \u00e7oxlar\u0131na m\u0259lumdur. H\u0259m\u00e7inin d\u0259 T\u00fcrk Birliyi istiqam\u0259tind\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r Rusiyan\u0131n yuxusunu qa\u00e7\u0131r\u0131b. Prosesin qism\u0259n Belorus olaylar\u0131na b\u0259nz\u0259m\u0259si v\u0259 Putin-Bayden dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan sonra bu hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259si AB\u015e-\u0131n \u018ffqan\u0131standan \u00e7\u0131xmas\u0131ndan sonra bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Va\u015finqton v\u0259 Moskvan\u0131n gizli anla\u015fmas\u0131 ola bil\u0259r. Amma bu ehtimallar\u0131 prosesin inki\u015faf\u0131 t\u0259kzib edir.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e Rusiya v\u0259 daha \u00e7ox \u00c7inl\u0259 siyasi-iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malik bir \u00f6lk\u0259d\u0259 xaos yaratmaqla siyasi arenadak\u0131 r\u0259qibl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r. <strong>\u201cStratfor\u201d k\u0259\u015ffiyyat-analitik m\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Corc Fridman\u0131n<\/strong> <strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">s\u00f6yl\u0259diyi bu fikirl\u0259ri bir daha t\u0259krarlay\u0131ram: &#171;Orta Asiyan\u0131 is\u0259 qaranl\u0131q g\u0259l\u0259c\u0259k g\u00f6zl\u0259yir. Da\u011f\u0131lma prosesi Qazax\u0131standan ba\u015flayacaq. Astana Amerika g\u00fccl\u0259rinin m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Orta Asiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qorxuncu ekstremistl\u0259rin ekspansiyas\u0131d\u0131r. Bu, d\u00fcny\u0259vi elitalarla radikallar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Regionda uzun ill\u0259r davam ed\u0259c\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si ya\u015fanacaq&#187;.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rusiyan\u0131n yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yararlanmaq ist\u0259yi daha \u00e7ox m\u0259lum \u201cStratfor\u201d k\u0259\u015ffiyyat-analitik m\u0259rk\u0259zinin plan\u0131n\u0131 \u00f6nl\u0259m\u0259k ist\u0259yin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. C\u0259nub cinah\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan bir plan\u0131 qabaqlamaq ist\u0259yin\u0259 daha \u00e7ox b\u0259nz\u0259yir. Prosesl\u0259rin gedi\u015fi, m\u00fcxalif lider kimi ortaya \u00e7\u0131xan sabiq bankir, nazir Muxtar Ablyazovun 10 milyard dollarl\u0131q s\u0259rv\u0259ti v\u0259 arxas\u0131nda Soros kimi &#171;dayday\u0131&#187;s\u0131 vard\u0131. Ba\u015f m\u0259\u015fqini Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa ba\u015f vermi\u015f r\u0259ngli inqilab\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259siyl\u0259 edib. Haz\u0131rda Ukraynada q\u0259rargah qurmas\u0131 da b\u0259zi m\u0259qamlara i\u015f\u0131q sal\u0131r. Faktiki olaraq, Qazaxstandak\u0131 prosesl\u0259r Sorosun lidersiz inqilablar\u0131na, ba\u015f ver\u0259n t\u0259xribatlar is\u0259 rus KQB-sinin \u0259m\u0259ll\u0259ri kimi \u015f\u0259rh oluna bil\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qazaxstan qarda\u015f \u00f6lk\u0259dir v\u0259 bu add\u0131m\u0131n bir h\u0259d\u0259fi tarixin g\u00fcnd\u0259min\u0259 g\u0259l\u0259n T\u00fcrk Birliyi ideyas\u0131d\u0131r. Bizl\u0259r qarda\u015f \u00f6lk\u0259ni t\u0259k qoymamal\u0131y\u0131q. \u018ffsuslar olsun ki, bu yolun yol\u00e7ular\u0131ndan h\u0259l\u0259lik he\u00e7 bir x\u0259b\u0259r yoxdur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<br>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBu terror\u00e7u d\u0259st\u0259l\u0259r mahiyy\u0259t etibaril\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00fccl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onlar xaricd\u0259 ciddi t\u0259lim ke\u00e7ibl\u0259r\u201d, &#8212; Tokayev bildirib. Prezidentin b\u0259yanat\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus \u201cX\u0259b\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-58738","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58738"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58854,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58738\/revisions\/58854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}