{"id":59111,"date":"2022-01-09T02:09:17","date_gmt":"2022-01-08T22:09:17","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=59111"},"modified":"2022-01-09T02:15:31","modified_gmt":"2022-01-08T22:15:31","slug":"nikolay-rerix-boyuk-cingiz-xan-haqqinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=59111","title":{"rendered":"Nikolay Rerix B\u00f6y\u00fck \u00c7ingiz Xan haqq\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u041d.\u041a. \u0420\u0435\u0440\u0438\u0445. \u0414\u0420\u0423\u0416\u0418\u041d\u0410 \u0427\u0418\u041d\u0413\u0418\u0421-\u0425\u0410\u041d\u0410. 1931<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Nicholas Roerich Muzeyi, AB\u015e. Nyu York<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cG\u00fccl\u00fc k\u00f6\u00e7\u0259ri imperiyalar yarand\u0131 v\u0259 unuduldu. Onlar \u00f6z arxalar\u0131nda n\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli abid\u0259l\u0259r, n\u0259 d\u0259 yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f salnam\u0259l\u0259r qoymay\u0131blar, onlar haqq\u0131nda bildiyimiz h\u0259r \u015fey onlar\u0131n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 basq\u0131nlar\u0131n\u0131n silinm\u0259z izl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u0131n vaxtlara q\u0259d\u0259r bu k\u00f6\u00e7\u0259ri m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r bizim \u00fc\u00e7\u00fcn qapal\u0131 bir kitab idi. Ancaq indi biz k\u00f6\u00e7\u0259riliyin tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tini v\u0259 onun qon\u015fu v\u0259 f\u0259th edilmi\u015f xalqlara b\u00f6y\u00fck t\u0259sirini d\u0259rk etm\u0259yi \u00f6yr\u0259nirik.<\/p>\n\n\n\n<p>Y.N. Rerix<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMo\u011follar\u0131n v\u0259 onlara m\u00fctt\u0259fiq olan xalqlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc Avropan\u0131 b\u00fct\u00fcn Yax\u0131n v\u0259 Uzaq \u015e\u0259rql\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoydu. Bu i\u015f\u011fal\u0131n m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259ti onu m\u00fc\u015fayi\u0259t ed\u0259n da\u011f\u0131nt\u0131 v\u0259 itkil\u0259rd\u0259n qat-qat \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq\u0131n\u0131 bu qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz h\u0259r\u0259kata y\u00fcks\u0259ld\u0259n v\u0259 cilovsuz k\u00f6\u00e7\u0259ri atl\u0131lardan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 ordular\u0131ndan birini yaratma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olan \u015f\u0259xsin ad\u0131 \u00c7ingiz xan idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Roerih-gory017.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-59113\" width=\"912\" height=\"609\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn monqollar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00c7ingiz xan ad\u0131 Monqolustan tarixinin \u0259n parlaq s\u0259hif\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan b\u00f6y\u00fck bir imperatordan daha art\u0131qd\u0131r. O, Monqol Prometeyidir, \u00e7\u00fcnki o, yer\u0259 od g\u0259tir\u0259n v\u0259 insanlara ondan istifad\u0259 etm\u0259yi \u00f6yr\u0259d\u0259ndir. Q\u0259dim Monqol od kultunun dua kolleksiyalar\u0131nda o, tez-tez &#171;od da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131&#187; adlan\u0131r v\u0259 onun q\u0259bil\u0259si olan Borjigin (B\u00f6rte\u00e7ene) q\u0259bil\u0259sin\u0259 tez-tez &#171;odun sirrini qoruyanlar&#187; deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Y.N. Rerix<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u2026 V\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck xan\u0131n v\u0259siyy\u0259tl\u0259ri ya\u015fay\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, onun qanunlar\u0131 indi xat\u0131rlan\u0131r, onlar\u0131n aras\u0131nda \u00e7oxlar\u0131 indi d\u0259 ya\u015faya bil\u0259r. O\u011furluq, adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259, zina v\u0259 dig\u0259r yarars\u0131z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 veril\u0259n s\u0259rt c\u0259zalar\u0131n siyah\u0131s\u0131 indiki zamanda qanunvericilik s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k. H\u0259m\u00e7inin dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t aktlar\u0131, m\u0259murlara olan t\u0259l\u0259bl\u0259r v\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qay\u011f\u0131lar B\u00f6y\u00fck Xan t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xanlarda q\u00fcrur v\u0259 lov\u011fal\u0131\u011f\u0131 m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00c7ingiz xan d\u0259bd\u0259b\u0259li titullar alma\u011f\u0131 qada\u011fan etmi\u015fdi. Tolerantl\u0131\u011fa yer verildi, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131na h\u00f6rm\u0259t edildi, Allah sevgisi tan\u0131nd\u0131\u2026 \u00c7ingiz xan g\u00fccl\u00fc i\u00e7kil\u0259rd\u0259n istifad\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etdi\u2026 H\u0259m\u00e7inin, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q m\u00f6vhumat\u0131 m\u0259hv etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259rman verdi, inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 f\u0259rmanlar\u0131 da var. K\u00f6\u00e7\u0259ri \u0259hali aras\u0131nda qonaqp\u0259rv\u0259rlik v\u0259 imperiyan\u0131n b\u00f6y\u00fck m\u00fclkl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0259yah\u0259t ed\u0259rk\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min edilm\u0259si \u2026 Biz\u0259 g\u0259lib \u00e7atan h\u0259r \u015feyd\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n izi var v\u0259 o, h\u0259qiq\u0259t\u0259n b\u00f6y\u00fck bir lider v\u0259 qurucu idi.<br>N.K. Rerix. &#171;Monqollar&#187;. (ld, v. I)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u041d.\u041a. \u0420\u0435\u0440\u0438\u0445. \u0414\u0420\u0423\u0416\u0418\u041d\u0410 \u0427\u0418\u041d\u0413\u0418\u0421-\u0425\u0410\u041d\u0410. 1931 Nicholas Roerich Muzeyi, AB\u015e. Nyu York \u201cG\u00fccl\u00fc k\u00f6\u00e7\u0259ri imperiyalar yarand\u0131 v\u0259 unuduldu. Onlar \u00f6z arxalar\u0131nda n\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli abid\u0259l\u0259r, n\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-59111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59111"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59116,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59111\/revisions\/59116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}