{"id":58989,"date":"2022-01-08T03:02:47","date_gmt":"2022-01-07T23:02:47","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=58989"},"modified":"2022-01-08T14:58:03","modified_gmt":"2022-01-08T10:58:03","slug":"avrosentrizmin-yalanlari-al-ana-nec%c9%99-lilit%c9%99-cevrildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=58989","title":{"rendered":"Avrosentrizmin yalanlar\u0131: Al Ana nec\u0259 Lilit\u0259 \u00e7evrildi?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Al Ana \u2014 T\u00fcrk, Altay, Tatar, Yakut v\u0259 Monqol mifologiyalar\u0131nda pislik ilah\u0259sidir. Az\u0259rbaycan mifologiyas\u0131nda Hal Ana olaraq ad\u0131 ke\u00e7ir. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli geyiml\u0259ri olan, q\u0131rm\u0131z\u0131 sa\u00e7l\u0131 bir qad\u0131nd\u0131r. Pis ruhlu Alb\u0131slarla (Cinl\u0259rl\u0259) ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7irkin, sa\u00e7lar\u0131 da\u011f\u0131n\u0131q, g\u00f6zl\u0259ri qanl\u0131, uzun d\u0131rnaql\u0131, uzun boylu, \u00e7ox q\u00fcvv\u0259tli olaraq t\u0259yin olunar. D\u0259v\u0259yl\u0259 g\u00fcl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r uzun oldu\u011fu deyilir. B\u0259z\u0259n Alb\u0131s il\u0259 eyni olaraq d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259r, lakin \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcn Alb\u0131slar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. T\u00fcrk xalq anlay\u0131\u015f\u0131nda d\u0259 Al Ana qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Al Ata \u015f\u0259klind\u0259 bir varl\u0131q tap\u0131lmaz. Lakin monqollaradaki Gal Xan (Gal Esege &#171;At\u0259\u015f Ata&#187;) il\u0259 b\u0259nz\u0259rlik etibaril\u0259 Al Anan\u0131n \u0259ksi olan biri olaraq d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Onun qeyri-adi \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n say\u0131lan i\u015f, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n k\u00f6rp\u0259l\u0259rini narahat ed\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli bir m\u0259xluq olmas\u0131d\u0131r. Cin qrupundan oldu\u011fu g\u00fcman edil\u0259n \u201cAl qar\u0131s\u0131\u201d, Al Ana (Hal Ana) inanc\u0131na t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin ya\u015fad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 az qala h\u0259r b\u00f6lg\u0259d\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Do\u011fu\u015f ed\u0259n qad\u0131nlar\u0131n qorxunc yuxusu olan bu canl\u0131ya m\u00fcxt\u0259lif t\u00fcrk boylar\u0131nda ox\u015far terminl\u0259rl\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilir. Anadoluda Albast\u0131 Al arvad, (q\u0131z, ana), Al kar\u0131s\u0131, Al k\u0131z\u0131, v\u0259 Al anas\u0131 kimi adlarla, Alvast\u0131 (\u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan, Ba\u015fq\u0131rd, Tuva, Altay, Kr\u0131m, Kazan v\u0259 Sibir t\u00fcrkl\u0259ri), Albarst\u0131 (T\u00fcrkm\u0259nistan), Albasl\u0131 (qaraqalpaq v\u0259 noqay t\u00fcrkl\u0259ri), Hal Ana,Al Ana (Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri), Albasl\u0131 xat\u0131n (kumuk t\u00fcrkl\u0259ri), Al apar ( K\u0259rk\u00fck t\u00fcrkl\u0259ri), Almast\u0131 (Qara\u00e7ay v\u0259 balkar t\u00fcrkl\u0259ri), \u201ckay\u0131\u015f ayak\u201d (Dobruca t\u00fcrkl\u0259ri) v\u0259 Rusal\u0131 (qaqauz t\u00fcrkl\u0259ri) deyildiyi m\u0259lumdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/d28vjgf-f2e7e966-9da3-472f-9d66-c148426a51fb.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58997\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/d28vjgf-f2e7e966-9da3-472f-9d66-c148426a51fb.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58997\" class=\"wp-image-58997\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58990\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-5-2.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58990\" class=\"wp-image-58990\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-7-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58991\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/images-7-2.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58991\" class=\"wp-image-58991\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>M\u0259\u015fhur inanca g\u00f6r\u0259, Hal Ana anal\u0131q v\u0259 hamil\u0259l\u0259ri t\u0259qib ed\u0259n qorxunc bir m\u0259xluqdur. N\u0259h\u0259ng b\u0259d\u0259nli, h\u00fcnd\u00fcr boylu, uzunbarmaql\u0131 v\u0259 uzun d\u0131rnaqlar\u0131 olur. Onun \u00e7ox \u00e7irkin v\u0259 iyr\u0259nc simas\u0131 var. B\u0259d\u0259ni ya\u011fl\u0131d\u0131r, uzun v\u0259 qara sa\u00e7l\u0131d\u0131r. Sa\u00e7lar\u0131 da da\u011f\u0131n\u0131qd\u0131r v\u0259 b\u00f6y\u00fck ba\u015f\u0131 var. Di\u015fl\u0259ri at di\u015fl\u0259ri kimi iri v\u0259 seyr\u0259kdir, ayaqlar\u0131 is\u0259 t\u0259rsdir. Bunlar do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 v\u0259 yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlar\u0131n a\u011fciy\u0259rl\u0259rini yey\u0259r\u0259k qidalan\u0131rlar. Onlar \u0259sas\u0259n q\u0131rm\u0131z\u0131 paltar geyinirl\u0259r; su h\u00f6vz\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 me\u015f\u0259lik yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Altay t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259r ruhlar v\u0259 Alb\u0131s\/Alm\u0131s kimi tan\u0131nan bu varl\u0131\u011f\u0131n me\u015f\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u0131rnaqlar\u0131n\u0131n misd\u0259n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcman edilir. Bu m\u0259xluq dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n q\u0131rm\u0131z\u0131 paltardan f\u0259rqli olaraq qara his\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n paltar geyinib v\u0259 qara m\u0259xm\u0259r r\u0259ngli ata minir v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Sad\u0259c\u0259 bunlar\u0131 xat\u0131rlatmaqla bildirm\u0259k ist\u0259yirik ki, t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsus bir \u00e7ox mifoloji bilgil\u0259rimizi Avrosentristl\u0259r y\u0259hudi v\u0259 yunan &#171;b\u0259l\u0259yin\u0259 b\u00fck\u0259r\u0259k&#187; d\u00fcnyan\u0131 aldatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqdad\u0131rlar. Y\u0259ni bizim olanlar\u0131 bizd\u0259n al\u0131b \u00f6zg\u0259 qiyaf\u0259d\u0259 biz\u0259 satma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ortadad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/alk7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58992\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58992\" class=\"wp-image-58992\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/510ed-abasi.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58993\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/510ed-abasi.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58993\" class=\"wp-image-58993\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong>Bu add\u0131mlardan biri d\u0259 Hal Ana (Al Ana, Al Bast\u0131, Al Apar v\u0259 s.) mifik obraz\u0131n\u0131n Lilit ad\u0131yla bizl\u0259r\u0259 y\u0259hudi na\u011f\u0131l\u0131 ad\u0131yla s\u0131r\u0131nmas\u0131d\u0131r. Eyni paralell\u0259r Yel Ana &#8212; Yelena, Sar\u0131 Ana &#8212; Serena v\u0259 s. kimi h\u0259yas\u0131zcas\u0131na yunanla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Q\u0259dim mifoloji q\u0259hr\u0259manlar\u0131 is\u0259 y\u0259hudil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u0259limizd\u0259n alma\u011fa giri\u015fibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u0259s\u0259l\u0259n, Talmudda di\u015fi \u015feytan kimi xat\u0131rlan\u0131r. Bu rolu il\u0259 v\u0259 bir qarabasma kimi \u0259srl\u0259r boyu tarix s\u0259hif\u0259l\u0259rini g\u0259zir. \u018ffsan\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 h\u0259d\u0259f al\u0131r, ki\u015fil\u0259ri yoldan \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 onlara z\u0259r\u0259r verir. B\u0259zi \u0259fsan\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 cadug\u0259r simas\u0131nda qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r.<br>Lilitin tarixi t\u0259kallahl\u0131 dinl\u0259rd\u0259n daha erk\u0259n, q\u0259dim Mesopotamiya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Tez-tez \u015eumer v\u0259 Babil mifologiyas\u0131nda k\u00fcl\u0259k tanr\u0131\u00e7as\u0131 Lilitu il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. \u201cLilitu\u201d, \u201cf\u0131rt\u0131na\u201d v\u0259 ya \u201ck\u00fcl\u0259k\u201d dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bir Babil m\u0259tnind\u0259 is\u0259 b\u00f6y\u00fck ilah\u0259 \u0130\u015ftar\u0131n m\u0259b\u0259d fahi\u015f\u0259sidir. \u0130\u015ftar q\u0259dim \u015f\u0259rq dinl\u0259rind\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli sevgi, ehtiras v\u0259 cazib\u0259 tanr\u0131\u00e7as\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131. Bu keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n dolay\u0131 fahi\u015f\u0259l\u0259rin, x\u00fcsus\u0259n kult olan m\u0259b\u0259d fahi\u015f\u0259l\u0259rin tanr\u0131\u00e7as\u0131 idi. Y\u0259ni ad\u0131n\u0131 \u015eumer mifologiyas\u0131ndan, \u0259m\u0259ll\u0259rini is\u0259 t\u00fcrk mifologiyas\u0131ndan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc ayd\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lilit\u0259 aid b\u0259zi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r Babilin \u015f\u0259r tanr\u0131\u00e7as\u0131 Lamatsuda da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lamatsu qad\u0131nlar aras\u0131nda x\u0259st\u0259lik yay\u0131r, hamil\u0259 qad\u0131nlara z\u0259r\u0259r verir v\u0259 yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259ri \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lilitin y\u0259hudi \u0259fsan\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259 zaman ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 bilinmir. \u00c7\u00fcnki tanr\u0131lar v\u0259 \u0259fsan\u0259l\u0259r bir \u00e7ox \u015e\u0259rq m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 xas idi v\u0259 ya \u00e7ox ox\u015farl\u0131qlar\u0131 vard\u0131. Buna baxmayaraq, y\u0259hudil\u0259rin \u015feytanla ba\u011fl\u0131 inanclar\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir yer tuturdu. O, ki\u015fil\u0259ri yoldan \u00e7\u0131xaran bir \u015feytan kimi q\u0259bul edilirdi v\u0259 h\u0259r k\u0259s ondan \u00e7ox qorxurdu. Bununla ba\u011fl\u0131 \u0259n q\u0259dim m\u0259nb\u0259 T\u00f6vratd\u0131r. Kitab\u0131n bir yerind\u0259 deyilir: \u201cTanr\u0131 insan\u0131 \u00f6z simas\u0131nda ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n olaraq yaratd\u0131\u201d. Yen\u0259 h\u0259min kitabda bundan f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259hs olunur: \u201cTanr\u0131 \u015f\u0259rqd\u0259 \u2014 \u018fd\u0259nd\u0259 bir ba\u011f sald\u0131. Ad\u0259mi ora g\u00f6nd\u0259rdi v\u0259 qad\u0131n\u0131 onun qab\u0131r\u011fas\u0131ndan yaratd\u0131 ki, t\u0259k olmas\u0131n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Talmuda g\u00f6r\u0259, Ad\u0259ml\u0259 eyni anda yarad\u0131lan qad\u0131n Lilitdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Avrosentrist kahinl\u0259rinin m\u0259zmununu anlamadan o\u011furlad\u0131qlar\u0131 Al Anan\u0131 nec\u0259 Lilit\u0259 \u00e7evirdikl\u0259rini diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q:<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>IX-X \u0259srl\u0259rin \u201cBen Sira \u0259lifbas\u0131\u201dnda da Ad\u0259min ilk arvad\u0131 Lilit\u0259 rast g\u0259linir. M\u0259tnin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 e.\u0259. 600-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ehtimal olunan Ben Sirad\u0131r, amma m\u00fc\u0259llifinin kim oldu\u011fu m\u0259lum deyil. Bu \u0259lyazmaya g\u00f6r\u0259, Tanr\u0131 Ad\u0259m v\u0259 Liliti torpaqdan yaratd\u0131. H\u0259min f\u0259sil bel\u0259 davam edir: \u201cTezlikl\u0259 bir-birl\u0259riyl\u0259 m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Ad\u0259m\u0259 deyir: \u201cM\u0259n altda yatmaq ist\u0259mir\u0259m\u201d. Ancaq Ad\u0259m: \u201cM\u0259n altda yox, \u00fcstd\u0259 yatmaq ist\u0259yir\u0259m, \u00e7\u00fcnki s\u0259n altda yatan insan olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmis\u0259n\u201d. Lilit ona: \u201c\u0130kimiz d\u0259 eyniyik, \u00e7\u00fcnki ikimiz d\u0259 torpaqdan yarad\u0131lm\u0131\u015f\u0131q\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Amma ikisi bir-birini dinl\u0259mir. Bundan sonra Lilit g\u00f6y\u0259 qalx\u0131r v\u0259 yox olur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u00fcq\u0259dd\u0259s Kitablarda onun ad\u0131 yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259, Allah\u0131n h\u00f6km\u00fcnd\u0259n sonra \u0130dumeyan\u0131n viran qalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq ke\u00e7ir: &#171;&#8230; orada gec\u0259 x\u0259yal\u0259ti (lilit) istirah\u0259t ed\u0259c\u0259k v\u0259 rahatl\u0131q tapacaq&#187; (\u0130s.34: 13-14). B\u0259zi ilahiyyat\u00e7\u0131lar bunun sad\u0259c\u0259 bir gec\u0259 bayqu\u015fu oldu\u011funu iddia edirl\u0259r. Dig\u0259rl\u0259ri \u0259mindirl\u0259r: Lilit M\u00fcq\u0259dd\u0259s Yaz\u0131lar\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6vcud olan mifik bir iblisdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u015eumer versiyas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Qam\u0259tli, uzun sa\u00e7l\u0131, \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6z\u0259l, qanadlar\u0131 v\u0259 bayqu\u015f p\u0259nc\u0259l\u0259ri olan q\u0131z &#8212; q\u0259dim Babil barelyefl\u0259rind\u0259 bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lilitin mistik obraz\u0131 b\u0259\u015f\u0259r sivilizasiyas\u0131nda \u0259n q\u0259diml\u0259r obrazlardan biridir v\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l III minilliyin ortalar\u0131nda yaranm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259\u015fhur amerikal\u0131 \u015fumeroloq S. N. Kramerin fikrinc\u0259, cin Lilit ilk d\u0259f\u0259 olaraq Q\u0259dim \u015e\u0259rqin m\u00f6vcud olan ilk mixi yaz\u0131lar\u0131ndan birinin &#8212; &#171;Bilqam\u0131s dastan\u0131n\u0131n&#187; \u015fumer versiyas\u0131n\u0131n proloqunda f\u0259rqli s\u0259sl\u0259n\u0259n adla xat\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Mahn\u0131lardan birind\u0259 deyilir ki, \u015eumer h\u00f6kmdar\u0131 Bilqam\u0131s orada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f cini ba\u011fda bit\u0259n s\u00f6y\u00fcd ilah\u0259si \u0130nnind\u0259n qovmu\u015f v\u0259 onu qoruyan b\u00fct\u00fc s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eumer vampir cinl\u0259rinin (inkubus v\u0259 sukkubus)<strong> Leela, Lilitu v\u0259 Ardat Lilinin <\/strong>ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcml\u0259rinin t\u0259sviri sonradan Babil v\u0259 Assur mifologiyas\u0131na k\u00f6\u00e7d\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3LQ4MG.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58994\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58994\" class=\"wp-image-58994\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/al-karisi.jpg\" alt=\"\" data-id=\"58995\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/al-karisi.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=58995\" class=\"wp-image-58995\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, bu iblisl\u0259r yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki ki\u015fil\u0259ri v\u0259 qad\u0131nlar\u0131 aldad\u0131rlar v\u0259 \u00f6z sonsuzluqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 insanlardan qisas al\u0131rlar, do\u011fu\u015f zaman\u0131 qad\u0131nlara v\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259r verirdil\u0259r. Q\u0259dim \u015e\u0259rq m\u0259tnl\u0259rind\u0259 Lilit u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259n v\u0259 d\u00f6\u015fl\u0259rind\u0259 s\u00fcd olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259svir edilib. Qaranl\u0131q \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ehtiras\u0131n v\u0259 doyumsuz \u015f\u0259hv\u0259tin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc olan Lilit, g\u00f6z\u0259l bir q\u0131z \u015f\u0259klind\u0259, bakir\u0259 qalaraq v\u0259 sevgilil\u0259rin\u0259 \u0259sl m\u0259mnuniyy\u0259t verm\u0259y\u0259r\u0259k,  yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 yatm\u0131\u015f ki\u015fil\u0259r\u0259 sahib \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ad\u0259min arvad\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Lilit y\u0259hudi mifologiyas\u0131nda sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015f yegan\u0259 assuriyal\u0131 iblis oldu. Orta \u0259srl\u0259r Ben Sira \u0259lifbas\u0131na g\u00f6r\u0259, Lilit Ad\u0259min onunla eyni vaxtda yarad\u0131lm\u0131\u015f ilk arvad\u0131 olub. Ad\u0259min qab\u0131r\u011fas\u0131ndan yarad\u0131lm\u0131\u015f H\u0259vva, ancaq \u00fcsyankar Lilit \u0259rin\u0259 tabe olmaq ist\u0259m\u0259y\u0259r\u0259k ondan qa\u00e7d\u0131qdan sonra peyda olur. Ad\u0259m onu \u200b\u200btan\u0131maq ist\u0259y\u0259nd\u0259 q\u0259z\u0259bl\u0259ndi: <strong>\u201cM\u0259n niy\u0259 a\u015fa\u011f\u0131da olum, ax\u0131 m\u0259n s\u0259ninl\u0259 b\u0259rab\u0259r\u0259m, \u00e7\u00fcnki Allah ikimizi d\u0259 torpaqdan yarad\u0131b\u201d <\/strong>(Eyniyl\u0259 t\u00fcrk mifologiyas\u0131nda oldu\u011fu kimi verilib &#8212; red.).\u018frin\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Lilit Tanr\u0131 Yahvan\u0131n sehrli ad\u0131n\u0131 dil\u0259 g\u0259tirdi v\u0259 Ad\u0259md\u0259n havaya u\u00e7araq uzaqla\u015fd\u0131. Ad\u0259min yalvar\u0131\u015f\u0131 il\u0259 q\u0259z\u0259bli Yahva Lilitin dal\u0131nca \u00fc\u00e7 m\u0259l\u0259yi &#8212; Senoy, Sansenoy v\u0259 Samangelotu g\u00f6nd\u0259rdi. Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259nizd\u0259 bir \u00e7ox \u015f\u0259hv\u0259tli cinl\u0259rl\u0259 l\u0259zz\u0259t alan v\u0259 onlardan qaranl\u0131q varl\u0131qlar t\u00f6r\u0259td\u0259n qa\u00e7q\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n m\u0259l\u0259kl\u0259r ondan \u0259rinin yan\u0131na qay\u0131tmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdil\u0259r. Lakin Lilit q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 bundan imtina ed\u0259r\u0259k dedi: \u201cM\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259rin g\u00fcc\u00fcn\u00fc almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fam: \u0259g\u0259r o\u011flan do\u011fulsa, o, s\u0259kkizinci g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r (y\u0259ni s\u00fcnn\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r), q\u0131zd\u0131rsa, onda iyirminci g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r\u201d m\u0259nim s\u0259lahiyy\u0259timd\u0259dir. Sonra m\u0259l\u0259kl\u0259r \u00f6l\u00fcm t\u0259hl\u00fck\u0259si alt\u0131nda cinl\u0259ri adlar\u0131n\u0131n yaz\u0131laca\u011f\u0131 ev\u0259 girm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 dair and i\u00e7m\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdil\u0259r v\u0259 ona bir c\u0259za verdil\u0259r, orta \u0259srl\u0259r y\u0259hudi \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00fc\u00e7 versiya var &#8212; sonsuzluq , yaln\u0131z cin u\u015faqlar\u0131n\u0131n do\u011fulmas\u0131 v\u0259 ya onun y\u00fcz n\u0259slinin gec\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Talmudun \u00f6z\u00fcnd\u0259 Lilit \u0259fsan\u0259si bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli s\u0259sl\u0259nir: o, 130 il H\u0259vva il\u0259 ayr\u0131ld\u0131qdan sonra Ad\u0259ml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 onlar\u0131n \u0259laq\u0259sind\u0259n cinl\u0259r do\u011fuldu. Talmuddak\u0131 Lilit h\u0259m d\u0259 Mazdaizmd\u0259 (q\u0259dim \u0130ran inanc sistemi) v\u0259 daha sonra Z\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n qaranl\u0131q tanr\u0131s\u0131 v\u0259 d\u00fcnya \u015f\u0259rinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc olan \u018fhrim\u0259nin anas\u0131 hesab olunur. Lilitin yuxuda yeni cinl\u0259r yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki insanlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k ehtiras\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259n Talmud onlara evd\u0259 t\u0259k gec\u0259l\u0259m\u0259m\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edir. O, h\u0259m\u00e7inin do\u011fu\u015f zaman\u0131 qad\u0131na z\u0259r\u0259r ver\u0259 v\u0259 ya qad\u0131n\u0131 sonsuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qanadl\u0131 iblis Lilit x\u00fcsusil\u0259 yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. K\u00f6rp\u0259l\u0259ri o\u011furlayanda qanlar\u0131n\u0131 i\u00e7ir, ruhlar\u0131n\u0131 al\u0131r. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0259hudil\u0259r evl\u0259rini amuletl\u0259rl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. Q\u0259dim bir \u0259fsan\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq, Liliti c\u0259zaland\u0131ran m\u0259l\u0259kl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 v\u0259 onun b\u0259zi l\u0259q\u0259bl\u0259rini k\u00f6rp\u0259nin be\u015fiyi \u00fcz\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar. Y\u0259hudi ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 \u0259cicinn\u0259 ad\u0131n\u0131n xat\u0131rlanmas\u0131, onu qovma\u011fa xidm\u0259t edirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n q\u0259dim y\u0259hudi kasalar\u0131nda Lilitin sehrli adlar\u0131na v\u0259 \u00e7\u0131lpaq \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lilit obraz\u0131 Zohar\u0131n Kabbalistika Kitab\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r v\u0259 burada onu &#171;\u015eeytan\u0131n m\u0259l\u0259yi&#187; Samaelin arvad\u0131 adland\u0131rma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/william_blake_006-800x592-1.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-58996\" width=\"912\" height=\"675\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>13-c\u00fc \u0259sr \u0130span Kabbalisti, ravvin \u0130saak Akoen yaz\u0131r ki, Lilit Samael il\u0259 bir androqin olaraq do\u011fulub v\u0259 sonra bu &#171;B\u00f6y\u00fck h\u00f6kmdar\u0131n v\u0259 b\u00fct\u00fcn cinl\u0259rin B\u00f6y\u00fck Kral\u0131&#187;n\u0131n arvad\u0131 oldu. Bel\u0259likl\u0259, Lilit mifologiyada a\u015fa\u011f\u0131 iblis varl\u0131qlar dair\u0259sind\u0259n qaranl\u0131\u011f\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 olan \u201cba\u015fqa Tanr\u0131n\u0131n\u201d qad\u0131n m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r inki\u015faf yolu il\u0259 gedir. <strong>13-c\u00fc \u0259srin \u201cSol emanasiya haqq\u0131nda traktat\u201d\u0131nda Samael v\u0259 Lilitin \u0259laq\u0259sind\u0259n Kor \u018fjdahan\u0131n do\u011fuldu\u011fu, onun yumurtalar\u0131ndan ba\u015f istisna olmaqla, b\u0259d\u0259ninin h\u0259r yeri sa\u00e7la \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f \u0130blis Lilinin \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 deyilir. <\/strong>Sonra Allah \u018fjdahan\u0131 kastrasiya (axtalama) etdi ki, &#171;exidnan\u0131n yumurtalar\u0131 d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131n&#187;. (Eyn\u0259n &#171;Kitabi D\u0259d\u0259 Qorqudda&#187; olan T\u0259p\u0259g\u00f6zl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oban\u0131n P\u0259riyl\u0259 \u0259laq\u0259sinin \u0259ksidir-red.). Ba\u015fqa bir versiyaya g\u00f6r\u0259, cinl\u0259rin \u00e7oxalmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq ist\u0259y\u0259n Allah Samaelin \u00f6z\u00fcn\u00fc kastrasiya (axtalama) etdi. Bu t\u0259fsir \u00f6z k\u00f6kl\u0259rini Talmud mifologiyas\u0131nda tap\u0131r, burada Tanr\u0131 ilan Leviatan\u0131 axtalay\u0131r v\u0259 onun arvad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. H\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrum olan Lilit, \u0259vv\u0259lki mifoloqeml\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, onlar yatark\u0259n d\u00fcnyadak\u0131 ehtiraslar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/lilit-715x400-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-58998\" width=\"920\" height=\"515\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid Kabalistik m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Tanr\u0131n\u0131n Lilit\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi sonsuzluqdan b\u0259hs edir. Bundan \u0259lav\u0259, kabalistik \u0259n\u0259n\u0259d\u0259 Lilitin B\u00f6y\u00fck v\u0259 Ki\u00e7iy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si var: onlardan birincisi Samaelin arvad\u0131, ikincisi \u015f\u0259hv\u0259tli iblis Asmodeusun h\u0259yat yolda\u015f\u0131d\u0131r. Samaelin Ki\u00e7ik Lilit\u0259 qar\u015f\u0131 ehtiras\u0131n\u0131n alovlanmas\u0131 \u015feytan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bu iki h\u00f6kmdar\u0131 aras\u0131nda d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliy\u0259, h\u0259m\u00e7inin Ki\u00e7ik Lilit v\u0259 B\u00f6y\u00fck Lilit aras\u0131nda daimi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Safed Kabbalist Chaim Vital, h\u0259m\u00e7inin Ya\u015fl\u0131 Liliti H\u0259vvan\u0131n xarici qab\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015f\u0259r mahiyy\u0259ti adland\u0131rd\u0131 v\u0259 \u0130shaq Akoen, Ya\u015fl\u0131 Lilitin &#171;pey\u011f\u0259mb\u0259rlik zirv\u0259l\u0259rin\u0259 qalxa bil\u0259c\u0259yi bir n\u0259rdivan oldu\u011funu&#187; m\u00fcdafi\u0259 etdi. Daha sonra, Lilitin Kabbalistik obraz\u0131 19-20-ci \u0259srl\u0259rin y\u0259hudi \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259 romantikl\u0259\u015fdirildi, burada sehrli cazib\u0259dar iblisin H\u0259vvaya qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan obraz\u0131 yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Fedai.az Ara\u015fd\u0131rma Qrupu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Al Ana \u2014 T\u00fcrk, Altay, Tatar, Yakut v\u0259 Monqol mifologiyalar\u0131nda pislik ilah\u0259sidir. Az\u0259rbaycan mifologiyas\u0131nda Hal Ana olaraq ad\u0131 ke\u00e7ir. Q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli geyiml\u0259ri olan, q\u0131rm\u0131z\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-58989","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58989"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59032,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58989\/revisions\/59032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}