{"id":59372,"date":"2022-01-12T01:52:16","date_gmt":"2022-01-11T21:52:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=59372"},"modified":"2022-01-12T01:52:18","modified_gmt":"2022-01-11T21:52:18","slug":"s%c9%99f%c9%99vi-mirasi-silsil%c9%99sind%c9%99n-g%c9%99nc%c9%99-cum%c9%99-m%c9%99scidi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=59372","title":{"rendered":"S\u0259f\u0259vi miras\u0131 silsil\u0259sind\u0259n \u2013 G\u0259nc\u0259 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">II yaz\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eah Abbas m\u0259scidi ad\u0131 il\u0259 d\u0259 tan\u0131nan bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259 G\u0259nc\u0259\u00e7ay\u0131n\u00a0sol sahilind\u0259, G\u0259nc\u0259nin\u00a0\u00a0m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Aran memarl\u0131q \u00fcslubunda in\u015fa olunmu\u015f m\u0259scidin memar\u0131 m\u0259\u015fhur ilahiyyat\u00e7\u0131, filosof, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas, astronom v\u0259 riyaziyyat\u00e7\u0131 \u015eeyx B\u0259hauddin Amulidir (1547\u20131622).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259tinin \u015feyxulislam\u0131 \u015eeyx B\u0259hauddin Amuli dahi m\u00fch\u0259ndis idi. Onun in\u015fa etdiyi, suyu bir \u015fam\u0131n istisiyl\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lan m\u0259\u015fhur&nbsp;\u0130sfahan hamam\u0131n\u0131n v\u0259 \u0130sfahan \u015f\u0259h\u0259rinin simvoluna \u00e7evrilmi\u015f yell\u0259n\u0259n minar\u0259l\u0259rin sirri bug\u00fcn\u0259d\u0259k a\u00e7\u0131lmay\u0131b. Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru M.M\u0259mm\u0259dov \u015eah Abbas m\u0259scidi haqq\u0131nda yaz\u0131r: &#171;Bu m\u0259scid q\u0259rib\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir. Bel\u0259 ki, f\u0259sild\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq (ilin ist\u0259nil\u0259n g\u00fcn\u00fcnd\u0259) saat 13:00-da g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcas\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 i\u00e7\u0259rid\u0259ki eyni k\u0259rpicin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. H\u0259min hadis\u0259ni g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7mi\u015fd\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 g\u0259lirdil\u0259r. M\u0259scidin dig\u0259r maraql\u0131 c\u0259h\u0259ti is\u0259 budur ki, \u015eeyx B\u0259hauddinin qura\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir soba b\u00fct\u00fcn binan\u0131 q\u0131zd\u0131r\u0131r. Yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 hamam da (d\u00f6vr\u00fcn\u00fc qabaqlam\u0131\u015f) maraql\u0131 q\u0131zd\u0131r\u0131c\u0131 sistem\u0259 malikdir. Borular qazanxanadan krantlara hamam\u0131n d\u00f6\u015f\u0259m\u0259sinin alt\u0131ndan ke\u00e7ib g\u0259lir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hamam\u0131n d\u00f6\u015f\u0259m\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 isti olur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/271211878_189510986692694_8839397758429731348_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-59373\" width=\"911\" height=\"613\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u018fsl\u0259n Litva tatar\u0131 olan alim-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 C\u0259mil Aleksandrovi\u00e7 Nas\u0131fi yaz\u0131r:&nbsp;\u201cM\u0259scidin qap\u0131s\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki kitab\u0259d\u0259 onun in\u015fa tarixi kilidi-\u015eamaxi&nbsp;&nbsp;ifad\u0259si il\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Bu is\u0259 \u0259bc\u0259d hesab\u0131 il\u0259 hicri 1015-ci (miladi 1606-c\u0131) ildir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u015eah I Abbas S\u0259f\u0259vi (1571\u20131629) G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini m\u0259hz 1606-c\u0131 ilin noyabr\u0131nda azad etmi\u015fdi. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, m\u0259scidin tikintisin\u0259 d\u0259 el\u0259 bu tarixd\u0259n ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd.<\/strong> <strong>\u201cKilidi-\u015eamaxi\u201d ifad\u0259si G\u0259nc\u0259ni \u015eirvan\u0131n a\u00e7ar\u0131 hesab ed\u0259n \u015eah I Abbas S\u0259f\u0259viy\u0259 m\u0259xsus idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1885-ci ilin \u201cQafqaz t\u0259qvimi\u201dn\u0259 g\u00f6r\u0259, 1794\u20131795-ci ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n&nbsp;ordusu G\u0259nc\u0259 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidini ya\u011fmalam\u0131\u015f v\u0259 da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin maraql\u0131d\u0131r ki, 1794\u20131796-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ara m\u00fcharib\u0259l\u0259ri zaman\u0131 G\u0259nc\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u00fccumuna m\u0259ruz qalsa da, \u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015fir (1732\u20131806) \u015f\u0259h\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Bundan 14 il \u0259vv\u0259l \u2013 1780-ci ild\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 G\u0259nc\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131. Lakin qeyd etm\u0259liyik ki, o zaman \u015f\u0259h\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015fs\u00fcz t\u0259slim olmu\u015fdu. Bel\u0259 hallarda is\u0259 qalibl\u0259r ad\u0259t\u0259n bac-x\u0259rac\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir, q\u0259tl-qar\u0259t v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131 t\u00f6r\u0259tmirdil\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, \u00f6zl\u0259ri m\u00fcs\u0259lman v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olan Qaraba\u011f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri he\u00e7 bir vaxt m\u00fcq\u0259dd\u0259s ibad\u0259tgaha \u2013 m\u0259scid\u0259 q\u0131ymazd\u0131lar, ona \u0259l qald\u0131r\u0131b z\u0259r\u0259r verm\u0259zdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1786-c\u0131 ild\u0259 g\u0259nc\u0259lil\u0259r \u00fcsyan qald\u0131r\u0131b Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n adamlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f, Cavad xan Qacar\u0131 (1748\u20131804) G\u0259nc\u0259nin hakimi se\u00e7mi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/271234593_658890855120657_8873744283788672803_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-59374\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Ha\u015fiy\u0259.<\/strong> <em><strong>\u201cQafqaz t\u0259qvimi\u201d\u00a0(\u00ab\u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u0456\u0439 \u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430\u0440\u044c\u00bb)\u00a0\u2013 1845\u20131916-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f illik m\u0259lumat kitab\u00e7as\u0131d\u0131r. Na\u015fir Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n Qafqaz cani\u015fininin d\u0259ft\u0259rxanas\u0131 idi. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, \u201cQafqaz t\u0259qvimi\u201dnd\u0259 t\u0259qdim olunan m\u0259lumatlar Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n Qafqazda apard\u0131\u011f\u0131 ideoloji i\u015f\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini d\u00fcr\u00fcst informasiya kimi deyil, dezinformasiya kimi q\u0259bul etm\u0259liyik.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Bel\u0259likl\u0259, \u0259slind\u0259 n\u0259 ba\u015f verdiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faq&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rus h\u0259rb tarix\u00e7isi Nikolay&nbsp; Dubrovin (1837\u20131904) yaz\u0131r: \u201c1804-c\u00fc il yanvar ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 rus ordusu G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini h\u00fccumla ald\u0131. Cavad xan v\u0259 onun ortanc\u0131l o\u011flu H\u00fcceynqulu a\u011fa \u00f6z inadkarl\u0131qlar\u0131n\u0131n qurban\u0131 oldular. \u015e\u0259h\u0259rin bir yerind\u0259 qan sel kimi axd\u0131. 500-\u0259 q\u0259d\u0259r tatar,b\u0259lk\u0259 d\u0259 qalibl\u0259r\u0259 t\u0259slim olmaq niyy\u0259til\u0259 m\u0259scid\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Ancaq bir erm\u0259ni bizim \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 dedi ki, onlar\u0131n aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 da\u011f\u0131stanl\u0131 l\u0259zgi var. L\u0259zgi ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si m\u0259scidd\u0259ki insanlar\u0131n q\u0259tlin\u0259 i\u015far\u0259 oldu\u201d.&nbsp;Elg\u00fcn Babayevin \u201c\u0418\u0437 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0413\u044f\u043d\u0434\u0436\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0445\u0430\u043d\u0441\u0442\u0432\u0430\u201d \u0259s\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq: \u201cN\u0259tic\u0259d\u0259 rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n soy\u011fun\u00e7ulu\u011fundan \u015f\u0259h\u0259rin C\u00fcm\u0259 m\u0259scidin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f 500-d\u0259n \u00e7ox dinc insan\u0131n ham\u0131s\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/271233733_644439983673029_1104859951298536315_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-59375\" width=\"914\" height=\"686\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u0259s\u0259n, G\u0259nc\u0259 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f v\u0259h\u015fil\u0259\u015fmi\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259r tarixi abid\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259hm ed\u0259rdil\u0259rmi?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>N\u0259tic\u0259. <em>S\u0259f\u0259vi irsinin Az\u0259rbaycandak\u0131 \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u015eah Abbas m\u0259scidini \u201cQafqaz t\u0259qvimi\u201d n\u0259\u015frinin iddia etdiyi kimi, he\u00e7 d\u0259 1794\u20131795-ci ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n qo\u015funu deyil, 1804-c\u00fc il yanvar ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 erm\u0259ni (\u0259slind\u0259, hay) fitn\u0259si il\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 rus ordusu ya\u011fmalam\u0131\u015f v\u0259 da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>II yaz\u0131 \u015eah Abbas m\u0259scidi ad\u0131 il\u0259 d\u0259 tan\u0131nan bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259 G\u0259nc\u0259\u00e7ay\u0131n\u00a0sol sahilind\u0259, G\u0259nc\u0259nin\u00a0\u00a0m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Aran memarl\u0131q \u00fcslubunda in\u015fa olunmu\u015f m\u0259scidin memar\u0131 m\u0259\u015fhur<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-59372","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59377,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59372\/revisions\/59377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}